حديث بي کم و بيش (شرح گلشن راز شيخ محمود شبستري )
(١)
سپاسگزارى و پيشكش
٩ ص
(٢)
سخن ناشر
١٠ ص
(٣)
آشنايى با مؤلف
١٠ ص
(٤)
گفتارى از دكتر سيد جعفر حميدى استاد دانشگاه شهيد بهشتى تهران
١١ ص
(٥)
پيش گفتار
١٦ ص
(٦)
بخش اول - مقدمه
٢٠ ص
(٧)
عرفان چيست؟
٢٥ ص
(٨)
منازل و مقامات عرفان
٢٦ ص
(٩)
عارف كيست و شناساى چيست؟
٢٦ ص
(١٠)
زندگى و آثار شيخ محمود شبسترى
٢٧ ص
(١١)
گلشن راز
٢٩ ص
(١٢)
شرح  هاى گلشن راز
٣٢ ص
(١٣)
شيخ محمد لاهيجى و شرح او بر گلشن راز
٣٣ ص
(١٤)
نمونه  هايى از شرح لاهيجى
٣٦ ص
(١٥)
بخش دوم - ساده  نويسى (توضيحات، لغات و اصطلاحات)
٤١ ص
(١٦)
درباره به نظم درآوردن كتاب
٦٢ ص
(١٧)
1 ـ در معنى تفكر
٧٦ ص
(١٨)
تمثيل
٨٩ ص
(١٩)
2ـ فكرى كه شرط راه سالكان است
٩٦ ص
(٢٠)
قاعده(2)
١٢٢ ص
(٢١)
قاعده در بيان تطبيق كتاب عالم با كتاب مُنْزَل
١٣٨ ص
(٢٢)
قاعده در بيان تفكر درباره آفاق
١٤٣ ص
(٢٣)
قاعده در بيان تفكر در باره انفس
١٦٢ ص
(٢٤)
3 و 4 ـ در حقيقت معنى «من» و مقصود از «سفر كردن در خود»
١٧٤ ص
(٢٥)
5 و 6 ـ درباره مسافر در راه حق و مرد كامل
١٨٥ ص
(٢٦)
قاعده در بيان چگونگى سير و سلوك سالك
١٨٧ ص
(٢٧)
تمثيل در بيان نبى و ولى و وجه اشتراك و امتياز بين آن  ها
٢٠٠ ص
(٢٨)
جواب سؤال در بيان مرد كامل
٢٠٥ ص
(٢٩)
قاعده در پايان ولايت و نسبت اولياء با خاتم(صلى الله عليه وآله)
٢١٧ ص
(٣٠)
تمثيل در بيان مراتب انبياء
٢٢٠ ص
(٣١)
تمثيل در بيان كسى كه استعداد و قابليّت ندارد
٢٤٢ ص
(٣٢)
در بيان توجيه آنچه كه بعضى از عارفان كامل گفته  اند
٢٤٦ ص
(٣٣)
تمثيل در بيان اينكه موجودات عدمى هستند
٢٥٤ ص
(٣٤)
در بيان معنى واصل شدن به حق
٢٦٠ ص
(٣٥)
تمثيل در بيان حقيقت وجود مطلق
٢٦٧ ص
(٣٦)
9 ـ در بيان قرب و بعد از حق
٢٧٧ ص
(٣٧)
در بيان اينكه عارف ترسى از فناى وجود ندارد
٢٧٩ ص
(٣٨)
در بيان اينكه بنده اختيارى ندارد
٢٨٢ ص
(٣٩)
10 ـ درباره وجود كه مانند دريايى است كه نطق، ساحل و علم
٢٩٨ ص
(٤٠)
قاعده در بيان اصول اخلاق
٣١١ ص
(٤١)
در بيان اعتدال كه در ظاهر و باطن حسن و كمال است
٣١٥ ص
(٤٢)
تمثيل براى روح و تشبيه آن به خورشيد
٣١٧ ص
(٤٣)
11 ـ در بيان نقص موجود از وجود با آنكه او كلّ و وجود جزء است
٣٢٥ ص
(٤٤)
تمثيل در بيان تغيير و تحول عالم در هر زمان
٣٣٢ ص
(٤٥)
در بيان اينكه انسان سه نوع مردن دارد
٣٣٣ ص
(٤٦)
در بيان مطابقت اجزاء انسان با اجزاء عالم
٣٣٦ ص
(٤٧)
قاعده در تمثل صفات و ملكات روز قيامت
٣٤٤ ص
(٤٨)
13 ـ در اشارات و رموز عرفانى كه عارف به كار مى  گيرد
٣٥٩ ص
(٤٩)
اشاره به چشم و لب
٣٧٠ ص
(٥٠)
اشارت به زلف
٣٧٩ ص
(٥١)
اشارت به رخ و خطّ
٣٨٧ ص
(٥٢)
اشارت به خال
٣٩٢ ص
(٥٣)
14 ـ در بيان معنى شراب و شمع و شاهد و دعوى خراباتى شدن
٣٩٨ ص
(٥٤)
تعريف خرابات
٤١٢ ص
(٥٥)
15 ـ سوال و جواب در بيان هدف از بت و زنار و غيره
٤٢٤ ص
(٥٦)
اشارت به زنّار
٤٣٠ ص
(٥٧)
اشارت به ترسايى
٤٤٧ ص
(٥٨)
تمثيل در بيان ارتقاء و برترى انسان
٤٥١ ص
(٥٩)
اشارت به بت ترسا بچه
٤٦٥ ص
(٦٠)
خاتمه در بيان تمام آنچه در كتاب آمده است
٤٧٦ ص
(٦١)
كتاب نامه
٤٨١ ص
(٦٢)
رب النّاس
٢٠ ص
(٦٣)
اله النّاس
٢٠ ص
(٦٤)
اقراء باسم ربك الذّى خلق
٢٠ ص
(٦٥)
من الجنة و النّاس
٢٠ ص
(٦٦)
الاّمن استرق السمع فاتبعه شهاب مبين
٧١ ص
(٦٧)
وامّا السّائل فلاتنهر
٧٣ ص
(٦٨)
و قضى ربك ان لا تعبدوا الا ايّاه
٨٧ ص
(٦٩)
و لم يكن له كفوا احد
٨٨ ص
(٧٠)
اعطى كل شىء خلقه ثم هدى
٩٤ ص
(٧١)
سبحانه و تعالى عما يقولون علوا كبيرا
٩٥ ص
(٧٢)
الم تر الى ربّك كيف مدّ الظّل
١١٠ ص
(٧٣)
و تخرج الحىّ من الميّت و تخرج الميّت من الحىّ
١١٧ ص
(٧٤)
بل هم فى لبس من خلق جديد
١٢١ ص
(٧٥)
و السابقون السابقون اولئك المقرّبون
١٢٤ ص
(٧٦)
على الاعراف رجال يعرفون كلاًّ    بسيماهم
١٢٤ ص
(٧٧)
فلا اقسم بما تبصرون و ما لا تبصرون
١٢٥ ص
(٧٨)
فلا اقسم بربّ المشارق و المغارب
١٢٥ ص
(٧٩)
الله الذى خلق سبع سموات و من الارض مثلهنّ يتنزّل  الامر بينهنّ
١٢٦ ص
(٨٠)
يوم تبدّل الارض غيرالارض والسّموات و برزوا لِله الواحد القهّار
١٢٧ ص
(٨١)
اذا الشّمس كوّرت و اذا النّجوم انكدرت
١٢٨ ص
(٨٢)
و تكون الجبال كالعهن المنفوش
١٢٨ ص
(٨٣)
و كذالك نرى ابراهيم ملكوت السموات و الارض و ليكون من الموقنين فلمّا جنّ عليه الليل رَءا كوكبا
١٣٢ ص
(٨٤)
فلمّا جن عليه الّيل رَءا كوكباً قال هذا ربى فلمّا افل قال لا احب الآ فلين(3)
١٣٣ ص
(٨٥)
نودى من شاطىء الواد الأيمن فى البقعة المباركة من الشجرة ان يا موسى انى انا الله رب  العالمين
١٣٤ ص
(٨٦)
و لمّا جاءَ موسى لميقا تنا و كَلَّمَهُ ربه قال رب ارنى انظر اليك قال لن ترانى
١٣٤ ص
(٨٧)
قال رب أرنى انظر اليك قال لن ترانى و لكن انظر الى الجبل فأن استقرّ مكانه فسوف ترانى فلمّا تجلّى
١٣٥ ص
(٨٨)
سبحان الذى اسرى بعبده ليلا من المسجد الحرام الى المسجد الاقصى الذى باركنا حوله لنريه من آياتنا انّه
١٣٧ ص
(٨٩)
الله نور السموات و الارض مثل نوره كمشكوة فيها مصباح المصباح فى زجاجة الزجاجة كانها كوكب دُرّى
١٤١ ص
(٩٠)
الرحمن على العرش استوى
١٤١ ص
(٩١)
وسع كرسيّه السموات و الارض
١٤١ ص
(٩٢)
الرحمن على العرش استوى
١٤١ ص
(٩٣)
من الجنة و الناس
١٤٣ ص
(٩٤)
يتفكّرون فى خلق السموات و الارض ربنا ما خلقت هذا باطلاً سبحانك فقنا عذاب النار
١٤٤ ص
(٩٥)
انّ جهنّم لمحيطة بالكافرين
١٤٤ ص
(٩٦)
كل يوم هو فى شأن
١٤٥ ص
(٩٧)
والسماء ذات البروج
١٤٨ ص
(٩٨)
افلم ينظروا الى السماء فوقهم كيف بنينها و زيّنّها و مالها من فروج
١٤٨ ص
(٩٩)
و الشمس تجرى لمستقر لها ذالك تقدير العزيز العليم
١٥٣ ص
(١٠٠)
يتفكّرون فى خلق السموات و الارض ربّنا ما خلقت هذا باطلاً سبحانك فقنا عذاب النار
١٥٤ ص
(١٠١)
و ما خلقنا السّماء و الارض و ما بينهما باطلاً ذالك ظن الذين كفروا فويل للذين كفروا من النّار
١٥٤ ص
(١٠٢)
و فى خلقكم و ما يبثّ من دابّة آيات لقوم يوقنون
١٥٤ ص
(١٠٣)
الله الذى رفع السموات بغير عمد ترونها ثم استوى على العرش و سخر الشمس و القمر
١٥٦ ص
(١٠٤)
كل يوم هو فى شأن
١٥٧ ص
(١٠٥)
و قضى ربّك اَلاّ تعبدوا اِلاّ ايّاه
١٦٢ ص
(١٠٦)
انّا عرضنا الامانة على السّموات و الارض و الجبال فابين ان يحملنها و اشفقن منها و حملها الانسان انّه
١٦٤ ص
(١٠٧)
و نفخت فيه من روحى
١٦٥ ص
(١٠٨)
فسجد الملائكة كلّهم اجمعون
١٦٦ ص
(١٠٩)
و سخّر لكم ما فى السّموات و ما فى الارض جميعاً
١٦٦ ص
(١١٠)
كما بدأ كم تعودون
١٧٠ ص
(١١١)
و ان من شىء الاّ يسبّح بحمده
١٧٠ ص
(١١٢)
الله نور السموات و الارض مثل نوره كمشكوة فيها مصباح المصباح فى زجاجة الزجاجة كانّها كوكب درّى يوقد
١٧٥ ص
(١١٣)
كل شىء هالك الاّ وجهه
١٨٠ ص
(١١٤)
و قد خلقنكم اطوارا
١٨٧ ص
(١١٥)
اولئك كالانعام بل هم اضلّ
١٩٠ ص
(١١٦)
ليزدادوا ايماناً مع ايمانهم
١٩٤ ص
(١١٧)
ثمّ تاب عليهم ليتوبوا
١٩٥ ص
(١١٨)
ثمّ اجتباه ربّه فتاب عليه و هدى
١٩٥ ص
(١١٩)
ان الله اصطفى آدم و نوحاً و آل ابراهيم و آل عمران على العالمين
١٩٦ ص
(١٢٠)
و رفعناه مكاناً عليّا
١٩٦ ص
(١٢١)
رب انّى دعوت قومى ليلاً و نهاراً فلم يزدهم دعائى الاّ    فراراً
١٩٧ ص
(١٢٢)
والله على كل شىء قدير
١٩٨ ص
(١٢٣)
و على  الله فتوكّلوا ان كنتم مؤمنين
١٩٨ ص
(١٢٤)
ارجعى الى ربك راضية مرضية
١٩٨ ص
(١٢٥)
كلّ شىء هالك الاّوجهه
١٩٩ ص
(١٢٦)
قل ان كنتم تحبّون اللّه فاتّبعونى يحببكم الله
٢٠٣ ص
(١٢٧)
و ما خلقت الجنّ و الانس الاّ ليعبدون
٢١٠ ص
(١٢٨)
مثل الذين ينفقون اموالهم فى سبيل الله كمثل حبّة انبتت سبع سنابل فى كل سنبله مائة حبّة والله يضاعف
٢١٣ ص
(١٢٩)
انّى جاعل فى الارض خليفة
٢١٥ ص
(١٣٠)
انّا لله و انّا اليه راجعون
٢١٦ ص
(١٣١)
انّك لمن المرسلين على صراط مستقيم
٢٢٣ ص
(١٣٢)
فاستقم كما امرت و من تاب معك
٢٢٤ ص
(١٣٣)
و من اللّيل فتهجّد به نافله لك عسى ان يبعثك ربّك مقاماً محموداً
