انسان‌ها قرار داده است و به خاطر تلاش و تخصّص و ابتكار، برخى افراد درآمد بيشترى دارند كه آن را از طريق مشروع كسب كرده‌اند و برخى افراد نيز با درآمد كم، توانِ اداره زندگى خود را ندارند. تمام نظام‌هاى بشرى براى كم‌درآمدها به فكر چاره بوده‌اند زيرا اگر اين خلأ به نحوى پر نشود، كينه و حسادتِ كم‌درآمدها نسبت به پردرآمدها شعله‌ور مى‌شود و شعله‌اش ممكن است همه چيز را بسوزاند. اگر گرسنگان سير نشوند، خطر بالارفتن آمار جنايات جدّى مى‌شود و هر نظامى كه به فكر گرسنگان نباشد، ماندنى نيست. گرسنگىِ جمعى از مردم و پرخورى جمع ديگر را هيچ عقل و وجدان سالمى نمى‌پذيرد؛ به همين دليل، براى حلّ اين مسأله افراد و حكومت‌ها، طرحهاى زيادى ارائه داده‌اند كه رايج‌ترين آنها گرفتن ماليات و برقرارى تأمين اجتماعى و ايجاد مؤسّسات خيريه و صندوق‌هاى قرض الحسنه و امثال آن است.

اسلام نيز كه مكتبى جامع و اجتماعى است، براى فقرزدايى و حلّ مشكل محرومان جامعه، طرحهايى را ارائه داده كه يكى از آنها، مسئله خمس است. رسيدگى به فقرا به قدرى مهم است كه حضرت على (ع) در حال نماز انگشتر خود را به فقيرى عطا كرد كه در مسجد از مردم تقاضاى كمك مى‌كرد و كسى به او پاسخ مثبتى نداد، و اشاره نكرد كه صبر كند و بعد از نماز به او كمك كند بلكه در حال ركوع انگشتر خود را به او بخشيد و آيه نازل شد: