(بيزانس) وفرنگ، عبور مى‌كردند.
٢- نيلى‌ها: اين نوع كشتيهاياعبارت بود از كشتيهاى بارى و حمل غلّه و هيزم كه در رود نيل، از شمالى‌ترين تا جنوبى‌ترين نقطه اين سرزمين، به نقل وانتقال مشغول بودند «١» و يا كشتيهايى كه ويژه جشنهاى خوشبو كردن استوانه سنجش و گشودن كانال و تفريح خلفاى فاطمى بود مانند كشتيهاى سوارى بسيار ظريف كه به آنها (سماويات) نيز گفته مى‌شد و شناورهاى سوارى ديگرى كه ويژه شخصيت‌ها بوده است. «٢» مى‌توانيم نوع سوّمى را نيز به اين دو نوع كشتى اضافه كنيم كه ويژه كشتيرانى در درياى سرخ و اقيانوس هند، جهت حمل ونقل بازرگانى انگور و يا انتقال حاجيان بين عيذاب وجدّه بود.
درعصر فاطميان چه كشتيهاى جنگى و چه غير جنگى در مركز صنعتى جزيره ساخته مى‌شد، امّا مأمون بطائحى وزير، اين عمل را نپسنديد، و ساختن شناورهاى بازرگانى نيلى وحمل ونقل غلّات وهيزم را در كارگاه صنعتى مصر منحصر كرد، اين در حالى بود كه مركز صنعتى جزيره، مقس، اسكندريه و دمياط، به ساختن كشتيهاى جنگى و كشتيهاى غول پيكر حمل كالا وكشتيهاى حمل نيرو ادامه مى‌دادند. «٣» ناصر خسرو، جهانگرد ايرانى كه درعصر فاطميان از مصر ديدن كرده بود مى‌گويد:
«براى حمل و نقل كالا به شهر مصر، در شهر صالحيه كشتيهاى بازرگانى ساخته مى‌شد كه تا در دكّانهاى بقّالى مى‌آمد.» «٤» كشتيهاى متعلّق به ناوگان جنگى فاطمى انواع متعدّدى بودند كه مهمترين آنها عبارت است از:
الف- شينى‌ها: كشتيهاى جنگى بودندكه مهمترين بخش ناوگان فاطميان را