٢٣٣ ص
(١٣٤)
انّ الله يحبّ التوّابين و يحبّ المتطهّرين
٢٣٤ ص
(١٣٥)
و اذ اخذ ربّك من بنى آدم من ظهور هم ذريّتهم و اشهد هم على انفسهم الست بربّكم قالوا بلى
٢٣٩ ص
(١٣٦)
افى اللّه شكّ فاطر السموات و الارض
٢٤١ ص
(١٣٧)
أولم يكف بربّك انّه على كلّ شىء    شهيد
٢٤١ ص
(١٣٨)
و من كان فى هذه أعمى فهو فى الاخرة أعمى واضلّ سبيلا
٢٤٢ ص
(١٣٩)
انّك لا تهدى من احببت و لكنّ اللّه يهدى من يشاء و هو اعلم بالمهتدين
٢٤٢ ص
(١٤٠)
و اذلم يهتدوا به فسيقولون هذا افك قديم
٢٤٣ ص
(١٤١)
و ان من شىء الاّ يسبّح بحمده ولكن لا تفقهون تسبيحهم
٢٤٨ ص
(١٤٢)
و ان من شىء الاّ يسبّح بحمده
٢٤٩ ص
(١٤٣)
لمن الملك اليوم للّه الواحد القهّار
٢٤٩ ص
(١٤٤)
لهم آذان لايسمعون بها
٢٥٠ ص
(١٤٥)
قل هو الله احد
٢٥١ ص
(١٤٦)
لا اله الاّ هو كلّ شىء هالك الاّ وجهه
٢٥٢ ص
(١٤٧)
انما الحيوة الدنيا لعب و لهو
٢٦٦ ص
(١٤٨)
و نفخت فيه من روحى
٢٦٩ ص
(١٤٩)
كما بدأكم تعودون
٢٧٠ ص
(١٥٠)
كُلّ شىء هالك الاّ وجهه
٢٧٣ ص
(١٥١)
فاذا النجوم طمست
٢٧٣ ص
(١٥٢)
كأن لم تغن بالأمس
٢٧٤ ص
(١٥٣)
كلّ من عليها فان و يبقى وجه ربّك ذوالجلال و الاكرام
٢٧٤ ص
(١٥٤)
نحن اقرب اليه من حبل الوريد
٢٧٧ ص
(١٥٥)
الا انّ اولياء الله لا خوف عليهم و لا هم يحزنون
٢٨٠ ص
(١٥٦)
والله غالب على امره
٢٨٥ ص
(١٥٧)
كُلّ شىء فعلوه فى الزبر
٢٨٨ ص
(١٥٨)
و لقد كرّمنا بنى آدم
٢٨٨ ص
(١٥٩)
افحسبتم انّما خلقناكم عبثاً و انّكم الينا لاترجعون
٢٨٨ ص
(١٦٠)
و اذ قلنا للملائكة اسجدوا لادم فسجدوا، الاّابليس ابى و استكبر
٢٨٩ ص
(١٦١)
و انّ عليك لعنتى الى يوم الدّين
٢٨٩ ص
(١٦٢)
و لا تقر با هذه الشجره
٢٨٩ ص
(١٦٣)
و عصى آدم ربّه فغوى
٢٨٩ ص
(١٦٤)
ثم اجتباه ربّه فتاب عليه و هدى
٢٩٠ ص
(١٦٥)
و لقد كرّمنا بنى آدم
٢٩٠ ص
(١٦٦)
اللّه  الصمد
٢٩٣ ص
(١٦٧)
والله خلقكم و ما تعملون
٢٩٤ ص
(١٦٨)
و لقد كرّمنا بنى آدم
٢٩٦ ص
(١٦٩)
انتم  الفقرا الى الله و الله هو الغنى الحميد
٢٩٦ ص
(١٧٠)
ولو انّما فى الارض من شجرة اقلام و البحر يمدّه من بعده سبعة ابحر ما نفدت كلمات الله
٢٩٩ ص
(١٧١)
علّم آدم الاسماء كلّها
٣٠٣ ص
(١٧٢)
سنريهم آياتنا فى الافاق و فى انفسهم
٣١٠ ص
(١٧٣)
لها سبعة ابواب لكلّ باب منهم جزء مقسوم
٣١٤ ص
(١٧٤)
ولقد خلقناالانسان من صلصال
٣١٦ ص
(١٧٥)
خلق الانسان من علق
٣١٧ ص
(١٧٦)
نفخت فيه من روحى
٣١٧ ص
(١٧٧)
ولو اعجبك حُسنُهنّ
٣٢٢ ص
(١٧٨)
فاذا جائت الطامة الكبرى
٣٣٠ ص
(١٧٩)
مالك يوم  الدين
٣٣٠ ص
(١٨٠)
يوم تبدّل الارض غير الارض
٣٣٠ ص
(١٨١)
اذا السّماء انشقت
٣٣٠ ص
(١٨٢)
اذا السّماء انفطرت
٣٣٠ ص
(١٨٣)
اذا الشّمس كوّرت، و اذاالنجوم انكدرت
٣٣٠ ص
(١٨٤)
انّما توعدون لصادق و انّ الدّين لواقع
٣٣١ ص
(١٨٥)
و من يكفر باللّه و ملائكته و كتبه و رسله و اليوم الاخرة فقد ضلّ ضلالاً بعيدا
٣٣١ ص
(١٨٦)
كلّ شىء هالك
٣٣٣ ص
(١٨٧)
بل هم فى لبس من خلق جديد
٣٣٤ ص
(١٨٨)
فتوبوا الى بارئكم فاقتلوا انفسكم
٣٣٤ ص
(١٨٩)
يوم تبلى  السرائر
٣٣٦ ص
(١٩٠)
بالنجم هم يهتدون
٣٣٦ ص
(١٩١)
اذا زلزلت الارض زلزالها
٣٣٧ ص
(١٩٢)
اذا السماء انفطرت
٣٣٧ ص
(١٩٣)
اذا السماء انشقّت
٣٣٧ ص
(١٩٤)
اذا الشمس كوّرت
٣٣٧ ص
(١٩٥)
و اذا النجوم انكدرت
٣٣٧ ص
(١٩٦)
و اذا البحار فجّرت
٣٣٨ ص
(١٩٧)
و تكون الجبال كالعهن المنفوش
٣٣٨ ص
(١٩٨)
والتفت الساق بالساق
٣٣٨ ص
(١٩٩)
يوم يفر المرء من اخيه و امه و ابيه و صاحبته و بنيه
٣٣٨ ص
(٢٠٠)
و يسئلونك عن الجبال فقل ينسفها ربى نسفاً فيذرها قاعاً صفصفاً لاترى فيها عوجاً و لا امتاً
٣٣٩ ص
(٢٠١)
و لقد آتيناك سبعاً من  المثانى و القران العظيم
٣٣٩ ص
(٢٠٢)
كلّ من عليها فان و يبقى وجه ربك ذوالجلال والاكرام
٣٤٠ ص
(٢٠٣)
كلّ من عليها فان
٣٤٠ ص
(٢٠٤)
افعيينا بالخلق الاول بل هم فى لبس من خلق جديد
٣٤٠ ص
(٢٠٥)
سنريهم آياتنا فى الافاق و فى انفسهم حتّى يتبيّن لهم انّه الحقّ
٣٤١ ص
(٢٠٦)
كل يوم هو فى شأن
٣٤١ ص
(٢٠٧)
وهم فيها خالدون
٣٤٢ ص
(٢٠٨)
ما عندكم ينفد و ما عنداللّه باق
٣٤٣ ص
(٢٠٩)
يوم تبلى السرائر
٣٤٥ ص
(٢١٠)
و يوم تجد كلّ نفس ما عملت من خير محضراً و ما عملت من سوء
٣٤٥ ص
(٢١١)
يوم تبلى السرائر
٣٤٦ ص
(٢١٢)
فمن يعمل مثقال ذرة خيراً يره و من يعمل مثقال ذرّة شراً يره
٣٤٦ ص
(٢١٣)
يوم تبلى السرائر
٣٤٦ ص
(٢١٤)
و ما هذه الحيوة الدنيا الاّ لهو و لعب و انّ الدّار الاخرة لهى الحيوان
٣٤٨ ص
(٢١٥)
فلمّا تجلّى ربّه للجبل جعله دكاً و خرّ موسى صعقاً
٣٤٩ ص
(٢١٦)
و سقاهم ربهم شراباً طهورا
٣٥٠ ص
(٢١٧)
سقاهم ربهم
٣٥٢ ص
(٢١٨)
كلّ يوم هو فى شأن
٣٥٨ ص
(٢١٩)
ماترى فى خلق الرّحمنمن تفاوت
٣٥٨ ص
(٢٢٠)
شهد اللّه انّه لا اله الاّ هو
٣٥٨ ص
(٢٢١)
و نفخت فيه من روحى
٣٧٣ ص
(٢٢٢)
و ما امر السّاعة الاّ كلمح البصر او هو اقرب
٣٧٦ ص
(٢٢٣)
فاذا سوّيته و نفخت فيه من روحى
٣٧٦ ص
(٢٢٤)
الله لااله الاّ هوالحى  القيوم لا تأخذه سنة ولا نوم
٣٧٧ ص
(٢٢٥)
والقيت عليك محبّة منّى و لتصنع على عينى
٣٧٧ ص
(٢٢٦)
كلّ يوم هو فى شأن
٣٨٦ ص
(٢٢٧)
و انَّ الدّار الاخرة لهى الحيوان
٣٨٨ ص
(٢٢٨)
و هو الذى خلق السموات و الارض فى ستة ايام و كان عرشه على الماءِ
٣٩١ ص
(٢٢٩)
لا تدركه الابصار و هو يدرك الابصار
٣٩٩ ص
(٢٣٠)
الله نور السّموات و الارض مثل نوره كمشكوة فيها مصباح المصباح فى زجاجة الزجاجة كانّها كوكب درّى
٤٠٠ ص
(٢٣١)
و نودى من شاطىء الواد الايمن فى  البقعة المباركة من الشجرة ان يا موسى انّى انا الله ربّ العالمين
٤٠٠ ص
(٢٣٢)
وسقاهم ربّهم شراباً طهوراً
٤٠٣ ص
(٢٣٣)
قل هل ننبّئكم بالاخسرين اعمالا الّذين ضلّ سعيهم فى الحيوة الدّنيا و هم يحسبون انّهم يحسنون    صنعاً
٤٠٤ ص
(٢٣٤)
ربّنا ظلمنا
٤٠٥ ص
(٢٣٥)
خلقتنى من نار و خلقته من طين
٤٠٥ ص
(٢٣٦)
خلق الانسان من صلصال كالفخّار
٤٠٨ ص
(٢٣٧)
نفخت فيه من روحى
٤٠٨ ص
(٢٣٨)
الله نور السموات و الارض
٤١٦ ص
(٢٣٩)
فأينما تولّوا فثم وجه الله
٤٢٥ ص
(٢٤٠)
و قضى ربّك ان لا تعبدوا الا اياه
٤٢٥ ص
(٢٤١)
و يتفكرون فى خلق السموات و الارض
٤٢٥ ص
(٢٤٢)
و ان من شىء الاّ يسبّح بحمده و لكن لا تفقهون تسبيحهم
٤٢٨ ص
(٢٤٣)
و لكن لا تفقهون تسبيحهم
٤٢٨ ص
(٢٤٤)
قل الله ثمّ ذرهم فى خوضهم يلعبون
٤٢٨ ص
(٢٤٥)
لا اله الاّ اللّه
٤٢٩ ص
(٢٤٦)
ماترى فى خلق الرحمن من تفاوت
٤٣٠ ص
(٢٤٧)
وَ رحمتى وسعت كلّ شىء
٤٣٠ ص
(٢٤٨)
انّ رحمت اللّه قريب من المحسنين
٤٣٠ ص
(٢٤٩)
اوفوا بعهدى اوف بعهدكم
٤٣١ ص
(٢٥٠)
ثم لأتينّهم من بين ايديهم و من خلفهم و عن ايمانهم و عن شمائلهم
٤٣٤ ص
(٢٥١)
انه ليس من اهلك انّه عمل غير صالح
٤٤٢ ص
(٢٥٢)
انّا وجدنا آباءنا على امّة و انّا على آثارهم مهتدون
٤٤٨ ص
(٢٥٣)
و نفخت فيه من روحى
٤٤٩ ص
(٢٥٤)
سبحان الذى اسرى بعبده
٤٥٢ ص
(٢٥٥)
الخبيثات للخبيثين
٤٥٣ ص
(٢٥٦)
فاذا نفخ فى الصور فلا انساب بينهم
٤٥٤ ص
(٢٥٧)
بالوالدين احساناً و قل لهما قولا كريماً
٤٥٥ ص
(٢٥٨)
اخفض لهما جناح الذّلّ من الرحمة
٤٥٥ ص
(٢٥٩)
انّ من ازواجكم و اولادكم عدوّ لكم
٤٥٥ ص
(٢٦٠)
يوم لاينفع مالٌ و لابنون
٤٥٨ ص
(٢٦١)
انّا وجدنا آباءَنا على أُمّة و اِنّا على آثارهم مهتدون
٤٥٩ ص
(٢٦٢)
انّ النفس لأمارة بالسوء
٤٦٠ ص
(٢٦٣)
فمن كان يرجوا لقاء ربّه فليعمل عملاً صالحاً و لا يشرك بعبادة ربّه احداً
٤٦٣ ص
(٢٦٤)
و تحسبهم ايقاظاً وهم 468 رقود
٤٦٧ ص
(٢٦٥)
كان النّاس امة واحدة فبعث اللّه النبييّن مبشّرين و منذرين
٤٦٩ ص
(٢٦٦)
«لولاك لما خلقت الافلاك»
٢٠ ص
(٢٦٧)
«خَمّرت طينة آدم بيدى اربعين صباحاً»
٢٤ ص
(٢٦٨)
«تفكروا فى آلاء الله و لا تتفكروا فى ذات الله»
٩٦ ص
(٢٦٩)
«لى مع الله وقت لايسعنى فيه ملك مقرب و لا نبى مرسل»
١٠٠ ص
(٢٧٠)
«عليكم بسواد الاعظم(1)»
١٠٤ ص
(٢٧١)
«كنت كنزاً مخفياً فاحببت ان اعرف فخلقت  الخلق لكى اعرف»
١٠٩ ص
(٢٧٢)
«كنت كنزاً مخفيا فاحببت ان اعرف 120 فخلقت الخلق لكى اعرف»
١١٩ ص
(٢٧٣)
