اصول جنگ - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٤

مانور آفندى اشكال مختلفى دارد: احاطه اى ، رخنه اى ، جبهه اى .

يـك ـ مـانـور احـاطه اى : در اين مانور، تك اصلى با عبور از بالاى سر يا پهلوهاى دشمن ، به مـنـظور تصرّف حساس ترين هدف واقع در داخل يا عقب آرايش پدافندى مقدم دشمن انجام مى شود. نـيـروى احـاطـه كـننده از درگيرى در مواضع پدافندى مستحكم دشمن اجتناب نموده و در واقع اين مـواضـع را دور مـى زنـد و نـيـروهـاى مـسـتـقـر در ايـن مـواضـع را مشغول مى دارد تا از مداخله آنها در كار تلاش اصلى جلوگيرى كند.(٧٥)

در فـتـح مـكّه چون مسلمانان به حوالى شهر رسيدند، پيامبر(ص ) با استفاده از مانور احاطه اى هـر گـروه از سـپـاه خـود را مـاءمـور كرد تا از يك سمت وارد شهر شوند. جناح چپ به فرماندهى ((زبـيـر بـن عـوام )) از سمت شمال ، جناح راست به فرماندهى ((خالد بن وليد)) ازسمت جنوب ، انـصـار بـه فـرمـانـدهـى ((سـعد بن عباده )) از سوى غرب ، مهاجران به فرماندهى ((ابو عبيده جراح )) از شمال غربى و پس از پايان فتح ، وعده گاه مسلمانان كوه هند بود.(٧٦)

بدينوسيله سپاهيان اسلام پس از بستن راه هاى گريز دشمن ، تك خود را از جهات مختلف به مكّه آغاز كردند و ضمن درهم كوبيدن مقاومت هاى كوچك و ضعيف ، هدف را تصرف نمودند.

رسول اكرم (ص ) براى فتح قلعه هاى خيبر آماده مى شد كه مطلع شد قبيله غطفان با چهار هزار نـيـرو، آمـاده پـشـتيبانى و حمايت از يهود خيبر است . از اين رو، مسير حركت سپاه را به گونه اى قرار داد كه بين خيبر و غطفان حايل شود. بدين طريق ضمن استقرار در يك نقطه حساس ، خيبر را از پـشـتيبانى غطفان محروم كرد، سپس با يك مانور احاطه اى يكطرفه ، دژها را محاصره كرده و بخش بزرگى از قدرت رزمى دشمن را از كار انداخت .(٧٧)

در غـزوه بـنـى قـينقاع ، مسلمانان به فرمان پيامبر(ص ) با انجام يك مانور دورانى احاطه اى ، قـلعـه هـاى يـهـود را بـه مـحـاصـره در آوردنـد. و دشـمـن پـس از تـسـليـم ، مـنـطـقـه را تـرك كرد.(٧٨)

هـمـچـنـيـن پـيـامـبر اكرم (ص ) براى سركوب يهود بنى نضير، سپاهيان مسلمان را به دو گروه تـقـسـيـم كـرد. گـروهـى را مـاءمـور كـرد تـا با انجام مانورى ، بين بنى نضير و بنى قريظه حـايـل شـونـد و از شـرق قـلعـه يـهـود را مـحـاصـره كـنند و گروهى نيز از سمت غرب چنين كنند. درنـتـيـجـه قـلعـه هـاى يـهـود بـنـى نـضـيـر بـايـك مـانـور دورانـى بـه مـحـاصـره كـامـل در آمـد و يـهـوديـان بـا امـوال انـدكـى راهـى خـيـبـر شـدنـد و بـرخـى هـم بـه شـام كـوچ كردند.(٧٩)

دو ـ مانور رخنه اى : مانورى است كه به منظور عبور از مناطق پدافندى عمده دشمن و درهم شكستن پـيـوسـتـگـى پـدافـنـد او اجرا مى شود.(٨٠)در اين مانور نيروى تك ور باتمركز توان رزمـى خـود دريك قسمت از جبهه ، مواضع پدافندى مقدم دشمن را به سرعت شكافته ، سپس رخنه حـاصل راتوسعه داده و سرانجام هدف مورد نظر را درعمق احتياط يا در پشت رده دوّم يگان همطراز خود تاءمين مى نمايد.(٨١)

در غـزوه حـنـيـن ، سـپاه اسلام بامدادان وارد درّه ژرف و شيب دار حنين شد و بلافاصله زير باران تـيـر مشركان قرار گرفت . در نتيجه سازمان سپاه اسلام به هم ريخته و مجبور به عقب نشينى شدند امّا پيامبر و تنى چند از يارانش در جاى خود استوار ماندند و باگردآورى صد نفر از سپاه شـكـست خورده ، گروه كوچكى را تشكيل و آنقدر در مواضع خود پايدارى كردند كه تهاجم دشمن فروكش كرد.

آنگاه همين گروه موفق به ايجاد رخنه در صفوف دشمن شدند و آن را به تدريج توسعه دادند تا جايى كه مشركان شكست خورده پا به فرار گذاشتند.(٨٢)

سه ـ مانور جبهه اى : نوعى مانور آفندى است كه طى آن در تمام جبهه به دشمن فشار آورده مى شـود (٨٣)و يـگـان تـك كـنـنـده بـا هـدف انـهدام نيروهاى ضعيف دشمن و يا تضعيف آنها در سراسر جبهه ، از كوتاه ترين راه ، به جبهه پدافندى دشمن تك مى كند.(٨٤)