دانشنامه کلام اسلامی - جمعی از محققین - الصفحة ٤٠

اسعار جمع سعر به معناى نرخ كالا و بهاى آن مى باشد كه بر پايه آن عوض جنس خريدارى شده (ثمن) تعيين مى شود. (لسان العرب ج٤ ، ص ٣٦٥) ، بنابراين سعر خود عوض نيست ، بلكه مقدار آن است (شرح جمل العلم والعمل ، ص ٢٤٨ ; الذخيرة فى علم الكلام ، ص ٢٧٤) و عوضى كه در مقابل جنس فروخته شده دريافت مى گردد ، ثمن ناميده مى شود. (شرح الاصول الخمسه ، ص ٧٨٨ ; المغنى فى ابواب التوحيد والعدل ، ص ٥٥) وتسعير به معناى قيمت گذارى و تعيين نرخ مى باشد. (لسان العرب ، ج٤ ، ص ٣٧٥) بر سر اين موضوع كه قيمت گذارى و تعيين نرخ ، فعل خداوند است يا بندگان هم مى توانند نرخ گذارى كنند ، اختلاف است. اهل حديث و اشاعره آن را فعل خداوند مى دانند ( شرح المواقف ، ج٨ ، ص ١٧٣ و شرح المقاصد ، ج٤ ، ص ٣٢٠) چرا كه خداوند فرموده: (واللّه يَقبض ويبصط) : خداوند تنگى و گشايش مى دهد (بقره:٢٤٥ ; اصول دين ، ص ١٩٤) و وقتى از رسول خدا (صلى الله عليه وآله وسلم) خواسته شد كه قيمت گذارى كند ، فرمود: انّ اللّه هو المسعِّر القابض الباسط الرازق انّى لأرجو أن القى ربّى وليس أحدٌ يطلبنى بمظلمة فى دم ولا مال ; همانا خداوند قيمت گذار است ، او تنگ مى گيرد و گشايش مى دهد و او روزى ده است ، اميدوارم پروردگارم را ملاقات كنم در حالى كه دادخواهى درباره خون يا مالى نداشته باشم (سنن ابن ماجه ، كتاب تجارات ، ص ٥١١ ; شرح المواقف ، ج٨ ، ص ١٧٣).