«الناس نيام فاذا ماتوا انتبهوا»
١٢٧ ص
(٢٧٤)
«اعدا عدوّك نفسك التى بين جنبيك»
١٣٠ ص
(٢٧٥)
«عليكم به دين العجايز»
١٣٠ ص
(٢٧٦)
«هُنّ ناقصات العقل و الدّين»
١٣١ ص
(٢٧٧)
«من رآنى فقد رأى الحق»
١٣٧ ص
(٢٧٨)
«اللّهم ارنا الاشياء كما هى»
١٣٨ ص
(٢٧٩)
«انّ اوّل ما خلق الله العقل»
١٤٠ ص
(٢٨٠)
«ارض الجنّة الكرسى و سقفها عرش الرّحمن و منها تفجّرت الانهار»
١٤٤ ص
(٢٨١)
«قلب المؤمن عرش الله»
١٤٥ ص
(٢٨٢)
«من آمن بالنجوم فقد كفر»
١٥٥ ص
(٢٨٣)
«ان اللّه تعالى خلق آدم على صورته»
١٦٦ ص
(٢٨٤)
«لى مع الله وقت لا يسعنى فيه ملك مقرّب و لا نبىّ مرسل»
٢٠٠ ص
(٢٨٥)
«على منّى و انا منه، خلقت انا و علىّ من نور واحد»
٢٠٣ ص
(٢٨٦)
«انت منّى بمنزلة هارون من موسى الاّ انّه لا نبىّ بعدى»
٢٠٣ ص
(٢٨٧)
«اوّل ما خلق الله نورى»
٢٢١ ص
(٢٨٨)
«لقد تمنّا اثنا عشر نبيّاً انّهم كانوا من امّتى و منهم موسى بن عمران»
٢٢٢ ص
(٢٨٩)
«اسلم شيطانى على يدى»
٢٢٥ ص
(٢٩٠)
«علماء امّتى كانبياء بنى اسرائيل»
٢٢٦ ص
(٢٩١)
«انّى اولى النّاس به عيسى بن مريم فانّه ليس بينى و بينه نبىّ»
٢٢٧ ص
(٢٩٢)
«اول ما خلق الله نورى»
٢٢٨ ص
(٢٩٣)
«كمال الاخلاص نفى الصّفات عنه»
٢٣٠ ص
(٢٩٤)
«لا يزال العبد يتقرّب الىّ النوافل حتّى احبّه فاذا احببته كنت سمعه و بصره و لسانه و يده و رجله فبى
٢٣٢ ص
(٢٩٥)
«احبّ من دنيا كم ثلاثة الطّيب و النّساء و قرّة عينى فى الصلوة»
٢٣٧ ص
(٢٩٦)
«كنت كنزاً مخفياً فاحببت ان اعرف فخلقت الخلق لكى اعرف»
٢٣٨ ص
(٢٩٧)
«خمّرت طينة آدم بيدىّ اربعين صباحاً»
٢٣٩ ص
(٢٩٨)
«من عرف نفسه فقد عرف ربّه»
٢٤٦ ص
(٢٩٩)
«انّ الله خلق الخلق فى ظلمة ثمّ رشّ عليهم من نوره فمن اصابه ذالك النّور اهتدى و من اخطأ ضلّ»
٢٧٨ ص
(٣٠٠)
«القدريّه مجوس هذه الامّة»
٢٨٧ ص
(٣٠١)
«حبّ الدنيا رأس كلّ خطيئة»
٣٠٨ ص
(٣٠٢)
«لايدخل الملائكة بيتاً فيه كلب او تصاوير»
٣٠٨ ص
(٣٠٣)
«لايدخل الملائكة بيتاً فيه كلب او تصاوير»
٣٠٩ ص
(٣٠٤)
«الدنيا مزرعة الاخرة»
٣١٠ ص
(٣٠٥)
«الدنيا مزرعة الاخرة»
٣٣٠ ص
(٣٠٦)
«فاحببت ان اعرف»
٣٧٦ ص
(٣٠٧)
«فخلقت الخلق»
٣٧٦ ص
(٣٠٨)
«خمرت طينة آدم بيدى اربعين صباحا»
٣٨٥ ص
(٣٠٩)
«قلب المؤمن عرش الله الاعظم»
٣٩١ ص
(٣١٠)
«انّ الشّيطان ليجرى من بنى آدم مجرى الدّم»
٤٣٥ ص
(٣١١)
«ما يقوم السّاعة حتّى يبعث دجّالون كذّابون»
٤٤٠ ص
(٣١٢)
«انّ من شرايط الساعة ان يرفع العلم و يكثر الجهل»
٤٤١ ص
(٣١٣)
«تركت الدنيا بخسة شركائها»
٤٤٥ ص
(٣١٤)
«الدنيا جيفة»
٤٥٢ ص
(٣١٥)
«حب الدّنيا رأس كلّ خطيئة و ترك الدّنيا رأس كلّ عبادة»
٤٥٣ ص
(٣١٦)
«انّه ليغان على قلبى و انّى لاستغفر اللّه فى كلّ يوم و ليلة سبعين مرّه»
٤٦٣ ص
(٣١٧)
«من عرف نفسه فقد عرف ربّه»
٤٧١ ص
(٣١٨)
به نام آنكه جان را فكرت آموخت       =      چراغ دل به نور جان برافروخت
١١ ص
(٣١٩)
بيا بشنو حديث بى كم و بيش       =      ز نزديكى تو دور افتادى از خويش
١٢ ص
(٣٢٠)
1ـ نخست از فكر خويشم در تحيّر       =      چه چيز است آنكه گويندش تفكّر
١٣ ص
(٣٢١)
2ـ كدامين فكر،ما را شرط راه است       =      چرا گه طاعت و گاهى گناه است
١٣ ص
(٣٢٢)
3و4ـ كه باشم من مرا از من خبر كن       =      چه معنى دارد اندر خود سفر كن
١٣ ص
(٣٢٣)
5و6ـ مسافر چون بود رهرو كدام است       =      كه را گويم كه او مرد تمام است
١٣ ص
(٣٢٤)
7و8ـ كه شد بر سرّ وحدت واقف آخر       =      شناساى چه آمد عارف آخر
١٣ ص
(٣٢٥)
9ـ اگر معروف و عارف ذات پاك است       =      چه سودا در سر اين مشت خاك است
١٣ ص
(٣٢٦)
10ـ كدامين نقطه را نطق است اناالحق       =      چه گويى هرزه بود آن رمز مطلق
١٣ ص
(٣٢٧)
11و12ـ چرا مخلوق را گويند واصل       =      سلوك و سير او چون گشت حاصل
١٣ ص
(٣٢٨)
13ـ چه بحر است آنكه نطقش ساحل آمد       =      ز قعر او چه گوهر حاصل آمد
١٣ ص
(٣٢٩)
14ـ چه جزو است  آنكه  اواز كل فزون  است       =      طريق جستن آن جزو، چون است
١٣ ص
(٣٣٠)
15ـ قديم و محدث از هم چون جدا شد       =      كه اين شد علم و آن ديگر خدا شد
١٣ ص
(٣٣١)
16ـ چه خواهد مرد معنى زان عبارت       =      كه دارد سوى چشم و لب اشارت
١٣ ص
(٣٣٢)
چه جويد از رخ و زلف و خط و خال       =      كسى كاندر مقامات است و احوال
١٣ ص
(٣٣٣)
17ـ شراب و شمع و شاهد را چه معنى       =      خراباتى شدن آخر چه دعوى
١٣ ص
(٣٣٤)
18ـ بت و زنّار و ترسايى در اين كوى       =      همه كفر است و گرنه چيست، برگوى
١٣ ص
(٣٣٥)
به نام آنكه جان را فكرت آموخت       =      چراغ دل به نور جان برافروخت
١٥ ص
(٣٣٦)
به نام خويش كردم ختم و پايان       =      الهى عاقبت محمود گردان
١٥ ص
(٣٣٧)
از هر طرف كه رفتم جز وحشـتم نيفـزود      =      زنـهار از اين بيابـان، وين راه بى  نـهايت
١٦ ص
(٣٣٨)
اين راه را نـهايت صورت كجا توان بست      =      كش صد هزار منزل بيش است در بدايت
١٦ ص
(٣٣٩)
«زمن بشنو حديث بى كم و بيش       =      ز نزديكى، تو دور افتادى از خويش»
١٦ ص
(٣٤٠)
«قبا گر حرير است و گر پرنيان       =      به ناچار حشوش بود در ميان»
١٩ ص
(٣٤١)
«چون خجليم از سخن خام خويش       =      هم تو بيامرز، به انعام خويش
١٩ ص
(٣٤٢)
پيش تو گر بى سر و پاى آمديم       =      هم به اميد تو خداى، آمديم»
١٩ ص
(٣٤٣)
زمن بشنو حديث بى كم و بيش       =      زنزديكى، تو دور افتادى از خويش
٢٠ ص
(٣٤٤)
«دل عارف شناساى وجود است       =      وجود مطلق او را در شهود است»
٢٧ ص
(٣٤٥)
«به نثرار چه كتب بسيار مى  ساخت       =      به نظم مثنوى هرگز نپرداخت»
٢٨ ص
(٣٤٦)
«همه دانند كاين كس در همه عمر       =      نكرده هيچ قصد گفتن شعر»
٢٩ ص
(٣٤٧)
«دل از حضرت چو نام نامه درخواست       =      جواب آمد به دل كاين گلشن ماست»
٣٠ ص
(٣٤٨)
«گذشته هفت و ده از هفتصد سال       =      زهجرت ناگهان در ماه شوّال»
٣٠ ص
(٣٤٩)
«در او راز دل گلها شكفته است       =      كه تا اكنون كسى ديگر نگفته است»
٣٠ ص
(٣٥٠)
«ولى اين بر سبيل اتفاق است       =      نه چون ديو از فرشته استراق است»
٣٠ ص
(٣٥١)
ولى تشبيه كلّى نيست ممكن       =      زجستجوى آن مى  باش ساكن
٣٦ ص
(٣٥٢)
از آن جانب بود ايجاد و تكميل       =      و از اين جانب بود هر لحظه تبديل
٣٦ ص
(٣٥٣)
«هر دمى مرگى و حشرى داديم       =      تا بديدم دستبرد آن كرم
٣٧ ص
(٣٥٤)
گشت آسان بر من از لطف خدا       =      فهم اسرار بقا اندر فنا
٣٧ ص
(٣٥٥)
زانكه با ما مى  نمايد او عيان       =      حشر و نشرى دايماً اندر جهان»
٣٧ ص
(٣٥٦)
كدامين فكر ما را شرط راه است       =      چرا گه طاعت و گاهى گناه است
٣٧ ص
(٣٥٧)
مپرس از من حديث زلف پر چين       =      مجنبانيد زنجير مجانين
٣٨ ص
(٣٥٨)
«عقل اگر داند كه دل دربند زلفش چون خوش است       =      عاقلان ديوانه گردند در پى زنجير م»
٣٩ ص
(٣٥٩)
1) به نام آنكه جان را فكرت آموخت       =      چراغ دل به نور جان بر افروخت
٤٣ ص
(٣٦٠)
«خبردارى اى استخوانى قفس       =      كه جان تو مرغى است نامش نفس»
٤٣ ص
(٣٦١)
«جام جهان نما دل انسان كامل است       =      مرآت حق نما به حقيقت همين دل است»
٤٤ ص
(٣٦٢)
2) زفضلش هر دو عالم گشت روشن       =      زفيضش خاك آدم گشت گلشن
٤٤ ص
(٣٦٣)
29) يكى از زلف و خال و خط بيان كرد       =      شراب و شمع و شاهد را عيان كرد
٤٤ ص
(٣٦٤)
30) يكى از هستى خود گفت و پندار       =      يكى مستغرق بت گشت و زُنّار
٦١ ص
(٣٦٥)
«حجاب چهره جان مى  شود غبار تنم       =      خوشا دمى كه از اين چهره پرده برفكنم»
٦١ ص
(٣٦٦)
31) سخن  ها چون به وفق منزل افتاد       =      در افهام خلايق مشكل افتاد
٦١ ص
(٣٦٧)
32) كسى را كاندرين معنى است حيران       =      ضرورت مى  شود دانستن آن
٦٢ ص
(٣٦٨)
33) گذشته هفت و ده از هفتصد سال       =      زهجرت ناگهان در ماه شوال
٦٢ ص
(٣٦٩)
34) رسولى با هزاران لطف و احسان       =      رسيد از خدمت اهل خراسان
٦٣ ص
(٣٧٠)
35) بزرگى كاندر آنجا هست مشهور       =      به اقسام هنر چون چشمه نور
٦٣ ص
(٣٧١)
36) همه اهل خراسان از كه و مه       =      درين عصر از همه گفتند او به
٦٣ ص
(٣٧٢)
37) نوشته نامه  اى در باب معنى       =      فرستاده بر ارباب معنى
٦٣ ص
(٣٧٣)
38) در آنجا مشكلى چند از عبارت       =      زمشكلهاى ارباب اشارت
٦٤ ص
(٣٧٤)
39) به نظم آورده و پرسيده يك يك       =      جهانى معنى اندر لفظ اندك
٦٤ ص
(٣٧٥)
40) رسول آن نامه را بر خواند ناگاه       =      فتاد احوال او حالى در افواه
٦٤ ص
(٣٧٦)
41) در آن مجلس عزيزان جمله حاضر       =      بدين درويش هر يك گشته ناظر
٦٤ ص
(٣٧٧)
42) يكى كو بود مرد كار ديده       =      ز ما صد بار اين معنى شنيده
٦٥ ص
(٣٧٨)
43) مرا گفتا جوابى گوى در دم       =      كز اينجا نفع گيرند اهل عالم
٦٥ ص
(٣٧٩)
44) بدو گفتم چه حاجت كاين مسائل       =      نوشتم بارها اندر رسائل
٦٦ ص
(٣٨٠)
45) يكى گفتا ولى بر وفق مسؤول       =      زتو منظوم مى  داريم مأمول
٦٦ ص
(٣٨١)
46) پس از الحاح ايشان كردم آغاز       =      جواب نامه در الفاظ ايجاز
٦٦ ص
(٣٨٢)
47) به يك لحظه ميان جمع بسيار       =      بگفتم اين سخن بى فكر و تكرار
٦٦ ص
(٣٨٣)
«فيض روح  القدس ار باز مدد فرمايد       =      ديگران هم بكنند آنچه مسيحا مى  كرد»
٦٧ ص
(٣٨٤)
48) كنون از لطف و احسانى كه دارند       =      زما اين خرده  گيرى در گذارند
٦٧ ص
(٣٨٥)
49) همه دانند كاين كس در همه عمر       =      نكرده هيچ قصد گفتن شعر
٦٧ ص
(٣٨٦)
50) بر آن طبعم اگر چه بود قادر       =      ولى گفتن نبود الاّ به نادر
٦٨ ص
(٣٨٧)
51) زنثر ار چه كتب بسيار مى  ساخت       =      به نظم مثنوى هرگز نپرداخت
٦٨ ص
(٣٨٨)
52) عروض و قافيه معنى نسنجد       =      به هر ظرفى درو معنى نگنجد
٦٨ ص
(٣٨٩)
«اى خدا بنما تو جان را آن مقام       =      كاندرو بى حرف مى  رويد كلام»
٦٨ ص
(٣٩٠)
53)معانى هرگز اندر حرف نايد       =      كه بحر قلزم اندر ظرف نايد
٦٨ ص
(٣٩١)
54) چو ما از حرف خود در تنگناييم       =      چرا چيزى دگر بروى فزاييم
٦٩ ص
(٣٩٢)
«قافيه انديشم و دلدار من       =      گويدم منديش جز ديدار من
٦٩ ص
(٣٩٣)
حرف چبود تا تو انديشى از آن       =      حرف چبود خار ديوار رزان
٦٩ ص
(٣٩٤)
لفظ و حرف و صوت را بر هم زنم       =      تا كه بى اين هر سه با تو دم زنم»
٦٩ ص
(٣٩٥)
55)نه فخر است اين سخن كز باب شكراست       =      به نزد اهل دل تمهيد عذر است
٦٩ ص
(٣٩٦)
56) مرا از شاعرى خود عار نايد       =      كه در صد قرن چون عطار نايد
٧٠ ص
(٣٩٧)
57) اگر چه زين نمط صد عالم اسرار       =      بود يك شمّه از دكّان عطار
٧٠ ص
(٣٩٨)
58) ولى اين بر سبيل اتفاق است       =      نه چون ديو از فرشته استراق است
٧٠ ص
(٣٩٩)
«بنگر به ستاره كه بتازد سپس ديو       =      چون زر گدازنده كه بر قير چكانيش»
٧١ ص
(٤٠٠)
59) على الجمله جواب نامه در دم       =      بگفتم يك به يك نه بيش و نه كم
٧١ ص
(٤٠١)
60) رسول آن نامه را بستد به اعزاز       =      وز آن راهى كه آمد باز شد باز
٧١ ص
(٤٠٢)
61) دگر باره عزيز كار فرماى       =      مرا گفتا به آن چيزى بيفزاى
٧٢ ص
(٤٠٣)
62) همان معنى كه گفتى در بيان آر       =      زعين علم با عين عيان آر
٧٢ ص
(٤٠٤)
63) نمى  ديدم در اوقات آن مجالى       =      كه پردازم بدو از ذوق حالى
٧٢ ص
(٤٠٥)
64) كه وصف آن به گفت و گو محال است       =      كه صاحب حال داند كان چه حال است
٧٣ ص
(٤٠٦)
«با تو پوشيده حالتى است مرا       =      كه درستش بيان نمى  دانم
٧٣ ص
(٤٠٧)
به اشارت حديث خواهم گفت       =      كه غريبم زبان نمى  دانم»
٧٣ ص
(٤٠٨)
65)ولى با وفق قول قايل دين       =      نكردم رد سؤال سائل دين
٧٣ ص
(٤٠٩)
«گر چه قرآن از لب پيغمبر است       =      هر كه گويد حق نگفت،او كافراست»
٧٤ ص
(٤١٠)
66) پى آن تا شود روشن  تر اسرار       =      درآمد طوطى نطقم به گفتار
٧٤ ص
(٤١١)
«در پس آينه طوطى صفتم داشته  اند       =      هر چه استاد ازل گفت بگو مى  گويم»
٧٤ ص
(٤١٢)
67) به عون و فضل و توفيق خداوند       =      بگفتم جمله را در ساعتى چند
٧٤ ص
(٤١٣)
68) دل از حضرت چو نام نامه در خواست       =      جواب آمد به دل كان گلشن ماست
٧٥ ص
(٤١٤)
69) چو حضرت كرد نام نامه گلشن       =      شود زو چشم دلها جمله روشن
٧٥ ص
(٤١٥)
«گر تو مى  دارى جمال يار دوست       =      دل بدان كايينه ديدار اوست
٧٥ ص
(٤١٦)
دل بدست آور كمال او ببين       =      آينه كن جان جمال او ببين»
٧٥ ص
(٤١٧)
70) نخست از فكر خويشم در تحيّر       =      چه چيز است آنكه گويندش تفكّر
٧٦ ص
(٤١٨)
«معرفت اصل شناسايى بود       =      چشم دل را نور بينايى بود
٧٦ ص
(٤١٩)
در طريق معرفت نايى درست       =      تا تو خود را بازنشناسى درست»
٧٦ ص
(٤٢٠)
71) مرا گفتى بگو چبْوَد تفكر       =      كزين معنى بماندم در تحيّر
٧٦ ص
(٤٢١)
72) تفكر رفتن از باطل سوى حق       =      به جزو اندر بديدن كل مطلق
٧٦ ص
(٤٢٢)
«از عطش گر در قدح آبى خورم       =      در درون آب حقّ را ناظرم»
٧٧ ص
(٤٢٣)
73) حكيمان كاندرين كردند تصنيف       =      چنين گفتند در هنگام تعريف
٧٧ ص
(٤٢٤)
74) كه چون در دل شود حاصل تصّور       =      نخستين نام او باشد تذكّر
٧٧ ص
(٤٢٥)
75) وزو چون بگذرى هنگام فكرت       =      بود نام وى اندر عرف عَبْرَتْ
٧٧ ص
(٤٢٦)
«هان اى دل عبرت بين از ديده عبر كن هان       =      ايوان مدائن را آيينه عبرت دان»
٧٨ ص
(٤٢٧)
76) تصوّر كان بود بهر تدبّر       =      به نزد اهل عقل آمد تفكر
٧٨ ص
(٤٢٨)
77) زترتيب تصورهاى معلوم       =      شود تصديق نامفهوم مفهوم
٧٨ ص
(٤٢٩)
78) مقدم چون پدر تالى چو مادر       =      نتيجه هست فرزند اى برادر
٧٨ ص
(٤٣٠)
79) ولى ترتيب مذكور از چه و چون       =      بود محتاج استعمال قانون
٧٩ ص
(٤٣١)
80) دگر باره درو گر نيست تأييد       =      هر آيينه كه باشد محض تقليد
٧٩ ص
(٤٣٢)
81) ره دور و دراز است آن رها كن       =      چو موسى يك زمان ترك عصا كن
٨٠ ص
(٤٣٣)
«پاى استدلاليان چوبين بود       =      پاى چوبين سخت بى تمكين بود»
٨٠ ص
(٤٣٤)
«منزل عقل و فكر ما صفت است       =      ذات برتر زعلم و معرفت است
٨٠ ص
(٤٣٥)
نور او خود دليل قافله بس       =      در پى حق غلط نگردد كس
٨٠ ص
(٤٣٦)
امر و خلق از خدا توان دانست       =      كس خدا را به اين و آن دانست؟»
٨٠ ص
(٤٣٧)
82) در آ در وادى اَيمَن كه ناگاه       =      درختى گو يدت انّى انا الله
٨١ ص
(٤٣٨)
«هر كه بيرون زخود اندر طلبت سعيى كرد       =      از پى آب چو ماهى همه عمر طپيد
٨١ ص
(٤٣٩)
آنكه با عقل طلب كرد همه عمر نيافت       =      و آنكه بى خويش درآمد به يكى لمحه رسيد
٨١ ص
(٤٤٠)
خواب جهل از حرم قرب مرا دور افكند       =      ورنه نزديكتر از دوست كسى هيچ نديد
٨١ ص
(٤٤١)
چون تو خود را همه دانى و همه بينى به يقين       =      يافتى گنج سعادت كه بر آن نيست مزيد»
٨٢ ص
(٤٤٢)
83) محقّق را كه وحدت در شهود است       =      نخستين نظره بر نور وجود است
٨٢ ص
(٤٤٣)
«به هر چه مى  نگرم صورت تو مى  بينم       =      از آنكه در نظرم جملگى تو مى  آيى»
٨٢ ص
(٤٤٤)
84) دلى كز معرفت نور و صفا ديد       =      زهر چيزى كه ديد اول خدا ديد
٨٢ ص
(٤٤٥)
«تو آن گنجى كه از چشم دو عالم       =      شدى مستور در ويرانه دل»
٨٣ ص
(٤٤٦)
«روى تو ظاهر است به عالم، نهان كجاست       =      گر او نهان بود به جهان، خود عيان كجاست؟
٨٣ ص
(٤٤٧)
عالم شده است مظهر حسن و جمال تو       =      اى جان بگو كه مظهر و جان جهان كجاست؟»
