انسان كامل يا شاه مردان - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٤٦ - ديباچه مروت و سلطان معرفت

بلاغت بى مثال خود آن را به بهترين و موجزترين شكل ممكن بيان مى كند.

على؛ فصيح، بليغ، اديب، فيلسوف و حكيم است، در حالى كه علم الاجتماع را بلد است، سياست را بلد است، توحيد را مى داند و عقايد و فقه را در حد اعلاى آن مى داند، در عين حال به فرموده پيغمبر اكرم (ص) بهترين قاضى است؛ «اقضاكم على ...»؛ در قضاوت حكاياتى محيرالعقول از اميرالمؤمنين نقل شده و كتابى به نام «قضاياى محيرالعقول على» در اين باب وجود دارد.

همگان على را ستايش كرده اند، به قول جرج جرداق مسيحى: «تنها نسخه منحصر بفرد مطابق با اصل «على» است» بعد از خاتم النبيين (ص) تنها و تنها على است و دوم ندارد و مادر دهر در روزگار فرد ديگرى مانند على نزاييده است.

دعاى كميل على را بخوانيد و بنگريد كه چه بيانى دارد و چگونه انسان را مات و مبهوت معرفت و عرفان على مى كند. افراد سنگدل اگر بدانند و بفهمند كه على در اين جملات چه مى گويد، در پيشگاه خدا خواهند ناليد و خواهند گريست.

اينها ابعاد معنوى شخصيت على است؛ على بن ابيطالب «سلطان معرفت» است.