ترجمه اصول کافي شيخ کليني - مصطفوى، سيد جواد - الصفحة ١٧ - آنچه در باره كتاب كافى نوشتهاند

و آنها دوازده شرح است كه نخستين آنها شرح صدر المتألهين شيرازى معروف بشرح ملا صدرا ميباشد كه در سال ١٠٥٠ وفات يافته است و آخرين آنها كتاب هدى العقول في شرح احاديث الاصول از محمّد بن عبد على ... قطيفى از علماء اوائل قرن سيزدهم است اين كتاب خطى و در كتابخانه مدرسه عالى سپهسالار است.

٢- حواشى و تعليقاتى كه تنها جملات مشكل و مبهم آن را توضيح داده است، اين حواشى بسيار است و در آن مقدّمه بيست و يك حاشيه را با مؤلفش نام ميبرد.

٣- ترجمه‌ها و شروح فارسى كه سه‌تاى آنها در آن مقدّمه ذكر شده است دو كتاب آنها خطى است و در كتابخانه اهدائى سيد محمّد مشكات استاد دانشگاه تهرانست و سوّمى شرح شيخ خليل بن غازى قزوينى است كه در سال ١٣٠٨ هجرى در لكنهو چاپ شده و در دو جلد است. و بقلم و سبك نگارش ديروز است.

علاوه بر اينها ترجمه و شرحى است فارسى كه اخيرا در تهران چاپ شده و از نظر نگارش تا حدّى بقلم روز و سبك جديد است لكن مترجم و شارحش در مواردى از آن كتاب عقايد خاصّى بر خلاف تحقيق علماء شيعه و اساطين فقه و حديث و فلسفه و كلام اظهار ميكند و نسبت بمفاخر شيعه بيجا ميتازد[١] بسى تعجّب كردم، زمانى كه صفحاتى از آن كتاب را مطالعه كردم و اشتباهاتى حتى در قواعد ابتدائى صرف و نحو ديدم كه از يك مبتدى عربى آموز هم انتظار نبود و ناچار همه را حمل بر طغيان قلم نموده و گذشتم‌[٢].

[١]- در جلد دوم كتابش ص ٥- ٦ باعلام و اساطين مذهب تشيع: شيخ مفيد، علامه حلى، مرحوم مجلسى تندى كرده و مخصوصا نسبت بشيخ مفيد جمله‌اى گفته است كه گمان ندارم هيچ مسلمانى آن نسبت را براى آن بزرگ دانشمند بپسندد، و در مجلد اول ص ٥٦- ٦٠ نسبت بمرحوم صدر المتألهين و فيض كاشانى و علامه مجلسى رحمهم اللَّه هم سوء تعبيراتى دارد.

[٢]- درج ١ ص ١٩ در كلمه« و ما يضمر النبى» ماء موصوله را بماء نافيه اشتباه كرده است و در ص ١٢١« لم» تعليلية را« لم» نافيه خيال كرده است و در دو صفحه بعد كلمه« اعمى را افعل تفضيل ترجمه كرده است تنها در نيمى از جلد اول كتابش علاوه بر آنچه گفتيم بصفحات ٧٠- ٧٩- ١٠٨- ١٥٥- ١٦٣- ١٦٦- ١٧٨- ٢١١- ٢٣٩- ٢٥٢- ٢٦٦ مراجعه كنيد و قضاوت نمائيد.