دوست نماها(تفسير سره منافقون) - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٥٠
توضيح يك اشتباه
برخى [١] كه قدم راسخ در ولايت ندارند، تصور كرده اند منظور از رسيدن به حضور رسول خدا و استغفار وى، اين است كه پيامبر از حقّ خود بگذرد; زيرا منافقان كسانى بودند كه به خود پيامبر ظلم كرده و «حق الناس»(حقوق پيغمبر) در گردن آنها بود. بنابراين، تأثير استغفار براى پيامبر مقام خاصى نيست، بلكه تمام مردم با او در اين قسمت يك سان هستند و هر كس به كسى ستم كرد بايد از او حلّيت بطلبد. ولى اين فرد از يك نكته غفلت ورزيده كه اگر منظور از رسيدن به حضور پيامبر اين بود كه پيامبر شخصاً از حقوق خود بگذرد بايد چنين بفرمايد:«تعالوا يغفر لكم رسول اللّه أو يعفو عنكم; بياييد پيامبر شما را ببخشد». در صورتى كه متن آيه «يستغفر» است و فرق دو لفظ بر شخص بصير پوشيده نيست.
شرط تأثير استغفار
صريح قرآن اين است كه خدا از گناه شرك نمى گذرد چنان كه فرموده:
(إِنَّ اللّهَ لا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَيَغْفِرُ مَادُونَ ذَلِكَ).[٢]
«خداوند از شرك نمى گذرد و كمتر آن را مى بخشد».
بنابراين، شرك گناهى است غير قابل بخشش و مانع از بخشيده شدن گناهان ديگر است.
علت اين كه استغفار پيامبر (صلى الله عليه وآله وسلم) درباره منافقان مؤثر نيست، همان «مشرك
[١] مؤلف كتاب تفسير آيات مشكله قرآن(ص ١٩٦). نگارنده در كتاب تفسير صحيح آيات مشكله قرآن(ص ٥٠ـ ٦٠) ـ كه در بررسى كتاب نامبرده نوشته است ـ به طور مبسوط در اين باره سخن گفته است.
[٢] نساء(٤) آيه ٤٨.