٨٣ ص
(٤٤٨)
«چيست عالم، جلوه  گاه حسن دوست       =      جلوه عالم چه باشد، جمله اوست
٨٣ ص
(٤٤٩)
ظاهراً گر زآنكه عالم مظهر است       =      مظهر و ظاهر چو وابينى هم اوست
٨٣ ص
(٤٥٠)
در حقيقت نيست غير از يار كس       =      اين نمود غير، عين وهم توست
٨٣ ص
(٤٥١)
يار خود آيينه روى خود است       =      در نمودِ آينه كو غير دوست»
٨٣ ص
(٤٥٢)
85) بود فكر نكو را شرط تجريد       =      پس آنگه لمعه  اى از برق تأييد
٨٣ ص
(٤٥٣)
«مال اينجا بايدت انداختن       =      ملك اينجا بايدت در باختن
٨٤ ص
(٤٥٤)
در ميان خونت بايد آمدن       =      وز همه بيرونت بايد آمدن
٨٤ ص
(٤٥٥)
چون نماند هيچ معلومت بدست       =      دل ببايد پاك كرد از هر چه هست
٨٤ ص
(٤٥٦)
چون دل تو پاك گردد از صفات       =      تافتن گيرد زحضرت نور ذات»
٨٤ ص
(٤٥٧)
«اگر از جانب معشوق نباشد كششى       =      كوشش عاشق بيچاره به جايى نرسد»
٨٤ ص
(٤٥٨)
«اى دوست حديث عشق ديگرگون است       =      وز كيل حروف اين سخن افزون است
٨٤ ص
(٤٥٩)
گر ديده دل باز گشايى نفسى       =      معلوم شود كه اين حكايت چون است»
٨٥ ص
(٤٦٠)
86) حكيم فلسفى چون هست حيران       =      نمى  بيند زاشيا غير امكان
٨٥ ص
(٤٦١)
«گنج پنهان است زير هر طلسم       =      پيش عارف شد مسمّى عين اسم
٨٥ ص
(٤٦٢)
ديده حق بين اگر بودى تو را       =      او رخ از هر ذره بنمودى تو را»
٨٥ ص
(٤٦٣)
87) ز امكان مى  كند اثبات واجب       =      ازين حيران شد اندر ذات واجب
٨٥ ص
(٤٦٤)
88) گهى از دَوْر دارد سير معكوس       =      گهى اندر تسلسل گشته محبوس
٨٦ ص
(٤٦٥)
89) چو عقلش كرد در هستى توغّل       =      فرو پيچيد پايش در تسلسل
٨٧ ص
(٤٦٦)
90) ظهور جمله اشيا به ضدّ است       =      ولى حق را نه مانند و نه ندّ است
٨٧ ص
(٤٦٧)
«بد ندانى تا ندانى نيك را       =      ضدّ را از ضدّ توان ديد اى فتى»
٨٧ ص
(٤٦٨)
91) چو نبود ذات حق را ضدّ و همتا       =      ندانم تا چگونه دانم او را
٨٧ ص
(٤٦٩)
«آفتاب آمد دليل آفتاب       =      گر دليلت بايد از وى رو متاب»
٨٨ ص
(٤٧٠)
«نور حق را نيست ضدّى در وجود       =      تا به ضدّ او را توان پيدا نمود»
٨٨ ص
(٤٧١)
92) ندارد ممكن از واجب نمونه       =      چگونه دانيش آخر چگونه
٨٨ ص
(٤٧٢)
93) زهى نادان كه او خورشيد تابان       =      به نور شمع جويد در بيابان
٨٨ ص
(٤٧٣)
94) اگر خورشيد بر يك حال بودى       =      شعاع او به يك منوال بودى
٨٩ ص
(٤٧٤)
95) ندانستى كسى كاين پرتو اوست       =      نبودى هيچ فرق از مغز تا پوست
٨٩ ص
(٤٧٥)
96) جهان جمله فروغ نور حق دان       =      حق اندر وى زپيدايى است پنهان
٨٩ ص
(٤٧٦)
«حجاب روى توهم روى توست در همه حال       =      نهان زچشم جهانى، زبس كه پيدايى
٨٩ ص
(٤٧٧)
97) چو نور حق ندارد نقل و تحويل       =      نيايد اندر او تغيير و تبديل
٨٩ ص
(٤٧٨)
«نشود نور زآفتاب جدا       =      كى شود فيض منقطع زخدا
٩٠ ص
(٤٧٩)
كيست آخر كسى كه بتواند       =      كه ز ذات اقتضا بگرداند»
٩٠ ص
(٤٨٠)
98) تو پندارى جهان خود هست دائم       =      به ذات خويشتن پيوسته قائم
٩٠ ص
(٤٨١)
«عقل از سر اين سخن چنان دور       =      كان ذرّه زآفتاب پر نور»
٩٠ ص
(٤٨٢)
99) كسى كو عقل دور انديش دارد       =      بسى سرگشتگى در پيش دارد
٩٠ ص
(٤٨٣)
100) زدورانديشى عقل فضولى       =      يكى شد فلسفى ديگر حلولى
٩١ ص
(٤٨٤)
101) خرد را نيست تاب نور آنروى       =      برو از بهر او چشمى دگر جوى
٩١ ص
(٤٨٥)
«شد دل عارف به معنى چون چراغ       =      هست نورش راز هر ظلمت فراغ»
٩١ ص
(٤٨٦)
102) دو چشم فلسفى چون بود احول       =      ز وحدت ديدن حق شد معطل
٩١ ص
(٤٨٧)
103) ز نابينايى آمد راى تشبيه       =      زيك چشمى است ادراكات تنزيه
٩٢ ص
(٤٨٨)
104)تناسخ زان سبب كفر است و باطل       =      كه آن از تنگ چشمى گشته حاصل
٩٢ ص
(٤٨٩)
105) چو أكمه بى نصيب از هر كمال است       =      كسى كو را طريق اعتزال است
٩٢ ص
(٤٩٠)
106) كلامى كو ندارد ذوق توحيد       =      به تاريكى در است از غيم تقليد
٩٣ ص
(٤٩١)
107) رَمَد دارد دو چشم اهل ظاهر       =      كه از ظاهر نبينند جز مظاهر
٩٣ ص
(٤٩٢)
108) ازو هر چه بگويند از كم و بيش       =      نشانى داده  اند از ديده خويش
٩٤ ص
(٤٩٣)
«آنچه مرا طاقت و اندازه بود       =      وصل به اندازه آن ديده  ام»
٩٤ ص
(٤٩٤)
«رخ ننموده است به من ذرّه  اى       =      كش نه در آن ذرّه نشان ديده  ام
٩٤ ص
(٤٩٥)
من به يقينم كه جز او نيست هيچ       =      تا تو نگويى به گمان ديده  ام»
٩٤ ص
(٤٩٦)
109) منزّه ذاتش از چند و چه و چون       =      تعالى شأنهُ عَمّا يقولون
٩٤ ص
(٤٩٧)
110) كدامين فكر ما را شرط راه است؟       =      چرا گه طاعت و گاهى گناه است؟
٩٦ ص
(٤٩٨)
111) در آلا فكر كردن شرط راه است       =      ولى در ذات حق محض گناه است
٩٦ ص
(٤٩٩)
«زين وصيّت كرد ما را مصطفى       =      بحث كم جوييد در ذات خدا»
٩٦ ص
(٥٠٠)
112) بود در ذات حق انديشه باطل       =      محال محض دان تحصيل حاصل
٩٦ ص
(٥٠١)
113) چو آيات است روشن گشته از ذات       =      نگردد ذات او روشن زآيات
٩٧ ص
(٥٠٢)
114) همه عالم به نور اوست پيدا       =      كجا او گردد از عالم هويدا
٩٧ ص
(٥٠٣)
115) نگنجد نور ذات اندر مظاهر       =      كه سبعات جلالش هست قاهر
٩٨ ص
(٥٠٤)
116) رها كن عقل را با حق همى باش       =      كه تاب خور ندارد چشم خفّاش
٩٨ ص
(٥٠٥)
«يك چند به عقل و علم در كار شدم       =      گفتم كه مگر واقف اسرار شدم
٩٩ ص
(٥٠٦)
هم عقل عقيله بود و هم علم حجاب       =      چون دانستم زهر دو بيزار شدم»
٩٩ ص
(٥٠٧)
117) در آن موضع كه نور حق دليل است       =      چه جاى گفتگوى جبرئيل است
٩٩ ص
(٥٠٨)
118) فرشته گر چه دارد قرب درگاه       =      نگنجد در مقام لى مع الله
٩٩ ص
(٥٠٩)
119) چو نور او ملك را پر بسوزد       =      خرد را جمله پا و سر بسوزد
١٠٠ ص
(٥١٠)
«اگر يك سر مو فراتر پرم       =      فروغ تجلى بسوزد پرم»
١٠٠ ص
(٥١١)
120) بود نور خرد در ذات انور       =      بسان چشم سر در چشمهِ خور
١٠٠ ص
(٥١٢)
«عقل سايه حق بود حق آفتاب       =      سايه را با آفتاب حق چه تاب»
١٠١ ص
(٥١٣)
121)چو مبصر با بصر نزديك گردد       =      بصر ز ادراك او تاريك گردد
١٠١ ص
(٥١٤)
«نحن اقرب از كتاب حق بخوان       =      نسبت خود را به حق نيكو بدان
١٠١ ص
(٥١٥)
هست حق از ما به ما نزديكتر       =      ما زدورى گشته جويان در به در)
١٠١ ص
(٥١٦)
122) سياهى گر بدانى نور ذات است       =      به تاريكى درون آب حيات است
١٠١ ص
(٥١٧)
123) سيه جز قابض نور بصر نيست       =      نظر بگذار كاين جاى نظر نيست
١٠٢ ص
(٥١٨)
124) چه نسبت خاك را با عالم پاك       =      كه ادراك است عجز از درك ادراك
١٠٢ ص
(٥١٩)
125) سيه رويى زممكن در دو عالم       =      جدا هرگز نشد والله اعلم
١٠٣ ص
(٥٢٠)
126) سواد الوجه فى الدارين درويش       =      سواد اعظم آمد بى كم و بيش
١٠٣ ص
(٥٢١)
127)چه مى  گويم كه هست اين نكته باريك       =      شب روشن ميان روز تاريك
١٠٥ ص
(٥٢٢)
128) درين مشهد كه آثار تجلّى است       =      سخن دارم ولى ناگفتن اولى است
١٠٥ ص
(٥٢٣)
129) اگر خواهى كه بينى چشمه خور       =      تو را حاجت فتد با جرم ديگر
١٠٦ ص
(٥٢٤)
مى  رود بى روى پوش اين آفتاب       =      فرط نور اوست رويش را حجاب
١٠٦ ص
(٥٢٥)
چيست پرده پيش روى آفتاب       =      جز فروغ شعشع و تيزّى تاب
١٠٦ ص
(٥٢٦)
130) چو چشم سر ندارد طاقت و تاب       =      توان خورشيد تابان ديد در آب
١٠٦ ص
(٥٢٧)
131) از و چون روشنى كمتر نمايد       =      در ادراك تو حالى مى  فزايد
١٠٧ ص
(٥٢٨)
