تاريخ نيروى دريايى اسلام در مصر و شام(ج1) - عبادی، احمد مختار - الصفحة ١٢٥
ج- حربيّهها: كشتيهاى كوچك جنگى است، اين كشتيها نوعى از همان شينىهاى جنگى است كه از نظر حجم كوچكتر ازآنها است.
ويژگى اين شناورها نسبت به كشتيهاى جنگى به تند روى و چالاكى آنهاست، اين نوع شناورها در عصر فاطميان در مركز صنعتى روضه، «١» در مصر ساخته مىشد و در دوران بنى- اميّه از مهمترين كشتيهاى متعلّق به ناوگان اندلسى به حساب مىآمدند و درجنگهاى سرزمين مغرب و اندلس بكارگرفته شدند «٢» كه ابن حمديس درباره آنها چنين مىگويد:
«هر دم در دريا فرو مىروند كه امواج آن چون سواران تكاور است و كشتى آتش افروزى كه باموادّ آتش زاى خود كه بر دشمن مىافكند سعوط (انفيه) مرگ را به عطسه گاه دشمن مىرساند.
در كرانههاى سرخ و زرد افق، چون دختران سياهى به چشم مىآيند كه به خانه داماد مىروند.
هرگاه تنور (دستگاه اتشبار) خود را به كار مىاندازند، گويا آتشفشان، روزنهاى به بيرون مىگشايد.» «٣» همچنين ابن حمديس درباره يك كشتى جنگى كه در سال ٥١٢ هجرى، آتشبار نفت به روى كشتيهاى دشمن گشوده است، مىگويد:
«يك ناو جنگى را ديدند كه با آتش بارى خود نفسها را خاموش مىكند گويا مهل (آب داغ جهنّم) با شتاب براى بريان كردن چهرهها از لوله آن بيرون مىريزد.
و گويا روزنههاى آتشفشان آن، از ترس دوزخ خبر مىدهد مس داغى كه از آن شعلهاى بر مىفروزد كه جان سفيد پوشان را به نابودى