حديث بي کم و بيش (شرح گلشن راز شيخ محمود شبستري )
(١)
سپاسگزارى و پيشكش
٩ ص
(٢)
سخن ناشر
١٠ ص
(٣)
آشنايى با مؤلف
١٠ ص
(٤)
گفتارى از دكتر سيد جعفر حميدى استاد دانشگاه شهيد بهشتى تهران
١١ ص
(٥)
پيش گفتار
١٦ ص
(٦)
بخش اول - مقدمه
٢٠ ص
(٧)
عرفان چيست؟
٢٥ ص
(٨)
منازل و مقامات عرفان
٢٦ ص
(٩)
عارف كيست و شناساى چيست؟
٢٦ ص
(١٠)
زندگى و آثار شيخ محمود شبسترى
٢٧ ص
(١١)
گلشن راز
٢٩ ص
(١٢)
شرح  هاى گلشن راز
٣٢ ص
(١٣)
شيخ محمد لاهيجى و شرح او بر گلشن راز
٣٣ ص
(١٤)
نمونه  هايى از شرح لاهيجى
٣٦ ص
(١٥)
بخش دوم - ساده  نويسى (توضيحات، لغات و اصطلاحات)
٤١ ص
(١٦)
درباره به نظم درآوردن كتاب
٦٢ ص
(١٧)
1 ـ در معنى تفكر
٧٦ ص
(١٨)
تمثيل
٨٩ ص
(١٩)
2ـ فكرى كه شرط راه سالكان است
٩٦ ص
(٢٠)
قاعده(2)
١٢٢ ص
(٢١)
قاعده در بيان تطبيق كتاب عالم با كتاب مُنْزَل
١٣٨ ص
(٢٢)
قاعده در بيان تفكر درباره آفاق
١٤٣ ص
(٢٣)
قاعده در بيان تفكر در باره انفس
١٦٢ ص
(٢٤)
3 و 4 ـ در حقيقت معنى «من» و مقصود از «سفر كردن در خود»
١٧٤ ص
(٢٥)
5 و 6 ـ درباره مسافر در راه حق و مرد كامل
١٨٥ ص
(٢٦)
قاعده در بيان چگونگى سير و سلوك سالك
١٨٧ ص
(٢٧)
تمثيل در بيان نبى و ولى و وجه اشتراك و امتياز بين آن  ها
٢٠٠ ص
(٢٨)
جواب سؤال در بيان مرد كامل
٢٠٥ ص
(٢٩)
قاعده در پايان ولايت و نسبت اولياء با خاتم(صلى الله عليه وآله)
٢١٧ ص
(٣٠)
تمثيل در بيان مراتب انبياء
٢٢٠ ص
(٣١)
تمثيل در بيان كسى كه استعداد و قابليّت ندارد
٢٤٢ ص
(٣٢)
در بيان توجيه آنچه كه بعضى از عارفان كامل گفته  اند
٢٤٦ ص
(٣٣)
تمثيل در بيان اينكه موجودات عدمى هستند
٢٥٤ ص
(٣٤)
در بيان معنى واصل شدن به حق
٢٦٠ ص
(٣٥)
تمثيل در بيان حقيقت وجود مطلق
٢٦٧ ص
(٣٦)
9 ـ در بيان قرب و بعد از حق
٢٧٧ ص
(٣٧)
در بيان اينكه عارف ترسى از فناى وجود ندارد
٢٧٩ ص
(٣٨)
در بيان اينكه بنده اختيارى ندارد
٢٨٢ ص
(٣٩)
10 ـ درباره وجود كه مانند دريايى است كه نطق، ساحل و علم
٢٩٨ ص
(٤٠)
قاعده در بيان اصول اخلاق
٣١١ ص
(٤١)
در بيان اعتدال كه در ظاهر و باطن حسن و كمال است
٣١٥ ص
(٤٢)
تمثيل براى روح و تشبيه آن به خورشيد
٣١٧ ص
(٤٣)
11 ـ در بيان نقص موجود از وجود با آنكه او كلّ و وجود جزء است
٣٢٥ ص
(٤٤)
تمثيل در بيان تغيير و تحول عالم در هر زمان
٣٣٢ ص
(٤٥)
در بيان اينكه انسان سه نوع مردن دارد
٣٣٣ ص
(٤٦)
در بيان مطابقت اجزاء انسان با اجزاء عالم
٣٣٦ ص
(٤٧)
قاعده در تمثل صفات و ملكات روز قيامت
٣٤٤ ص
(٤٨)
13 ـ در اشارات و رموز عرفانى كه عارف به كار مى  گيرد
٣٥٩ ص
(٤٩)
اشاره به چشم و لب
٣٧٠ ص
(٥٠)
اشارت به زلف
٣٧٩ ص
(٥١)
اشارت به رخ و خطّ
٣٨٧ ص
(٥٢)
اشارت به خال
٣٩٢ ص
(٥٣)
14 ـ در بيان معنى شراب و شمع و شاهد و دعوى خراباتى شدن
٣٩٨ ص
(٥٤)
تعريف خرابات
٤١٢ ص
(٥٥)
15 ـ سوال و جواب در بيان هدف از بت و زنار و غيره
٤٢٤ ص
(٥٦)
اشارت به زنّار
٤٣٠ ص
(٥٧)
اشارت به ترسايى
٤٤٧ ص
(٥٨)
تمثيل در بيان ارتقاء و برترى انسان
٤٥١ ص
(٥٩)
اشارت به بت ترسا بچه
٤٦٥ ص
(٦٠)
خاتمه در بيان تمام آنچه در كتاب آمده است
٤٧٦ ص
(٦١)
كتاب نامه
٤٨١ ص
(٦٢)
رب النّاس
٢٠ ص
(٦٣)
اله النّاس
٢٠ ص
(٦٤)
اقراء باسم ربك الذّى خلق
٢٠ ص
(٦٥)
من الجنة و النّاس
٢٠ ص
(٦٦)
الاّمن استرق السمع فاتبعه شهاب مبين
٧١ ص
(٦٧)
وامّا السّائل فلاتنهر
٧٣ ص
(٦٨)
و قضى ربك ان لا تعبدوا الا ايّاه
٨٧ ص
(٦٩)
و لم يكن له كفوا احد
٨٨ ص
(٧٠)
اعطى كل شىء خلقه ثم هدى
٩٤ ص
(٧١)
سبحانه و تعالى عما يقولون علوا كبيرا
٩٥ ص
(٧٢)
الم تر الى ربّك كيف مدّ الظّل
١١٠ ص
(٧٣)
و تخرج الحىّ من الميّت و تخرج الميّت من الحىّ
١١٧ ص
(٧٤)
بل هم فى لبس من خلق جديد
١٢١ ص
(٧٥)
و السابقون السابقون اولئك المقرّبون
١٢٤ ص
(٧٦)
على الاعراف رجال يعرفون كلاًّ    بسيماهم
١٢٤ ص
(٧٧)
فلا اقسم بما تبصرون و ما لا تبصرون
١٢٥ ص
(٧٨)
فلا اقسم بربّ المشارق و المغارب
١٢٥ ص
(٧٩)
الله الذى خلق سبع سموات و من الارض مثلهنّ يتنزّل  الامر بينهنّ
١٢٦ ص
(٨٠)
يوم تبدّل الارض غيرالارض والسّموات و برزوا لِله الواحد القهّار
١٢٧ ص
(٨١)
اذا الشّمس كوّرت و اذا النّجوم انكدرت
١٢٨ ص
(٨٢)
و تكون الجبال كالعهن المنفوش
١٢٨ ص
(٨٣)
و كذالك نرى ابراهيم ملكوت السموات و الارض و ليكون من الموقنين فلمّا جنّ عليه الليل رَءا كوكبا
١٣٢ ص
(٨٤)
فلمّا جن عليه الّيل رَءا كوكباً قال هذا ربى فلمّا افل قال لا احب الآ فلين(3)
١٣٣ ص
(٨٥)
نودى من شاطىء الواد الأيمن فى البقعة المباركة من الشجرة ان يا موسى انى انا الله رب  العالمين
١٣٤ ص
(٨٦)
و لمّا جاءَ موسى لميقا تنا و كَلَّمَهُ ربه قال رب ارنى انظر اليك قال لن ترانى
١٣٤ ص
(٨٧)
قال رب أرنى انظر اليك قال لن ترانى و لكن انظر الى الجبل فأن استقرّ مكانه فسوف ترانى فلمّا تجلّى
١٣٥ ص
(٨٨)
سبحان الذى اسرى بعبده ليلا من المسجد الحرام الى المسجد الاقصى الذى باركنا حوله لنريه من آياتنا انّه
١٣٧ ص
(٨٩)
الله نور السموات و الارض مثل نوره كمشكوة فيها مصباح المصباح فى زجاجة الزجاجة كانها كوكب دُرّى
١٤١ ص
(٩٠)
الرحمن على العرش استوى
١٤١ ص
(٩١)
وسع كرسيّه السموات و الارض
١٤١ ص
(٩٢)
الرحمن على العرش استوى
١٤١ ص
(٩٣)
من الجنة و الناس
١٤٣ ص
(٩٤)
يتفكّرون فى خلق السموات و الارض ربنا ما خلقت هذا باطلاً سبحانك فقنا عذاب النار
١٤٤ ص
(٩٥)
انّ جهنّم لمحيطة بالكافرين
١٤٤ ص
(٩٦)
كل يوم هو فى شأن
١٤٥ ص
(٩٧)
والسماء ذات البروج
١٤٨ ص
(٩٨)
افلم ينظروا الى السماء فوقهم كيف بنينها و زيّنّها و مالها من فروج
١٤٨ ص
(٩٩)
و الشمس تجرى لمستقر لها ذالك تقدير العزيز العليم
١٥٣ ص
(١٠٠)
يتفكّرون فى خلق السموات و الارض ربّنا ما خلقت هذا باطلاً سبحانك فقنا عذاب النار
١٥٤ ص
(١٠١)
و ما خلقنا السّماء و الارض و ما بينهما باطلاً ذالك ظن الذين كفروا فويل للذين كفروا من النّار
١٥٤ ص
(١٠٢)
و فى خلقكم و ما يبثّ من دابّة آيات لقوم يوقنون
١٥٤ ص
(١٠٣)
الله الذى رفع السموات بغير عمد ترونها ثم استوى على العرش و سخر الشمس و القمر
١٥٦ ص
(١٠٤)
كل يوم هو فى شأن
١٥٧ ص
(١٠٥)
و قضى ربّك اَلاّ تعبدوا اِلاّ ايّاه
١٦٢ ص
(١٠٦)
انّا عرضنا الامانة على السّموات و الارض و الجبال فابين ان يحملنها و اشفقن منها و حملها الانسان انّه
١٦٤ ص
(١٠٧)
و نفخت فيه من روحى
١٦٥ ص
(١٠٨)
فسجد الملائكة كلّهم اجمعون
١٦٦ ص
(١٠٩)
و سخّر لكم ما فى السّموات و ما فى الارض جميعاً
١٦٦ ص
(١١٠)
كما بدأ كم تعودون
١٧٠ ص
(١١١)
و ان من شىء الاّ يسبّح بحمده
١٧٠ ص
(١١٢)
الله نور السموات و الارض مثل نوره كمشكوة فيها مصباح المصباح فى زجاجة الزجاجة كانّها كوكب درّى يوقد
١٧٥ ص
(١١٣)
كل شىء هالك الاّ وجهه
١٨٠ ص
(١١٤)
و قد خلقنكم اطوارا
١٨٧ ص
(١١٥)
اولئك كالانعام بل هم اضلّ
١٩٠ ص
(١١٦)
ليزدادوا ايماناً مع ايمانهم
١٩٤ ص
(١١٧)
ثمّ تاب عليهم ليتوبوا
١٩٥ ص
(١١٨)
ثمّ اجتباه ربّه فتاب عليه و هدى
١٩٥ ص
(١١٩)
ان الله اصطفى آدم و نوحاً و آل ابراهيم و آل عمران على العالمين
١٩٦ ص
(١٢٠)
و رفعناه مكاناً عليّا
١٩٦ ص
(١٢١)
رب انّى دعوت قومى ليلاً و نهاراً فلم يزدهم دعائى الاّ    فراراً
١٩٧ ص
(١٢٢)
والله على كل شىء قدير
١٩٨ ص
(١٢٣)
و على  الله فتوكّلوا ان كنتم مؤمنين
١٩٨ ص
(١٢٤)
ارجعى الى ربك راضية مرضية
١٩٨ ص
(١٢٥)
كلّ شىء هالك الاّوجهه
١٩٩ ص
(١٢٦)
قل ان كنتم تحبّون اللّه فاتّبعونى يحببكم الله
٢٠٣ ص
(١٢٧)
و ما خلقت الجنّ و الانس الاّ ليعبدون
٢١٠ ص
(١٢٨)
مثل الذين ينفقون اموالهم فى سبيل الله كمثل حبّة انبتت سبع سنابل فى كل سنبله مائة حبّة والله يضاعف
٢١٣ ص
(١٢٩)
انّى جاعل فى الارض خليفة
٢١٥ ص
(١٣٠)
انّا لله و انّا اليه راجعون
٢١٦ ص
(١٣١)
انّك لمن المرسلين على صراط مستقيم
٢٢٣ ص
(١٣٢)
فاستقم كما امرت و من تاب معك
٢٢٤ ص
(١٣٣)
و من اللّيل فتهجّد به نافله لك عسى ان يبعثك ربّك مقاماً محموداً
٢٣٣ ص
(١٣٤)
انّ الله يحبّ التوّابين و يحبّ المتطهّرين
٢٣٤ ص
(١٣٥)
و اذ اخذ ربّك من بنى آدم من ظهور هم ذريّتهم و اشهد هم على انفسهم الست بربّكم قالوا بلى
٢٣٩ ص
(١٣٦)
افى اللّه شكّ فاطر السموات و الارض
٢٤١ ص
(١٣٧)
أولم يكف بربّك انّه على كلّ شىء    شهيد
٢٤١ ص
(١٣٨)
و من كان فى هذه أعمى فهو فى الاخرة أعمى واضلّ سبيلا
٢٤٢ ص
(١٣٩)
انّك لا تهدى من احببت و لكنّ اللّه يهدى من يشاء و هو اعلم بالمهتدين
٢٤٢ ص
(١٤٠)
و اذلم يهتدوا به فسيقولون هذا افك قديم
٢٤٣ ص
(١٤١)
و ان من شىء الاّ يسبّح بحمده ولكن لا تفقهون تسبيحهم
٢٤٨ ص
(١٤٢)
و ان من شىء الاّ يسبّح بحمده
٢٤٩ ص
(١٤٣)
لمن الملك اليوم للّه الواحد القهّار
٢٤٩ ص
(١٤٤)
لهم آذان لايسمعون بها
٢٥٠ ص
(١٤٥)
قل هو الله احد
٢٥١ ص
(١٤٦)
لا اله الاّ هو كلّ شىء هالك الاّ وجهه
٢٥٢ ص
(١٤٧)
انما الحيوة الدنيا لعب و لهو
٢٦٦ ص
(١٤٨)
و نفخت فيه من روحى
٢٦٩ ص
(١٤٩)
كما بدأكم تعودون
٢٧٠ ص
(١٥٠)
كُلّ شىء هالك الاّ وجهه
٢٧٣ ص
(١٥١)
فاذا النجوم طمست
٢٧٣ ص
(١٥٢)
كأن لم تغن بالأمس
٢٧٤ ص
(١٥٣)
كلّ من عليها فان و يبقى وجه ربّك ذوالجلال و الاكرام
٢٧٤ ص
(١٥٤)
نحن اقرب اليه من حبل الوريد
٢٧٧ ص
(١٥٥)
الا انّ اولياء الله لا خوف عليهم و لا هم يحزنون
٢٨٠ ص
(١٥٦)
والله غالب على امره
٢٨٥ ص
(١٥٧)
كُلّ شىء فعلوه فى الزبر
٢٨٨ ص
(١٥٨)
و لقد كرّمنا بنى آدم
٢٨٨ ص
(١٥٩)
افحسبتم انّما خلقناكم عبثاً و انّكم الينا لاترجعون
٢٨٨ ص
(١٦٠)
و اذ قلنا للملائكة اسجدوا لادم فسجدوا، الاّابليس ابى و استكبر
٢٨٩ ص
(١٦١)
و انّ عليك لعنتى الى يوم الدّين
٢٨٩ ص
(١٦٢)
و لا تقر با هذه الشجره
٢٨٩ ص
(١٦٣)
و عصى آدم ربّه فغوى
٢٨٩ ص
(١٦٤)
ثم اجتباه ربّه فتاب عليه و هدى
٢٩٠ ص
(١٦٥)
و لقد كرّمنا بنى آدم
٢٩٠ ص
(١٦٦)
اللّه  الصمد
٢٩٣ ص
(١٦٧)
والله خلقكم و ما تعملون
٢٩٤ ص
(١٦٨)
و لقد كرّمنا بنى آدم
٢٩٦ ص
(١٦٩)
انتم  الفقرا الى الله و الله هو الغنى الحميد
٢٩٦ ص
(١٧٠)
ولو انّما فى الارض من شجرة اقلام و البحر يمدّه من بعده سبعة ابحر ما نفدت كلمات الله
٢٩٩ ص
(١٧١)
علّم آدم الاسماء كلّها
٣٠٣ ص
(١٧٢)
سنريهم آياتنا فى الافاق و فى انفسهم
٣١٠ ص
(١٧٣)
لها سبعة ابواب لكلّ باب منهم جزء مقسوم
٣١٤ ص
(١٧٤)
ولقد خلقناالانسان من صلصال
٣١٦ ص
(١٧٥)
خلق الانسان من علق
٣١٧ ص
(١٧٦)
نفخت فيه من روحى
٣١٧ ص
(١٧٧)
ولو اعجبك حُسنُهنّ
٣٢٢ ص
(١٧٨)
فاذا جائت الطامة الكبرى
٣٣٠ ص
(١٧٩)
مالك يوم  الدين
٣٣٠ ص
(١٨٠)
يوم تبدّل الارض غير الارض
٣٣٠ ص
(١٨١)
اذا السّماء انشقت
٣٣٠ ص
(١٨٢)
اذا السّماء انفطرت
٣٣٠ ص
(١٨٣)
اذا الشّمس كوّرت، و اذاالنجوم انكدرت
٣٣٠ ص
(١٨٤)
انّما توعدون لصادق و انّ الدّين لواقع
٣٣١ ص
(١٨٥)
و من يكفر باللّه و ملائكته و كتبه و رسله و اليوم الاخرة فقد ضلّ ضلالاً بعيدا
٣٣١ ص
(١٨٦)
كلّ شىء هالك
٣٣٣ ص
(١٨٧)
بل هم فى لبس من خلق جديد
٣٣٤ ص
(١٨٨)
فتوبوا الى بارئكم فاقتلوا انفسكم
٣٣٤ ص
(١٨٩)
يوم تبلى  السرائر
٣٣٦ ص
(١٩٠)
بالنجم هم يهتدون
٣٣٦ ص
(١٩١)
اذا زلزلت الارض زلزالها
٣٣٧ ص
(١٩٢)
اذا السماء انفطرت
٣٣٧ ص
(١٩٣)
اذا السماء انشقّت
٣٣٧ ص
(١٩٤)
اذا الشمس كوّرت
٣٣٧ ص
(١٩٥)
و اذا النجوم انكدرت
٣٣٧ ص
(١٩٦)
و اذا البحار فجّرت
٣٣٨ ص
(١٩٧)
و تكون الجبال كالعهن المنفوش
٣٣٨ ص
(١٩٨)
والتفت الساق بالساق
٣٣٨ ص
(١٩٩)
يوم يفر المرء من اخيه و امه و ابيه و صاحبته و بنيه
٣٣٨ ص
(٢٠٠)
و يسئلونك عن الجبال فقل ينسفها ربى نسفاً فيذرها قاعاً صفصفاً لاترى فيها عوجاً و لا امتاً
٣٣٩ ص
(٢٠١)
و لقد آتيناك سبعاً من  المثانى و القران العظيم
٣٣٩ ص
(٢٠٢)
كلّ من عليها فان و يبقى وجه ربك ذوالجلال والاكرام
٣٤٠ ص
(٢٠٣)
كلّ من عليها فان
٣٤٠ ص
(٢٠٤)
افعيينا بالخلق الاول بل هم فى لبس من خلق جديد
٣٤٠ ص
(٢٠٥)
سنريهم آياتنا فى الافاق و فى انفسهم حتّى يتبيّن لهم انّه الحقّ
٣٤١ ص
(٢٠٦)
كل يوم هو فى شأن
٣٤١ ص
(٢٠٧)
وهم فيها خالدون
٣٤٢ ص
(٢٠٨)
ما عندكم ينفد و ما عنداللّه باق
٣٤٣ ص
(٢٠٩)
يوم تبلى السرائر
٣٤٥ ص
(٢١٠)
و يوم تجد كلّ نفس ما عملت من خير محضراً و ما عملت من سوء
٣٤٥ ص
(٢١١)
يوم تبلى السرائر
٣٤٦ ص
(٢١٢)
فمن يعمل مثقال ذرة خيراً يره و من يعمل مثقال ذرّة شراً يره
٣٤٦ ص
(٢١٣)
يوم تبلى السرائر
٣٤٦ ص
(٢١٤)
و ما هذه الحيوة الدنيا الاّ لهو و لعب و انّ الدّار الاخرة لهى الحيوان
٣٤٨ ص
(٢١٥)
فلمّا تجلّى ربّه للجبل جعله دكاً و خرّ موسى صعقاً
٣٤٩ ص
(٢١٦)
و سقاهم ربهم شراباً طهورا
٣٥٠ ص
(٢١٧)
سقاهم ربهم
٣٥٢ ص
(٢١٨)
كلّ يوم هو فى شأن
٣٥٨ ص
(٢١٩)
ماترى فى خلق الرّحمنمن تفاوت
٣٥٨ ص
(٢٢٠)
شهد اللّه انّه لا اله الاّ هو
٣٥٨ ص
(٢٢١)
و نفخت فيه من روحى
٣٧٣ ص
(٢٢٢)
و ما امر السّاعة الاّ كلمح البصر او هو اقرب
٣٧٦ ص
(٢٢٣)
فاذا سوّيته و نفخت فيه من روحى
٣٧٦ ص
(٢٢٤)
الله لااله الاّ هوالحى  القيوم لا تأخذه سنة ولا نوم
٣٧٧ ص
(٢٢٥)
والقيت عليك محبّة منّى و لتصنع على عينى
٣٧٧ ص
(٢٢٦)
كلّ يوم هو فى شأن
٣٨٦ ص
(٢٢٧)
و انَّ الدّار الاخرة لهى الحيوان
٣٨٨ ص
(٢٢٨)
و هو الذى خلق السموات و الارض فى ستة ايام و كان عرشه على الماءِ
٣٩١ ص
(٢٢٩)
لا تدركه الابصار و هو يدرك الابصار
٣٩٩ ص
(٢٣٠)
الله نور السّموات و الارض مثل نوره كمشكوة فيها مصباح المصباح فى زجاجة الزجاجة كانّها كوكب درّى
٤٠٠ ص
(٢٣١)
و نودى من شاطىء الواد الايمن فى  البقعة المباركة من الشجرة ان يا موسى انّى انا الله ربّ العالمين
٤٠٠ ص
(٢٣٢)
وسقاهم ربّهم شراباً طهوراً
٤٠٣ ص
(٢٣٣)
قل هل ننبّئكم بالاخسرين اعمالا الّذين ضلّ سعيهم فى الحيوة الدّنيا و هم يحسبون انّهم يحسنون    صنعاً
٤٠٤ ص
(٢٣٤)
ربّنا ظلمنا
٤٠٥ ص
(٢٣٥)
خلقتنى من نار و خلقته من طين
٤٠٥ ص
(٢٣٦)
خلق الانسان من صلصال كالفخّار
٤٠٨ ص
(٢٣٧)
نفخت فيه من روحى
٤٠٨ ص
(٢٣٨)
الله نور السموات و الارض
٤١٦ ص
(٢٣٩)
فأينما تولّوا فثم وجه الله
٤٢٥ ص
(٢٤٠)
و قضى ربّك ان لا تعبدوا الا اياه
٤٢٥ ص
(٢٤١)
و يتفكرون فى خلق السموات و الارض
٤٢٥ ص
(٢٤٢)
و ان من شىء الاّ يسبّح بحمده و لكن لا تفقهون تسبيحهم
٤٢٨ ص
(٢٤٣)
و لكن لا تفقهون تسبيحهم
٤٢٨ ص
(٢٤٤)
قل الله ثمّ ذرهم فى خوضهم يلعبون
٤٢٨ ص
(٢٤٥)
لا اله الاّ اللّه
٤٢٩ ص
(٢٤٦)
ماترى فى خلق الرحمن من تفاوت
٤٣٠ ص
(٢٤٧)
وَ رحمتى وسعت كلّ شىء
٤٣٠ ص
(٢٤٨)
انّ رحمت اللّه قريب من المحسنين
٤٣٠ ص
(٢٤٩)
اوفوا بعهدى اوف بعهدكم
٤٣١ ص
(٢٥٠)
ثم لأتينّهم من بين ايديهم و من خلفهم و عن ايمانهم و عن شمائلهم
٤٣٤ ص
(٢٥١)
انه ليس من اهلك انّه عمل غير صالح
٤٤٢ ص
(٢٥٢)
انّا وجدنا آباءنا على امّة و انّا على آثارهم مهتدون
٤٤٨ ص
(٢٥٣)
و نفخت فيه من روحى
٤٤٩ ص
(٢٥٤)
سبحان الذى اسرى بعبده
٤٥٢ ص
(٢٥٥)
الخبيثات للخبيثين
٤٥٣ ص
(٢٥٦)
فاذا نفخ فى الصور فلا انساب بينهم
٤٥٤ ص
(٢٥٧)
بالوالدين احساناً و قل لهما قولا كريماً
٤٥٥ ص
(٢٥٨)
اخفض لهما جناح الذّلّ من الرحمة
٤٥٥ ص
(٢٥٩)
انّ من ازواجكم و اولادكم عدوّ لكم
٤٥٥ ص
(٢٦٠)
يوم لاينفع مالٌ و لابنون
٤٥٨ ص
(٢٦١)
انّا وجدنا آباءَنا على أُمّة و اِنّا على آثارهم مهتدون
٤٥٩ ص
(٢٦٢)
انّ النفس لأمارة بالسوء
٤٦٠ ص
(٢٦٣)
فمن كان يرجوا لقاء ربّه فليعمل عملاً صالحاً و لا يشرك بعبادة ربّه احداً
٤٦٣ ص
(٢٦٤)
و تحسبهم ايقاظاً وهم 468 رقود
٤٦٧ ص
(٢٦٥)
كان النّاس امة واحدة فبعث اللّه النبييّن مبشّرين و منذرين
٤٦٩ ص
(٢٦٦)
«لولاك لما خلقت الافلاك»
٢٠ ص
(٢٦٧)
«خَمّرت طينة آدم بيدى اربعين صباحاً»
٢٤ ص
(٢٦٨)
«تفكروا فى آلاء الله و لا تتفكروا فى ذات الله»
٩٦ ص
(٢٦٩)
«لى مع الله وقت لايسعنى فيه ملك مقرب و لا نبى مرسل»
١٠٠ ص
(٢٧٠)
«عليكم بسواد الاعظم(1)»
١٠٤ ص
(٢٧١)
«كنت كنزاً مخفياً فاحببت ان اعرف فخلقت  الخلق لكى اعرف»
١٠٩ ص
(٢٧٢)
«كنت كنزاً مخفيا فاحببت ان اعرف 120 فخلقت الخلق لكى اعرف»
١١٩ ص
(٢٧٣)
«الناس نيام فاذا ماتوا انتبهوا»
١٢٧ ص
(٢٧٤)
«اعدا عدوّك نفسك التى بين جنبيك»
١٣٠ ص
(٢٧٥)
«عليكم به دين العجايز»
١٣٠ ص
(٢٧٦)
«هُنّ ناقصات العقل و الدّين»
١٣١ ص
(٢٧٧)
«من رآنى فقد رأى الحق»
١٣٧ ص
(٢٧٨)
«اللّهم ارنا الاشياء كما هى»
١٣٨ ص
(٢٧٩)
«انّ اوّل ما خلق الله العقل»
١٤٠ ص
(٢٨٠)
«ارض الجنّة الكرسى و سقفها عرش الرّحمن و منها تفجّرت الانهار»
١٤٤ ص
(٢٨١)
«قلب المؤمن عرش الله»
١٤٥ ص
(٢٨٢)
«من آمن بالنجوم فقد كفر»
١٥٥ ص
(٢٨٣)
«ان اللّه تعالى خلق آدم على صورته»
١٦٦ ص
(٢٨٤)
«لى مع الله وقت لا يسعنى فيه ملك مقرّب و لا نبىّ مرسل»
٢٠٠ ص
(٢٨٥)
«على منّى و انا منه، خلقت انا و علىّ من نور واحد»
٢٠٣ ص
(٢٨٦)
«انت منّى بمنزلة هارون من موسى الاّ انّه لا نبىّ بعدى»
٢٠٣ ص
(٢٨٧)
«اوّل ما خلق الله نورى»
٢٢١ ص
(٢٨٨)
«لقد تمنّا اثنا عشر نبيّاً انّهم كانوا من امّتى و منهم موسى بن عمران»
٢٢٢ ص
(٢٨٩)
«اسلم شيطانى على يدى»
٢٢٥ ص
(٢٩٠)
«علماء امّتى كانبياء بنى اسرائيل»
٢٢٦ ص
(٢٩١)
«انّى اولى النّاس به عيسى بن مريم فانّه ليس بينى و بينه نبىّ»
٢٢٧ ص
(٢٩٢)
«اول ما خلق الله نورى»
٢٢٨ ص
(٢٩٣)
«كمال الاخلاص نفى الصّفات عنه»
٢٣٠ ص
(٢٩٤)
«لا يزال العبد يتقرّب الىّ النوافل حتّى احبّه فاذا احببته كنت سمعه و بصره و لسانه و يده و رجله فبى
٢٣٢ ص
(٢٩٥)
«احبّ من دنيا كم ثلاثة الطّيب و النّساء و قرّة عينى فى الصلوة»
٢٣٧ ص
(٢٩٦)
«كنت كنزاً مخفياً فاحببت ان اعرف فخلقت الخلق لكى اعرف»
٢٣٨ ص
(٢٩٧)
«خمّرت طينة آدم بيدىّ اربعين صباحاً»
٢٣٩ ص
(٢٩٨)
«من عرف نفسه فقد عرف ربّه»
٢٤٦ ص
(٢٩٩)
«انّ الله خلق الخلق فى ظلمة ثمّ رشّ عليهم من نوره فمن اصابه ذالك النّور اهتدى و من اخطأ ضلّ»
٢٧٨ ص
(٣٠٠)
«القدريّه مجوس هذه الامّة»
٢٨٧ ص
(٣٠١)
«حبّ الدنيا رأس كلّ خطيئة»
٣٠٨ ص
(٣٠٢)
«لايدخل الملائكة بيتاً فيه كلب او تصاوير»
٣٠٨ ص
(٣٠٣)
«لايدخل الملائكة بيتاً فيه كلب او تصاوير»
٣٠٩ ص
(٣٠٤)
«الدنيا مزرعة الاخرة»
٣١٠ ص
(٣٠٥)