132) عدم آيينه هستى است مطلق       =      كزو پيداست عكس تابش حق
١٠٧ ص
(٥٢٩)
133) عدم چون گشت هستى را مقابل       =      درو عكسى شد اندر حال حاصل
١٠٧ ص
(٥٣٠)
«در ما نگاه كرد هزاران هزار يافت       =      در خود نگاه كرد همه جز يكى نبود
١٠٨ ص
(٥٣١)
در هر كه بنگريد درو غير خود نديد       =      چون جمله را به رنگ خود آورد در وجود»
١٠٨ ص
(٥٣٢)
134) شد آن وحدت از اين كثرت پديدار       =      يكى را چون شمردى گشت بسيار
١٠٨ ص
(٥٣٣)
135) عدد گر چه يكى دارد بدايت       =      و ليكن نبودش هرگز نهايت
١٠٨ ص
(٥٣٤)
136) عدم در ذات خود چون بود صافى       =      ازو با ظاهر آمد گنج مخفى
١٠٩ ص
(٥٣٥)
«آينه دل چون شود صافى و پاك       =      نقش  ها بيند برون از آب و خاك»
١٠٩ ص
(٥٣٦)
137) حديث كنت كنزاً را فراخوان       =      كه تا پيدا ببينى گنج پنهان
١٠٩ ص
(٥٣٧)
138) عدم آينه، عالم عكس و انسان       =      چو چشم عكس در وى شخص پنهان
١١٠ ص
(٥٣٨)
139) تو چشم عكسى و او نور ديده است       =      به ديده، ديده  اى را ديده، ديده است
١١٠ ص
(٥٣٩)
140) جهان انسان شد و انسان جهانى       =      از اين پاكيزه  تر نبود بيانى
١١١ ص
(٥٤٠)
141) چو نيكو بنگرى در اصل اين كار       =      هم او بيننده هم ديده است و ديدار
١١٢ ص
(٥٤١)
142) حديث قدسى اين معنى بيان كرد       =      فبى يسمع و بى  يبصر عيان كرد
١١٢ ص
(٥٤٢)
143) جهان را سر به سر آيينه  اى دان       =      به هريك ذرّه  اى صد مهر تابان
١١٣ ص
(٥٤٣)
144) اگر يك قطره را دل برشكافى       =      برون آيد از آن صد بحر صافى
١١٣ ص
(٥٤٤)
قطره درياست اگر با درياست       =      ورنه او قطره و دريا، درياست
١١٣ ص
(٥٤٥)
145) به هر جزوى ز خاك ار بنگرى راست       =      هزاران آدم اندر وى هويداست
١١٣ ص
(٥٤٦)
146) به اعضا پشّه  اى همچند پيل است       =      در اسماء قطره  اى مانند نيل است
١١٤ ص
(٥٤٧)
147) درون حبّه  اى صد خرمن آمد       =      جهانى در دل يك ارزن آمد
١١٤ ص
(٥٤٨)
148) به پرّ پشّه  اى در جاى جانى       =      درون نقطه چشم آسمانى
١١٤ ص
(٥٤٩)
149) بدان خردى كه آمد حبّه دل       =      خداوند دو عالم راست منزل
١١٥ ص
(٥٥٠)
«در حقيقت دان كه دل شد جام جم       =      مى  نمايد اندرو هر بيش و كم»
١١٥ ص
(٥٥١)
دل بود مرآت ذات ذوالجلال       =      در دل صافى نمايد حق جمال
١١٥ ص
(٥٥٢)
حق نگنجد در زمين و آسمان       =      در دل مؤمن بگنجد اين بدان
١١٥ ص
(٥٥٣)
ملك دل را كس نديده غايتى       =      در احاطه حق دل آمد آيتى
١١٥ ص
(٥٥٤)
مظهر شأن الهى دل بود       =      مظهر شأنش كماهى دل بود»
١١٥ ص
(٥٥٥)
150) درو در جمع گشته هر دو عالم       =      گهى ابليس گردد گاه آدم
١١٥ ص
(٥٥٦)
151) ببين عالم همه در هم سرشته       =      ملك در ديو و شيطان در فرشته
١١٦ ص
(٥٥٧)
هر چه تو بينى ز سفيد وسياه       =      بر سر كارى است در اين كارگاه
١١٦ ص
(٥٥٨)
جغد كه شوم است به افسانه در       =      بلبل گنج است به ويرانه در
١١٦ ص
(٥٥٩)
هر چه در اين پرده نشانيش هست       =      در خور تن قيمت جانيش هست
١١٦ ص
(٥٦٠)
گر چه ز بحر تو به گوهر كم  اند       =      چون تو همه گوهرى عالم  اند
١١٦ ص
(٥٦١)
152) همه با هم به هم چون دانه و بر       =      ز كافر مؤمن و مؤمن ز كافر
١١٦ ص
(٥٦٢)
153) به هم جمع آمده در نقطه خال       =      همه دور زمان روز و مه و سال
١١٧ ص
(٥٦٣)
154) ازل عين ابد افتاده با هم       =      نزول عيسى و ايجاد آدم
١١٨ ص
(٥٦٤)
155) ز هر يك نقطه زين دور مسلسل       =      هزاران شكل مى  گردد مشكّل
١١٨ ص
(٥٦٥)
156) زهر يك نقطه دورى گشته داير       =      هم او مركز، هم او در دور ساير
١١٩ ص
(٥٦٦)
157) اگر يك ذرّه را برگيرى از جاى       =      خلل يابد همه عالم سراپاى
١١٩ ص
(٥٦٧)
158) همه سرگشته و يك جزو از ايشان       =      برون ننهاده پا از حدّ امكان
١١٩ ص
(٥٦٨)
«در تنگناى ظلمت هستى چه مانده ام       =      تا كى چو كرم پيله همه گرد خود تنم
١٢٠ ص
(٥٦٩)
خيزم سر از دريچه عالم برون كنم       =      باشد كه آفتاب درآيد به روزنم
١٢٠ ص
(٥٧٠)
چون پيش آفتاب شوم محو، ذرّهوار       =      معذور باشم و ز أنا الشمس دم زنم
١٢٠ ص
(٥٧١)
چون جمع شد وجود من از جمع و تفرقه       =      مطلق بود وجود من ار چه معيّنم»
١٢٠ ص
(٥٧٢)
159) تعيّن هر يكى را كرده محبوس       =      به جزويّت ز كلّى گشته مأيوس
١٢٠ ص
(٥٧٣)
160) تو گويى دائماً در سير و حبسند       =      كه پيوسته ميان خلع و لبسند
١٢٠ ص
(٥٧٤)
161) همه از ذات خود پيوسته آگاه       =      وز آنجا راه برده تا به درگاه
١٢١ ص
(٥٧٥)
162) به زير پرده  اى هر ذرّه پنهان       =      جمال جانفزاى روى جانان
١٢١ ص
(٥٧٦)
«خورشيد به ذرّه چون نهان است       =      چون ذرّه به نور خود عيان است
١٢٢ ص
(٥٧٧)
حيف است كه مهر روى جانان       =      مستور به پرده جهان است
١٢٢ ص
(٥٧٨)
از بهر چه نور عالم  آرا       =      در ظلمت اين وآن نهان است
١٢٢ ص
(٥٧٩)
خورشيد رخش به جلوه آمد       =      ذرّات جهان، نمودِ آن است»
١٢٢ ص
(٥٨٠)
163) تو از عالم همى لفظى شنيدى       =      بيا بر گو كه از عالم چه ديدى
١٢٢ ص
(٥٨١)
164) چه دانستى ز صورت يا ز معنى       =      چه باشد آخرت چون است دنيا
١٢٢ ص
(٥٨٢)
165) بگو سيمرغ و كوه قاف چبْوَد       =      بهشت و دوزخ واعراف چبْوَد
١٢٣ ص
(٥٨٣)
166) كدام است آن جهان كو نيست پيدا       =      كه يك روزش بود يك سال اينجا
١٢٤ ص
(٥٨٤)
167) همين نبود جهان آخر كه ديدى       =      نه ما لا تبصرون آخر شنيدى
١٢٤ ص
(٥٨٥)
168) بيا بنما كه جابلقا كدام است       =      جهان شهر جابلسا كدام است
١٢٥ ص
(٥٨٦)
169) مشارق با مغارب هم بينديش       =      چو اين عالم ندارد از يكى بيش
١٢٥ ص
(٥٨٧)
170) بيان مثلهنّ از ابن عباس       =      شنو پس خويشتن را نيك بشناس
١٢٦ ص
(٥٨٨)
171) تو در خوابى و اين ديدن خيال است       =      هر آنچه ديده  اى از وى مثال است
١٢٦ ص
(٥٨٩)
172) به صبح حشر چون گردى تو بيدار       =      بدانى كان همه وهم است و پندار
١٢٦ ص
(٥٩٠)
173) چو برخيزد خيال چشم احول       =      زمين و آسمان گردد مبدّل
١٢٧ ص
(٥٩١)
174) چو خورشيد جهان بنمايدت چهر       =      نماند نور ناهيد و مه و مهر
١٢٧ ص
(٥٩٢)
175) فتد يك تاب از آن بر سنگ خاره       =      شود چون پشم رنگين پاره پاره
١٢٨ ص
(٥٩٣)
176) بدان اكنون كه كردن مى  توانى       =      چو نتوانى چه سود آنگه كه دانى
١٢٨ ص
(٥٩٤)
177) چه مى  گويم حديث عالم دل       =      تو را اى سرنشيب و پاى در گل
١٢٨ ص
(٥٩٥)
«اهل دل شو يا كه بنده اهل دل       =      ورنه همچون خر فرو مانى به گل
١٢٩ ص
(٥٩٦)
هر كه را دل نيست او بى  بهره است       =      در جهان از بى  نوايى شهره است
١٢٩ ص
(٥٩٧)
رو به اسفل دارد او چون گاو و خر       =      نيستش كارى به جز از خواب و خور
١٢٩ ص
(٥٩٨)
حق همى گويد كه ايشان فى المثل       =      همچو گاوند و چو خر بل هم اضلّ»
١٢٩ ص
(٥٩٩)
178) جهان آن تو و تو مانده عاجز       =      ز تو محروم  تر كس ديد هرگز؟
١٢٩ ص
(٦٠٠)
179) چو محبوسان به يك منزل نشسته       =      بدست عجز پاى خويش بسته
١٢٩ ص
(٦٠١)
180) نشستى چون زنان در كوى ادبار       =      نمى  دارى ز جهل خويشتن عار
١٢٩ ص
(٦٠٢)
181) دليران جهان آغشته در خون       =      تو سر پوشيده ننهى پاى بيرون
١٣٠ ص
(٦٠٣)
182) چه كردى فهم از اين دين العجايز       =      كه بر خود جهل مى  دارى تو جايز
١٣٠ ص
(٦٠٤)
183) زنان چون ناقصات عقل و دينند       =      چرا مردان ره ايشان گزينند؟
١٣١ ص
(٦٠٥)
184) اگر مردى برون آى و نظر كن       =      هر آنچ آيد به پيشت زان گذر كن
١٣١ ص
