٢١٧.ذريح محاربى: از امام صادق عليه السلام درباره محدوده مسجد پرسيدم. فرمود: از ستون تا بالا سر قبر تا دو ستون پشت منبر در سمت راست قبله. و از پشت منبر راهى بود كه گوسفند از آن مى گذشت، يا كسى كه كجكى بخواهد برود و پنداشت كه محوطه مسجد تا سنگفرش جزء مسجد است. [٣]

توضيحى درباره توسعه مسجد پيامبر

مسجد نبوى مانند مسجد الحرام توسعه هاى مكرّرى را شاهد بوده است . نخستين توسعه به دست مبارك سازنده آن ، حضرت رسول اكرم در سال هفتم هجرى صورت گرفته است . سپس عمر به سال ١٧ هجرى و عثمان به سال ٢٩ هجرى ، هر يك اندكى از سمت غرب و شمال به مسجد افزودند . عثمان از سمت قبله «جنوب مسجد» نيز چند ستون افزود و براى مسجد محراب ساخت . در سال ٨٨ هجرى عمر بن عبدالعزيز هنگام ولايتش بر مدينه از سوى وليد بن عبدالملك ، شش ستون از شرق و غرب و چهارده ستون در شمال مسجد افزود . سپس مهدى عباسى در سال ١٦١ هجرى ناحيه شمالى مسجد را توسعه داد .

[١] نوعى گياهِ خشك سبز، گورگياه (فرهنگ لاروس).[٢] كافى : ٣/٢٩٥/١ .[٣] كنز العمّال : ٣٤٨٣٢ .[٤] اصول ستة عشر (اصل محمد بن المثنى الحضرمى) : ٨٨ .