«الدنيا مزرعة الاخرة»
٣٣٠ ص
(٣٠٦)
«فاحببت ان اعرف»
٣٧٦ ص
(٣٠٧)
«فخلقت الخلق»
٣٧٦ ص
(٣٠٨)
«خمرت طينة آدم بيدى اربعين صباحا»
٣٨٥ ص
(٣٠٩)
«قلب المؤمن عرش الله الاعظم»
٣٩١ ص
(٣١٠)
«انّ الشّيطان ليجرى من بنى آدم مجرى الدّم»
٤٣٥ ص
(٣١١)
«ما يقوم السّاعة حتّى يبعث دجّالون كذّابون»
٤٤٠ ص
(٣١٢)
«انّ من شرايط الساعة ان يرفع العلم و يكثر الجهل»
٤٤١ ص
(٣١٣)
«تركت الدنيا بخسة شركائها»
٤٤٥ ص
(٣١٤)
«الدنيا جيفة»
٤٥٢ ص
(٣١٥)
«حب الدّنيا رأس كلّ خطيئة و ترك الدّنيا رأس كلّ عبادة»
٤٥٣ ص
(٣١٦)
«انّه ليغان على قلبى و انّى لاستغفر اللّه فى كلّ يوم و ليلة سبعين مرّه»
٤٦٣ ص
(٣١٧)
«من عرف نفسه فقد عرف ربّه»
٤٧١ ص
(٣١٨)
به نام آنكه جان را فكرت آموخت       =      چراغ دل به نور جان برافروخت
١١ ص
(٣١٩)
بيا بشنو حديث بى كم و بيش       =      ز نزديكى تو دور افتادى از خويش
١٢ ص
(٣٢٠)
1ـ نخست از فكر خويشم در تحيّر       =      چه چيز است آنكه گويندش تفكّر
١٣ ص
(٣٢١)
2ـ كدامين فكر،ما را شرط راه است       =      چرا گه طاعت و گاهى گناه است
١٣ ص
(٣٢٢)
3و4ـ كه باشم من مرا از من خبر كن       =      چه معنى دارد اندر خود سفر كن
١٣ ص
(٣٢٣)
5و6ـ مسافر چون بود رهرو كدام است       =      كه را گويم كه او مرد تمام است
١٣ ص
(٣٢٤)
7و8ـ كه شد بر سرّ وحدت واقف آخر       =      شناساى چه آمد عارف آخر
١٣ ص
(٣٢٥)
9ـ اگر معروف و عارف ذات پاك است       =      چه سودا در سر اين مشت خاك است
١٣ ص
(٣٢٦)
10ـ كدامين نقطه را نطق است اناالحق       =      چه گويى هرزه بود آن رمز مطلق
١٣ ص
(٣٢٧)
11و12ـ چرا مخلوق را گويند واصل       =      سلوك و سير او چون گشت حاصل
١٣ ص
(٣٢٨)
13ـ چه بحر است آنكه نطقش ساحل آمد       =      ز قعر او چه گوهر حاصل آمد
١٣ ص
(٣٢٩)
14ـ چه جزو است  آنكه  اواز كل فزون  است       =      طريق جستن آن جزو، چون است
١٣ ص
(٣٣٠)
15ـ قديم و محدث از هم چون جدا شد       =      كه اين شد علم و آن ديگر خدا شد
١٣ ص
(٣٣١)
16ـ چه خواهد مرد معنى زان عبارت       =      كه دارد سوى چشم و لب اشارت
١٣ ص
(٣٣٢)
چه جويد از رخ و زلف و خط و خال       =      كسى كاندر مقامات است و احوال
١٣ ص
(٣٣٣)
17ـ شراب و شمع و شاهد را چه معنى       =      خراباتى شدن آخر چه دعوى
١٣ ص
(٣٣٤)
18ـ بت و زنّار و ترسايى در اين كوى       =      همه كفر است و گرنه چيست، برگوى
١٣ ص
(٣٣٥)
به نام آنكه جان را فكرت آموخت       =      چراغ دل به نور جان برافروخت
١٥ ص
(٣٣٦)
به نام خويش كردم ختم و پايان       =      الهى عاقبت محمود گردان
١٥ ص
(٣٣٧)
از هر طرف كه رفتم جز وحشـتم نيفـزود      =      زنـهار از اين بيابـان، وين راه بى  نـهايت
١٦ ص
(٣٣٨)
اين راه را نـهايت صورت كجا توان بست      =      كش صد هزار منزل بيش است در بدايت
١٦ ص
(٣٣٩)
«زمن بشنو حديث بى كم و بيش       =      ز نزديكى، تو دور افتادى از خويش»
١٦ ص
(٣٤٠)
«قبا گر حرير است و گر پرنيان       =      به ناچار حشوش بود در ميان»
١٩ ص
(٣٤١)
«چون خجليم از سخن خام خويش       =      هم تو بيامرز، به انعام خويش
١٩ ص
(٣٤٢)
پيش تو گر بى سر و پاى آمديم       =      هم به اميد تو خداى، آمديم»
١٩ ص
(٣٤٣)
زمن بشنو حديث بى كم و بيش       =      زنزديكى، تو دور افتادى از خويش
٢٠ ص
(٣٤٤)
«دل عارف شناساى وجود است       =      وجود مطلق او را در شهود است»
٢٧ ص
(٣٤٥)
«به نثرار چه كتب بسيار مى  ساخت       =      به نظم مثنوى هرگز نپرداخت»
٢٨ ص
(٣٤٦)
«همه دانند كاين كس در همه عمر       =      نكرده هيچ قصد گفتن شعر»
٢٩ ص
(٣٤٧)
«دل از حضرت چو نام نامه درخواست       =      جواب آمد به دل كاين گلشن ماست»
٣٠ ص
(٣٤٨)
«گذشته هفت و ده از هفتصد سال       =      زهجرت ناگهان در ماه شوّال»
٣٠ ص
(٣٤٩)
«در او راز دل گلها شكفته است       =      كه تا اكنون كسى ديگر نگفته است»
٣٠ ص
(٣٥٠)
«ولى اين بر سبيل اتفاق است       =      نه چون ديو از فرشته استراق است»
٣٠ ص
(٣٥١)
ولى تشبيه كلّى نيست ممكن       =      زجستجوى آن مى  باش ساكن
٣٦ ص
(٣٥٢)
از آن جانب بود ايجاد و تكميل       =      و از اين جانب بود هر لحظه تبديل
٣٦ ص
(٣٥٣)
«هر دمى مرگى و حشرى داديم       =      تا بديدم دستبرد آن كرم
٣٧ ص
(٣٥٤)
گشت آسان بر من از لطف خدا       =      فهم اسرار بقا اندر فنا
٣٧ ص
(٣٥٥)
زانكه با ما مى  نمايد او عيان       =      حشر و نشرى دايماً اندر جهان»
٣٧ ص
(٣٥٦)
كدامين فكر ما را شرط راه است       =      چرا گه طاعت و گاهى گناه است
٣٧ ص
(٣٥٧)
مپرس از من حديث زلف پر چين       =      مجنبانيد زنجير مجانين
٣٨ ص
(٣٥٨)
«عقل اگر داند كه دل دربند زلفش چون خوش است       =      عاقلان ديوانه گردند در پى زنجير م»
٣٩ ص
(٣٥٩)
1) به نام آنكه جان را فكرت آموخت       =      چراغ دل به نور جان بر افروخت
٤٣ ص
(٣٦٠)
«خبردارى اى استخوانى قفس       =      كه جان تو مرغى است نامش نفس»
٤٣ ص
(٣٦١)
«جام جهان نما دل انسان كامل است       =      مرآت حق نما به حقيقت همين دل است»
٤٤ ص
(٣٦٢)
2) زفضلش هر دو عالم گشت روشن       =      زفيضش خاك آدم گشت گلشن
٤٤ ص
(٣٦٣)
29) يكى از زلف و خال و خط بيان كرد       =      شراب و شمع و شاهد را عيان كرد
٤٤ ص
(٣٦٤)
30) يكى از هستى خود گفت و پندار       =      يكى مستغرق بت گشت و زُنّار
٦١ ص
(٣٦٥)
«حجاب چهره جان مى  شود غبار تنم       =      خوشا دمى كه از اين چهره پرده برفكنم»
٦١ ص
(٣٦٦)
31) سخن  ها چون به وفق منزل افتاد       =      در افهام خلايق مشكل افتاد
٦١ ص
(٣٦٧)
32) كسى را كاندرين معنى است حيران       =      ضرورت مى  شود دانستن آن
٦٢ ص
(٣٦٨)
33) گذشته هفت و ده از هفتصد سال       =      زهجرت ناگهان در ماه شوال
٦٢ ص
(٣٦٩)
34) رسولى با هزاران لطف و احسان       =      رسيد از خدمت اهل خراسان
٦٣ ص
(٣٧٠)
35) بزرگى كاندر آنجا هست مشهور       =      به اقسام هنر چون چشمه نور
٦٣ ص
(٣٧١)
36) همه اهل خراسان از كه و مه       =      درين عصر از همه گفتند او به
٦٣ ص
(٣٧٢)
37) نوشته نامه  اى در باب معنى       =      فرستاده بر ارباب معنى
٦٣ ص
(٣٧٣)
38) در آنجا مشكلى چند از عبارت       =      زمشكلهاى ارباب اشارت
٦٤ ص
(٣٧٤)
39) به نظم آورده و پرسيده يك يك       =      جهانى معنى اندر لفظ اندك
٦٤ ص
(٣٧٥)
40) رسول آن نامه را بر خواند ناگاه       =      فتاد احوال او حالى در افواه
٦٤ ص
(٣٧٦)
41) در آن مجلس عزيزان جمله حاضر       =      بدين درويش هر يك گشته ناظر
٦٤ ص
(٣٧٧)
42) يكى كو بود مرد كار ديده       =      ز ما صد بار اين معنى شنيده
٦٥ ص
(٣٧٨)
43) مرا گفتا جوابى گوى در دم       =      كز اينجا نفع گيرند اهل عالم
٦٥ ص
(٣٧٩)
44) بدو گفتم چه حاجت كاين مسائل       =      نوشتم بارها اندر رسائل
٦٦ ص
(٣٨٠)
45) يكى گفتا ولى بر وفق مسؤول       =      زتو منظوم مى  داريم مأمول
٦٦ ص
(٣٨١)
46) پس از الحاح ايشان كردم آغاز       =      جواب نامه در الفاظ ايجاز
٦٦ ص
(٣٨٢)
47) به يك لحظه ميان جمع بسيار       =      بگفتم اين سخن بى فكر و تكرار
٦٦ ص
(٣٨٣)
«فيض روح  القدس ار باز مدد فرمايد       =      ديگران هم بكنند آنچه مسيحا مى  كرد»
٦٧ ص
(٣٨٤)
48) كنون از لطف و احسانى كه دارند       =      زما اين خرده  گيرى در گذارند
٦٧ ص
(٣٨٥)
49) همه دانند كاين كس در همه عمر       =      نكرده هيچ قصد گفتن شعر
٦٧ ص
(٣٨٦)
50) بر آن طبعم اگر چه بود قادر       =      ولى گفتن نبود الاّ به نادر
٦٨ ص
(٣٨٧)
51) زنثر ار چه كتب بسيار مى  ساخت       =      به نظم مثنوى هرگز نپرداخت
٦٨ ص
(٣٨٨)
52) عروض و قافيه معنى نسنجد       =      به هر ظرفى درو معنى نگنجد
٦٨ ص
(٣٨٩)
«اى خدا بنما تو جان را آن مقام       =      كاندرو بى حرف مى  رويد كلام»
٦٨ ص
(٣٩٠)
53)معانى هرگز اندر حرف نايد       =      كه بحر قلزم اندر ظرف نايد
٦٨ ص
(٣٩١)
54) چو ما از حرف خود در تنگناييم       =      چرا چيزى دگر بروى فزاييم
٦٩ ص
(٣٩٢)
«قافيه انديشم و دلدار من       =      گويدم منديش جز ديدار من
٦٩ ص
(٣٩٣)
حرف چبود تا تو انديشى از آن       =      حرف چبود خار ديوار رزان
٦٩ ص
(٣٩٤)
لفظ و حرف و صوت را بر هم زنم       =      تا كه بى اين هر سه با تو دم زنم»
٦٩ ص
(٣٩٥)
55)نه فخر است اين سخن كز باب شكراست       =      به نزد اهل دل تمهيد عذر است
٦٩ ص
(٣٩٦)
56) مرا از شاعرى خود عار نايد       =      كه در صد قرن چون عطار نايد
٧٠ ص
(٣٩٧)
57) اگر چه زين نمط صد عالم اسرار       =      بود يك شمّه از دكّان عطار
٧٠ ص
(٣٩٨)
58) ولى اين بر سبيل اتفاق است       =      نه چون ديو از فرشته استراق است
٧٠ ص
(٣٩٩)
«بنگر به ستاره كه بتازد سپس ديو       =      چون زر گدازنده كه بر قير چكانيش»
٧١ ص
(٤٠٠)
59) على الجمله جواب نامه در دم       =      بگفتم يك به يك نه بيش و نه كم
٧١ ص
(٤٠١)
60) رسول آن نامه را بستد به اعزاز       =      وز آن راهى كه آمد باز شد باز
٧١ ص
(٤٠٢)
61) دگر باره عزيز كار فرماى       =      مرا گفتا به آن چيزى بيفزاى
٧٢ ص
(٤٠٣)
62) همان معنى كه گفتى در بيان آر       =      زعين علم با عين عيان آر
٧٢ ص
(٤٠٤)
63) نمى  ديدم در اوقات آن مجالى       =      كه پردازم بدو از ذوق حالى
٧٢ ص
(٤٠٥)
64) كه وصف آن به گفت و گو محال است       =      كه صاحب حال داند كان چه حال است
٧٣ ص
(٤٠٦)
«با تو پوشيده حالتى است مرا       =      كه درستش بيان نمى  دانم
٧٣ ص
(٤٠٧)
به اشارت حديث خواهم گفت       =      كه غريبم زبان نمى  دانم»
٧٣ ص
(٤٠٨)
65)ولى با وفق قول قايل دين       =      نكردم رد سؤال سائل دين
٧٣ ص
(٤٠٩)
«گر چه قرآن از لب پيغمبر است       =      هر كه گويد حق نگفت،او كافراست»
٧٤ ص
(٤١٠)
66) پى آن تا شود روشن  تر اسرار       =      درآمد طوطى نطقم به گفتار
٧٤ ص
(٤١١)
«در پس آينه طوطى صفتم داشته  اند       =      هر چه استاد ازل گفت بگو مى  گويم»
٧٤ ص
(٤١٢)
67) به عون و فضل و توفيق خداوند       =      بگفتم جمله را در ساعتى چند
٧٤ ص
(٤١٣)
68) دل از حضرت چو نام نامه در خواست       =      جواب آمد به دل كان گلشن ماست
٧٥ ص
(٤١٤)
69) چو حضرت كرد نام نامه گلشن       =      شود زو چشم دلها جمله روشن
٧٥ ص
(٤١٥)
«گر تو مى  دارى جمال يار دوست       =      دل بدان كايينه ديدار اوست
٧٥ ص
(٤١٦)
دل بدست آور كمال او ببين       =      آينه كن جان جمال او ببين»
٧٥ ص
(٤١٧)
70) نخست از فكر خويشم در تحيّر       =      چه چيز است آنكه گويندش تفكّر
٧٦ ص
(٤١٨)
«معرفت اصل شناسايى بود       =      چشم دل را نور بينايى بود
٧٦ ص
(٤١٩)
در طريق معرفت نايى درست       =      تا تو خود را بازنشناسى درست»
٧٦ ص
(٤٢٠)
71) مرا گفتى بگو چبْوَد تفكر       =      كزين معنى بماندم در تحيّر
٧٦ ص
(٤٢١)
72) تفكر رفتن از باطل سوى حق       =      به جزو اندر بديدن كل مطلق
٧٦ ص
(٤٢٢)
«از عطش گر در قدح آبى خورم       =      در درون آب حقّ را ناظرم»
٧٧ ص
(٤٢٣)
73) حكيمان كاندرين كردند تصنيف       =      چنين گفتند در هنگام تعريف
٧٧ ص
(٤٢٤)
74) كه چون در دل شود حاصل تصّور       =      نخستين نام او باشد تذكّر
٧٧ ص
(٤٢٥)
75) وزو چون بگذرى هنگام فكرت       =      بود نام وى اندر عرف عَبْرَتْ
٧٧ ص
(٤٢٦)
«هان اى دل عبرت بين از ديده عبر كن هان       =      ايوان مدائن را آيينه عبرت دان»
٧٨ ص
(٤٢٧)
76) تصوّر كان بود بهر تدبّر       =      به نزد اهل عقل آمد تفكر
٧٨ ص
(٤٢٨)
77) زترتيب تصورهاى معلوم       =      شود تصديق نامفهوم مفهوم
٧٨ ص
(٤٢٩)
78) مقدم چون پدر تالى چو مادر       =      نتيجه هست فرزند اى برادر
٧٨ ص
(٤٣٠)
79) ولى ترتيب مذكور از چه و چون       =      بود محتاج استعمال قانون
٧٩ ص
(٤٣١)
80) دگر باره درو گر نيست تأييد       =      هر آيينه كه باشد محض تقليد
٧٩ ص
(٤٣٢)
81) ره دور و دراز است آن رها كن       =      چو موسى يك زمان ترك عصا كن
٨٠ ص
(٤٣٣)
«پاى استدلاليان چوبين بود       =      پاى چوبين سخت بى تمكين بود»
٨٠ ص
(٤٣٤)
«منزل عقل و فكر ما صفت است       =      ذات برتر زعلم و معرفت است
٨٠ ص
(٤٣٥)
نور او خود دليل قافله بس       =      در پى حق غلط نگردد كس
٨٠ ص
(٤٣٦)
امر و خلق از خدا توان دانست       =      كس خدا را به اين و آن دانست؟»
٨٠ ص
(٤٣٧)
82) در آ در وادى اَيمَن كه ناگاه       =      درختى گو يدت انّى انا الله
٨١ ص
(٤٣٨)
«هر كه بيرون زخود اندر طلبت سعيى كرد       =      از پى آب چو ماهى همه عمر طپيد
٨١ ص
(٤٣٩)
آنكه با عقل طلب كرد همه عمر نيافت       =      و آنكه بى خويش درآمد به يكى لمحه رسيد
٨١ ص
(٤٤٠)
خواب جهل از حرم قرب مرا دور افكند       =      ورنه نزديكتر از دوست كسى هيچ نديد
٨١ ص
(٤٤١)
چون تو خود را همه دانى و همه بينى به يقين       =      يافتى گنج سعادت كه بر آن نيست مزيد»
٨٢ ص
(٤٤٢)
83) محقّق را كه وحدت در شهود است       =      نخستين نظره بر نور وجود است
٨٢ ص
(٤٤٣)
«به هر چه مى  نگرم صورت تو مى  بينم       =      از آنكه در نظرم جملگى تو مى  آيى»
٨٢ ص
(٤٤٤)
84) دلى كز معرفت نور و صفا ديد       =      زهر چيزى كه ديد اول خدا ديد
٨٢ ص
(٤٤٥)
«تو آن گنجى كه از چشم دو عالم       =      شدى مستور در ويرانه دل»
٨٣ ص
(٤٤٦)
«روى تو ظاهر است به عالم، نهان كجاست       =      گر او نهان بود به جهان، خود عيان كجاست؟
٨٣ ص
(٤٤٧)
عالم شده است مظهر حسن و جمال تو       =      اى جان بگو كه مظهر و جان جهان كجاست؟»
٨٣ ص
(٤٤٨)
«چيست عالم، جلوه  گاه حسن دوست       =      جلوه عالم چه باشد، جمله اوست
٨٣ ص
(٤٤٩)
ظاهراً گر زآنكه عالم مظهر است       =      مظهر و ظاهر چو وابينى هم اوست
٨٣ ص
(٤٥٠)
در حقيقت نيست غير از يار كس       =      اين نمود غير، عين وهم توست
٨٣ ص
(٤٥١)
يار خود آيينه روى خود است       =      در نمودِ آينه كو غير دوست»
٨٣ ص
(٤٥٢)
85) بود فكر نكو را شرط تجريد       =      پس آنگه لمعه  اى از برق تأييد
٨٣ ص
(٤٥٣)
«مال اينجا بايدت انداختن       =      ملك اينجا بايدت در باختن
٨٤ ص
(٤٥٤)
در ميان خونت بايد آمدن       =      وز همه بيرونت بايد آمدن
٨٤ ص
(٤٥٥)
چون نماند هيچ معلومت بدست       =      دل ببايد پاك كرد از هر چه هست
٨٤ ص
(٤٥٦)
چون دل تو پاك گردد از صفات       =      تافتن گيرد زحضرت نور ذات»
٨٤ ص
(٤٥٧)
«اگر از جانب معشوق نباشد كششى       =      كوشش عاشق بيچاره به جايى نرسد»
٨٤ ص
(٤٥٨)
«اى دوست حديث عشق ديگرگون است       =      وز كيل حروف اين سخن افزون است
٨٤ ص
(٤٥٩)
گر ديده دل باز گشايى نفسى       =      معلوم شود كه اين حكايت چون است»
٨٥ ص
(٤٦٠)
86) حكيم فلسفى چون هست حيران       =      نمى  بيند زاشيا غير امكان
٨٥ ص
(٤٦١)
«گنج پنهان است زير هر طلسم       =      پيش عارف شد مسمّى عين اسم
٨٥ ص
(٤٦٢)
ديده حق بين اگر بودى تو را       =      او رخ از هر ذره بنمودى تو را»
٨٥ ص
(٤٦٣)
87) ز امكان مى  كند اثبات واجب       =      ازين حيران شد اندر ذات واجب
٨٥ ص
(٤٦٤)
88) گهى از دَوْر دارد سير معكوس       =      گهى اندر تسلسل گشته محبوس
٨٦ ص
(٤٦٥)
89) چو عقلش كرد در هستى توغّل       =      فرو پيچيد پايش در تسلسل
٨٧ ص
(٤٦٦)
90) ظهور جمله اشيا به ضدّ است       =      ولى حق را نه مانند و نه ندّ است
٨٧ ص
(٤٦٧)
«بد ندانى تا ندانى نيك را       =      ضدّ را از ضدّ توان ديد اى فتى»
٨٧ ص
(٤٦٨)
91) چو نبود ذات حق را ضدّ و همتا       =      ندانم تا چگونه دانم او را
٨٧ ص
(٤٦٩)
«آفتاب آمد دليل آفتاب       =      گر دليلت بايد از وى رو متاب»
٨٨ ص
(٤٧٠)
«نور حق را نيست ضدّى در وجود       =      تا به ضدّ او را توان پيدا نمود»
٨٨ ص
(٤٧١)
92) ندارد ممكن از واجب نمونه       =      چگونه دانيش آخر چگونه
٨٨ ص
(٤٧٢)
93) زهى نادان كه او خورشيد تابان       =      به نور شمع جويد در بيابان
٨٨ ص
(٤٧٣)
94) اگر خورشيد بر يك حال بودى       =      شعاع او به يك منوال بودى
٨٩ ص
(٤٧٤)
95) ندانستى كسى كاين پرتو اوست       =      نبودى هيچ فرق از مغز تا پوست
٨٩ ص
(٤٧٥)
96) جهان جمله فروغ نور حق دان       =      حق اندر وى زپيدايى است پنهان
٨٩ ص
(٤٧٦)
«حجاب روى توهم روى توست در همه حال       =      نهان زچشم جهانى، زبس كه پيدايى
٨٩ ص
(٤٧٧)
97) چو نور حق ندارد نقل و تحويل       =      نيايد اندر او تغيير و تبديل
٨٩ ص
(٤٧٨)
«نشود نور زآفتاب جدا       =      كى شود فيض منقطع زخدا
٩٠ ص
(٤٧٩)
كيست آخر كسى كه بتواند       =      كه ز ذات اقتضا بگرداند»
٩٠ ص
(٤٨٠)
98) تو پندارى جهان خود هست دائم       =      به ذات خويشتن پيوسته قائم
٩٠ ص
(٤٨١)
«عقل از سر اين سخن چنان دور       =      كان ذرّه زآفتاب پر نور»
٩٠ ص
(٤٨٢)
99) كسى كو عقل دور انديش دارد       =      بسى سرگشتگى در پيش دارد
٩٠ ص
(٤٨٣)
100) زدورانديشى عقل فضولى       =      يكى شد فلسفى ديگر حلولى
٩١ ص
(٤٨٤)
101) خرد را نيست تاب نور آنروى       =      برو از بهر او چشمى دگر جوى
٩١ ص
(٤٨٥)
«شد دل عارف به معنى چون چراغ       =      هست نورش راز هر ظلمت فراغ»
٩١ ص
(٤٨٦)
102) دو چشم فلسفى چون بود احول       =      ز وحدت ديدن حق شد معطل
٩١ ص
(٤٨٧)
103) ز نابينايى آمد راى تشبيه       =      زيك چشمى است ادراكات تنزيه
٩٢ ص
(٤٨٨)
104)تناسخ زان سبب كفر است و باطل       =      كه آن از تنگ چشمى گشته حاصل
٩٢ ص
(٤٨٩)
105) چو أكمه بى نصيب از هر كمال است       =      كسى كو را طريق اعتزال است
٩٢ ص
(٤٩٠)
106) كلامى كو ندارد ذوق توحيد       =      به تاريكى در است از غيم تقليد
٩٣ ص
(٤٩١)
107) رَمَد دارد دو چشم اهل ظاهر       =      كه از ظاهر نبينند جز مظاهر
٩٣ ص
(٤٩٢)
108) ازو هر چه بگويند از كم و بيش       =      نشانى داده  اند از ديده خويش
٩٤ ص
(٤٩٣)
«آنچه مرا طاقت و اندازه بود       =      وصل به اندازه آن ديده  ام»
٩٤ ص
(٤٩٤)
«رخ ننموده است به من ذرّه  اى       =      كش نه در آن ذرّه نشان ديده  ام
٩٤ ص
(٤٩٥)
من به يقينم كه جز او نيست هيچ       =      تا تو نگويى به گمان ديده  ام»
٩٤ ص
(٤٩٦)
109) منزّه ذاتش از چند و چه و چون       =      تعالى شأنهُ عَمّا يقولون
٩٤ ص
(٤٩٧)
110) كدامين فكر ما را شرط راه است؟       =      چرا گه طاعت و گاهى گناه است؟
٩٦ ص
(٤٩٨)
111) در آلا فكر كردن شرط راه است       =      ولى در ذات حق محض گناه است
٩٦ ص
(٤٩٩)
«زين وصيّت كرد ما را مصطفى       =      بحث كم جوييد در ذات خدا»
٩٦ ص
(٥٠٠)
112) بود در ذات حق انديشه باطل       =      محال محض دان تحصيل حاصل
٩٦ ص
(٥٠١)
113) چو آيات است روشن گشته از ذات       =      نگردد ذات او روشن زآيات
٩٧ ص
(٥٠٢)
114) همه عالم به نور اوست پيدا       =      كجا او گردد از عالم هويدا
٩٧ ص
(٥٠٣)
115) نگنجد نور ذات اندر مظاهر       =      كه سبعات جلالش هست قاهر
٩٨ ص
(٥٠٤)
116) رها كن عقل را با حق همى باش       =      كه تاب خور ندارد چشم خفّاش
٩٨ ص
(٥٠٥)
«يك چند به عقل و علم در كار شدم       =      گفتم كه مگر واقف اسرار شدم
٩٩ ص
(٥٠٦)
هم عقل عقيله بود و هم علم حجاب       =      چون دانستم زهر دو بيزار شدم»
٩٩ ص
(٥٠٧)
117) در آن موضع كه نور حق دليل است       =      چه جاى گفتگوى جبرئيل است
٩٩ ص
(٥٠٨)
118) فرشته گر چه دارد قرب درگاه       =      نگنجد در مقام لى مع الله
٩٩ ص
(٥٠٩)
119) چو نور او ملك را پر بسوزد       =      خرد را جمله پا و سر بسوزد
١٠٠ ص
(٥١٠)
«اگر يك سر مو فراتر پرم       =      فروغ تجلى بسوزد پرم»
١٠٠ ص
(٥١١)
120) بود نور خرد در ذات انور       =      بسان چشم سر در چشمهِ خور
١٠٠ ص
(٥١٢)
«عقل سايه حق بود حق آفتاب       =      سايه را با آفتاب حق چه تاب»
١٠١ ص
(٥١٣)
121)چو مبصر با بصر نزديك گردد       =      بصر ز ادراك او تاريك گردد
١٠١ ص
(٥١٤)
«نحن اقرب از كتاب حق بخوان       =      نسبت خود را به حق نيكو بدان
١٠١ ص
(٥١٥)
هست حق از ما به ما نزديكتر       =      ما زدورى گشته جويان در به در)
١٠١ ص
(٥١٦)
122) سياهى گر بدانى نور ذات است       =      به تاريكى درون آب حيات است
١٠١ ص
(٥١٧)
123) سيه جز قابض نور بصر نيست       =      نظر بگذار كاين جاى نظر نيست
١٠٢ ص
(٥١٨)
124) چه نسبت خاك را با عالم پاك       =      كه ادراك است عجز از درك ادراك
١٠٢ ص
(٥١٩)
125) سيه رويى زممكن در دو عالم       =      جدا هرگز نشد والله اعلم
١٠٣ ص
(٥٢٠)
126) سواد الوجه فى الدارين درويش       =      سواد اعظم آمد بى كم و بيش
١٠٣ ص
(٥٢١)
127)چه مى  گويم كه هست اين نكته باريك       =      شب روشن ميان روز تاريك
١٠٥ ص
(٥٢٢)
128) درين مشهد كه آثار تجلّى است       =      سخن دارم ولى ناگفتن اولى است
١٠٥ ص
(٥٢٣)
129) اگر خواهى كه بينى چشمه خور       =      تو را حاجت فتد با جرم ديگر
١٠٦ ص
(٥٢٤)
مى  رود بى روى پوش اين آفتاب       =      فرط نور اوست رويش را حجاب
١٠٦ ص
(٥٢٥)
چيست پرده پيش روى آفتاب       =      جز فروغ شعشع و تيزّى تاب
١٠٦ ص
(٥٢٦)
130) چو چشم سر ندارد طاقت و تاب       =      توان خورشيد تابان ديد در آب
١٠٦ ص
(٥٢٧)
131) از و چون روشنى كمتر نمايد       =      در ادراك تو حالى مى  فزايد
١٠٧ ص
(٥٢٨)
132) عدم آيينه هستى است مطلق       =      كزو پيداست عكس تابش حق
١٠٧ ص
(٥٢٩)
133) عدم چون گشت هستى را مقابل       =      درو عكسى شد اندر حال حاصل
١٠٧ ص
(٥٣٠)
«در ما نگاه كرد هزاران هزار يافت       =      در خود نگاه كرد همه جز يكى نبود
١٠٨ ص
(٥٣١)
در هر كه بنگريد درو غير خود نديد       =      چون جمله را به رنگ خود آورد در وجود»
١٠٨ ص
(٥٣٢)
134) شد آن وحدت از اين كثرت پديدار       =      يكى را چون شمردى گشت بسيار
١٠٨ ص
(٥٣٣)
135) عدد گر چه يكى دارد بدايت       =      و ليكن نبودش هرگز نهايت
١٠٨ ص
(٥٣٤)
136) عدم در ذات خود چون بود صافى       =      ازو با ظاهر آمد گنج مخفى
١٠٩ ص
(٥٣٥)
«آينه دل چون شود صافى و پاك       =      نقش  ها بيند برون از آب و خاك»
١٠٩ ص
(٥٣٦)
137) حديث كنت كنزاً را فراخوان       =      كه تا پيدا ببينى گنج پنهان
١٠٩ ص
(٥٣٧)
138) عدم آينه، عالم عكس و انسان       =      چو چشم عكس در وى شخص پنهان
١١٠ ص
(٥٣٨)
139) تو چشم عكسى و او نور ديده است       =      به ديده، ديده  اى را ديده، ديده است
١١٠ ص
(٥٣٩)
140) جهان انسان شد و انسان جهانى       =      از اين پاكيزه  تر نبود بيانى
١١١ ص
(٥٤٠)
141) چو نيكو بنگرى در اصل اين كار       =      هم او بيننده هم ديده است و ديدار
١١٢ ص
(٥٤١)
142) حديث قدسى اين معنى بيان كرد       =      فبى يسمع و بى  يبصر عيان كرد
١١٢ ص
(٥٤٢)
143) جهان را سر به سر آيينه  اى دان       =      به هريك ذرّه  اى صد مهر تابان
١١٣ ص
(٥٤٣)
144) اگر يك قطره را دل برشكافى       =      برون آيد از آن صد بحر صافى
١١٣ ص
(٥٤٤)
قطره درياست اگر با درياست       =      ورنه او قطره و دريا، درياست
١١٣ ص
(٥٤٥)
145) به هر جزوى ز خاك ار بنگرى راست       =      هزاران آدم اندر وى هويداست
١١٣ ص
(٥٤٦)
146) به اعضا پشّه  اى همچند پيل است       =      در اسماء قطره  اى مانند نيل است
١١٤ ص
(٥٤٧)
147) درون حبّه  اى صد خرمن آمد       =      جهانى در دل يك ارزن آمد
١١٤ ص
(٥٤٨)
148) به پرّ پشّه  اى در جاى جانى       =      درون نقطه چشم آسمانى
١١٤ ص
(٥٤٩)
149) بدان خردى كه آمد حبّه دل       =      خداوند دو عالم راست منزل
١١٥ ص
(٥٥٠)
«در حقيقت دان كه دل شد جام جم       =      مى  نمايد اندرو هر بيش و كم»
١١٥ ص
(٥٥١)
دل بود مرآت ذات ذوالجلال       =      در دل صافى نمايد حق جمال
١١٥ ص
(٥٥٢)
حق نگنجد در زمين و آسمان       =      در دل مؤمن بگنجد اين بدان
١١٥ ص
(٥٥٣)
ملك دل را كس نديده غايتى       =      در احاطه حق دل آمد آيتى
١١٥ ص
(٥٥٤)
مظهر شأن الهى دل بود       =      مظهر شأنش كماهى دل بود»
١١٥ ص
(٥٥٥)
150) درو در جمع گشته هر دو عالم       =      گهى ابليس گردد گاه آدم
١١٥ ص
(٥٥٦)
151) ببين عالم همه در هم سرشته       =      ملك در ديو و شيطان در فرشته
١١٦ ص
(٥٥٧)
هر چه تو بينى ز سفيد وسياه       =      بر سر كارى است در اين كارگاه
١١٦ ص
(٥٥٨)
جغد كه شوم است به افسانه در       =      بلبل گنج است به ويرانه در
١١٦ ص
(٥٥٩)
هر چه در اين پرده نشانيش هست       =      در خور تن قيمت جانيش هست
١١٦ ص
(٥٦٠)
گر چه ز بحر تو به گوهر كم  اند       =      چون تو همه گوهرى عالم  اند
١١٦ ص
(٥٦١)
152) همه با هم به هم چون دانه و بر       =      ز كافر مؤمن و مؤمن ز كافر
١١٦ ص
(٥٦٢)
153) به هم جمع آمده در نقطه خال       =      همه دور زمان روز و مه و سال
١١٧ ص
(٥٦٣)
154) ازل عين ابد افتاده با هم       =      نزول عيسى و ايجاد آدم
١١٨ ص
(٥٦٤)
155) ز هر يك نقطه زين دور مسلسل       =      هزاران شكل مى  گردد مشكّل
١١٨ ص
(٥٦٥)
156) زهر يك نقطه دورى گشته داير       =      هم او مركز، هم او در دور ساير
١١٩ ص
(٥٦٦)
157) اگر يك ذرّه را برگيرى از جاى       =      خلل يابد همه عالم سراپاى
١١٩ ص
(٥٦٧)
158) همه سرگشته و يك جزو از ايشان       =      برون ننهاده پا از حدّ امكان
١١٩ ص
(٥٦٨)
«در تنگناى ظلمت هستى چه مانده ام       =      تا كى چو كرم پيله همه گرد خود تنم
١٢٠ ص
(٥٦٩)
خيزم سر از دريچه عالم برون كنم       =      باشد كه آفتاب درآيد به روزنم
١٢٠ ص
(٥٧٠)
چون پيش آفتاب شوم محو، ذرّهوار       =      معذور باشم و ز أنا الشمس دم زنم
١٢٠ ص
(٥٧١)
چون جمع شد وجود من از جمع و تفرقه       =      مطلق بود وجود من ار چه معيّنم»
١٢٠ ص
(٥٧٢)
159) تعيّن هر يكى را كرده محبوس       =      به جزويّت ز كلّى گشته مأيوس
١٢٠ ص
(٥٧٣)
160) تو گويى دائماً در سير و حبسند       =      كه پيوسته ميان خلع و لبسند
١٢٠ ص
(٥٧٤)
161) همه از ذات خود پيوسته آگاه       =      وز آنجا راه برده تا به درگاه
١٢١ ص
(٥٧٥)
162) به زير پرده  اى هر ذرّه پنهان       =      جمال جانفزاى روى جانان
١٢١ ص
(٥٧٦)
«خورشيد به ذرّه چون نهان است       =      چون ذرّه به نور خود عيان است
١٢٢ ص
(٥٧٧)
حيف است كه مهر روى جانان       =      مستور به پرده جهان است
١٢٢ ص
(٥٧٨)
از بهر چه نور عالم  آرا       =      در ظلمت اين وآن نهان است
١٢٢ ص
(٥٧٩)
خورشيد رخش به جلوه آمد       =      ذرّات جهان، نمودِ آن است»
١٢٢ ص
(٥٨٠)
163) تو از عالم همى لفظى شنيدى       =      بيا بر گو كه از عالم چه ديدى
١٢٢ ص
(٥٨١)
164) چه دانستى ز صورت يا ز معنى       =      چه باشد آخرت چون است دنيا
١٢٢ ص
(٥٨٢)
165) بگو سيمرغ و كوه قاف چبْوَد       =      بهشت و دوزخ واعراف چبْوَد
١٢٣ ص
(٥٨٣)
166) كدام است آن جهان كو نيست پيدا       =      كه يك روزش بود يك سال اينجا
١٢٤ ص
(٥٨٤)
167) همين نبود جهان آخر كه ديدى       =      نه ما لا تبصرون آخر شنيدى
١٢٤ ص
(٥٨٥)
168) بيا بنما كه جابلقا كدام است       =      جهان شهر جابلسا كدام است
١٢٥ ص
(٥٨٦)
169) مشارق با مغارب هم بينديش       =      چو اين عالم ندارد از يكى بيش
١٢٥ ص
(٥٨٧)
170) بيان مثلهنّ از ابن عباس       =      شنو پس خويشتن را نيك بشناس
١٢٦ ص
(٥٨٨)
171) تو در خوابى و اين ديدن خيال است       =      هر آنچه ديده  اى از وى مثال است
١٢٦ ص
(٥٨٩)
172) به صبح حشر چون گردى تو بيدار       =      بدانى كان همه وهم است و پندار
١٢٦ ص
(٥٩٠)
173) چو برخيزد خيال چشم احول       =      زمين و آسمان گردد مبدّل
١٢٧ ص
(٥٩١)
174) چو خورشيد جهان بنمايدت چهر       =      نماند نور ناهيد و مه و مهر
١٢٧ ص
(٥٩٢)
175) فتد يك تاب از آن بر سنگ خاره       =      شود چون پشم رنگين پاره پاره
١٢٨ ص
(٥٩٣)
176) بدان اكنون كه كردن مى  توانى       =      چو نتوانى چه سود آنگه كه دانى
١٢٨ ص
(٥٩٤)
177) چه مى  گويم حديث عالم دل       =      تو را اى سرنشيب و پاى در گل
١٢٨ ص
(٥٩٥)
«اهل دل شو يا كه بنده اهل دل       =      ورنه همچون خر فرو مانى به گل
١٢٩ ص
(٥٩٦)
هر كه را دل نيست او بى  بهره است       =      در جهان از بى  نوايى شهره است
١٢٩ ص
(٥٩٧)
رو به اسفل دارد او چون گاو و خر       =      نيستش كارى به جز از خواب و خور
١٢٩ ص
(٥٩٨)
حق همى گويد كه ايشان فى المثل       =      همچو گاوند و چو خر بل هم اضلّ»
١٢٩ ص
(٥٩٩)
178) جهان آن تو و تو مانده عاجز       =      ز تو محروم  تر كس ديد هرگز؟
١٢٩ ص
(٦٠٠)
179) چو محبوسان به يك منزل نشسته       =      بدست عجز پاى خويش بسته
١٢٩ ص
(٦٠١)
180) نشستى چون زنان در كوى ادبار       =      نمى  دارى ز جهل خويشتن عار
١٢٩ ص
(٦٠٢)
181) دليران جهان آغشته در خون       =      تو سر پوشيده ننهى پاى بيرون
١٣٠ ص
(٦٠٣)
182) چه كردى فهم از اين دين العجايز       =      كه بر خود جهل مى  دارى تو جايز
١٣٠ ص
(٦٠٤)
183) زنان چون ناقصات عقل و دينند       =      چرا مردان ره ايشان گزينند؟
١٣١ ص
(٦٠٥)
184) اگر مردى برون آى و نظر كن       =      هر آنچ آيد به پيشت زان گذر كن
١٣١ ص
(٦٠٦)
185) مياسا يك زمان اندر مراحل       =      مشو موقوف همراه رواحل
١٣١ ص
(٦٠٧)
186) خليل آسا برو حق را طلب كن       =      شبى را روز و روزى را به شب كن
١٣٢ ص
(٦٠٨)
187) ستاره با مه و خورشيد اكبر       =      بود حسّ و خيال و عقل انور
١٣٢ ص
(٦٠٩)
188) بگردان زان همه اى راهرو روى       =      هميشه لا احب الآ فلين گوى
١٣٣ ص
(٦١٠)
189) و يا چون موسى عمران در اين راه       =      برو تا بشنوى انى انا الله
١٣٤ ص
(٦١١)
بشنود انى انا الله چون كليم از هر درخت       =      هر كه او بر طور دل از بهر مقيات آمدست
١٣٤ ص
(٦١٢)
190) تو را تا كوه هستى پيش باقى است       =      جواب لفظ اَرِنى،لَن تَرانى است
١٣٤ ص
(٦١٣)
191) حقيقت كهربا، ذات تو كاه است       =      اگر كوهِ تويى نبود چه راه است
١٣٥ ص
(٦١٤)
«قرب نى بالا و پستى رفتن است       =      قرب حق از هستى خود رستن است»
١٣٥ ص
(٦١٥)
192) تجلّى گر رسد بر كوه هستى       =      شود چون خاك ره هستى زپستى
١٣٥ ص
(٦١٦)
«اگر يك سر مو فراتر پرم       =      فروغ تجلّى بسوزد پرم»
١٣٦ ص
(٦١٧)
193) گدايى گردد از يك جذبه شاهى       =      به يك لحظه دهد كوهى به كاهى
١٣٦ ص
(٦١٨)
194) برو اندر پى خواجه به اسراء       =      تفرّج كن همه آيات كبرى
١٣٦ ص
(٦١٩)
195) برون آى از سراى امّ هانى       =      بگو مطلق حديث من رآنى
١٣٧ ص
(٦٢٠)
196) گذارى كن زكاف كنج كونين       =      نشين بر قاف قرب قاب قوسين
١٣٧ ص
(٦٢١)
197) دهد حق مر تو را هر چه كه خواهى       =      نمايندت همه اشياء كماهى
١٣٨ ص
(٦٢٢)
198) به نزد آنكه جانش در تجلّى است       =      همه عالم كتاب حق تعالى است
١٣٨ ص
(٦٢٣)
«ما جمله جهان مصحف ذاتت دانيم       =      از هر ورقى آيه وصفت خوانيم
١٣٩ ص
(٦٢٤)
با آنكه مدرّسيم در مكتب عشق       =      در معرفت كُنه تو ما نادانيم»
١٣٩ ص
(٦٢٥)
«برگ در ختان سبز در نظر هوشيار       =      هر ورقش دفترى است معرفت كردگار
١٣٩ ص
(٦٢٦)
199) عرض اعراب، جوهر چون حروف است       =      مراتب هم چو آيات وقوف است
١٣٩ ص
(٦٢٧)
200) ازو هر عالمى چون سوره  اى خاص       =      يكى زان فاتحه وان ديگر اخلاص
١٤٠ ص
(٦٢٨)
201) نخستين آيتش عقل كل آمد       =      كه در وى همچو باى بسمل آمد
١٤٠ ص
(٦٢٩)
202) دوم نفس كلّ آمد آيت نور       =      كه چون مصباح شد در غايت نور
١٤٠ ص
(٦٣٠)
203) سيم آيت درو شد عرش رحمان       =      چهارم آيت الكرسى همى خوان
١٤١ ص
(٦٣١)
204) پس از وى جرمهاى آسمانى است       =      كه در وى سوره سبع المثانى است
١٤١ ص
(٦٣٢)
205) نظر كن باز در جرم عناصر       =      كه هر يك آيتى هستند باهر
١٤٢ ص
(٦٣٣)
206) پس از ايشان بود جرم سه مولود       =      كه نتوان كردن اين آيات معدود
١٤٢ ص
(٦٣٤)
207) به آخر گشت نازل نفس انسان       =      كه بر ناس آمد آخر ختم قرآن
١٤٣ ص
(٦٣٥)
208) مشو محبوس اركان و طبايع       =      برون آى و نظر كن بر صنايع
١٤٣ ص
(٦٣٦)
209) تفكر كن تو در خلق سماوات       =      كه تا ممدوح حق گردى در آيات
١٤٤ ص
(٦٣٧)
210) ببين يك ره كه تا خود عرش اعظم       =      چگونه شد محيط هر دو عالم
١٤٤ ص
(٦٣٨)
211) چرا كردند نامش عرش رحمان       =      چه نسبت دارد او با قلب انسان
١٤٤ ص
(٦٣٩)
212)چرا در جنبشند اين هر دو مادام       =      كه يك لحظه نمى  گيرند آرام
١٤٥ ص
(٦٤٠)
213) مگر دل مركز عرش بسيط است       =      كه اين چون نقطه آن دور محيط است
١٤٥ ص
(٦٤١)
214) بر آيد در شبانروزى كما بيش       =      سراپاى تو عرش اى مرد درويش
١٤٦ ص
(٦٤٢)
215) ازو در جنبش اجسام مدوّر       =      چرا گشتند يك ره نيك بنگر
١٤٦ ص
(٦٤٣)
216) ز مشرق تا به مغرب همچو دولاب       =      همى گردند دايم بى خور و خواب
١٤٧ ص
(٦٤٤)
217) به هر روز و شبى اين چرخ اعظم       =      كند دور تمامى گرد عالم
١٤٧ ص
(٦٤٥)
218) وزو افلاك ديگر هم بدينسان       =      به چرخ اندر همى باشند گردان
١٤٧ ص
(٦٤٦)
219) ولى بر عكس دور چرخ اطلس       =      همى گردند اين هشت مقوّس
١٤٧ ص
(٦٤٧)
220) معدّل كرسى ذات البروج است       =      كه او را نه تفاوت نه فروج است
١٤٨ ص
(٦٤٨)
221) حمل با ثور و جوزا و خرچنگ       =      برو بر همچو شير و خوشه آونگ
١٤٨ ص
(٦٤٩)
222) دگر ميزان و عقرب پس كمان است       =      ز جدى و دلو و حوت آنجا نشان است
١٤٩ ص
(٦٥٠)
223) ثوابت يك هزار و بيست و چارند       =      كه بر كرسى مقام خويش دارند
١٤٩ ص
(٦٥١)
224) به هفتم چرخ كيوان پاسبان است       =      ششم برجيس را جاى و مكان است
١٥٠ ص
(٦٥٢)
225) بود پنجم فلك مرّيخ را جاى       =      به چارم آفتاب عالم  آراى
١٥٠ ص
(٦٥٣)
226) سيم زهره دوم جاى عطارد       =      قمر بر چرخ دنيا گشت وارد
١٥٠ ص
(٦٥٤)
227) زحل را جدى و دلو مشترى باز       =      به قوس و حوت كرد انجام و آغاز
١٥١ ص
(٦٥٥)
228) حمل با عقرب آمد جاى بهرام       =      اسد خورشيد را شد جا و آرام
١٥١ ص
(٦٥٦)
229) چو زهره ثور و ميزان ساخت گوشه       =      عطارد رفت در جوزا و خوشه
١٥١ ص
(٦٥٧)
230) قمر خرچنگ را هم جنس خود ديد       =      ذنب چون رأس شد يك عقده بگزيد
١٥١ ص
(٦٥٨)
231) قمر را بيست و هشت آمد منازل       =      شود با آفتاب آنگه مقابل
١٥٢ ص
(٦٥٩)
232) پس از وى هم چو عرجون قديم است       =      ز تقدير عزيزى كو عليم است
١٥٢ ص
(٦٦٠)
233) اگر در فكر گردى مرد كامل       =      هر آيينه كه گويى نيست باطل
١٥٣ ص
(٦٦١)
234) كلام حق همى ناطق بدين است       =      كه باطل ديدن از ضعف يقين است
١٥٤ ص
(٦٦٢)
235) وجود پشّه دارد حكمت اى خام       =      (نباشد در وجود تير و بهرام)
١٥٤ ص
(٦٦٣)
236) ولى چون بنگرى در اصل اين كار       =      فلك را بينى اندر حكم جبّار
١٥٥ ص
(٦٦٤)
237) منجّم چون ز ايمان بى نصيب است       =      اثر گويد كزين شكل غريب است
١٥٥ ص
(٦٦٥)
238) نمى  بيند كه اين چرخ مدوّر       =      ز حكم و امر حق گشته مسخّر
١٥٥ ص
(٦٦٦)
«در گوش دلم گفت فلك پنهانى       =      كارى كه خدا كند ز من مى  دانى
١٥٦ ص
(٦٦٧)
بر كار خودم اگر بدى دسترسى       =      خود را بخريدمى ز سرگردانى»
١٥٦ ص
(٦٦٨)
239) تو گويى هست اين افلاك دوّار       =      به گردش روز و شب چون چرخ فخّار
١٥٦ ص
(٦٦٩)
240) درو هر لحظه  اى داناى داور       =      ز آب و گل كند يك ظرف ديگر
١٥٦ ص
(٦٧٠)
241) هر آنچه در زمان و در مكان است       =      ز يك استاد و از يك كارخانه است
١٥٧ ص
(٦٧١)
242) كواكب گر همه اهل كمالند       =      چرا هر لحظه در نقص وبالند؟
١٥٧ ص
(٦٧٢)
243) همه در جاى و سير و لون و اشكال       =      چرا گشتند آخر مختلف حال
١٥٧ ص
(٦٧٣)
244) چرا گه در حضيض و گه در اوج  اند       =      گهى تنها فتاده گاه زوج  اند
١٥٨ ص
(٦٧٤)
245) دل چرخ از چه شد آخر پر آتش       =      ز شوق كيست او اندر كشاكش
١٥٨ ص
(٦٧٥)
246) همه انجم بر او گردان پياده       =      گهى بالا و گه شيب اوفتاده
١٥٩ ص
(٦٧٦)
247) عناصر باد و آب و آتش و خاك       =      گرفته جاى خود در زير افلاك
١٥٩ ص
(٦٧٧)
«از مى عشقت عناصر سرخوشند       =      از هواى روى تو در آتشند
١٥٩ ص
(٦٧٨)
آب هر سو از پيت گشته روان       =      خاك از اين سودا فتاده در ميان»
١٦٠ ص
(٦٧٩)
248) ملازم هر يكى در مركز خويش       =      كه ننهد پاى، يك ذرّه پس و پيش
١٦٠ ص
(٦٨٠)
249) چهار اضداد در طبع مراكز       =      به هم جمع آمده كس ديده هرگز؟
١٦٠ ص
(٦٨١)
250) مخالف هر يكى در ذات و صورت       =      شده يك چيز از حكم ضرورت
١٦٠ ص
(٦٨٢)
251) مواليد سه  گانه گشته ز ايشان       =      جماد آنگه نبات آنگاه حيوان
١٦١ ص
(٦٨٣)
252) هيولى را نهاده در ميانه       =      ز صورت گشته صافى صوفيانه
١٦١ ص
(٦٨٤)
253) همه از امر و حكم و داد داور       =      به جان استاده و گشته مسخّر
١٦١ ص
(٦٨٥)
254) جماد از قهر بر خاك اوفتاده       =      نبات از مهر بر پا ايستاده
١٦١ ص
(٦٨٦)
255) فروغ جانور از صدق و اخلاص       =      پى ابقاى جنس و نوع اشخاص
١٦٢ ص
(٦٨٧)
256) همه بر حكم داور كرده اقرار       =      مر او را روز و شب گشته طلبكار
١٦٢ ص
(٦٨٨)
257) به اصل خويش يك ره نيك بنگر       =      كه مادر را پدر شد نيز مادر
١٦٢ ص
(٦٨٩)
258) جهان را سر به سر در خويش مى  بين       =      هر آنچه آيد به آخر پيش مى  بين
١٦٣ ص
(٦٩٠)
259) در آخر گشت پيدا نقش آدم       =      طفيل ذات او شد هر دو عالم
١٦٣ ص
(٦٩١)
260) نه آخر علّت غايى در آخر       =      همى گردد به ذات خويش ظاهر؟
١٦٤ ص
(٦٩٢)
«عالم به طفيل ماست موجود       =      مائيم ز كائنات مقصود
١٦٤ ص
(٦٩٣)
هم مبدأ اوليم و آخر       =      هم غايت باطنيم و ظاهر»
١٦٤ ص
(٦٩٤)
261) ظلومى و جهولى ضدّ نورند       =      و ليكن مظهر عين ظهورند
١٦٤ ص
(٦٩٥)
262) چو پشت آينه باشد مكدّر       =      نمايد روى شخص از روى ديگر
١٦٥ ص
(٦٩٦)
263) شعاع آفتاب از چارم افلاك       =      نگردد منعكس جز بر سر خاك
١٦٥ ص
(٦٩٧)
264) تو بودى عكس معبود ملائك       =      از آن گشتى تو مسجود ملايك
١٦٥ ص
(٦٩٨)
265) بود از هر تنى پيش تو جانى       =      و زو در بسته با تو ريسمانى
١٦٦ ص
(٦٩٩)
266) از آن گشتند امرت را مسخّر       =      كه جان هر يكى در تست مضمر
١٦٦ ص
(٧٠٠)
267) تو مغز عالمى زان در ميانى       =      بدان خود را كه تو جان جهانى
١٦٧ ص
(٧٠١)
268) ترا ربع شمالى گشت مسكن       =      كه دل در جانب چپ باشد از تن
١٦٧ ص
(٧٠٢)
«جمله عالم چون تن و انسان دل است       =      هر چه مى  جويى ز انسان حاصل است
١٦٧ ص
(٧٠٣)
هر دو عالم جسم و جانش آدم است       =      زان كه آدم اصل جمله عالم است
١٦٧ ص
(٧٠٤)
هست انسان مركز دور جهان       =      نيست بى انسان مدار آسمان»
١٦٧ ص
(٧٠٥)
269) جهان عقل و جان سرمايه توست       =      زمين و آسمان پيرايه توست
١٦٨ ص
(٧٠٦)
270) ببين آن نيستى كو عين هستى است       =      بلندى را نگر كان ذات پستى است
١٦٨ ص
(٧٠٧)
271) طبيعى قوّت تو ده هزار است       =      ارادى برتر از حدّ شمار است
١٦٨ ص
(٧٠٨)
272) وز آن هر يك شده موقوف آلات       =      ز اعضا و جوارح وز رباطات
١٦٩ ص
(٧٠٩)
273) پزشكان اندرين گشتند حيران       =      فرو ماندند در تشريح انسان
١٦٩ ص
(٧١٠)
274) نبرده هيچ كس ره سوى اين كار       =      به عجز خويش كرده جمله اقرار
١٦٩ ص
(٧١١)
275) ز حقّ با هر يكى حظّى و قسمى است       =      معاد و مبدأ هر يك ز اسمى است
١٦٩ ص
(٧١٢)
276) از آن اسمند موجودات قائم       =      بدان اسمند در تسبيح دائم
١٧٠ ص
(٧١٣)
277) به مبدأ هر يكى زان مصدرى شد       =      به وقت بازگشتن چون درى شد
١٧٠ ص
(٧١٤)
278) از آن در كامد اوّل هم به در شد       =      اگر چه در معاش از در به در شد
١٧١ ص
(٧١٥)
279) از آن دانسته  اى تو جمله اسماء       =      كه هستى صورت عكس مسمّا
١٧١ ص
(٧١٦)
«اى قطره تو غافلى كه دريا       =      در جوى تو مى  رود هويدا
١٧٢ ص
(٧١٧)
در برج تو آفتاب و ماه است       =      ليكن پس پرده  اى سحاب است
١٧٢ ص
(٧١٨)
پيدا و نهان و بود و نابود       =      در لوح تو هست جمله موجود»
١٧٢ ص
(٧١٩)
280) ظهور قدرت و علم و ارادت       =      به تست اى بنده صاحب سعادت
١٧٢ ص
(٧٢٠)
281) سميعى و بصير و حىّ و گويا       =      بقا دارى نه از خود ليك از آنجا
١٧٢ ص
(٧٢١)
282) زهى اوّل كه عين آخر آمد       =      زهى باطن كه عين ظاهر آمد
١٧٣ ص
(٧٢٢)
283) تو از خود روز و شب اندر گمانى       =      همان بهتر كه خود را مى  ندانى
١٧٣ ص
(٧٢٣)
284) چو انجام تفكّر شد تحيّر       =      بدين جا ختم شد بحث تفكّر
١٧٣ ص
(٧٢٤)
285) كه باشم من مرا از من خبر كن       =      چه معنى دارد «اندر خود سفر كن»
١٧٤ ص
(٧٢٥)
286) دگر كردى سؤال از من كه من چيست       =      مرا از من خبر كن تا كه من كيست
١٧٤ ص
(٧٢٦)
287) چو هست مطلق آيد در اشارت       =      به لفظ من كنند از وى عبارت
١٧٤ ص
(٧٢٧)
288) حقيقت كز تعيّن شد معيّن       =      تو او را در عبارت گفته  اى من
١٧٤ ص
(٧٢٨)
289) من و تو عارض ذات وجوديم       =      مشبّك  هاى مشكات وجوديم
١٧٤ ص
(٧٢٩)
290) همه يك نور دان اشباح و ارواح       =      گه از آيينه پيدا گه زمصباح
١٧٥ ص
(٧٣٠)
«شد جهان آيينه رخسار دوست       =      هر دو عالم در حقيقت عكس اوست
١٧٦ ص
(٧٣١)
غير دريا گر نمايد موج آب       =      عين دريا دان تو امواج و حباب
١٧٦ ص
(٧٣٢)
گر تو هستى در جهان صاحب نظر       =      در جهان منگر به روى او نگر»
١٧٦ ص
(٧٣٣)
291) تو گويى لفظ من در هر عبارت       =      به سوى روح مى  باشد اشارت
١٧٦ ص
(٧٣٤)
292) چو كردى پيشواى خود خرد را       =      نمى  دانى ز جزو خويش خود را
١٧٦ ص
(٧٣٥)
293) برو اى خواجه خود را نيك بشناس       =      كه نبود فربهى مانند آماس
١٧٦ ص
(٧٣٦)
294) من تو برتر از جان و تن آمد       =      كه اين هر دو ز اجزاى من آمد
١٧٧ ص
(٧٣٧)
295) به لفظ من نه انسان است مخصوص       =      كه تا گويى بدان جان است مخصوص
١٧٧ ص
(٧٣٨)
296) يكى ره برتر از كون و مكان شو       =      جهان بگذار و خود در خود جهان شو
١٧٧ ص
(٧٣٩)
«گر تو برخيزى ز ما و من دمى       =      هر دو عالم پر ز خودبينى همى
١٧٨ ص
(٧٤٠)
اين تعيّن شد حجاب روى دوست       =      چونكه برخيزد تعيّن جمله اوست
١٧٨ ص
(٧٤١)
نيست گردد صورت بالا و پست       =      حق عيان بينى به نقش هر چه هست»
١٧٨ ص
(٧٤٢)
297) زخطّ وهمى هاى هويّت       =      دو چشمى مى  شود در وقت رؤيت
١٧٨ ص
(٧٤٣)
298) نماند در ميانه رهرو و راى       =      چوهاى هو شود ملحق بالله
١٧٨ ص
(٧٤٤)
299) بود هستى بهشت امكان چو دوزخ       =      من و تو در ميان مانند برزخ
١٧٩ ص
(٧٤٥)
300) چو برخيزد تو را اين پرده از پيش       =      نماند نيز حكم مذهب و كيش
١٧٩ ص
(٧٤٦)
301) همه حكم شريعت از من و توست       =      كه آن بر بسته جان و تن توست
١٨٠ ص
(٧٤٧)
302) من و تو چون نماند در ميانه       =      چه كعبه چه كنش چه دير و خانه
١٨٠ ص
(٧٤٨)
«در حقيقت ما و من سدّ ره است       =      من نگويد هر كه از حق آگه است»
١٨١ ص
(٧٤٩)
303) تعيّن نقطه و همى است بر عين       =      چو عينت گشت صافى غين شد عين
١٨١ ص
(٧٥٠)
304) دو خطوه بيش نبود راه سالك       =      اگر چه دارد او چندين مهالك
١٨١ ص
(٧٥١)
305) يك از هاى هويّت در گذشتن       =      دوم صحراى هستى در نوشتن
١٨٢ ص
(٧٥٢)
306) درين مشهد يكى شد جمع و افراد       =      چو واحد سارى اندر عين اعداد
١٨٢ ص
(٧٥٣)
307) تو آن جمعى كه عين وحدت آمد       =      تو آن واحد كه عين كثرت آمد
١٨٣ ص
(٧٥٤)
«عالم همه پرده  دار ما شد       =      ما برزخ دوست پرده  داريم
١٨٣ ص
(٧٥٥)
گر پرده ز روى كار افتد       =      ما پرده و پرده  دار و ياريم»
١٨٣ ص
(٧٥٦)
308) كسى اين سرّشناسد كو گذر كرد       =      زجزوى سوى كلّى يك سفر كرد
١٨٣ ص
(٧٥٧)
309) مسافر چون بود، رهرو كدام است؟       =      كه را گويم كه او مرد تمام است؟
١٨٥ ص
(٧٥٨)
310) دگر گفتى مسافر كيست در راه       =      كسى كوشد ز اصل خويش آگاه
١٨٥ ص
(٧٥٩)
311) مسافر آن بود كو بگذرد زود       =      زخود صافى شود چون آتش از دود
١٨٥ ص
(٧٦٠)
312) سلوكش سير كشفى دان ز امكان       =      سوى واجب به ترك شين و نقصان
١٨٦ ص
(٧٦١)
313) به عكس سير اوّل در منازل       =      رود تا گردد او انسان كامل
١٨٦ ص
(٧٦٢)
314) بدان اوّل كه تا چون گشت موجود       =      كه تا انسان كامل گشت مولود
١٨٧ ص
(٧٦٣)
315) در اطوار جمادى بود پيدا       =      پس از روح اضافى گشت دانا
١٨٧ ص
(٧٦٤)
316) پس آنگه جنبشى كرد او ز قدرت       =      پس از وى شد ز حق صاحب ارادت
١٨٨ ص
(٧٦٥)
317) به طفلى كرد باز احساس عالم       =      در او بالفعل شد وسواس عالم
١٨٨ ص
(٧٦٦)
318) چو جزويات شد در وى مرتّب       =      به كلّيّات ره برد از مركّب
١٨٩ ص
(٧٦٧)
319) غضب گشت اندر او پيدا و شهوت       =      و ز ايشان خاست حرص و بخل و نخوت
١٨٩ ص
(٧٦٨)
320) به فعل آمد صفت  هاى ذميمه       =      بتر شد از دد و ديو و بهيمه
١٩٠ ص
(٧٦٩)
321) تنزّل را بود اين نقطه اسفل       =      كه شد با نقطه وحدت مقابل
١٩١ ص
(٧٧٠)
322) شد از افعال كثرت بى نهايت       =      مقابل شد از اين رو با بدايت
١٩١ ص
(٧٧١)
«در ما نگاه كرد و هزاران هزار ديد       =      در خود نگاه كرد به جز خود يكى نديد
١٩٢ ص
(٧٧٢)
يك نكته گفت يار و ليكن بسى شنود       =      يك دانه كِشت دوست و ليكن بسى درود»
١٩٢ ص
(٧٧٣)
323) اگر گردد مقيّد اندرين دام       =      به گمراهى بود كمتر ز انعام
١٩٢ ص
(٧٧٤)
324) وگر نورى رسد از عالم جان       =      ز فيض جذبه يا از عكس برهان
١٩٢ ص
(٧٧٥)
325) دلش با نور حق همزاد گردد       =      وز آن راهى كه آمد باز گردد
١٩٣ ص
(٧٧٦)
326) ز جذبه يا ز برهان يقينى       =      رهى يابد به ايمان يقينى
١٩٣ ص
(٧٧٧)
327) كند يك رجعت از سجّين فجّار       =      رخ آرد سوى علّيين ابرار
١٩٤ ص
(٧٧٨)
328) به توبه متّصف گردد در آن دم       =      شود در اصطفاء ز اولاد آدم
١٩٥ ص
(٧٧٩)
329) زافعال نكوهيده شود پاك       =      چو ادريس نبى آيد در افلاك
١٩٦ ص
(٧٨٠)
«بمير اى دوست پيش از مرگ اگر مى زندگى خواهى       =      كه ادريس از چنين مردن بهشتى گشت پيش از ما»
١٩٦ ص
(٧٨١)
«چگونه طوف كنم در فضاى عالم قدس       =      كه در سراچه تركيب تخته بند تنم»
١٩٦ ص
(٧٨٢)
330) چو يابد از صفات بد نجاتى       =      شود چون نوح از آن صاحب ثباتى
١٩٧ ص
(٧٨٣)
331) نماند قدرت جزويش در كلّ       =      خليل آسا شود صاحب توكّل
١٩٧ ص
(٧٨٤)
332) ارادت با رضاى حق شود ضم       =      رود چون موسى اندر باب اعظم
١٩٨ ص
(٧٨٥)
333) زعلم خويشتن يابد رهايى       =      چو عيسىّ نبى گردد سمايى
١٩٩ ص
(٧٨٦)
334) دهد يك باره هستى را به تاراج       =      در آيد از پى احمد به معراج
١٩٩ ص
(٧٨٧)
335) رسيد چون نقطه آخر به اوّل       =      در آنجا نى مَلَك گنجد نه مرسل
١٩٩ ص
(٧٨٨)
336) نبى چون آفتاب آمد ولى ماه       =      مقابل گردد اندر لى مع الله
٢٠٠ ص
(٧٨٩)
337) نبوّت در كمال خويش صافى است       =      ولايت اندر او پيدا نه مخفى است
٢٠١ ص
(٧٩٠)
338) ولايت در ولىّ پوشيده بايد       =      ولى اندر نبىّ پيدا نمايد
٢٠٢ ص
(٧٩١)
339) ولىّ از پيروى چون همدم آمد       =      نبىّ را در ولايت محرم آمد
٢٠٢ ص
(٧٩٢)
340) ز اِن كُنْتُم تُحِبُّون يابد او راه       =      به خلوتخانه يُحْبِبْكُمُ الله
٢٠٣ ص
(٧٩٣)
341) در آن خلوت سرا محبوب گردد       =      به حق يك بارگى مجذوب گردد
٢٠٣ ص
(٧٩٤)
342) بود تابع ولىّ از روى معنى       =      بود عابد ولىّ در كوى معنى
٢٠٤ ص
(٧٩٥)
343) ولىّ آنگه رسد كارش به اتمام       =      كه با آغاز گردد باز انجام
٢٠٤ ص
(٧٩٦)
344) كسى مرد تمام است كز تمامى       =      كند با خواجگى كار غلامى
٢٠٥ ص
(٧٩٧)
345) پس آنگاهى كه ببريد او مسافت       =      نهد حق بر سرش تاج خلافت
٢٠٥ ص
(٧٩٨)
346) بقا مى  آيد او بعد از فنا باز       =      رود ز انجام ره ديگر به آغاز
٢٠٦ ص
(٧٩٩)
347) شريعت را شعار خويش سازد       =      طريقت را دثار خويش سازد
٢٠٦ ص
(٨٠٠)
348) حقيقت خود مقام ذات او دان       =      شده جامع ميان كفر و ايمان
٢٠٧ ص
(٨٠١)
349) به اخلاق حميده گشت موصوف       =      به علم و زهد و تقوى بوده معروف
٢٠٧ ص
(٨٠٢)
350) همه با او ولى او از همه دور       =      به زير قبّه  هاى ستر مستور
٢٠٨ ص
(٨٠٣)
351) تبه گردد سراسر مغز بادام       =      گرش از پوست بخراشى گه خام
٢٠٩ ص
(٨٠٤)
352) ولى چون پخته شد بى  پوست نيكوست       =      اگر مغزش برآرى بفكنى پوست
٢٠٩ ص
(٨٠٥)
353) شريعت پوست، مغز آمد حقيقت       =      ميان اين و آن باشد طريقت
٢٠٩ ص
(٨٠٦)
354) خلل در راه سالك نقص مغز است       =      چو مغزش پخته شد بى  پوست نغز است
٢١٠ ص
(٨٠٧)
355) چو عارف با يقين خويش پيوست       =      رسيده گشت مغز و پوست بشكست
٢١٠ ص
(٨٠٨)
356) وجودش اندر اين عالم نيايد       =      برون رفت و دگر هرگز نيايد
٢١١ ص
(٨٠٩)
«كدام دانه فرو رفت در زمين كه نرست       =      چرا به دانه انسانت اين گمان باشد»
٢١١ ص
(٨١٠)
357) وگر با پوست تابد تابش خور       =      درين نشأه كند يك دور ديگر
٢١١ ص
(٨١١)
358) درختى گردد او از آب و از خاك       =      كه شاخش بگذرد از هفتم افلاك
٢١٢ ص
(٨١٢)
359) همان دانه برون آيد دگر بار       =      يكى صد گشته از تقدير جبّار
٢١٢ ص
(٨١٣)
360) چو سير حبّه بر خطّ شجر شد       =      ز نقطه خطّ، ز خط دورى ديگر شد
٢١٣ ص
(٨١٤)
361) چو شد در دايره سالك مكمّل       =      رسد هم نقطه آخر به اوّل
٢١٤ ص
(٨١٥)
362) دگر باره شود مانند پرگار       =      بدان كارى كه اوّل بود بر كار
٢١٤ ص
(٨١٦)
363) چو كرد او قطع يك باره مسافت       =      نهد حق بر سرش تاج خلافت
٢١٤ ص
(٨١٧)
«هفت دريا اندر او يك قطره  اى       =      جمله هستى پيش مهرش ذرّه  اى
٢١٥ ص
(٨١٨)
يك دهن خواهم بهپهناى فلك       =      تا بگويم وصف آن رشك مَلَك
٢١٥ ص
(٨١٩)
ور دهان يابم چنين و صد چنين       =      تنگ آيد در بيان آن امين
٢١٥ ص
(٨٢٠)
وصف اين آدم كه نامش مى  برم       =      تا قيامت گر بگويم قاصرم»
٢١٥ ص
(٨٢١)
364) تناسخ نيست اين كز روى معنى       =      ظهوراتى است در عين تجلّى
٢١٥ ص
(٨٢٢)
«هر لحظه به شكل بت عيّار برآمد       =      هر دم به لباس دگر آن يار برآمد
٢١٦ ص
(٨٢٣)
اين نيست تناسخ سخن وحدت صرف است       =      كافر شود آن كس كه به افكار برآمد»
٢١٦ ص
(٨٢٤)
365) و قد سألوا و قالوا ما النهاية       =      فقيل هى الرجوع الى البداية
٢١٦ ص
(٨٢٥)
366) نبوّت را ظهور از آدم آمد       =      كمالش در وجود خاتم آمد
٢١٧ ص
(٨٢٦)
367) ولايت بود باقى تا سفر كرد       =      چو نقطه در جهان دور دگر كرد
٢١٧ ص
(٨٢٧)
«گه نبىّ بود و گهى ديگر ولىّ       =      گه محمد گشت و گاهى شد على
٢١٧ ص
(٨٢٨)
در نبىّ آمد بيان راه كرد       =      در ولىّ از سرّ حق آگاه كرد»
٢١٧ ص
(٨٢٩)
368) ظهور كلّ او باشد به خاتم       =      بدو يابد تمامى هر دو عالم
٢١٧ ص
(٨٣٠)
369) وجود اولياء او را چو عضوند       =      كه او كلّ است و ايشان همچو جزوند
٢١٨ ص
(٨٣١)
«جمله گشته خوشه چين خرمنش       =      دست امّيد همه در دامنش»
٢١٩ ص
(٨٣٢)
370) چو او از خواجه يابد نسبت تامّ       =      ازو با ظاهر آمد رحمت عامّ
٢١٩ ص
(٨٣٣)
371) شود او مقتداى هر دو عالم       =      خليفه گردد از اولاد آدم
٢٢٠ ص
(٨٣٤)
372) چو نور آفتاب از شب جدا شد       =      تو را صبح و طلوع و اِستوا شد
٢٢٠ ص
(٨٣٥)
373) دگر باره ز دور چرخ دوّار       =      زوال و عصر و مغرب شد پديدار
٢٢١ ص
(٨٣٦)
374) بود نور نبىّ خورشيد اعظم       =      گه از موسى پديد و گه ز آدم
٢٢١ ص
(٨٣٧)
375) اگر تاريخ عالَم را بخوانى       =      مراتب را يكايك باز دانى
٢٢٢ ص
(٨٣٨)
376) ز خور هر دم ظهور سايه  اى شد       =      كه آن معراج دين را پايه  اى شد
٢٢٢ ص
(٨٣٩)
377) زمان خواجه وقت استوا بود       =      كه از هر ظلّ و ظلمت مصطفا بود
٢٢٣ ص
(٨٤٠)
378) به خط استوا بر قامت راست       =      ندارد سايه پيش و پس چپ و راست
٢٢٣ ص
(٨٤١)
379) چو كرد او بر صراط حق اقامت       =      به امر فاستقم مى  داشت قامت
٢٢٣ ص
(٨٤٢)
380) نبودش سايه كو دارد سياهى       =      زهى نور خدا ظلّ الهى
٢٢٤ ص
(٨٤٣)
381) و را قبله ميان غرب و شرق است       =      از اين رو در ميان نور غرق است
٢٢٤ ص
(٨٤٤)
382) به دست او چو شيطان شد مسلمان       =      به زير پاى او شد سايه پنهان
٢٢٥ ص
(٨٤٥)
383) مراتب جمله زير پايه اوست       =      وجود خاكيان از سايه اوست
٢٢٥ ص
(٨٤٦)
384) ز نورش شد ولايت سايه گستر       =      مشارق با مغارب شد برابر
٢٢٦ ص
(٨٤٧)
385) زهر سايه كه اوّل گشت حاصل       =      در آخر شد يكى ديگر مقابل
٢٢٦ ص
(٨٤٨)
386) كنون هر عالمى باشد ز امّت       =      رسولى را مقابل در نبوّت
٢٢٧ ص
(٨٤٩)
387) نبىّ چون در نبوّت بوده اكمل       =      بود از هر ولىّ ناچار افضل
٢٢٧ ص
(٨٥٠)
388) ولايت شد به خاتم جمله ظاهر       =      بر اوّل نقطه هم ختم آمد آخر
٢٢٨ ص
(٨٥١)
389) ازو عالَم شود پر امن و ايمان       =      جماد و جانور يابد ازو جان
٢٢٨ ص
(٨٥٢)
«ز خود فانى و در عين بقائيم       =      وجود جمله موجودات مائيم
٢٢٨ ص
(٨٥٣)
جهان مرده هر دم زنده سازيم       =      چو بحر رحمت بى منتهائيم»
٢٢٨ ص
(٨٥٤)
390) نماند در جهان يك نَفْس كافر       =      شود عدل حقيقى جمله ظاهر
٢٢٨ ص
(٨٥٥)
391) بود از سرّ وحدت واقف حقّ       =      درو پيدا نمايد وجه مطلق
٢٢٨ ص
(٨٥٦)
392) كه شد بر سرّ وحدت واقف آخر       =      شناسايى چه آمد عارف آخر؟
٢٣٠ ص
(٨٥٧)
393) كسى بر سرّ وحدت گشت واقف       =      كه او واقف نشد اندر مواقف
٢٣٠ ص
(٨٥٨)
394) دل عارف شناساى وجود است       =      وجود مطلق او را در شهود است
٢٣٠ ص
(٨٥٩)
395) به جز هست حقيقى هست نشناخت       =      و يا هستى كه هستى پاك در باخت
٢٣١ ص
(٨٦٠)
396) وجود تو همه خار است و خاشاك       =      برون انداز از خود جمله را پاك
٢٣١ ص
(٨٦١)
397) برو تو خانه دل را فرو روب       =      مهيّا كن مقام و جاى محبوب
٢٣١ ص
(٨٦٢)
398) چو تو بيرون شوى او اندر آيد       =      به تو بى تو جمال خود نمايد
٢٣٢ ص
(٨٦٣)
«گر برافتد پرده ما از ميان       =      روى او بنمايد از كون و مكان
٢٣٢ ص
(٨٦٤)
شد حجاب روى جانان ما و من       =      جان من يك دم حجاب از رخ فكن»
٢٣٢ ص
(٨٦٥)
399) كسى كو از نوافل گشت محبوب       =      به لاى نفى كرد او خانه جاروب
٢٣٢ ص
(٨٦٦)
400) درون جاى محمود آن مكان يافت       =      ز بى يسمع و بى يبصر نشان يافت
٢٣٣ ص
(٨٦٧)
401) ز هستى تا بود باقى بر او شين       =      نيابد علم عارف صورت عين
٢٣٣ ص
(٨٦٨)
402) موانع تا نگردانى ز خود دور       =      درون خانه دل نايدت نور
٢٣٤ ص
(٨٦٩)
403) موانع چون در اين عالم چهار است       =      طهارت كردن از وى هم چهار است
٢٣٤ ص
(٨٧٠)
404) نخستين پاكى از احداث و انجاس       =      دوم از معصيت وز شرّ وسواس
٢٣٤ ص
(٨٧١)
405) سيوم پاكى ز اخلاق ذميمه است       =      كه با وى آدمى همچون بهيمه است
٢٣٥ ص
(٨٧٢)
«خلق نيكو شد به معنى راه راست       =      هر كه دارد خُلق بد دور از خداست»
٢٣٥ ص
(٨٧٣)
406) چهارم پاكى سرّ است از غير       =      كه اينجا منتهى مى  گرددش سير
٢٣٥ ص
(٨٧٤)
407) هر آن كو كرد حاصل اين طهارات       =      شود بى  شك سزاوار مناجات
٢٣٥ ص
(٨٧٥)
408) تو خود را تا به كلّى در نبازى       =      نمازت كى شود هرگز نمازى
٢٣٦ ص
(٨٧٦)
«گر بقاى جاودان خواهى دلا       =      از خودىّ خود به كلّى شو فنا
٢٣٦ ص
(٨٧٧)
در تجلّى جمال ذوالجلال       =      محو مطلق شو اگر خواهى وصال
٢٣٦ ص
(٨٧٨)
از حجاب ما و من يك دم برآ       =      وانگهى در بزم وصل او درآ»
٢٣٦ ص
(٨٧٩)
409) چو ذاتت پاك گردد از همه شين       =      نمازت گردد آنگه قرّة العين
٢٣٦ ص
(٨٨٠)
410) نماند در ميانه هيچ تمييز       =      شود معروف و عارف جمله يك چيز
٢٣٧ ص
(٨٨١)
411) اگر معروف و عارف ذات پاك است       =      چه سودا بر سر اين مُشت خاك است
٢٣٧ ص
(٨٨٢)
412) مكن بر نعمت حق ناسپاسى       =      كه تو حق را به نور حق شناسى
٢٣٧ ص
(٨٨٣)
413) جز او معروف و عارف نيست درياب       =      و ليكن خاك مى  بايد ز خور تاب
٢٣٨ ص
(٨٨٤)
414) عجب نبود كه ذرّه دارد امّيد       =      هواى تاب مهر و نور خورشيد
٢٣٨ ص
(٨٨٥)
415) به ياد آور مقام حال فطرت       =      كز آنجا باز دانى اصل فكرت
٢٣٨ ص
(٨٨٦)
416) الست بربّكم ايزد كه را گفت       =      كه بود آخر كه آن ساعت بلى گفت؟
٢٣٩ ص
(٨٨٧)
417) در آن روزى كه گِلها مى  سرشتند       =      به دل در قصّه ايمان نوشتند
٢٣٩ ص
(٨٨٨)
418) اگر آن نامه را يك ره بخوانى       =      هر آن چيزى كه مى  خواهى بدانى
٢٤٠ ص
(٨٨٩)
419) تو بستى عهد عقد بندگى دوش       =      ولى كردى به نادانى فراموش
٢٤٠ ص
(٨٩٠)
420) كلام حق بدان گشته است مُنْزَل       =      كه تا يادت دهد آن عهد اوّل
٢٤١ ص
(٨٩١)
421) اگر تو ديده  اى حق را به آغاز       =      در آنجا هم توانى ديدنش باز
٢٤١ ص
(٨٩٢)
422) صفاتش را ببين امروز اينجا       =      كه تا ذاتش توانى ديد فردا
٢٤١ ص
(٨٩٣)
423) و گرنه رنج خود ضايع مگردان       =      برو بنيوش لا تَهدى ز قرآن
٢٤٢ ص
(٨٩٤)
424) ندارد باورت اكمه ز الوان       =      و گر صد سال گويى نقل و برهان
٢٤٢ ص
(٨٩٥)
425) سفيد و سرخ و زرد و سبز و كاهى       =      به نزد وى نباشد جز سياهى
٢٤٣ ص
(٨٩٦)
426) نگر تا كور مادر زاد بد حال       =      كجا بينا شود از كحل كحّال
٢٤٣ ص
(٨٩٧)
427) خرد از ديدن احوال عقبا       =      بود چون كور مادر زاد دنيا
٢٤٣ ص
(٨٩٨)
428) وراى عقل طورى دارد انسان       =      كه بشناسد بدان اسرار پنهان
٢٤٤ ص
(٨٩٩)
429) بسان آتش اندر سنگ و آهن       =      نهاده است ايزد اندر جان و در تن
٢٤٤ ص
(٩٠٠)
«آتش است اين بانگ ناى و نيست باد       =      هر كه اين آتش ندارد نيست باد
٢٤٤ ص
(٩٠١)
آتش عشق است كاندر نى فتاد       =      جوشش عشق است كاندر مَى فتاد»
٢٤٥ ص
(٩٠٢)
430) از آن مجموع پيدا گردد اين راز       =      چو بشنيدى برو با خود بپرداز
٢٤٥ ص
(٩٠٣)
«تن ز جان و جان ز تن مستور نيست       =      ليك كس را ديد جان دستور نيست»
٢٤٥ ص
(٩٠٤)
431) چو بر هم اوفتاد آن سنگ و آهن       =      ز نورش هر دو عالم گشت روشن
٢٤٥ ص
(٩٠٥)
432) تويى تو نسخه نقش الهى       =      بجو از خويش هر چيزى كه خواهى
٢٤٥ ص
(٩٠٦)
«اى نسخه الهى كه تويى       =      وى آيينه جمال شاهى كه تويى
٢٤٦ ص
(٩٠٧)
بيرون ز تو نيست هر چه در عالم هست       =      از خود بطلب هر آنچه خواهى كه تويى»
٢٤٦ ص
(٩٠٨)
433) كدامين نقطه را نطق است انا الحق       =      چه گويى هرزه  اى بود آن مزبّق
٢٤٦ ص
(٩٠٩)
434) انا الحق كشف اسرار است مطلق       =      به جز حق كيست تا گويد انا الحق
٢٤٧ ص
(٩١٠)
«گفت آن يار كزو گشت سر دار بلند       =      جرمش اين بود كه اسرار هويدا مى  كرد»
٢٤٧ ص
(٩١١)
435) همه ذرّات عالم همچو منصور       =      تو خواهى مست گير و خواه مخمور
٢٤٨ ص
(٩١٢)
436) در اين تسبيح و تهليلند دايم       =      بدين معنى همه باشند قايم
٢٤٨ ص
(٩١٣)
«توحيد گوى تو نه بنى آدم  اند و بس       =      هر بلبلى كه زمزمه بر شاخسار كرد»
٢٤٩ ص
(٩١٤)
437) اگر خواهى كه گردد بر تو آسان       =      و ان من شىء را يك ره فرو خوان
٢٤٩ ص
(٩١٥)
438) چو كردى خويشتن را پنبه كارى       =      تو هم حلاّج وار اين دم برآرى
٢٤٩ ص
(٩١٦)
439) برآور پنبه پندارت از گوش       =      نداى واحد القهّار بنْيوش
٢٤٩ ص
(٩١٧)
440) ندا مى  آيد از حقّ بر دو امت       =      چرا گشتى تو موقوف قيامت
٢٥٠ ص
(٩١٨)
441) درآ در وادى ايمن كه ناگاه       =      درختى گويدت انّى انا اللّه
٢٥٠ ص
(٩١٩)
442) روا باشد انا الحقّ از درختى       =      چرا نبود روا از نيك بختى
٢٥٠ ص
(٩٢٠)
443) هر آن كس را كه اندر دل شكى نيست       =      يقين داند كه هستى جز يكى نيست
٢٥٠ ص
(٩٢١)
444) انانيّت بود حقّ را سزاوار       =      كه هو غيب است و غايب وهم و پندار
٢٥١ ص
(٩٢٢)
445) جناب حضرت حقّ را دويى نيست       =      در آن حضرت من و ما و تويى نيست
٢٥١ ص
(٩٢٣)
446) من و ما و تو و او هست يك چيز       =      كه در وحدت نباشد هيچ تمييز
٢٥١ ص
(٩٢٤)
447) هر آن كو خالى از خود چون خلا شد       =      انا الحق اندرو صوت و صدا شد
٢٥٢ ص
(٩٢٥)
448) شود با وجه باقى غير هالك       =      يكى گردد سلوك و سير و سالك
٢٥٢ ص
(٩٢٦)
449) حلول و اتّحاد آنجا محال است       =      كه در وحدت دويى عين ضلال است
٢٥٢ ص
(٩٢٧)
450) حلول و اتّحاد از غير خيزد       =      ولى وحدت همه از سير خيزد
٢٥٣ ص
(٩٢٨)
451) تعيّن بود كز هستى جدا شد       =      نه حقّ شد بنده نى بنده خدا شد
٢٥٣ ص
(٩٢٩)
«تا تويى پيدا، خدا باشد نهان       =      تو نهان شو تا كه حقّ گردد عيان
٢٥٤ ص
(٩٣٠)
چون بر افتد از جمال او نقاب       =      از پس هر ذرّه تابد آفتاب»
٢٥٤ ص
(٩٣١)
452) وجود خلق و كثرت در نمود است       =      نه هرچ آن مى  نمايد عين بود است
٢٥٤ ص
(٩٣٢)
«اين نقش  ها كه هست سراسر نمايش است       =      اندر نظر به صورت بسيار آمده است»
٢٥٤ ص
(٩٣٣)
453) بنه آيينه  اى اندر برابر       =      در او بنگر ببين آن شخص ديگر
٢٥٤ ص
(٩٣٤)
454) يكى ره باز بين تا چيست آن عكس       =      نه اين است و نه آن پس كيست آن عكس
٢٥٥ ص
(٩٣٥)
455) چو من هستم به ذات خود معيّن       =      ندانم تا چه باشد سايه من
٢٥٥ ص
(٩٣٦)
456) عدم با هستى آخر چون شود ضمّ؟!       =      نباشد نور و ظلمت هر دو با هم
٢٥٥ ص
(٩٣٧)
457) چو ماضى نيست مستقبل مه و سال       =      چه باشد غير از آن يك نقطه حال
٢٥٦ ص
(٩٣٨)
458) يكى نقطه است و همى گشته سارى       =      تو آن را نام كرده نهر جارى
٢٥٦ ص
(٩٣٩)
459) جز از من اندرين صحرا دگر كيست       =      بگو با من كه اين صوت و صدا چيست
٢٥٧ ص
(٩٤٠)
460) عرض فانى است جوهر زو مركّب       =      بگو كى بود يا خود كو مركّب
٢٥٧ ص
(٩٤١)
461) ز طول و عَرْض و از عمق است اجسام       =      وجودى چون پديد آيد ز اَعدام؟!
٢٥٨ ص
(٩٤٢)
462) از اين جنس است اصل جمله عالم       =      چو دانستى بيار ايمان فَالْزَمْ
٢٥٨ ص
(٩٤٣)
463) جز از حق نيست ديگر هستى الحقّ       =      هو الحقّ گوى و گر خواهى انا الحقّ
٢٥٩ ص
(٩٤٤)
464) نمود وهمى از هستى جدا كن       =      نه اى بيگانه خود را آشنا كن
٢٥٩ ص
(٩٤٥)
465) چرا مخلوق را گويند واصل       =      سلوك و سير او چون گشت حاصل؟
٢٦٠ ص
(٩٤٦)
466) وصال حقّ ز خلقيّت جدايى است       =      ز خود بيگانه گشتن آشنايى است
٢٦٠ ص
(٩٤٧)
«يار با ماست از ما كى جداست       =      مايى ما پرده ادبار ماست
٢٦٠ ص
(٩٤٨)
هر كه از ما و منى بيگانه شد       =      بى حجاب جان به جانان آشناست»
٢٦١ ص
(٩٤٩)
467) چو ممكن گرد امكان برفشاند       =      به جز واجب دگر چيزى نماند
٢٦١ ص
(٩٥٠)
468) وجود هر دو عالم چون خيال است       =      كه در وقت بقا عين زوال است
٢٦١ ص
(٩٥١)
469) نه مخلوق است آن كو گشت واصل       =      نگويد اين سخن را مرد كامل
٢٦٢ ص
(٩٥٢)
470) عدم كى راه يابد اندرين باب؟       =      چه نسبت خاك را با ربّ ارباب؟
٢٦٢ ص
(٩٥٣)
471) عدم چبْوَد كه با حقّ واصل آيد       =      و زو سير و سلوكى حاصل آيد
٢٦٢ ص
(٩٥٤)
472) اگر جانت شود زين معنى آگاه       =      بگويى در زمان استغفراللّه
٢٦٢ ص
(٩٥٥)
473) تو معدوم و عدم پيوسته ساكن       =      به واجب كى رسد معدوم ممكن
٢٦٣ ص
(٩٥٦)
474) ندارد هيچ جوهر بى عَرَض عين       =      عَرَض چبْوَد چو لا يبقى زمانين
٢٦٣ ص
(٩٥٧)
475) حكيمى كاندر اين فن كرد تصنيف       =      به طول و عرض و عمقش كرد تعريف
٢٦٤ ص
(٩٥٨)
476) هيولى چيست جز معدوم مطلق       =      كه مى  گردد بدو صورت محقّق
٢٦٤ ص
(٩٥٩)
477) چو صورت بى هيولى در قدم نيست       =      هيولى نيز بى او جز عدم نيست
٢٦٤ ص
(٩٦٠)
478) شده اجسام عالم زين دو معدوم       =      كه جز معدوم از ايشان نيست معلوم
٢٦٥ ص
(٩٦١)
479) ببين ماهيّتت را بى كم و بيش       =      نه موجود و نه معدوم است در خويش
٢٦٥ ص
(٩٦٢)
480) نظر كن در حقيقت سوى امكان       =      كه او بى هستى آمد عين نقصان
٢٦٥ ص
(٩٦٣)
481) وجود اندر كمال خويش سارى است       =      تعيّن  ها امور اعتبارى است
٢٦٥ ص
(٩٦٤)
482) امور اعتبارى نيست موجود       =      عدم بسيار و يك چيز است معدود
٢٦٦ ص
(٩٦٥)
483) جهان را نيست هستى جز مجازى       =      سراسر كار او لهو است و بازى
٢٦٦ ص
(٩٦٦)
«فردا كه پيشگاه حقيقت شود پديد       =      شرمنده رهروى كه عمل بر مجاز كرد»(2)
٢٦٦ ص
(٩٦٧)
484) بخارى مرتفع گردد ز دريا       =      به امر حقّ فرو بارد به صحرا
٢٦٧ ص
(٩٦٨)
485) شعاع آفتاب از چرخ چارم       =      براو افتد شود تركيب با هم
٢٦٧ ص
(٩٦٩)
486) كند گرمى دگر ره عزم بالا       =      در آويزد بدو آن آب دريا
٢٦٧ ص
(٩٧٠)
487) چو با ايشان شود خاك و هوا ضم       =      برون آيد نبات سبز و خرّم
٢٦٨ ص
(٩٧١)
488) غذاى جانور گردد ز تبديل       =      خورد انسان و يابد باز تحليل
٢٦٨ ص
(٩٧٢)
489) شود يك نطفه و گردد در اطوار       =      و ز آن انسان شود پيدا دگر بار
٢٦٩ ص
(٩٧٣)
490) چو نور نفس گويا در تن آمد       =      يكى جسم لطيف روشن آمد
٢٦٩ ص
(٩٧٤)
491) شود طفل و جوان و كهل و كمپير       =      بداند عقل و رأى و علم و تدبير
٢٦٩ ص
(٩٧٥)
492) رسد آنگه اجل از حضرت پاك       =      رود پاكى به پاكى خاك با خاك
٢٧٠ ص
(٩٧٦)
493) همه اجزاى عالم چون نباتند       =      كه يك قطره ز درياى حياتند
٢٧٠ ص
(٩٧٧)
494) زمان چون بگذرد بر وى شود باز       =      همه انجام ايشان همچو آغاز
٢٧٠ ص
(٩٧٨)
495) رود هر يك از ايشان سوى مركز       =      كه نگذارد طبيعت خوى مركز
٢٧١ ص
(٩٧٩)
496) چو دريايى است وحدت ليك پر خون       =      كزو خيزد هزاران موج مجنون
٢٧١ ص
(٩٨٠)
497) نگر تا قطره باران ز دريا       =      چگونه يافت چندين شكل و اسما؟
٢٧٢ ص
(٩٨١)
498) بخار و ابر و باران و نم و گِل       =      نبات و جانور انسان كامل
٢٧٢ ص
(٩٨٢)
499) همه يك قطره بود آخر در اوّل       =      كزو اين همه اشيا ممثّل
٢٧٢ ص
(٩٨٣)
500) جهان از عقل و نفس و چرخ و اجرام       =      چو آن يك قطره دان ز آغاز و انجام
٢٧٢ ص
(٩٨٤)
501) اجل چون در رسد در چرخ و انجم       =      شود هستى همه در نيستى گُم
٢٧٣ ص
(٩٨٥)
502) چو موجى بر زند گردد جهان طمس       =      يقين گردد كأن لم تغن بالأمس
٢٧٣ ص
(٩٨٦)
503) خيال از پيش بر خيزد به يك بار       =      نماند غير حقّ در دار ديّار
٢٧٤ ص
(٩٨٧)
504) تو را قربى شود آن لحظه حاصل       =      شوى تو بى تويى با دوست واصل
٢٧٤ ص
(٩٨٨)
505) وصال اينجايگه رفع خيال است       =      خيال از پيش برخيزد وصال است
٢٧٤ ص
(٩٨٩)
506) مگو ممكن زحدّ خويش بگذشت       =      نه او واجب شد و نه واجب او گشت
٢٧٥ ص
(٩٩٠)
507) هر آن كو در معانى گشت فايق       =      نگويد كين بود قلب حقايق
٢٧٥ ص
(٩٩١)
508) هزاران نشأ دارى خواجه در پيش       =      برو آمد شد خود را بينديش
٢٧٥ ص
(٩٩٢)
509) ز بحث جزء و كُلّ نشآت انسان       =      بگويم يك به يك پيدا و پنهان
٢٧٦ ص
(٩٩٣)
510) وصال ممكن و واجب به هم چيست       =      حديث قُرب و بُعد و بيش و كم چيست
٢٧٧ ص
(٩٩٤)
511) زمن بشنو حديث بى كم و بيش       =      ز نزديكى تو دور افتادى از خويش
٢٧٧ ص
(٩٩٥)
512) چو هستى را ظهورى در عدم شد       =      ز آنجا قرب و بعد و بيش و كم شد
٢٧٧ ص
(٩٩٦)
«هر چه هست از قامت ناساز بى اندام ماست       =      ورنه تشريف تو بر بالاى كس كوتاه نيست»
٢٧٨ ص
(٩٩٧)
513) قريب آن است كو را رشّ نور است       =      بعيد آن نيستى كز هست دور است
٢٧٨ ص
(٩٩٨)
514) اگر نورى زخود در تو رساند       =      تو را از هستى خود وا رهاند
٢٧٩ ص
(٩٩٩)
515) چه حاصل مر تو را زين بود و نابود       =      كزو گاهيت خوف و گه رجا بود
٢٧٩ ص
(١٠٠٠)
516) نترسد زو كسى كو را شناسد       =      كه طفل از سايه خود مى  هراسد
٢٧٩ ص
(١٠٠١)
«خلق اطفالند جز مست خدا       =      نيست بالغ جز رهيده از هوى»
٢٨٠ ص
(١٠٠٢)
517) نماند خوف اگر گردى روانه       =      نخواهد اسب تازى تازيانه
٢٨٠ ص
(١٠٠٣)
«عاشق آن باشد كه چون آتش بود       =      گرم رو سوزنده و سركش بود»
٢٨٠ ص
(١٠٠٤)
518) تو را از آتش دوزخ چه باك است       =      كه از هستى تن و جان تو پاك است
٢٨٠ ص
(١٠٠٥)
519) زآتش زرّ خالص بر فروزد       =      چو غشّى نيست اندر وى چه سوزد
٢٨٠ ص
(١٠٠٦)
520) تو را غير از تو چيزى نيست در پيش       =      و ليكن از وجود خود بينديش
٢٨١ ص
(١٠٠٧)
521) اگر در خويشتن گردى گرفتار       =      حجاب تو شود عالم به يك بار خويشتن منظور هستىِ سالك است
٢٨١ ص
(١٠٠٨)
522) تويى در دور هستى جزو اسفل       =      تويى با نقطه وحدت مقابل
٢٨١ ص
(١٠٠٩)
523) تعيّنهاى عالم بر تو طارى است       =      از آن گويى چو شيطان همچو من كيست
٢٨٢ ص
(١٠١٠)
524) از آن گويى مرا خود اختيار است       =      تن من مركب و جانم سوار است
٢٨٢ ص
(١٠١١)
525) زمام تن به دست جان نهادند       =      همه تكليف بر من زان نهادند
٢٨٣ ص
(١٠١٢)
526) ندانى كاين ره آتش پرست است       =      همه اين آفت و شومى ز هست است
٢٨٣ ص
(١٠١٣)
«اين كه فردا اين كنم يا آن كنم       =      خود دليل «اختيار» است اى صنم»
٢٨٤ ص
(١٠١٤)
527) كدامين اختيار اى مرد جاهل       =      كسى را كو بود بالذّات باطل
٢٨٤ ص
(١٠١٥)
528) چو بود توست يك سر همچو نابود       =      نگويى كاختيارت از كجا بود؟!