(٦٠٦)
185) مياسا يك زمان اندر مراحل       =      مشو موقوف همراه رواحل
١٣١ ص
(٦٠٧)
186) خليل آسا برو حق را طلب كن       =      شبى را روز و روزى را به شب كن
١٣٢ ص
(٦٠٨)
187) ستاره با مه و خورشيد اكبر       =      بود حسّ و خيال و عقل انور
١٣٢ ص
(٦٠٩)
188) بگردان زان همه اى راهرو روى       =      هميشه لا احب الآ فلين گوى
١٣٣ ص
(٦١٠)
189) و يا چون موسى عمران در اين راه       =      برو تا بشنوى انى انا الله
١٣٤ ص
(٦١١)
بشنود انى انا الله چون كليم از هر درخت       =      هر كه او بر طور دل از بهر مقيات آمدست
١٣٤ ص
(٦١٢)
190) تو را تا كوه هستى پيش باقى است       =      جواب لفظ اَرِنى،لَن تَرانى است
١٣٤ ص
(٦١٣)
191) حقيقت كهربا، ذات تو كاه است       =      اگر كوهِ تويى نبود چه راه است
١٣٥ ص
(٦١٤)
«قرب نى بالا و پستى رفتن است       =      قرب حق از هستى خود رستن است»
١٣٥ ص
(٦١٥)
192) تجلّى گر رسد بر كوه هستى       =      شود چون خاك ره هستى زپستى
١٣٥ ص
(٦١٦)
«اگر يك سر مو فراتر پرم       =      فروغ تجلّى بسوزد پرم»
١٣٦ ص
(٦١٧)
193) گدايى گردد از يك جذبه شاهى       =      به يك لحظه دهد كوهى به كاهى
١٣٦ ص
(٦١٨)
194) برو اندر پى خواجه به اسراء       =      تفرّج كن همه آيات كبرى
١٣٦ ص
(٦١٩)
195) برون آى از سراى امّ هانى       =      بگو مطلق حديث من رآنى
١٣٧ ص
(٦٢٠)
196) گذارى كن زكاف كنج كونين       =      نشين بر قاف قرب قاب قوسين
١٣٧ ص
(٦٢١)
197) دهد حق مر تو را هر چه كه خواهى       =      نمايندت همه اشياء كماهى
١٣٨ ص
(٦٢٢)
198) به نزد آنكه جانش در تجلّى است       =      همه عالم كتاب حق تعالى است
١٣٨ ص
(٦٢٣)
«ما جمله جهان مصحف ذاتت دانيم       =      از هر ورقى آيه وصفت خوانيم
١٣٩ ص
(٦٢٤)
با آنكه مدرّسيم در مكتب عشق       =      در معرفت كُنه تو ما نادانيم»
١٣٩ ص
(٦٢٥)
«برگ در ختان سبز در نظر هوشيار       =      هر ورقش دفترى است معرفت كردگار
١٣٩ ص
(٦٢٦)
199) عرض اعراب، جوهر چون حروف است       =      مراتب هم چو آيات وقوف است
١٣٩ ص
(٦٢٧)
200) ازو هر عالمى چون سوره  اى خاص       =      يكى زان فاتحه وان ديگر اخلاص
١٤٠ ص
(٦٢٨)
201) نخستين آيتش عقل كل آمد       =      كه در وى همچو باى بسمل آمد
١٤٠ ص
(٦٢٩)
202) دوم نفس كلّ آمد آيت نور       =      كه چون مصباح شد در غايت نور
١٤٠ ص
(٦٣٠)
203) سيم آيت درو شد عرش رحمان       =      چهارم آيت الكرسى همى خوان
١٤١ ص
(٦٣١)
204) پس از وى جرمهاى آسمانى است       =      كه در وى سوره سبع المثانى است
١٤١ ص
(٦٣٢)
205) نظر كن باز در جرم عناصر       =      كه هر يك آيتى هستند باهر
١٤٢ ص
(٦٣٣)
206) پس از ايشان بود جرم سه مولود       =      كه نتوان كردن اين آيات معدود
١٤٢ ص
(٦٣٤)
207) به آخر گشت نازل نفس انسان       =      كه بر ناس آمد آخر ختم قرآن
١٤٣ ص
(٦٣٥)
208) مشو محبوس اركان و طبايع       =      برون آى و نظر كن بر صنايع
١٤٣ ص
(٦٣٦)
209) تفكر كن تو در خلق سماوات       =      كه تا ممدوح حق گردى در آيات
١٤٤ ص
(٦٣٧)
210) ببين يك ره كه تا خود عرش اعظم       =      چگونه شد محيط هر دو عالم
١٤٤ ص
(٦٣٨)
211) چرا كردند نامش عرش رحمان       =      چه نسبت دارد او با قلب انسان
١٤٤ ص
(٦٣٩)
212)چرا در جنبشند اين هر دو مادام       =      كه يك لحظه نمى  گيرند آرام
١٤٥ ص
(٦٤٠)
213) مگر دل مركز عرش بسيط است       =      كه اين چون نقطه آن دور محيط است
١٤٥ ص
(٦٤١)
214) بر آيد در شبانروزى كما بيش       =      سراپاى تو عرش اى مرد درويش
١٤٦ ص
(٦٤٢)
215) ازو در جنبش اجسام مدوّر       =      چرا گشتند يك ره نيك بنگر
١٤٦ ص
(٦٤٣)
216) ز مشرق تا به مغرب همچو دولاب       =      همى گردند دايم بى خور و خواب
١٤٧ ص
(٦٤٤)
217) به هر روز و شبى اين چرخ اعظم       =      كند دور تمامى گرد عالم
١٤٧ ص
(٦٤٥)
218) وزو افلاك ديگر هم بدينسان       =      به چرخ اندر همى باشند گردان
١٤٧ ص
(٦٤٦)
219) ولى بر عكس دور چرخ اطلس       =      همى گردند اين هشت مقوّس
١٤٧ ص
(٦٤٧)
220) معدّل كرسى ذات البروج است       =      كه او را نه تفاوت نه فروج است
١٤٨ ص
(٦٤٨)
221) حمل با ثور و جوزا و خرچنگ       =      برو بر همچو شير و خوشه آونگ
١٤٨ ص
(٦٤٩)
222) دگر ميزان و عقرب پس كمان است       =      ز جدى و دلو و حوت آنجا نشان است
١٤٩ ص
(٦٥٠)
223) ثوابت يك هزار و بيست و چارند       =      كه بر كرسى مقام خويش دارند
١٤٩ ص
(٦٥١)
224) به هفتم چرخ كيوان پاسبان است       =      ششم برجيس را جاى و مكان است
١٥٠ ص
(٦٥٢)
225) بود پنجم فلك مرّيخ را جاى       =      به چارم آفتاب عالم  آراى
١٥٠ ص
(٦٥٣)
226) سيم زهره دوم جاى عطارد       =      قمر بر چرخ دنيا گشت وارد
١٥٠ ص
(٦٥٤)
227) زحل را جدى و دلو مشترى باز       =      به قوس و حوت كرد انجام و آغاز
١٥١ ص
(٦٥٥)
228) حمل با عقرب آمد جاى بهرام       =      اسد خورشيد را شد جا و آرام
١٥١ ص
(٦٥٦)
229) چو زهره ثور و ميزان ساخت گوشه       =      عطارد رفت در جوزا و خوشه
١٥١ ص
(٦٥٧)
230) قمر خرچنگ را هم جنس خود ديد       =      ذنب چون رأس شد يك عقده بگزيد
١٥١ ص
(٦٥٨)
231) قمر را بيست و هشت آمد منازل       =      شود با آفتاب آنگه مقابل
١٥٢ ص
(٦٥٩)
232) پس از وى هم چو عرجون قديم است       =      ز تقدير عزيزى كو عليم است
١٥٢ ص
(٦٦٠)
233) اگر در فكر گردى مرد كامل       =      هر آيينه كه گويى نيست باطل
١٥٣ ص
(٦٦١)
234) كلام حق همى ناطق بدين است       =      كه باطل ديدن از ضعف يقين است
١٥٤ ص
(٦٦٢)
235) وجود پشّه دارد حكمت اى خام       =      (نباشد در وجود تير و بهرام)
١٥٤ ص
(٦٦٣)
236) ولى چون بنگرى در اصل اين كار       =      فلك را بينى اندر حكم جبّار
١٥٥ ص
(٦٦٤)
237) منجّم چون ز ايمان بى نصيب است       =      اثر گويد كزين شكل غريب است
١٥٥ ص
(٦٦٥)
238) نمى  بيند كه اين چرخ مدوّر       =      ز حكم و امر حق گشته مسخّر
١٥٥ ص
(٦٦٦)
«در گوش دلم گفت فلك پنهانى       =      كارى كه خدا كند ز من مى  دانى
١٥٦ ص
(٦٦٧)
بر كار خودم اگر بدى دسترسى       =      خود را بخريدمى ز سرگردانى»
١٥٦ ص
(٦٦٨)
239) تو گويى هست اين افلاك دوّار       =      به گردش روز و شب چون چرخ فخّار
١٥٦ ص
(٦٦٩)
240) درو هر لحظه  اى داناى داور       =      ز آب و گل كند يك ظرف ديگر
١٥٦ ص
(٦٧٠)
241) هر آنچه در زمان و در مكان است       =      ز يك استاد و از يك كارخانه است
١٥٧ ص
(٦٧١)
242) كواكب گر همه اهل كمالند       =      چرا هر لحظه در نقص وبالند؟
١٥٧ ص
(٦٧٢)
243) همه در جاى و سير و لون و اشكال       =      چرا گشتند آخر مختلف حال
١٥٧ ص
(٦٧٣)
244) چرا گه در حضيض و گه در اوج  اند       =      گهى تنها فتاده گاه زوج  اند
١٥٨ ص
(٦٧٤)
245) دل چرخ از چه شد آخر پر آتش       =      ز شوق كيست او اندر كشاكش
١٥٨ ص
(٦٧٥)
246) همه انجم بر او گردان پياده       =      گهى بالا و گه شيب اوفتاده
١٥٩ ص
(٦٧٦)
247) عناصر باد و آب و آتش و خاك       =      گرفته جاى خود در زير افلاك
١٥٩ ص
(٦٧٧)
«از مى عشقت عناصر سرخوشند       =      از هواى روى تو در آتشند
١٥٩ ص
(٦٧٨)
آب هر سو از پيت گشته روان       =      خاك از اين سودا فتاده در ميان»
١٦٠ ص
(٦٧٩)
248) ملازم هر يكى در مركز خويش       =      كه ننهد پاى، يك ذرّه پس و پيش
١٦٠ ص
(٦٨٠)
249) چهار اضداد در طبع مراكز       =      به هم جمع آمده كس ديده هرگز؟
١٦٠ ص
(٦٨١)
250) مخالف هر يكى در ذات و صورت       =      شده يك چيز از حكم ضرورت
١٦٠ ص
(٦٨٢)
251) مواليد سه  گانه گشته ز ايشان       =      جماد آنگه نبات آنگاه حيوان
١٦١ ص
(٦٨٣)
252) هيولى را نهاده در ميانه       =      ز صورت گشته صافى صوفيانه
