اصول جنگ - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٤٣

(٤) عمليات فريب

شـيـوه اى از فـريـب اسـت كه با انجام يك عمليات رزمى كه ((تك فريب )) خوانده مى شود، به اجـرا در مـى آيـد. تك فريب ، تكى است كه به منظور گمراه نمودن و انحراف توجّه دشمن نسبت به تك اصلى اجرا مى گردد.(٢٤٢)

هـمـزمان با انجام عمليات خيبر، مناطق ديگرى براى انجام عمليات فريب در نظر گرفته شد از جـمـله ارتـفـاعـات شـرقـى سدّ دربنديخان ، چنگوله ، چزابه و... كه در مناطق ياد شده ، عمليات هايى جهت فريب دشمن به اجرا درآمد.(٢٤٣)

٢- لغت نامه دهخدا، فرهنگ معين .

٣- جامعه شناسى جنگ و ارتش ، پيتر مى ير، ترجمه ازغندى ، ص ٣١

٤- اصول جنگ هندوستان ، ص ١٠

٥- قواعد اساسى رزم ، مبحث آفند، كد ١٠٠، ستاد مركزى سپاه .

٦- استراتژى بزرگ ، جان ام كالينز، ترجمه بايندر، ص ٥٩ و ٤٧٣.

٧- قواعد اساسى رزم ، مبحث آفند.

٨- دوره تاكتيك ، غلامحسين مقتدر، ص ٣.

٩- استراتژى بزرگ ، ص ٥٩.

١٠- اصول جنگ هندوستان ، ص ٨٩

١١- همان .

١٢- استراتژى بزرگ ، ص ٥٩ ـ ٦٠.

١٣- فرهنگ واژه هاى نظامى ، رستمى ، ص ٨٨.

١٤- قواعد اساسى رزم ، ص ٥.

١٥- جنگ و استراتژى ، ص ٢٦١

١٦- همان ، ص ٢٢٥.

١٧- همان ، ص ٣٣.

١٨- پيكار صفين ، نصر بن مزاحم ، ترجمه پرويز اتابكى ، ص ٢٦٤.

١٩- بحار الانوار، علامه مجلسى ، ج ٢، ص ٢٤٦ـ٢٧٠ و السيرة النبوية ، ابن هشام ، ج ٣، ص ٢٢٩.

٢٠- بحارالانوار، ج ٢٠، ص ٢٣٦.

٢١- جمل ، شيخ مفيد، ص ٢٠١.

٢٢- وسائل الشيعه ، شيخ حرّ عاملى ، ج ١١، ص ٥٤.

يـادآورى : امـام هـادى (ع ) دربـاره عـلّت اخـتـلاف ايـن دو حـكـم (در جمل وصفين ) مى فرمايد:

در جمل ، فرمانده دشمن كشته شد و نيروى دشمن سازمانى نداشت تا فراريان به آن بپيوندند و با سازماندهى مجدّد به جنگ امام بيايند، امّا در صفين معاويه زنده بود و قادر بود فراريان را سـازمـانـدهـى كـند، مجروحان را بهبود بخشد و سپاه خود را مجددا آماده نبرد باامام كند. از اين رو، حكم امام على (ع ) متفاوت بود.

٢٣- لغت نامه دهخدا، ج ١٥، ص ١٥٠، و ج ٤٩، ص ١٥٢.

٢٤- جـزوه فرماندهى طرح و عمليات ، ص ٣ ـ جزوه قواعد اساسى رزم ، دافوس سپاه ، ص ٤.

٢٥- استراتژى بزرگ ، ص ٦١.

٢٦- كليات و مبانى استراتژى و جنگ ، على باقرى كبورق ، ص ١٤٣.

٢٧- ر. ك الرسول العربى ، مصطفى طلاّ س ، ص ٣٤٣.

٢٨- نهج البلاغه ، ترجمه معاديخواه ، خطبه ٢٧، ص ٤٣.

٢٩- استراتژى بزرگ ، ص ١٦.

٣٠- فرهنگ واژه هاى نظامى ، محمد كاظمى ، ص ١٠٦ـ١٠٧

٣١- قواعد اساسى رزم ، ص ١٤.

٣٢- وقعه خيبر، محمد عوض الخطيب ، ص ٤٩.

٣٣- فرهنگ واژه هاى نظامى ، رستمى ، ص ٢٨٠ـ٢٨١.

٣٤- فرهنگ واژه هاى نظامى ، رستمى ، ص ٢٨٠.

٣٥- همان ، ص ٨٤١.

٣٦- وقعه صفين ، ص ٣٠٧.

٣٧- فرهنگ واژه هاى نظامى ، رستمى ، ص ٥٢٨.

٣٨- قواعد اساسى رزم ، ص ١٩.

٣٩- پيكار صفين ، ص ٣١٢.

٤٠- فرهنگ واژه هاى نظامى ، كاظمى ، ص ١٤٢.

٤١- فرهنگ واژه هاى نظامى ، رستمى ، ص ١٤٢.

٤٢- پيكار صفين ، ص ٤٩٨.

٤٣- فرهنگ واژه هاى نظامى ، رستمى ، ص ٢٠٢؛ قواعد اساسى رزم ، ص ٢٢

٤٤- مغازى واقدى ، ج ٢ ص ٤٨٩ـ٤٩٠

٤٥- مغازى واقدى ، ج ٣، ص ٧٠٦.

٤٦- فرهنگ واژه هاى نظامى ، كاظمى ، ص ٤٠.

٤٧- اصول و قواعد اساسى رزم ، ص ١٦.

٤٨- دعائم الاسلام ،قاضى نعمان بن محمّد، ج ١، ص ٣٧٣.

٤٩- ر. ك . فروغ ابديت ، جعفر سبحانى ، ج ٢، ص ٣٤٥؛ تاريخ يعقوبى ، ترجمه آيتى ، ج ١، ص ٤٢٢.

٥٠- فروغ ابديت ، ج ٢ ص ٤٥٤.

٥١- نهج البلاغه ، خطبه ١٦٨، ص ٥٤٧.

٥٢- مغازى ، ج ٢، ص ٦٦٦؛ سيره حلبيه ، زينى دحلان ، ج ٣، ص ٤٠.