٢٨٤ ص
(١٠١٦)
529) كسى كو را وجود از خود نباشد       =      به ذات خويش نيك و بد نباشد
٢٨٤ ص
(١٠١٧)
530) كه را ديدى تو اندر جمله عالم       =      كه يك دم شادمانى يافت بى غم
٢٨٤ ص
(١٠١٨)
531) كه را شد حاصل آخر جمله امّيد       =      كه ماند اندر كمالى تا به جاويد
٢٨٥ ص
(١٠١٩)
532) مراتب باقى و اهل مراتب       =      به زير امر حقّ والله غالب
٢٨٥ ص
(١٠٢٠)
533) مؤثر حقّ شناس اندر همه جاى       =      زحدّ خويشتن بيرون منه پاى
٢٨٥ ص
(١٠٢١)
534) ز حال خويشتن پرس اين قدر چيست       =      وز آنجا بازدان كاهل قدر كيست
٢٨٦ ص
(١٠٢٢)
535) هر آن كس را كه مذهب غير جبر است       =      نبىّ فرموده كو مانند گبر است
٢٨٦ ص
(١٠٢٣)
536) چنان كان گَبْر يزدان و اهرمن گفت       =      همين نادان احمق او و من گفت
٢٨٧ ص
(١٠٢٤)
537) به ما افعال را نسبت مجازى است       =      نسب خود در حقيقت لهو و بازى است
٢٨٧ ص
(١٠٢٥)
538) نبودى تو كه فعلت آفريدند       =      تو را از بهر كارى برگزيدند
٢٨٧ ص
(١٠٢٦)
539) به قدرت بى سبب داراى بر حق       =      به علم خويش حكمى كرده مطلق
٢٨٨ ص
(١٠٢٧)
540) مقدّر گشته پيش از جان و از تن       =      براى هر يكى كارى معيّن
٢٨٨ ص
(١٠٢٨)
541) يكى هفصد هزاران ساله طاعت       =      به جا آورد و كردش طوق لعنت
٢٨٩ ص
(١٠٢٩)
542) دگر از معصيت نور و صفا ديد       =      چو توبه كرد نام اصطفا ديد
٢٨٩ ص
(١٠٣٠)
543) عجب  تر آنكه از اين ترك مأمور       =      شد از الطاف حقّ مرحوم و مغفور
٢٩٠ ص
(١٠٣١)
544) مر آن ديگر زمنهى گشت ملعون       =      زهى فعل تو بى چند و چه و چون
٢٩٠ ص
(١٠٣٢)
545) جناب كبريايى لاابالى است       =      منزّه از قياسات خيالى است
٢٩١ ص
(١٠٣٣)
546) چه بود اندر ازل اى مرد نا اهل       =      كه اين باشد محمّد آن ابو جهل
٢٩١ ص
(١٠٣٤)
547) كسى كو با خدا چون و چرا گفت       =      چو مشرك حضرتش را ناسزا گفت
٢٩٢ ص
(١٠٣٥)
548) ورا زيبد كه پرسد از چه و چون       =      نباشد اعتراض از بنده موزون
٢٩٢ ص
(١٠٣٦)
549) خداوندى همه در كبريايى است       =      نه علّت لايق فعل خدايى است
٢٩٢ ص
(١٠٣٧)
550) سزاوار خدايى لطف و قهر است       =      و ليكن بندگى در فقر و جبر است
٢٩٣ ص
(١٠٣٨)
551) كرامت آدمى را اضطرار است       =      نه آن كو را نصيبى ز اختيار است
٢٩٣ ص
(١٠٣٩)
552) نبوده هيچ چيزى هرگز از خود       =      پس آنگه پرسدش از نيك و از بد
٢٩٤ ص
(١٠٤٠)
553) ندارد اختيار و گشته مأمور       =      زهى مسكين كه شد مختار مجبور
٢٩٤ ص
(١٠٤١)
554) نه ظلم است اين كه عين علم و عدل است       =      نه جور است اين كه محض لطف و فضل است
٢٩٥ ص
(١٠٤٢)
555) به شرعت زآن سبب تكليف كردند       =      كه از ذات خودت تعريف كردند
٢٩٥ ص
(١٠٤٣)
556) چو از تكليف حقّ عاجز شوى تو       =      به يك بار از ميان بيرون روى تو
٢٩٦ ص
(١٠٤٤)
557) به كلّيت رهايى يابى از خويش       =      غنى گردى به حقّ اى مرد درويش
٢٩٦ ص
(١٠٤٥)
558) برو جان پدر تن در قضا ده       =      به تقديرات يزدانى رضا دِه
٢٩٧ ص
(١٠٤٦)
559) چه بحر است آنكه نطقش ساحل آمد       =      زقعر او چه گوهر حاصل آمد
٢٩٨ ص
(١٠٤٧)
560) يكى درياست هستى نطق ساحل       =      صدف حرف و جواهر دانش دل
٢٩٨ ص
(١٠٤٨)
561) به هر موجى هزاران دُرّ شهوار       =      برون ريزد زنقل و نصّ اخبار
٢٩٨ ص
(١٠٤٩)
562) هزاران موج خيزد هر دم از وى       =      نگردد قطره  اى هرگز كم از وى
٢٩٩ ص
(١٠٥٠)
563) وجود علم از آن درياى ژرف است       =      غلاف دُرّ او از صوت و حرف است
٢٩٩ ص
(١٠٥١)
564) معانى چون كند اينجا تنزّل       =      ضرورت باشد او را از تمثّل
٣٠٠ ص
(١٠٥٢)
565) شنيدم من كه اندر ماه نيسان       =      صدف بالا رود از قعر عمّان
٣٠٠ ص
(١٠٥٣)
566) زشيب قعر بحر آيد برافراز       =      به روى بحر بنشيند دهن باز
٣٠١ ص
(١٠٥٤)
567) بخارى مرتفع گردد ز دريا       =      فرو بارد به امر حقّ تعالى
٣٠١ ص
(١٠٥٥)
568) چكد اندر دهانش قطره  اى چند       =      شود بسته دهان او به صد بند
٣٠١ ص
(١٠٥٦)
569) رود تا قعر دريا با دل پر       =      شود آن قطره باران يكى دُرّ
٣٠٢ ص
(١٠٥٧)
570) به قعر اندر رود غوّاص دريا       =      از آن آرد برون لؤلؤ لالا
٣٠٢ ص
(١٠٥٨)
571) تن تو ساحل و هستى چو درياست       =      بخارش فيض و باران علم اسماست
٣٠٢ ص
(١٠٥٩)
572) خرد غوّاص آن بحر عظيم است       =      كه او را صد جواهر در گليم است
٣٠٣ ص
(١٠٦٠)
573) دل آمد علم را مانند يك ظرف       =      صدف بر علم دل صوت است با حرف
٣٠٣ ص
(١٠٦١)
574) نفس گردد روان چون برق لامع       =      رسد زو حرف  ها با گوش سامع
٣٠٤ ص
(١٠٦٢)
575) صدف بشكن برون كن دُرّ شهوار       =      بيفكن پوست مغز نغز بردار
٣٠٤ ص
(١٠٦٣)
576) لغت با اشتقاق و نحو با صرف       =      همى گردد همه پيرامن حرف
٣٠٤ ص
(١٠٦٤)
577) هر آن كاو جمله عمر خود درين كرد       =      به هرزه صرف عمر نازنين كرد
٣٠٥ ص
(١٠٦٥)
578) ز جوزش قشر خشك افتاد در دست       =      نيابد مغز هر كاو پوست نشكست
٣٠٥ ص
(١٠٦٦)
579) بلى بى پوست ناپخته است هر مغز       =      ز علم ظاهر آمد علم دين نغز
٣٠٥ ص
(١٠٦٧)
580) زمن جان برادر پند بنيوش       =      به جان و دل برو در علم دين كوش
٣٠٦ ص
(١٠٦٨)
581) كه عالِم در دو عالَم سرورى يافت       =      اگر كهتر بُد از وى مهترى يافت
٣٠٦ ص
(١٠٦٩)
582) عمل كان از سر احوال باشد       =      بسى بهتر زعلم قال باشد
٣٠٦ ص
(١٠٧٠)
583) ولى كارى كه از آب و گل آيد       =      نه چون علم است كان كار دل آيد
٣٠٧ ص
(١٠٧١)
584) ميان جسم و جان بنگر چه فرق است       =      كه اين را غرب  گيرى و آن چه شرق است
٣٠٧ ص
(١٠٧٢)
585) از اينجا باز دان احوال اعمال       =      به نسبت با علوم قال با حال
٣٠٧ ص
(١٠٧٣)
586) نه علم است آنكه دارد ميل دنيا       =      كه صورت دارد امّا نيست معنا
٣٠٨ ص
(١٠٧٤)
587) نگردد علم هرگز جمع با آز       =      ملك خواهى سگ از خود دور انداز
٣٠٨ ص
(١٠٧٥)
588) علوم دين ز اخلاق فرشته است       =      نيابد در دلى كاو سگ سرشت است
٣٠٩ ص
(١٠٧٦)
589) حديث مصطفى آخر همين است       =      نكو بشنو كه البتّه چنين است
٣٠٩ ص
(١٠٧٧)
590) درون خانه  اى چون هست صورت       =      فرشته نايد اندر وى ضرورت
٣٠٩ ص
(١٠٧٨)
591) برو بزداى اوّل تخته دل       =      كه تا سازد ملك پيش تو منزل
٣٠٩ ص
(١٠٧٩)
592) ازو تحصيل كن علم وراثت       =      زبهر آخرت مى  كن حراثت
٣١٠ ص
(١٠٨٠)
593) كتاب حقّ بخوان از نفس و آفاق       =      مزيّن شو به اصل جمله اخلاق
٣١٠ ص
(١٠٨١)
594) اصول خلق نيك آمد عدالت       =      پس از وى حكمت و عفّت شجاعت
٣١١ ص
(١٠٨٢)
595) حكيمى راست كردار است و گفتار       =      كسى كاو متّصف گردد بدين چار
٣١١ ص
(١٠٨٣)
596) به حكمت باشدش جان و دل آگه       =      نه گُربُز باشد و نه نيز ابله
٣١١ ص
(١٠٨٤)
597) به عفّت شهوت خود كرده مستور       =      شره همچون خمود از وى شده دور
٣١٢ ص
(١٠٨٥)
598) شجاع و صافى از ذلّ تكبّر       =      مبرّا ذاتش از جبن و تهوّر
٣١٢ ص
(١٠٨٦)
599) عدالت چون شعار ذات او شد       =      ندارد ظلم از آن خُلقش نكو شد
٣١٣ ص
(١٠٨٧)
600) همه اخلاق نيكو در ميانه است       =      كه از افراط و تفريطش كرانه است
٣١٣ ص
(١٠٨٨)
601) ميانه چون صراط المستقيم است       =      زهر دو جانبش قعر جحيم است
٣١٣ ص
(١٠٨٩)
602) به باريكى و تيزى موى و شمشير       =      نه روى گشتن و بودن بر او دير
٣١٤ ص
(١٠٩٠)
603) عدالت چون يكى دارد ز اضداد       =      همين هفت آمد اين اضداد ز اعداد
٣١٤ ص
(١٠٩١)
604) به زير هر عدد سرّى نهفت است       =      از آن درهاى دوزخ نيز هفت است
٣١٤ ص
(١٠٩٢)
605) چنان كز ظلم شد دوزخ مهيّا       =      بهشت آمد هميشه عدل را جا
٣١٤ ص
(١٠٩٣)
606) جزاى عدل نور و رحمت آمد       =      سزاى ظلم لعن و ظلمت آمد
٣١٥ ص
(١٠٩٤)
607) ظهور نيكويى در اعتدال است       =      عدالت جسم را اقصى الكمال است
٣١٥ ص
(١٠٩٥)
608) مركّب چون شود مانند يك چيز       =      ز اجزا دور گردد فعل تمييز
٣١٥ ص
(١٠٩٦)
609) بسيط الذّات را مانند گردد       =      ميان اين و آن پيوند گردد
٣١٦ ص
(١٠٩٧)
610) نه پيوندى كه از تركيب اجزاست       =      كه روح از وصف جسميّت مبرّاست
٣١٦ ص
(١٠٩٨)
611) چو آب و گل شود يك باره صافى       =      رسد از حقّ بدو روح اضافى
٣١٦ ص
(١٠٩٩)
612) چو يابد تسويه اجزاى اركان       =      در او گيرد فروغ عالم جان
٣١٧ ص
(١١٠٠)
613) شعاع جان سوى تن وقت تعديل       =      چو خورشيد زمين آمد به تمثيل
٣١٧ ص
(١١٠١)
614) اگر چه خور به چرخ چارمين است       =      شعاعش نور تدبير زمين است
٣١٧ ص
(١١٠٢)
615) طبيعت  هاى عنصر نزد خور نيست       =      كواكب گرم و خشك و سرد و تر نيست
٣١٨ ص
(١١٠٣)
616) عناصر جمله از وى گرم و سرد است       =      سفيد و سرخ و سبز و آل و زرد است
٣١٨ ص
(١١٠٤)
617) بود حكمش روان چون شاه عادل       =      كه نه خارج توان گفتن نه داخل
٣١٨ ص
(١١٠٥)
618) چو از تعديل شد اركان موافق       =      زحُسنش نفس گويا گشت عاشق
٣١٩ ص
(١١٠٦)
619) نكاح معنوى افتاد در دين       =      جهان را نفس كلّى داد كابين
٣١٩ ص
(١١٠٧)
620) از ايشان مى  پديد آيد فصاحت       =      علوم و نطق و اخلاق و صباحت
٣١٩ ص
(١١٠٨)
621) ملاحت از جهان بى مثالى       =      درآمد همچو رند لاابالى
٣٢٠ ص
(١١٠٩)
622) به شهرستان نيكويى علم زد       =      همه ترتيب عالم را بهم زد
٣٢٠ ص
(١١١٠)
623) گهى بر رخش حُسن او شهسوار است       =      گهى با نطق تيغ آبدار است
٣٢١ ص
(١١١١)
624) چو در شخص است خوانندش ملاحت       =      چو در نطق است گويندش فصاحت
٣٢١ ص
(١١١٢)
625) ولىّ و شاه و درويش و پيمبر       =      همه در تحت حكم او مسخّر
٣٢١ ص
(١١١٣)
626) درون حُسن روى نيكوان چيست       =      نه آن حسن است تنها، گوى آن چيست
٣٢٢ ص
(١١١٤)
627) جز از حقّ مى  نيايد دلربايى       =      كه شركت نيست كس را در خدايى
٣٢٢ ص
(١١١٥)
628) كجا شهوت دل مردم ربايد       =      كه حقّ گه گه ز باطل مى  نمايد
٣٢٣ ص
(١١١٦)
629) مؤثر حقّ  شناس اندر همه جاى       =      ز حدّ خويشتن بيرون منه پاى
٣٢٣ ص
(١١١٧)
630) حقّ اندر كسوت حقّ دين حقّ دان       =      حقّ اندر باطل آمد كار شيطان
٣٢٣ ص
(١١١٨)
631) چه جزو است آنكه او از كلّ فزون است       =      طريق جستن آن جزو چون است؟
٣٢٥ ص
(١١١٩)
632) وجود آن جزودان كز كلّ فزون است       =      كه موجود است كلّ وين باژگون است
٣٢٥ ص
(١١٢٠)
633) بود موجود را كثرت برونى       =      كه از وحدت ندارد جز درونى
٣٢٥ ص
(١١٢١)
634) وجود كلّ ز كثرت گشت ظاهر       =      كه او در وحدت جزو است ساتر
٣٢٦ ص
(١١٢٢)
635) چو كلّ از روى ظاهر هست بسيار       =      بود از جزو خود كمتر به مقدار
٣٢٦ ص
(١١٢٣)
636) نه آخر واجب آمد جزو هستى       =      كه هستى كرد او را زير دستى
٣٢٧ ص
(١١٢٤)
637) ندارد كل وجودى در حقيقت       =      كه او چون عارضى شد بر حقيقت
٣٢٧ ص
(١١٢٥)
638) وجود كلّ كثيرواحد آيد       =      كثير از روى كثرت مى  نمايد
٣٢٧ ص
(١١٢٦)
639) عرض شد هستيى كان اجتماعى است       =      عرض سوى عدم بالذات ساعى است
٣٢٨ ص
(١١٢٧)
640) به هر جزوى ز كلّ كان نيست گردد       =      كلّ اندر دم ز امكان نيست گردد
٣٢٨ ص
(١١٢٨)
641) جهان كلّ است و در هر طرفة  العين       =      عدم گردد و لا يبقى زمانين
٣٢٨ ص
(١١٢٩)
642) دگر باره شود پيدا جهانى       =      به هر لحظه زمين و آسمانى
٣٢٩ ص
(١١٣٠)
643) به هر ساعت جوان و كهنه پير است       =      به هر دم اندرو حشر و نشير است
٣٢٩ ص
(١١٣١)
644) درو چيزى دو ساعت مى  نپايد       =      در آن لحظه كه مى  ميرد بزايد
٣٢٩ ص
(١١٣٢)
645) و ليكن طامة  الكبرى نه اين است       =      كه اين يوم عمل آن يوم دين است
٣٣٠ ص
(١١٣٣)
646) از آن تا اين بسى فرق است زنهار       =      به نادانى مكن خود را گرفتار
٣٣١ ص
(١١٣٤)
647) نظر بگشاى در تفصيل و اجمال       =      نگر در ساعت و روز و مه و سال
٣٣١ ص
(١١٣٥)
648) اگر خواهى كه اين معنى بدانى       =      تو را هم هست مرگ و زندگانى
٣٣٢ ص
(١١٣٦)
649) ز هر چه در جهان از زير و بالاست       =      مثالش در تن و جان تو پيداست
٣٣٢ ص
(١١٣٧)
650) جهان چون توست يك شخص معيّن       =      تو او را گشته چون جان، او تو را تن
٣٣٢ ص
(١١٣٨)
«ما حاوى سرّ كن فكانيم       =      ما نسخه جامع جهانيم
٣٣٣ ص
(١١٣٩)
اين جمله جهان مثال جسم است       =      ما جان جهان و جان جانيم
٣٣٣ ص
(١١٤٠)
مائيم محيط هر دو عالم       =      بنگر كه چو بحر بيكرانيم
٣٣٣ ص
(١١٤١)
آن گنج نهان به ما عيان شد       =      ما خود به طلسم داستانيم
٣٣٣ ص
(١١٤٢)
چون مظهر ظاهريم و باطن       =      هم عين عيان و هم نهانيم
٣٣٣ ص
(١١٤٣)
بيرون ز احاطه جهانيم       =      برتر ز زمين و از مكانيم
٣٣٣ ص
(١١٤٤)
از ما مطلب نشان اسيرى       =      از نام و نشان چو بى نشانيم»
٣٣٣ ص
(١١٤٥)
651) سه گونه نوع انسان را ممات است       =      يكى هر لحظه وان بر حسب ذات است
٣٣٣ ص
(١١٤٦)
652) دوم زانها ممات اختيارى است       =      سوم مردن مر او را اضطرارى است
٣٣٤ ص
(١١٤٧)
653) چو مرگ و زندگى باشد مقابل       =      سه نوع آمد حياتش در سه منزل
٣٣٤ ص
(١١٤٨)
654) جهان را نيست مرگ اختيارى       =      كه آن را از همه عالم تو دارى
٣٣٥ ص
(١١٤٩)
اقتلونى اقتلونى يا ثقات       =      انّ فى قتلى حيات فى حيات
٣٣٥ ص
(١١٥٠)
655) ولى هر لحظه مى  گردد مبدّل       =      در آخر هم شود مانند اوّل
٣٣٥ ص
(١١٥١)
«هر زمان نو مى  شود دنيا و ما       =      بى خبر از نو شدن اندر بقا
٣٣٥ ص
(١١٥٢)
آن ز تندى مستمر شكل آمدست       =      چون شرر كش تيز جنبانى بدست»
٣٣٥ ص
(١١٥٣)
656) هرآنچ آن گردد اندر حشر پيدا       =      ز تو در نزع مى  گردد هويدا
٣٣٥ ص
(١١٥٤)
657) تن تو چون زمين، سر آسمان است       =      حواست انجم و خورشيد جان است
٣٣٦ ص
(١١٥٥)
658) چو كوه است استخوانهايى كه سخت است       =      نباتت موى و اطرافت درخت است
٣٣٦ ص
(١١٥٦)
659) تنت در وقت مردن از ندامت       =      بلرزد چون زمين روز قيامت
٣٣٦ ص
(١١٥٧)
660) دماغ آشفته و جان تيره گردد       =      حواست همچو انجم خيره گردد
٣٣٧ ص
(١١٥٨)
661) مسامت گردد از خوى همچو دريا       =      تو در وى غرقه گشته بى سر و پا
٣٣٧ ص
(١١٥٩)
662) شود از جان كنش اى مرد مسكين       =      ز سستى استخوانها پشم رنگين
٣٣٨ ص
(١١٦٠)
663) به هم پيچيده گردد ساق با ساق       =      همه جفتى شود از جفت خود طاق
٣٣٨ ص
(١١٦١)
664) چو روح از تن به كليّت جدا شد       =      زمينت قاع صفصف لاترى شد
٣٣٨ ص
(١١٦٢)
665) بدين منوال باشد حال عالم       =      كه تو در خويش مى  بينى در آن دم
٣٣٩ ص
(١١٦٣)
666) بقاء حقّ راست، باقى جمله فانى است       =      بيانش جمله در سبع المثانى است
٣٣٩ ص
(١١٦٤)
667) به كُلّ من عليها فان بيان كرد       =      لفى خلق جديد هم عيان كرد
٣٤٠ ص
(١١٦٥)
668) بود ايجاد و اِعدام دو عالم       =      چو خلق و بعث نفس ابن آدم
٣٤٠ ص
(١١٦٦)
669) هميشه خلق در خلق جديد است       =      و گر چه مدّت عمرش مديد است
٣٤١ ص
(١١٦٧)
670) هميشه فيض فضل حقّ تعالى       =      بود از شأن خود اندر تجلّى
٣٤١ ص
(١١٦٨)
671) از آن جانب بود ايجاد و تكميل       =      و از اين جانب بود هر لحظه تبديل
٣٤٢ ص
(١١٦٩)
672) و ليكن چون گذشت اين طور دنيا       =      بقاى كلّ بود در دار عقبا
٣٤٢ ص
(١١٧٠)
673) كه هر چيزى كه بينى بالضرورت       =      دو عالم دارد از معنى و صورت
٣٤٢ ص
(١١٧١)
674) وصال اوّلين عين فراق است       =      مر آن ديگر ز عنداللّه باق است
٣٤٣ ص
(١١٧٢)
675) بقا اسم وجود آمد و ليكن       =      به جايى كان بود ساير چو ساكن
٣٤٣ ص
(١١٧٣)
676) مظاهر چون فتد بر وفق ظاهر       =      در اوّل مى  نمايد عين آخر
٣٤٣ ص
(١١٧٤)
677) هر آنچ آن هست بالقوّه دراين دار       =      به فعل آيد در آن عالم به يكبار
٣٤٤ ص
(١١٧٥)
678) ز تو هر فعل كاوّل گشت صادر       =      در آن گردى به بارى چند قادر
٣٤٤ ص
(١١٧٦)
679) به هر بارى اگر نفع است اگر ضرّ       =      شود در نفس تو چيزى مدخّر
٣٤٤ ص
(١١٧٧)
680) به عادت حالها با خوى گردد       =      به مدّت ميوه  ها خوشبوى گردد
٣٤٥ ص
(١١٧٨)
681) از آن آموخت انسان پيشه  ها را       =      و ز آن تركيب كرد انديشه  ها را
٣٤٥ ص
(١١٧٩)
682) همه افعال و اقوال مدخّر       =      هويدا گردد اندر روز محشر
٣٤٥ ص
(١١٨٠)
683) چو عريان گردى از پيراهن تن       =      شود عيب و هنر يكباره روشن
٣٤٦ ص
(١١٨١)
684) تنت باشد وليكن بى كدورت       =      كه بنمايد از او چون آب صورت
٣٤٦ ص
(١١٨٢)
685) همه پيدا شود آنجا ضمائر       =      فرو خوان آيه تبلى السرائر
٣٤٦ ص
(١١٨٣)
686) دگر باره به وفق عالم خاص       =      شود اخلاق تو اجسام و اشخاص
٣٤٦ ص
(١١٨٤)
687) چنان كز قوّت عنصر در اينجا       =      مواليد سه گانه گشت پيدا
٣٤٧ ص
(١١٨٥)
688) همه اخلاق تو در عالم جان       =      گهى انوار گردد گاه نيران
٣٤٧ ص
(١١٨٦)
689) تعيّن مرتفع گردد ز هستى       =      نماند در نظر بالا و پستى
٣٤٧ ص
(١١٨٧)
«هر كه غرق بحر وحدت شد خبر دارد ز ما       =      ورنه حال ما چه داند هر كه او بر ساحل است»
٣٤٨ ص
(١١٨٨)
690) نماند مرگ تن در دار حيوان       =      به يكرنگى بر آيد قالب و جان
٣٤٨ ص
(١١٨٩)
691) بود پا و سر و چشم تو چون دل       =      شود صافى ز ظلمت صورت گل
٣٤٨ ص
(١١٩٠)
692) كند هم نور حقّ بر تو تجلى       =      ببينى بى جهت حقّ را تعالى
٣٤٩ ص
(١١٩١)
693) دو عالم را همه بر هم زنى تو       =      ندانم تا چه مستيها كنى تو
٣٤٩ ص
(١١٩٢)
«ساقى بده مى  اى كه بود مستيش فنا       =      تا وارهاندم ز خيال منّى و ما
٣٤٩ ص
(١١٩٣)
زان باده  اى كه چونكه بنوشيم جرعه اى       =      فارغ كند ز غصه دنيا و دين مرا
٣٥٠ ص
(١١٩٤)
دايم حريف شاهد و مى باش و رند و مست       =      گر زآنكه مى  روى ره رندان بى ريا»
٣٥٠ ص
(١١٩٥)
694) سقاهم ربّهم چبْوَد بينديش       =      طهورا چيست صافى گشتن از خود
٣٥٠ ص
(١١٩٦)
695) زهى شربت زهى لذّت زهى ذوق       =      زهى دولت زهى حيرت زهى شوق
٣٥٠ ص
(١١٩٧)
696) خوشا آن دم كه ما بى خويش باشيم       =      غنىّ مطلق و درويش باشيم
٣٥١ ص
(١١٩٨)
