شرح حديث حقيقت - ابن همام شيرازي - الصفحة ٢١٦
١. مثنوى اى كه به علّت افتادگى آغازش، نام آن مشخّص نشد و شامل: حكايت دعلب و اميرالمؤمنين عليه السلام ، شرح حديث حقيقت، حكايت آل عبا، حكايت حضرت امام حسين عليه السلام ، شرح حال امام صادق عليه السلام ، شرح كلمات امام على عليه السلام ، حكاياتى از عرفا و مشايخ: ابراهيم ادهم، ذوالنون مصرى، شبلى، ابو سعيد ابو الخير و ...، شرح قسمتى از نهج البلاغه، برخى وقايع تاريخى كه در زمان حيات ابن همام روى داده، وصاياى ارسطاطاليس و... (نسخه خطّى، ص١١ـ٣٥٨، متن). اين مثنوى بر وزن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رَمَل مثمن محذوف =مقصور) سروده شده است. آغاز آن به علّت افتادگى نسخه، معلوم نشد. از آغاز آن است: ديده كس ازعيان،حُسنش نديد در خور فهم است اين گفت و شنيد ٢. مثنوى روضة القلوب در تفسير سوره ياسين. اين مثنوى، در ٢٠٦٠ بيت سروده شده [١] و سُرايش آن به سال ٩٠٤ق، پايان پذيرفته است (نسخه خطّى، ص٣٥٩ـ٤٧١، متن). در پايان آن گويد: نام اين نسخه بود روضه ى قلوب از حسد وز جهل [...] بى عيو ب
[١] در ذكر صفحات آغاز و پايان مثنوى ها، در فهرست كتاب خانه دانشگاه تهران، اشتباهاتى روى داده است. تعداد مثنوى ها نيز بر طبق گزارش ما به گونه اى ديگر است.[٢] در فهرست نسخ خطّى كتاب خانه مركزى دانشگاه تهران، ٢٠٦ بيت آمده كه ظاهراً اشتباه چاپى است و از آن جا به الذريعة نيز راه يافته است (الذريعة، ج١٩، ص١٩٢).[٣] در فهرست نسخ خطّى كتاب خانه مركزى دانشگاه تهران ، سال ٩٠٢ق ، آمده كه اشتباه است.[٤] و او ظاهراً همان شيخ شمس الدين محمد لاهيجى نوربخشى (متخلص به اسيرى) است كه شرح مهم «مفاتيح الاعجاز» را بر گلشن راز شيخ محمود شبسترى نگاشته است (الذريعه، آقا بزرگ تهرانى، ج٢١، ص٣٠١) شمس الدين محمد لاهيجى پس از وفات سيد محمد نوربخش در شيراز ـ موطن ابن همام ـ رحل اقامت افكند و در همان جا مدفون گشت. رك: مجالس المؤمنين، قاضى نور اللّه شوشترى، ج٢، ص١٥٠ـ١٥٦.[٥] همان، ص٥٧٠، حاشيه.