697) نه دين نه عقل نه تقوى نه ادراك       =      فتاده مست و حيران بر سر خاك
٣٥١ ص
(١١٩٩)
698) بهشت و حور و خلد اينجا چه سنجد       =      كه بيگانه در آن خلوت نگنجد
٣٥١ ص
(١٢٠٠)
699) چو رويت ديدم و خوردم از آن مى       =      ندانم تا چه خواهد شد پس از وى
٣٥٢ ص
(١٢٠١)
700) پى هر مستيى باشد خمارى       =      در اين انديشه دل خون گشت بارى
٣٥٢ ص
(١٢٠٢)
701) قديم و محدث از هم چون جدا شد       =      كه اين عالم شد آن ديگر خدا شد
٣٥٤ ص
(١٢٠٣)
702) قديم و محدث از هم خود جدا نيست       =      كه از هستى است باقى دائماً نيست
٣٥٤ ص
(١٢٠٤)
703) همه آن است و اين مانند عنقا است       =      جز از حقّ جمله اسم بى مسمى است
٣٥٤ ص
(١٢٠٥)
704) عدم موجود گردد اين محال است       =      وجود از روى هستى لايزال است
٣٥٥ ص
(١٢٠٦)
705) نه آن اين گردد و نه اين شود آن       =      همه اِشكال گردد بر تو آسان
٣٥٥ ص
(١٢٠٧)
706) جهان خود جمله امر اعتبارى است       =      چو آن يك نقطه كاندر دور سارى است
٣٥٦ ص
(١٢٠٨)
707) برو يك نقطه آتش بگردان       =      كه بينى دايره از سرعت آن
٣٥٦ ص
(١٢٠٩)
708) يكى گر در شمار آيد به ناچار       =      نگردد واحد از اعداد بسيار
٣٥٦ ص
(١٢١٠)
709) حديث ما سوى الله را رها كن       =      به عقل خويش اين را زان جدا كن
٣٥٧ ص
(١٢١١)
710) چه شك دارى درين كاين چون خيال است       =      كه با وحدت دويى عين محال است
٣٥٧ ص
(١٢١٢)
711) عدم مانند هستى بود يكتا       =      همه كثرت ز نسبت گشت پيدا
٣٥٧ ص
(١٢١٣)
712) ظهور اختلاف و كثرت و شأن       =      شده پيدا ز بوقلمون امكان
٣٥٨ ص
(١٢١٤)
713) وجود هر يكى چون بود واحد       =      به وحدانيّت حقّ گشت شاهد
٣٥٨ ص
(١٢١٥)
714) چه خواهد مرد معنى زان عبارت       =      كه دارد سوى چشم و لب اشارت
٣٥٩ ص
(١٢١٦)
715) چه جويد از رخ و زلف و خط و خال       =      كسى كاندر مقامات است و احوال
٣٥٩ ص
(١٢١٧)
716) هر آن چيزى كه در عالم عيان است       =      چو عكسى ز آفتاب آن جهان است
٣٦٠ ص
(١٢١٨)
717) جهان چون زلف و خال و خط و ابروست       =      كه هر چيزى به جاى خويش نيكوست
٣٦٠ ص
(١٢١٩)
718) تجلّى گه جمال و گه جلال است       =      رخ و زلف آن معانى را مثال است
٣٦١ ص
(١٢٢٠)
719) صفات حقّ تعالى لطف و قهر است       =      رخ و زلف بتان را زان دو بهر است
٣٦١ ص
(١٢٢١)
720) چو محسوس آمد اين الفاظ مسموع       =      نخست از بهر محسوسند موضوع
٣٦٢ ص
(١٢٢٢)
721) ندارد عالم معنى نهايت       =      كجا بيند مر او را لفظ غايت
٣٦٢ ص
(١٢٢٣)
«معانى هرگز اندر حرف نايد       =      كه بحر قلزم اندر ظرف نايد»
٣٦٣ ص
(١٢٢٤)
722) هر آن معنى كه شد از ذوق پيدا       =      كجا تعبير لفظى يابد او را
٣٦٣ ص
(١٢٢٥)
723) چو اهل دل كند تفسير معنى       =      به مانندى كند تعبير معنى
٣٦٣ ص
(١٢٢٦)
724) كه محسوسات از آن عالم چو سايه است       =      كه اين چون طفل و آن مانند دايه است
٣٦٣ ص
(١٢٢٧)
725) به نزد من خود الفاظ مأوّل       =      بر آن معنى فتاد از وضع اوّل
٣٦٤ ص
(١٢٢٨)
726) به محسوسات خاص از عرف عام است       =      چه داند عام كان معنى كدام است
٣٦٤ ص
(١٢٢٩)
727) نظر چون در جهان عقل كردند       =      از آنجا لفظ  ها را نقل كردند
٣٦٤ ص
(١٢٣٠)
728) تناسب را رعايت كرد عاقل       =      چو سوى لفظ و معنى گشت نازل
٣٦٥ ص
(١٢٣١)
729) ولى تشبيه كلّى نيست ممكن       =      ز جستجوى آن مى  باش ساكن
٣٦٥ ص
(١٢٣٢)
730) بر اين معنى كسى را بر تو دق نيست       =      كه صاحب مذهب اينجا غير حقّ نيست
٣٦٥ ص
(١٢٣٣)
«مذهب عشق از همه دينها جداست       =      عاشقان را مذهب و ملت خداست»
٣٦٦ ص
(١٢٣٤)
731) ولى تا با خودى زنهار زنهار       =      عبارات شريعت را نگهدار
٣٦٦ ص
(١٢٣٥)
732) كه رخصت اهل دل را در سه حال است       =      فنا و سكر پس ديگر دلال است
٣٦٦ ص
(١٢٣٦)
733) هر آن كس كاو شناسد اين سه حالت       =      بداند وضع الفاظ و دلالت
٣٦٧ ص
(١٢٣٧)
734) تو را گر نيست احوال مواجيد       =      مشو كافر ز نادانى به تقليد
٣٦٧ ص
(١٢٣٨)
735) مجازى نيست احوال حقيقت       =      ز هر كس نايد اسرار طريقت
٣٦٧ ص
(١٢٣٩)
736) گزاف اى دوست نايد ز اهل تحقيق       =      مر اين را كشف بايد يا كه تصديق
٣٦٨ ص
(١٢٤٠)
737) بگفتم وضع الفاظ و معانى       =      تو را سر بسته گر دارى بدانى
٣٦٩ ص
(١٢٤١)
738) نظر كن در معانى سوى غايت       =      لوازم را يكايك كن رعايت
٣٦٩ ص
(١٢٤٢)
739) به وجه خاص از آن تشبيه مى  كن       =      ز ديگر وجه  ها تنزيه مى  كن
٣٦٩ ص
(١٢٤٣)
740) چو شد اين قاعده يكسر مقرّر       =      نمايم زان مثال چند ديگر
٣٧٠ ص
(١٢٤٤)
741) نگر كز چشم شاهد چيست پيدا       =      رعايت كن لوازم را بدانجا
٣٧٠ ص
(١٢٤٥)
742) ز چشمش خاست بيمارى و مستى       =      ز لعلش نيستى در تحت هستى
٣٧١ ص
(١٢٤٦)
743) ز چشم اوست دلها مست و مخمور       =      ز لعل اوست جانها جمله مستور
٣٧١ ص
(١٢٤٧)
744) ز چشم او همه دلها جگر خوار       =      لب لعلش شفاى جان بيمار
٣٧١ ص
(١٢٤٨)
745) به چشمش گر چه عالم در نيايد       =      لبش هر ساعتى لطفى نمايد
٣٧٢ ص
(١٢٤٩)
746) دمى از مردمى دلها نوازد       =      دمى بيچارگان را چاره سازد
٣٧٢ ص
(١٢٥٠)
747) به شوخى جان دمد در آب و در خاك       =      به دم دادن زند آتش در افلاك
٣٧٢ ص
(١٢٥١)
748) ازو هر غمزه، دام و دانه  اى شد       =      وزو هر گوشه  اى ميخانه  اى شد
٣٧٣ ص
(١٢٥٢)
749) ز غمزه مى  دهد هستى به غارت       =      به بوسه مى  كند بازش عمارت
٣٧٣ ص
(١٢٥٣)
750) ز چشمش خون ما در جوش دايم       =      ز لعلش جان ما مدهوش دايم
٣٧٤ ص
(١٢٥٤)
751) به غمزه چشم او دل مى  ربايد       =      به عشوه لعل او جان مى  فزايد
٣٧٤ ص
(١٢٥٥)
752) چو از چشم و لبش جويى كنارى       =      مر اين گويد كه نه آن گويد آرى
٣٧٥ ص
(١٢٥٦)
753) ز غمزه عالمى را كار سازد       =      به بوسه هر زمان جان مى  نوازد
٣٧٥ ص
(١٢٥٧)
754) از او يك غمزه و جان دادن از ما       =      وزاو يك بوسه و استادن از ما
٣٧٥ ص
(١٢٥٨)
755) ز لمح بالبصر شد حشر عالم       =      ز نفخ روح پيدا گشت آدم
٣٧٦ ص
(١٢٥٩)
756) چو از چشم و لبش انديشه كردند       =      جهانى مى  پرستى پيشه كردند
٣٧٦ ص
(١٢٦٠)
«ساقى چه شد كه جمله جهان مى  پرست شد       =      اين خود چه باده بود كه ذرّات مست شد
٣٧٦ ص
(١٢٦١)
اين رو چه روى بود كه يك جلوه چون كه كرد       =      عالم كه نيست بود از آن جلوه هست شد»
٣٧٧ ص
(١٢٦٢)
757) به چشمش در نيايد جمله هستى       =      درو چون آيد آخر خواب و مستى
٣٧٧ ص
(١٢٦٣)
758) وجود ما همه مستى است يا خواب       =      چه نسبت خاك را با ربّ ارباب
٣٧٧ ص
(١٢٦٤)
759) خرد دارد از اين صد گونه اشگفت       =      و لتصنع على عينى چرا گفت
٣٧٧ ص
(١٢٦٥)
760) حديث زلف جانان بس دراز است       =      چه شايد گفت از آن كان جاى راز است
٣٧٩ ص
(١٢٦٦)
«چيست آن زلف بر آن روى پريشان كردن       =      طرف گلزار به زير كُلَه پنهان كردن»
٣٧٩ ص
(١٢٦٧)
761) مپرس از من حديث زلف پرچين       =      مجنبانيد زنجير مجانين
٣٧٩ ص
(١٢٦٨)
«عقل اگر داند كه دل در بند زلفش چون خوش است       =      عاقلان ديوانه گردند در پى زنجير ما»
٣٨٠ ص
(١٢٦٩)
762) ز قدّش راستى گفتم سخن دوش       =      سر زلفش مرا گفتا فرو پوش
٣٨٠ ص
(١٢٧٠)
763) كجى بر راستى زو گشت غالب       =      وزو در پيچش آمد راه طالب
٣٨١ ص
(١٢٧١)
764) همه دلها از او گشته مسلسل       =      همه جان ها از او بوده مقلقل
٣٨١ ص
(١٢٧٢)
765) معلق صد هزاران دل ز هر سو       =      نشد يك دل برون از حلقه او
٣٨١ ص
(١٢٧٣)
766) اگر زلفين خود را بر فشاند       =      به عالم در يكى كافر نماند
٣٨٢ ص
(١٢٧٤)
767) و گر بگذاردش پيوسته ساكن       =      نماند در جهان يك نفس مؤمن
٣٨٢ ص
(١٢٧٥)
768) چو دام فتنه مى  شد چنبر او       =      به شوخى باز كرد از تن سر او
٣٨٣ ص
(١٢٧٦)
769) اگر زلفش بريده شد چه غم بود       =      كه گر شب كم شد اندر روز افزود
٣٨٣ ص
(١٢٧٧)
770) چو او بر كاروان عقل ره زد       =      به دست خويشتن بروى گره زد
٣٨٤ ص
(١٢٧٨)
771) نيابد زلف او يك لحظه آرام       =      گهى بام آورد گاهى كند شام
٣٨٤ ص
(١٢٧٩)
«پيداست حسن دوست ز ذرات كن فكان       =      از بس كه ظاهر است نمايد چنين نهان
٣٨٤ ص
(١٢٨٠)
خورشيد روى دوست ز هر ذرّه رو نمود       =      مرآت حسن اوست اگر كون اگر مكان»
٣٨٥ ص
(١٢٨١)
772) ز روى زلف خود صد روز و شب كرد       =      بسى بازيچه  هاى بوالعجب كرد
٣٨٥ ص
(١٢٨٢)
773) گل آدم در آن دم شد مخمّر       =      كه دادش بوى آن زلف معطّر
٣٨٥ ص
(١٢٨٣)
774) دل ما دارد از زلفش نشانى       =      كه خود ساكن نمى  گردد زمانى
٣٨٦ ص
(١٢٨٤)
775) ازو هر لحظه كار از سر گرفتيم       =      زجان خويشتن دل برگرفتيم
٣٨٦ ص
(١٢٨٥)
«رضا به داده ده وز جبين گره بگشاى       =      كه بر من و تو درِ اختيار نگشادست»
٣٨٦ ص
(١٢٨٦)
776) از آن گردد دل از زلفش مشوّش       =      كه از رويش دلى دارد پر آتش
٣٨٦ ص
(١٢٨٧)
777) رخ اينجا مظهر حسن خدايى است       =      مراد از خط جناب كبريايى است
٣٨٧ ص
(١٢٨٨)
778) رخش خطى كشيد اندر نكويى       =      كه بيرون نيست از ما خوبرويى
٣٨٧ ص
(١٢٨٩)
779) خط آمد سبزه زار عالم جان       =      از آن كردند نامش دار حيوان
٣٨٧ ص
(١٢٩٠)
780) ز تاريكى زلفش روز شب كن       =      زخطّش چشمه حيوان طلب كن
٣٨٨ ص
(١٢٩١)
781) خضر وار از مقام بى نشانى       =      بخور چون خطش آب زندگانى
٣٨٨ ص
(١٢٩٢)
«دوش وقت سحر از غصه نجاتم دادند       =      واندر آن ظلمت شب آب حياتم دادند»(1)
٣٨٩ ص
(١٢٩٣)
782) اگر روى خطش بينى تو بى شك       =      بدانى كثرت از وحدت يكايك
٣٨٩ ص
(١٢٩٤)
783) ز زلفش باز دانى كار عالم       =      زخطش باز خوانى سرّ مبهم
٣٨٩ ص
(١٢٩٥)
784) كسى گر خطش از روى نكو ديد       =      دل من روى او در خط او ديد
٣٩٠ ص
(١٢٩٦)
«اى جمله جهان در رخ جانبخش تو پيدا       =      وى روى تو در آيينه كون هويدا
٣٩٠ ص
(١٢٩٧)
تا شاهد حسن تو در آيينه نظر كرد       =      عكس رخ خود ديد، بشد واله و شيدا
٣٩٠ ص
(١٢٩٨)
هر لحظه رخت داده جمالى، رخ خود را       =      بر ديده خود جلوه به صد كسوت زيبا»
٣٩٠ ص
(١٢٩٩)
785) مگر رخسار او سبع  المثانى است       =      كه هر حرفى ازو بحر معانى است
٣٩٠ ص
(١٣٠٠)
786) نهفته زير هر مويى از آن باز       =      هزاران بحر علم از عالم راز
٣٩١ ص
(١٣٠١)
787) ببين بر آب، قلب عرش رحمان       =      ز خطّ عارض زيباى جانان
٣٩١ ص
(١٣٠٢)
788) بر آن رخ نقطه خالش بسيط است       =      كه اصل و مركز دور محيط است
٣٩٢ ص
(١٣٠٣)
789) ازو شد خطّ دور هر دو عالم       =      وزو شد خطّ و نفس و قلب آدم
٣٩٢ ص
(١٣٠٤)
790) از آن، حال دل پر خون تباه است       =      كه عكس نقطه خال سياه است
٣٩٢ ص
(١٣٠٥)
791) زخالش حال دل جز خون شدن نيست       =      كز آن منزل ره بيرون شدن نيست
٣٩٣ ص
(١٣٠٦)
792) به وحدت در نباشد هيچ كثرت       =      دو نقطه نبود اندر اصل وحدت
٣٩٣ ص
(١٣٠٧)
793) ندانم خال او عكس دل ماست       =      و يا دل عكس خال روى زيباست
٣٩٣ ص
(١٣٠٨)
794) زعكس خال او دل گشت پيدا       =      و يا عكس دل آنجا شد هويدا
٣٩٤ ص
(١٣٠٩)
795) دل اندر روى او يا اوست در دل       =      به من پوشيده شد اين كار مشكل
٣٩٤ ص
(١٣١٠)
796) اگر هست اين دل ما عكس آن خال       =      چرا مى  باشد آخر مختلف حال
٣٩٤ ص
(١٣١١)
797) گهى چون چشم مخمورش خراب است       =      گهى چون زلف او در اضطراب است
٣٩٥ ص
(١٣١٢)
798) گهى روشن چو آن روى چو ماه است       =      گهى تاريك چون خال سياه است
٣٩٥ ص
(١٣١٣)
799) گهى مسجد بود گاهى كنشت است       =      گهى دوزخ بود گاهى بهشت است
٣٩٥ ص
(١٣١٤)
800) گهى برتر شود از هفتم افلاك       =      گهى افتد به زير توده خاك
٣٩٦ ص
(١٣١٥)
801) پس از زهد و ورع گردد دگر بار       =      شراب و شمع و شاهد را طلبكار
٣٩٦ ص
(١٣١٦)
802) شراب و شمع و شاهد را چه معنى است       =      خراباتى شدن آخر چه دعوى است
٣٩٨ ص
(١٣١٧)
803) شراب و شمع و شاهد عين معنى است       =      كه در هر صورتى او را تجلّى است
٣٩٨ ص
(١٣١٨)
804) شراب و شمع، ذوق و نور عرفان       =      ببين شاهد كه از كس نيست پنهان
٣٩٩ ص
(١٣١٩)
805) شراب اينجا زجاجه، شمع مصباح       =      بود شاهد فروغ نور ارواح
٣٩٩ ص
(١٣٢٠)
806) ز شاهد بر دل موسى شرر شد       =      شرابش آتش و شمعش شجر شد
٤٠٠ ص
(١٣٢١)
807) شراب و شمع جان آن نور اسراست       =      ولى شاهد همان آيات كبراست
٤٠٠ ص
(١٣٢٢)
808) شراب و شمع و شاهد جمله حاضر       =      مشو غافل زشاهد بازى آخر
٤٠١ ص
(١٣٢٣)
809) شراب بيخودى در كش زمانى       =      مگر از دست خود يابى امانى
٤٠١ ص
(١٣٢٤)
810) بخور مى تا ز خويشت وارهاند       =      وجود قطره با دريا رساند
٤٠١ ص
(١٣٢٥)
«قطره بودم چو شدم غرقه درياى قدم       =      قطرگى رفت دگر من همه دريا بودم
٤٠٢ ص
(١٣٢٦)
چون زخود فانى و باقى به بقاى تو شدم       =      در همه كون و مكان مطلق و بيجا بودم»
٤٠٢ ص
(١٣٢٧)
811) شرابى خور كه جامش روى يار است       =      پياله چشم مست باده خوار است
٤٠٢ ص
(١٣٢٨)
812) شرابى مى  طلب بى ساغر و جام       =      شراب باده خوار ساقى آشام
٤٠٢ ص
(١٣٢٩)
813) شرابى خور زجام وجه باقى       =      سقاهم ربّهم او راست ساقى
٤٠٣ ص
(١٣٣٠)
814) طهور آن مِىْ بود كز لوث هستى       =      تو را پاكى دهد در وقت مستى
٤٠٣ ص
(١٣٣١)
815) بخور مى وارهان خود را زسردى       =      كه بد مستى به است از نيكمردى
٤٠٤ ص
(١٣٣٢)
«دل كه پاكيزه بود جامه ناپاك چه باك       =      سر كه بى مغز بود نغزى دستار چه سود»(1)
٤٠٤ ص
(١٣٣٣)
816) كسى كو افتد از درگاه حق دور       =      حجاب ظلمت او را بهتر از نور
٤٠٤ ص
(١٣٣٤)
817) كه آدم را زظلمت صد مدد شد       =      زنور ابليس ملعون ابد شد
٤٠٥ ص
(١٣٣٥)
818) اگر آيينه دل را زدوده است       =      چو خود را بيند اندر وى چه سود است
٤٠٥ ص
(١٣٣٦)
819) ز رويش پرتوى چون بر مى افتاد       =      بسى شكل حبابى بر وى افتاد
٤٠٥ ص
(١٣٣٧)
820) جهان و جان بر او شكل حباب است       =      حبابش اوليايى را قباب است
٤٠٥ ص
(١٣٣٨)
821) شده زو عقل كلّ حيران و مدهوش       =      فتاده نفس كلّ را حلقه در گوش
٤٠٦ ص
(١٣٣٩)
822) همه عالم چو يك خمخانه اوست       =      دل هر ذرّه  اى پيمانه اوست
٤٠٦ ص
(١٣٤٠)
823) خرد مست و ملايك مست و جان مست       =      هوا مست و زمين و آسمان مست
٤٠٧ ص
(١٣٤١)
824) فلك سرگشته از وى در تكاپوى       =      هوا در دل به اميد يكى بوى
٤٠٧ ص
(١٣٤٢)
825) ملائك خورده صاف از كوزه پاك       =      به جرعه ريخته دُردى بدين خاك
٤٠٨ ص
(١٣٤٣)
826) عناصر گشته زان يك جرعه سرخوش       =      فتاده گه در آب گه در آتش
٤٠٨ ص
(١٣٤٤)
827) ز بوى جرعه  اى كافتاد بر خاك       =      بر آمد آدمى تا شد بر افلاك
٤٠٨ ص
(١٣٤٥)
828) ز عكس او تن پژمرده جان گشت       =      ز تابش جان افسرده روان گشت
٤٠٩ ص
(١٣٤٦)
829) جهانى خلق ازو سرگشته دايم       =      زخان و مان خود برگشته دايم
٤٠٩ ص
(١٣٤٧)
830) يكى از بوى دُردش عاقل آمد       =      يكى از رنگ صافش ناقل آمد
٤٠٩ ص
(١٣٤٨)
831) يكى از نيم جرعه گشته صادق       =      يكى از يك صراحى گشته عاشق
٤٠٩ ص
(١٣٤٩)
832) يكى ديگر فرو برده به يكبار       =      خم و خمخانه و ساقى و مِىْ خوار
٤١٠ ص
(١٣٥٠)
«ما مست مدام كوى آن خمّاريم       =      عالم همگى شراب و ما مِىْ خواريم
٤١٠ ص
(١٣٥١)
هر لحظه جهان به جرعه  اى نوشيديم       =      مست ازليم تا ابد خمّاريم»
٤١٠ ص
(١٣٥٢)
833) كشيده جمله و مانده دهن باز       =      زهى دريا دل و رند سرافراز
٤١٠ ص
(١٣٥٣)
«رندان باده نوش كه با جام همدمند       =      واقف ز سرّ عالم و از حال آدمند
٤١١ ص
(١٣٥٤)
حقند اگر چه خلق نمايند خلق را       =      بحرند اگر چه در نظر ما چو شب نمند»
٤١١ ص
(١٣٥٥)
834) در آشاميد هستى را به يكبار       =      فراغت يافته ز اقرار و انكار
٤١١ ص
(١٣٥٦)
گر خون من و جمله عالم تو بريزى       =      اقرار بياريم كه جرم از طرف ماست»
٤١١ ص
(١٣٥٧)
اى كه انكار كنى عالم درويشان را       =      تو ندانى كه چه سودا و سراست ايشان را»
٤١١ ص
(١٣٥٨)
835) شده فارغ ز زهد خشك و طامات       =      گرفته دامن پير خرابات
٤١٢ ص
(١٣٥٩)
836) خراباتى شدن از خود رهايى است       =      خودى كفر است اگر خود پارسايى است
٤١٢ ص
(١٣٦٠)
837) نشانى داده  اندت از خرابات       =      كه التّوحيد اسقاط الاضافات
٤١٣ ص
(١٣٦١)
838) خرابات از جهان بى  مثالى است       =      مقام عاشقان لاابالى است
٤١٣ ص
(١٣٦٢)
839) خرابات آشيان مرغ جان است       =      خرابات آستان لامكان است
٤١٤ ص
(١٣٦٣)
«اسرار خرابات به جز مست نداند       =      هشيار چه داند كه درين پرده چه راز است
٤١٤ ص
(١٣٦٤)
خواهى كه درون حرم عشق خرامى       =      در ميكده بنشين كه ره كعبه دراز است»
٤١٤ ص
(١٣٦٥)
840) خراباتى خراب اندر خراب است       =      كه در صحراى او عالم سراب است
٤١٤ ص
(١٣٦٦)
841) خراباتى است بى  حدّ و نهايت       =      نه آغازش كسى ديده نه غايت
٤١٥ ص
(١٣٦٧)
842) اگر صد سال در وى مى  شتابى       =      نه خود را و نه كس را بازيابى
٤١٥ ص
(١٣٦٨)
843) گروهى اندر او بى پا و بى سر       =      همه نه مؤمن و نه نيز كافر
٤١٥ ص
(١٣٦٩)
844) شراب بى خودى در سر گرفته       =      به ترك جمله خير و شر گرفته
٤١٦ ص
(١٣٧٠)
845) شرابى خورده هر يك بى لب و كام       =      فراغت يافته از ننگ و از نام
٤١٦ ص
(١٣٧١)
846) حديث ماجراى شطح و طامات       =      خيال خلوت و نور و كرامات
٤١٦ ص
(١٣٧٢)
847) به بويى دُرديى از دست داده       =      ز ذوق نيستى مست اوفتاده
٤١٧ ص
(١٣٧٣)
848) عصا و ركوه و تسبيح و مسواك       =      گرو كرده به دُردى جمله را پاك
٤١٧ ص
(١٣٧٤)
849) ميان آب و گل افتان و خيزان       =      به جاى اشك، خون از ديده ريزان
٤١٧ ص
(١٣٧٥)
850) گهى از سرخوشى در عالم ناز       =      شده چون شاطران گردن سرافراز
٤١٧ ص
(١٣٧٦)
851) گهى از رو سياهى رو به ديوار       =      گهى از سرخ رويى بر سردار
٤١٨ ص
(١٣٧٧)
852) گهى اندر سماع شوق جانان       =      شده بى پا و سر، چون چرخ گردان
٤١٨ ص
(١٣٧٨)
853) به هر نغمه كه از مطرب شنيده       =      بدو وجدى از آن عالم رسيده
٤١٨ ص
(١٣٧٩)
854) سماع جان به آخر صوت و حرف است       =      كه در هر پرده  اى سرّ شگرف است
٤١٩ ص
(١٣٨٠)
«دلم زپرده برون شد كجايى اى مطرب       =      بنال هان كه از اين پرده كار ما به نواست»
٤١٩ ص
(١٣٨١)
855) ز سر بيرون كشيدن دلق ده توى       =      مجرّد گشته از هر رنگ و هر بوى
٤٢٠ ص
(١٣٨٢)
«چاك خواهم زدن اين دلق ريايى چه كنم       =      روح را صحبت ناجنس عذابى است اليم»
٤٢٠ ص
(١٣٨٣)
856) فرو شسته بدان صاف مروّق       =      همه رنگ سياه و سبز و ازرق
٤٢١ ص
(١٣٨٤)
857) يكى پيمانه خورده از مى صاف       =      شده زان صوفى صافى ز اوصاف
٤٢١ ص
(١٣٨٥)
858) به جان خاك مزابل پاك رُفته       =      ز هرچ آن ديده از صد يك نگفته
٤٢١ ص
(١٣٨٦)
859) گرفته دامن رندان خمّار       =      ز شيخى و مريدى گشته بيزار
٤٢٢ ص
(١٣٨٧)
860) چه شيخى و مريدى اين چه قيد است       =      چه جاى زهد و تقوى اين چه شيد است
٤٢٢ ص
(١٣٨٨)
861) اگر روى تو باشد در كه و مه       =      بت و زنّار و ترسايى تو را به
٤٢٣ ص
(١٣٨٩)
862) بت و زنّار و ترسايى درين كوى       =      همه كفر است و گر نه چيست بر گوى
٤٢٤ ص
(١٣٩٠)
863) بت اينجا مظهر عشق است و وحدت       =      بود زنّار بستن عقد خدمت
٤٢٤ ص
(١٣٩١)
864) چو كفر و دين بود قايم به هستى       =      شود توحيد عين بت پرستى
٤٢٤ ص
(١٣٩٢)
865) چو اشيا هست هستى را مظاهر       =      از آن جمله يكى بت باشد آخر
٤٢٥ ص
(١٣٩٣)
866) نكو انديشه كن اى مرد عاقل       =      كه بت از روى هستى نيست باطل
٤٢٥ ص
(١٣٩٤)
«هر چه بينى محض خير و حكمت است       =      گر تو را زو راحت و گر زحمت است
٤٢٥ ص
(١٣٩٥)
زآنكه نايد فعل باطل از حكيم       =      فعل حق باطل نباشد اى سليم»
٤٢٥ ص
(١٣٩٦)
867) بدان كايزد تعالى خالق اوست       =      ز نيكو هر چه ظاهر گشت نيكوست
٤٢٥ ص
(١٣٩٧)
868) وجود آنجا كه باشد محض خير است       =      اگر شرّى است در وى، او زغير است
٤٢٦ ص
(١٣٩٨)
869) مسلمان گر بدانستى كه بت چيست       =      بدانستى كه دين در بت پرستى است
٤٢٦ ص
(١٣٩٩)
870) و گر مشرك ز بت آگاه گشتى       =      كجا در دين حق گمراه گشتى
٤٢٦ ص
(١٤٠٠)
871) نديد او از بت الاّ خلق ظاهر       =      بدين علّت شد اندر شرع كافر
٤٢٦ ص
(١٤٠١)
872) تو هم گر زو نبينى حقّ پنهان       =      به شرع اندر نخوانندت مسلمان
٤٢٧ ص
(١٤٠٢)
873) ز اسلام مجازى گشته بيزار       =      كه را كفر حقيقى شد پديدار
٤٢٧ ص
(١٤٠٣)
874) درون هر بتى جانى است پنهان       =      به زير كفر ايمانى است پنهان
٤٢٧ ص
(١٤٠٤)
875) هميشه كفر در تسبيح حقّ است       =      و ان من شىء گفت اينجا چه دق است
٤٢٨ ص
(١٤٠٥)
876) چه مى  گويم كه دور افتادم از راه       =      فذرهم بعد ما جاءَت قل الله
٤٢٨ ص
(١٤٠٦)
877) بدان خوبى رخ بت را كه آراست       =      كه گشتى بت  پرست ار حق نمى  خواست
٤٢٨ ص
(١٤٠٧)
878) هم او كرد و هم او گفت و هم او بود       =      نكو كرد و نكو گفت و نكو بود
٤٢٩ ص
(١٤٠٨)
879) يكى بين و يكى گوى و يكى دان       =      بدين ختم آمد اصل و فرع ايمان
٤٢٩ ص
(١٤٠٩)
880) نه من مى  گويم اين بشنو ز قرآن       =      تفاوت نيست اندر خلق رحمان
٤٢٩ ص
(١٤١٠)
881) نظر كردم بديدم اصل هر كار       =      نشان خدمت آمد عقد زنّار
٤٣٠ ص
(١٤١١)
882) نباشد اهل دانش را معوّل       =      ز هر چيزى مگر بر وضع اوّل
٤٣٠ ص
(١٤١٢)
883) ميان در بند چون مردان به مردى       =      در آ در زمره اوفوا بعهدى
٤٣١ ص
(١٤١٣)
884) به رخش علم و چوگان عبادت       =      ز ميدان در ربا گوى سعادت
٤٣١ ص
(١٤١٤)
885) تو را از بهر اين كار آفريدند       =      اگر چه خلق بسيار آفريدند
٤٣٢ ص
(١٤١٥)
886) پدر چون علم و مادر هست اعمال       =      بسان قرة  العين است احوال
٤٣٢ ص
(١٤١٦)
887) نباشد بى پدر انسان شكى نيست       =      مسيح اندر جهان بيش از يكى نيست
٤٣٢ ص
(١٤١٧)
888) رها كن ترّهات شطح و طامات       =      خيال نور و اسباب كرامات
٤٣٣ ص
(١٤١٨)
889) كرامات تو اندر حق پرستى است       =      جز اين كبر و ريا و عجب و هستى است
٤٣٣ ص
(١٤١٩)
890) درين هر چيز كو نز باب فقر است       =      همه اسباب استدراج و مكر است
٤٣٣ ص
(١٤٢٠)
891) ز ابليس لعين بى شهادت       =      شود پيدا هزاران خرق عادت
٤٣٤ ص
(١٤٢١)
892) گه از ديوارت آيد گاه از بام       =      گهى در دل نشيند گه در اندام
٤٣٤ ص
(١٤٢٢)
893) همى داند ز تو احوال پنهان       =      در آرد در تو كفر و فسق و عصيان
٤٣٥ ص
(١٤٢٣)
894) شد ابليست امام و در پسى تو       =      بدو ليكن بدينها كى رسى تو
٤٣٥ ص
(١٤٢٤)
895) كرامات تو گر در خود نمايى است       =      تو فرعونىّ و اين دعوى خدايى است
٤٣٦ ص
(١٤٢٥)
896) كسى كو راست با حق آشنايى       =      نيايد هرگز از وى خود نمايى
٤٣٦ ص
(١٤٢٦)
897) همه روى تو در خلق است زنهار       =      مكن خود را بدين علّت گرفتار
٤٣٦ ص
(١٤٢٧)
898) چو با عامه نشينى مسخ گردى       =      چه جاى مسخ يكره فسخ گردى
٤٣٦ ص
(١٤٢٨)
899) مبادا هيچ با عامت سر و كار       =      كه از فطرت شوى ناگه نگونسار
٤٣٧ ص
(١٤٢٩)
900) تلف كردى به هرزه نازنين عمر       =      نگويى در چه كار است اين چنين عمر
٤٣٧ ص
(١٤٣٠)
901) به جمعيت لقب كردند تشويش       =      خرى را پيشوا كرده زهى ريش
٤٣٨ ص
(١٤٣١)
902) فتاده سرورى اكنون به جهّال       =      از آن گشتند مردم جمله بد حال
٤٣٨ ص
(١٤٣٢)
«فلك به مردم نادان دهد زمام مراد       =      تو اهل فضلى و دانش همين گناهت بس»(1)
٤٣٩ ص
(١٤٣٣)
903) نگر دجّال اعور تا چگونه       =      فرستاده است در عالم نمونه
٤٣٩ ص
(١٤٣٤)
904) نمونه باز بين اى مرد حسّاس       =      خر او را كه نامش هست جسّاس
٤٣٩ ص
(١٤٣٥)
905) خران را بين همه در تنگ آن خر       =      شده از جهل پيشاهنگ آن خر
٤٤٠ ص
(١٤٣٦)
906) چو خواجه قصّه آخر زمان كرد       =      به چندين جا از اين معنى بيان كرد
٤٤٠ ص
(١٤٣٧)
907) ببين اكنون كه كور و كر شبان شد       =      علوم دين همه بر آسمان شد
٤٤٠ ص
(١٤٣٨)
908) نماند اندر ميانه رفق و آزرم       =      نمى  دارد كسى از جاهلى شرم
٤٤١ ص
(١٤٣٩)
909) همه احوال عالم باژگونه است       =      اگر تو عاقلى بنگر كه چون است
٤٤١ ص
(١٤٤٠)
910) كسى كز باب طرد و لعن و مقت است       =      پدر نيكو بد اكنون شيخ وقت است
٤٤١ ص
(١٤٤١)
911) خضر مى  كشت آن فرزند طالح       =      كه آن را بد پدر با جدّ صالح
٤٤٢ ص
(١٤٤٢)
912) كنون با شيخ خود كردى تو اى خر       =      خرى را كز خرى هست از تو خرتر
٤٤٢ ص
(١٤٤٣)
913) چو اولا يعرف الهرّ است از برّ       =      چگونه پاك گرداند تو را سرّ
٤٤٣ ص
(١٤٤٤)
914) و گر دارد نشان باب خود پور       =      چه گويم چون بود نور على نور
٤٤٣ ص
(١٤٤٥)
915) پسر كو نيك رأى و نيك بخت است       =      چو ميوه زبده سرّ درخت است
٤٤٣ ص
(١٤٤٦)
916) وليكن شيخ دين كى گردد آن كاو       =      نداند نيك از بد، بد ز نيكو
٤٤٤ ص
(١٤٤٧)
917) مريدى علم دين آموختن بود       =      چراغ دل ز نور افروختن بود
٤٤٤ ص
(١٤٤٨)
918) كسى از مرده علم آموخت هرگز       =      ز خاكستر چراغ افروخت هرگز
٤٤٤ ص
(١٤٤٩)
919) مرا در دل همى آيد كزين كار       =      ببندم بر ميان خويش زنّار
٤٤٤ ص
(١٤٥٠)
920) نه زان معنى كه من شهرت ندارم       =      بلى دارم ولى زان هست عارم
٤٤٥ ص
(١٤٥١)
921) شريكم چون خسيس آمد در اين كار       =      خمولم بهتر از شهرت به بسيار
٤٤٥ ص
(١٤٥٢)
922) دگر باره رسيد الهامى از حقّ       =      كه بر حكمت مگير از ابلهى دق
٤٤٥ ص
(١٤٥٣)
923) اگر كنّاس نبود در ممالك       =      همه خلق اوفتند اندر مهالك
٤٤٦ ص
(١٤٥٤)
924) بود جنسيت آخر علّت ضم       =      چنين آمد جهان واللّه اعلم
٤٤٦ ص
(١٤٥٥)
«كبوتر با كبوتر، باز با باز       =      كند همجنس با همجنس پرواز»
٤٤٦ ص
(١٤٥٦)
925) ولى از صحبت نا اهل بگريز       =      عبادت خواهى از عادت بپرهيز
٤٤٧ ص
(١٤٥٧)
926) نگردد جمع با عادت عبادت       =      عبادت مى  كنى بگذار عادت
٤٤٧ ص
(١٤٥٨)
927) ز ترسايى غرض تجريد ديدم       =      خلاص از ربقه تقليد ديدم
٤٤٧ ص
(١٤٥٩)
928) جناب قدس وحدت دير جان است       =      كه سيمرغ بقا را آشيان است
٤٤٨ ص
(١٤٦٠)
929) ز روح الله پيدا گشت اين كار       =      كه از روح  القدس آمد پديدار
٤٤٩ ص
(١٤٦١)
930) هم از اللّه در پيش تو جانى است       =      كه از روح  القدس در وى نشانى است
٤٤٩ ص
(١٤٦٢)
931) اگر يابى خلاص از نفس ناسوت       =      در آيى در جناب قدس لاهوت
٤٤٩ ص
(١٤٦٣)
932) هر آن كس كاو مجرد چون ملك شد       =      چو روح اللّه بر چارم فلك شد
٤٥٠ ص
(١٤٦٤)
933) بود محبوس طفل شير خواره       =      به نزد مادر اندر گاهواره
٤٥١ ص
(١٤٦٥)
934) چو گشت او بالغ و مرد سفر شد       =      اگر مرد است همراه پدر شد
٤٥١ ص
(١٤٦٦)
935) عناصر مر تو را چون امّ سفلى است       =      تو فرزند و پدر آباى علوى است
٤٥١ ص
(١٤٦٧)
936) از آن گفته است عيسى گاه اسرا       =      كه آهنگ پدر دارم به بالا
٤٥٢ ص
(١٤٦٨)
937) تو هم جان پدر سوى پدر شو       =      به در رفتند همراهان به در شو
٤٥٢ ص
(١٤٦٩)
938) اگر خواهى كه گردى مرغ پرواز       =      جهان جيفه پيش كركس انداز
٤٥٢ ص
(١٤٧٠)
939) به دونان ده مر اين دنياى غدّار       =      كه جز سگ را نشايد داد مردار
٤٥٣ ص
(١٤٧١)
940) نسب چبْوَد مناسب را طلب كن       =      به حق رو آور و ترك نسب كن
٤٥٣ ص
(١٤٧٢)
941) به بحر نيستى هر كاو فرو شد       =      فلا انساب نقد وقت او شد
٤٥٣ ص
(١٤٧٣)
942) هر آن نسبت كه پيدا شد ز شهوت       =      ندارد حاصلى جز كبر و نخوت
٤٥٤ ص
(١٤٧٤)
943) اگر شهوت نبودى در ميانه       =      نسب  ها جمله مى  گشتى فسانه
٤٥٤ ص
(١٤٧٥)
944) چو شهوت در ميانه كارگر شد       =      يكى مادر شد آن ديگر پدر شد
٤٥٤ ص
(١٤٧٦)
945) نمى  گويم كه مادر يا پدر كيست       =      كه با ايشان به حرمت بايدت زيست
٤٥٥ ص
(١٤٧٧)
946) نهاده ناقصى را نام خواهر       =      حسودى را لقب كرده برادر
٤٥٥ ص
(١٤٧٨)
947) عدوى خويش را فرزند خوانى       =      ز خود بيگانه خويشاوند خوانى
٤٥٥ ص
(١٤٧٩)
948) مرا بارى بگو تا خال و عم كيست       =      وز ايشان حاصلى جز درد و غم چيست
٤٥٦ ص
(١٤٨٠)
949) رفيقانى كه با تو در طريقند       =      پى هزل اى برادر هم رفيقند
٤٥٦ ص
(١٤٨١)
950)به كوى جدّ اگر يك دم نشينى       =      از ايشان من چه گويم تا چه بينى
٤٥٦ ص
(١٤٨٢)
«هم زبانى خويشى و پيوندى است       =      مرد با نامحرمان چون بندى است
٤٥٧ ص
(١٤٨٣)
پس زبان محرمى خود ديگر است       =      همدلى از هم زبانى بهتر است»
٤٥٧ ص
(١٤٨٤)
951) همه افسانه و افسون و بند است       =      به جان خواجه كاينها ريشخند است
٤٥٧ ص
(١٤٨٥)
952) به مردى وا رهان خود را چو مردان       =      و ليكن حق كس ضايع مگردان
٤٥٧ ص
(١٤٨٦)
953) ز شرع ار يك دقيقه ماند مهمل       =      شوى در هر دو كون از دين معطل
٤٥٧ ص
(١٤٨٧)
954) حقوق شرع را زنهار مگذار       =      و ليكن خويشتن را هم نگهدار
٤٥٨ ص
(١٤٨٨)
955) زر وزن نيست الاّ مايه غم       =      به جا بگذار چون عيسى بن مريم
٤٥٨ ص
(١٤٨٩)
956) حنيفى شو ز قيد هر مذاهب       =      درآ در دير دين مانند راهب
٤٥٩ ص
(١٤٩٠)
957) تو را تا در نظر اغيار و غير است       =      اگر در مسجدى آن عين دير است
٤٥٩ ص
(١٤٩١)
958) چو بر خيزد ز پيشت كسوت غير       =      شود بهر تو مسجد صورت دير
٤٦٠ ص
(١٤٩٢)
959) نمى  دانم به هر جايى كه هستى       =      خلاف نفس بيرون كن كه رستى
٤٦٠ ص
(١٤٩٣)
960) بت و زنّار و ترسايى و ناقوس       =      اشارت شد همه با ترك ناموس
٤٦٠ ص
(١٤٩٤)
961) اگر خواهى كه گردى بنده خاص       =      مهيّا شو براى صدق و اخلاص
٤٦١ ص
(١٤٩٥)
962) برو خود را ز راه خويش برگير       =      به هر يك لحظه ايمانى ز سر گير
٤٦١ ص
(١٤٩٦)
963) به باطن نفس ما چون هست كافر       =      مشو راضى بدين اسلام ظاهر
٤٦٢ ص
(١٤٩٧)
964) ز نو هر لحظه ايمان تازه گردان       =      مسلمان شو مسلمان شو مسلمان
٤٦٢ ص
(١٤٩٨)
965) بسى ايمان بود كز كفر زايد       =      نه كفر است آن كزو ايمان فزايد
٤٦٣ ص
(١٤٩٩)
966) ريا و سمعه و ناموس بگذار       =      بيفكن خرقه و بربند زنّار
٤٦٣ ص
(١٥٠٠)
967) چو پير ما شو اندر كفر فردى       =      اگر مردى بده دل را به مردى
٤٦٣ ص
(١٥٠١)
968) مجرّد شو ز هر اقرار و انكار       =      به ترسا زاده  اى دل ده به يكبار
٤٦٤ ص
(١٥٠٢)
969) بت ترسا بچه نورى است ظاهر       =      كه از روى بتان دارد مظاهر
٤٦٥ ص
(١٥٠٣)
970) كند او جمله دلها را وثاقى       =      گهى گردد مغنّى گاه ساقى
٤٦٥ ص
(١٥٠٤)
971) زهى مطرب كه از يك نغمه خوش       =      زند در خرمن صد زاهد آتش
٤٦٦ ص
(١٥٠٥)
972) زهى ساقى كه او از يك پياله       =      كند بيخود دو صد هفتاد ساله
٤٦٦ ص
(١٥٠٦)
973) رود در خانقه مست شبانه       =      كند افسوس صوفى را فسانه
٤٦٧ ص
(١٥٠٧)
974) و گر در مسجد آيد در سحرگاه       =      بنگذارد در او يك مرد آگاه
٤٦٧ ص
(١٥٠٨)
975) رود در مدرسه چون مست مستور       =      فقيه از وى شود بيچاره مخمور
٤٦٨ ص
(١٥٠٩)
976) ز عشقش زاهدان بيچاره گشته       =      ز خان و مان خود آواره گشته
٤٦٨ ص
(١٥١٠)
977) يكى مؤمن دگر را كافر او كرد       =      همه عالم پر از شور و شر او كرد
٤٦٩ ص
(١٥١١)
978) خرابات از لبش معمور گشته       =      مساجد از رخش پرنور گشته
٤٦٩ ص
(١٥١٢)
979) همه كار من از وى شد ميسّر       =      بدو ديدم خلاص از نفس كافر
٤٧٠ ص
(١٥١٣)
980) دلم از دانش خود صد حجب داشت       =      ز عجب و نخوت و تلبيس و پنداشت
٤٧٠ ص
(١٥١٤)
981) در آمد از درم آن بت سحرگاه       =      مرا از خواب غفلت كرد آگاه
٤٧١ ص
(١٥١٥)
982) ز رويش خلوت جان گشت روشن       =      بدو ديدم كه تا خود كيستم من
٤٧١ ص
(١٥١٦)
983) چو كردم در رخ خوبش نگاهى       =      بر آمد از ميان جانم آهى
٤٧١ ص
(١٥١٧)
984) مرا گفتا كه  اى شيّاد سالوس       =      به سر شد عمرت اندر نام و ناموس
٤٧٢ ص
(١٥١٨)
985) ببين تا علم و كبر و زهد و پنداشت       =      تو را اى نارسيده از كه واداشت
٤٧٢ ص
(١٥١٩)
986) نظر كردن به رويم نيم ساعت       =      همى ارزد هزاران ساله طاعت
٤٧٢ ص
(١٥٢٠)
987) على الجمله رخ آن عالم آراى       =      مرا با من نمود آن دم سراپاى
٤٧٣ ص
(١٥٢١)
988) سيه شد روى جانم از خجالت       =      ز فوت عمر و ايّام بطالت
٤٧٣ ص
(١٥٢٢)
989) چو ديد آن ماه كز روى چو خورشيد       =      ببرّيدم من از جان خود امّيد
٤٧٤ ص
(١٥٢٣)
990) يكى پيمانه پر كرد و به من داد       =      كه از آب وى آتش در من افتاد
٤٧٤ ص
(١٥٢٤)
991) كنون گفت از مى بى رنگ و بى بوى       =      نقوش تخته هستى فرو شوى
٤٧٤ ص
(١٥٢٥)
992) چو آشاميدم آن پيمانه را پاك       =      در افتادم ز مستى بر سر خاك
٤٧٥ ص
(١٥٢٦)
993) كنون نه نيستم در خود نه هستم       =      نه هشيارم نه مخمورم نه مستم
٤٧٥ ص
(١٥٢٧)
994) گهى چون چشم او دارم سرخوش       =      گهى چون زلف او باشم مشوّش
٤٧٥ ص
(١٥٢٨)
995) گهى از خوى خود در گلخنم من       =      گهى از روى او در گلشنم من
٤٧٦ ص
(١٥٢٩)
996) از آن گلشن گرفتم شمّه  اى باز       =      نهادم نام او را گلشن راز
٤٧٦ ص
(١٥٣٠)
997) در او از راز دل گلها شكفته است       =      كه تا اكنون كسى ديگر نگفته است
٤٧٧ ص
(١٥٣١)
«اين كتاب آرايش است ايّام را       =      خاص را داده نصيب و عام را
٤٧٧ ص
(١٥٣٢)
هر كه اين برخواند برخوردار شد       =      و آنكه اين دريافت با اسرار شد»
٤٧٧ ص
(١٥٣٣)
998) زبان سوسن او جمله گوياست       =      عيون نرگس او جمله بيناست
٤٧٧ ص
(١٥٣٤)
999) تأمّل كن به چشم دل يكايك       =      كه تا برخيزد از پيش تو اين شك
٤٧٨ ص
(١٥٣٥)
1000) ببين منقول و معقول و حقايق       =      مصفّا كرده در علم دقايق
٤٧٨ ص
(١٥٣٦)
1001) به چشم منكرى منگر در او خوار       =      كه گلها گردد اندر چشم تو خار
٤٧٩ ص
(١٥٣٧)
1002) نشان ناشناسى ناسپاسى است       =      شناسايى حق در حق شناسى است
٤٧٩ ص
(١٥٣٨)
1003) غرض زين جمله تا آن گر كند ياد       =      عزيزى گويدم رحمت بر او باد
٤٧٩ ص
(١٥٣٩)
1004) به نام خويش كردم ختم و پايان       =      الهى عاقبت محمود گردان
٤٨٠ ص
 
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص
٤٣٣ ص
٤٣٤ ص
٤٣٥ ص
٤٣٦ ص
٤٣٧ ص
٤٣٨ ص
٤٣٩ ص
٤٤٠ ص
٤٤١ ص
٤٤٢ ص
٤٤٣ ص
٤٤٤ ص
٤٤٥ ص
٤٤٦ ص
٤٤٧ ص
٤٤٨ ص
٤٤٩ ص
٤٥٠ ص
٤٥١ ص
٤٥٢ ص
٤٥٣ ص
٤٥٤ ص
٤٥٥ ص
٤٥٦ ص
٤٥٧ ص
٤٥٨ ص
٤٥٩ ص
٤٦٠ ص
٤٦١ ص
٤٦٢ ص
٤٦٣ ص
٤٦٤ ص
٤٦٥ ص
٤٦٦ ص
٤٦٧ ص
٤٦٨ ص
٤٦٩ ص
٤٧٠ ص
٤٧١ ص
٤٧٢ ص
٤٧٣ ص
٤٧٤ ص
٤٧٥ ص
٤٧٦ ص
٤٧٧ ص
٤٧٨ ص
٤٧٩ ص
٤٨٠ ص
٤٨١ ص
٤٨٢ ص
٤٨٣ ص

حديث بي کم و بيش (شرح گلشن راز شيخ محمود شبستري ) - محمدی باغملائی، محمدکاظم - الصفحة ٣٤ - شيخ محمد لاهيجى و شرح او بر گلشن راز

نيمه دوّم قرن نهم و دهه اوّل قرن دهم هجرى است. او در شيراز به دنيا آمد و در همانجا ساكن بود و سرانجام در شيراز درگذشت، آرامگاه او نيز اكنون در شيراز  است.

در اهميت شخصيت اين بزرگ مرد عالم معنى بسيار سخن ها گفته و نوشته اند كه مجال توجيه و تبيين آن در اين مختصر نمى باشد. امّا او با توجه به مقامى كه در تصوف و عرفان داشت در سال ٨٧٧ شرح منظومه شيخ محمود شبسترى را با عنوان «مفاتيح الاعجاز فى شرح گلشن راز» آغاز كرد كه بعدها مورد استقبال ارباب شريعت و اصحاب طريقت واقع گرديد و سالكان و عارفان از آن سودها گرفتند و بهره ها  جُستند.

«شيخ محمد لاهيجى از پيروان سيد محمد نوربخش است و او را حضرت امام سيد محمد نوربخش مى خواند. لاهيجى طريقه نور بخشيه را در شيراز ترويج مى كرد و خانقاه نوريّه - منسوب به نوربخش ـ را در آنجا به وجود آورد.»[١]

قرن نهم كه بيشتر دوره حيات شيخ محمد لاهيجى در آن گذشته است، دوره اى است كه «شريعت و طريقت به يكديگر نزديك مى شوند و علماى دين و متشرعان و فقها هم نسبت به صوفيه و عرفا نظر موافق پيدا مى كنند و به تصوف و عرفان روى مى آورند و آنان كه ذوقى و طبعى شاعرانه داشتند اشعار عرفانى سرودند و همان رموز و مصطلحات صوفيه و عرفا را در شعر به كار بردند و هم در اين قرن شرح كتب علمى و عرفانى انجام گرفت.»[٢]

[١] جستجو در تصوف ايران، عبدالحسين زرين كوب، چاپ دوّم، تهران، انتشارات امير كبير، ١٣٦٦، ص١٨٦.

[٢] مقدمه اى بر مبانى عرفان و تصوف، دكتر سيد ضياءالدين سجادى، چاپ پنجم، انتشارات «سمت»، ١٣٧٥، ص١٦٧.