١٦١ ص
(٦٨٤)
253) همه از امر و حكم و داد داور       =      به جان استاده و گشته مسخّر
١٦١ ص
(٦٨٥)
254) جماد از قهر بر خاك اوفتاده       =      نبات از مهر بر پا ايستاده
١٦١ ص
(٦٨٦)
255) فروغ جانور از صدق و اخلاص       =      پى ابقاى جنس و نوع اشخاص
١٦٢ ص
(٦٨٧)
256) همه بر حكم داور كرده اقرار       =      مر او را روز و شب گشته طلبكار
١٦٢ ص
(٦٨٨)
257) به اصل خويش يك ره نيك بنگر       =      كه مادر را پدر شد نيز مادر
١٦٢ ص
(٦٨٩)
258) جهان را سر به سر در خويش مى  بين       =      هر آنچه آيد به آخر پيش مى  بين
١٦٣ ص
(٦٩٠)
259) در آخر گشت پيدا نقش آدم       =      طفيل ذات او شد هر دو عالم
١٦٣ ص
(٦٩١)
260) نه آخر علّت غايى در آخر       =      همى گردد به ذات خويش ظاهر؟
١٦٤ ص
(٦٩٢)
«عالم به طفيل ماست موجود       =      مائيم ز كائنات مقصود
١٦٤ ص
(٦٩٣)
هم مبدأ اوليم و آخر       =      هم غايت باطنيم و ظاهر»
١٦٤ ص
(٦٩٤)
261) ظلومى و جهولى ضدّ نورند       =      و ليكن مظهر عين ظهورند
١٦٤ ص
(٦٩٥)
262) چو پشت آينه باشد مكدّر       =      نمايد روى شخص از روى ديگر
١٦٥ ص
(٦٩٦)
263) شعاع آفتاب از چارم افلاك       =      نگردد منعكس جز بر سر خاك
١٦٥ ص
(٦٩٧)
264) تو بودى عكس معبود ملائك       =      از آن گشتى تو مسجود ملايك
١٦٥ ص
(٦٩٨)
265) بود از هر تنى پيش تو جانى       =      و زو در بسته با تو ريسمانى
١٦٦ ص
(٦٩٩)
266) از آن گشتند امرت را مسخّر       =      كه جان هر يكى در تست مضمر
١٦٦ ص
(٧٠٠)
267) تو مغز عالمى زان در ميانى       =      بدان خود را كه تو جان جهانى
١٦٧ ص
(٧٠١)
268) ترا ربع شمالى گشت مسكن       =      كه دل در جانب چپ باشد از تن
١٦٧ ص
(٧٠٢)
«جمله عالم چون تن و انسان دل است       =      هر چه مى  جويى ز انسان حاصل است
١٦٧ ص
(٧٠٣)
هر دو عالم جسم و جانش آدم است       =      زان كه آدم اصل جمله عالم است
١٦٧ ص
(٧٠٤)
هست انسان مركز دور جهان       =      نيست بى انسان مدار آسمان»
١٦٧ ص
(٧٠٥)
269) جهان عقل و جان سرمايه توست       =      زمين و آسمان پيرايه توست
١٦٨ ص
(٧٠٦)
270) ببين آن نيستى كو عين هستى است       =      بلندى را نگر كان ذات پستى است
١٦٨ ص
(٧٠٧)
271) طبيعى قوّت تو ده هزار است       =      ارادى برتر از حدّ شمار است
١٦٨ ص
(٧٠٨)
272) وز آن هر يك شده موقوف آلات       =      ز اعضا و جوارح وز رباطات
١٦٩ ص
(٧٠٩)
273) پزشكان اندرين گشتند حيران       =      فرو ماندند در تشريح انسان
١٦٩ ص
(٧١٠)
274) نبرده هيچ كس ره سوى اين كار       =      به عجز خويش كرده جمله اقرار
١٦٩ ص
(٧١١)
275) ز حقّ با هر يكى حظّى و قسمى است       =      معاد و مبدأ هر يك ز اسمى است
١٦٩ ص
(٧١٢)
276) از آن اسمند موجودات قائم       =      بدان اسمند در تسبيح دائم
١٧٠ ص
(٧١٣)
277) به مبدأ هر يكى زان مصدرى شد       =      به وقت بازگشتن چون درى شد
١٧٠ ص
(٧١٤)
278) از آن در كامد اوّل هم به در شد       =      اگر چه در معاش از در به در شد
١٧١ ص
(٧١٥)
279) از آن دانسته  اى تو جمله اسماء       =      كه هستى صورت عكس مسمّا
١٧١ ص
(٧١٦)
«اى قطره تو غافلى كه دريا       =      در جوى تو مى  رود هويدا
١٧٢ ص
(٧١٧)
در برج تو آفتاب و ماه است       =      ليكن پس پرده  اى سحاب است
١٧٢ ص
(٧١٨)
پيدا و نهان و بود و نابود       =      در لوح تو هست جمله موجود»
١٧٢ ص
(٧١٩)
280) ظهور قدرت و علم و ارادت       =      به تست اى بنده صاحب سعادت
١٧٢ ص
(٧٢٠)
281) سميعى و بصير و حىّ و گويا       =      بقا دارى نه از خود ليك از آنجا
١٧٢ ص
(٧٢١)
282) زهى اوّل كه عين آخر آمد       =      زهى باطن كه عين ظاهر آمد
١٧٣ ص
(٧٢٢)
283) تو از خود روز و شب اندر گمانى       =      همان بهتر كه خود را مى  ندانى
١٧٣ ص
(٧٢٣)
284) چو انجام تفكّر شد تحيّر       =      بدين جا ختم شد بحث تفكّر
١٧٣ ص
(٧٢٤)
285) كه باشم من مرا از من خبر كن       =      چه معنى دارد «اندر خود سفر كن»
١٧٤ ص
(٧٢٥)
286) دگر كردى سؤال از من كه من چيست       =      مرا از من خبر كن تا كه من كيست
١٧٤ ص
(٧٢٦)
287) چو هست مطلق آيد در اشارت       =      به لفظ من كنند از وى عبارت
١٧٤ ص
(٧٢٧)
288) حقيقت كز تعيّن شد معيّن       =      تو او را در عبارت گفته  اى من
١٧٤ ص
(٧٢٨)
289) من و تو عارض ذات وجوديم       =      مشبّك  هاى مشكات وجوديم
١٧٤ ص
(٧٢٩)
290) همه يك نور دان اشباح و ارواح       =      گه از آيينه پيدا گه زمصباح
١٧٥ ص
(٧٣٠)
«شد جهان آيينه رخسار دوست       =      هر دو عالم در حقيقت عكس اوست
١٧٦ ص
(٧٣١)
غير دريا گر نمايد موج آب       =      عين دريا دان تو امواج و حباب
١٧٦ ص
(٧٣٢)
گر تو هستى در جهان صاحب نظر       =      در جهان منگر به روى او نگر»
١٧٦ ص
(٧٣٣)
291) تو گويى لفظ من در هر عبارت       =      به سوى روح مى  باشد اشارت
١٧٦ ص
(٧٣٤)
292) چو كردى پيشواى خود خرد را       =      نمى  دانى ز جزو خويش خود را
١٧٦ ص
(٧٣٥)
293) برو اى خواجه خود را نيك بشناس       =      كه نبود فربهى مانند آماس
١٧٦ ص
(٧٣٦)
294) من تو برتر از جان و تن آمد       =      كه اين هر دو ز اجزاى من آمد
١٧٧ ص
(٧٣٧)
295) به لفظ من نه انسان است مخصوص       =      كه تا گويى بدان جان است مخصوص
١٧٧ ص
(٧٣٨)
296) يكى ره برتر از كون و مكان شو       =      جهان بگذار و خود در خود جهان شو
١٧٧ ص
(٧٣٩)
«گر تو برخيزى ز ما و من دمى       =      هر دو عالم پر ز خودبينى همى
١٧٨ ص
(٧٤٠)
اين تعيّن شد حجاب روى دوست       =      چونكه برخيزد تعيّن جمله اوست
١٧٨ ص
(٧٤١)
نيست گردد صورت بالا و پست       =      حق عيان بينى به نقش هر چه هست»
١٧٨ ص
(٧٤٢)
297) زخطّ وهمى هاى هويّت       =      دو چشمى مى  شود در وقت رؤيت
١٧٨ ص
(٧٤٣)
298) نماند در ميانه رهرو و راى       =      چوهاى هو شود ملحق بالله
١٧٨ ص
(٧٤٤)
299) بود هستى بهشت امكان چو دوزخ       =      من و تو در ميان مانند برزخ
١٧٩ ص
(٧٤٥)
300) چو برخيزد تو را اين پرده از پيش       =      نماند نيز حكم مذهب و كيش
١٧٩ ص
(٧٤٦)
301) همه حكم شريعت از من و توست       =      كه آن بر بسته جان و تن توست
١٨٠ ص
(٧٤٧)
302) من و تو چون نماند در ميانه       =      چه كعبه چه كنش چه دير و خانه
١٨٠ ص
(٧٤٨)
«در حقيقت ما و من سدّ ره است       =      من نگويد هر كه از حق آگه است»
١٨١ ص
(٧٤٩)
303) تعيّن نقطه و همى است بر عين       =      چو عينت گشت صافى غين شد عين
١٨١ ص
(٧٥٠)
304) دو خطوه بيش نبود راه سالك       =      اگر چه دارد او چندين مهالك
١٨١ ص
(٧٥١)
305) يك از هاى هويّت در گذشتن       =      دوم صحراى هستى در نوشتن
١٨٢ ص
(٧٥٢)
306) درين مشهد يكى شد جمع و افراد       =      چو واحد سارى اندر عين اعداد
١٨٢ ص
(٧٥٣)
307) تو آن جمعى كه عين وحدت آمد       =      تو آن واحد كه عين كثرت آمد
١٨٣ ص
(٧٥٤)
«عالم همه پرده  دار ما شد       =      ما برزخ دوست پرده  داريم
١٨٣ ص
(٧٥٥)
گر پرده ز روى كار افتد       =      ما پرده و پرده  دار و ياريم»
١٨٣ ص
(٧٥٦)
308) كسى اين سرّشناسد كو گذر كرد       =      زجزوى سوى كلّى يك سفر كرد
١٨٣ ص
(٧٥٧)
309) مسافر چون بود، رهرو كدام است؟       =      كه را گويم كه او مرد تمام است؟
١٨٥ ص
(٧٥٨)
310) دگر گفتى مسافر كيست در راه       =      كسى كوشد ز اصل خويش آگاه
١٨٥ ص
(٧٥٩)
311) مسافر آن بود كو بگذرد زود       =      زخود صافى شود چون آتش از دود
١٨٥ ص
(٧٦٠)
312) سلوكش سير كشفى دان ز امكان       =      سوى واجب به ترك شين و نقصان
١٨٦ ص
(٧٦١)
313) به عكس سير اوّل در منازل       =      رود تا گردد او انسان كامل
١٨٦ ص
(٧٦٢)
314) بدان اوّل كه تا چون گشت موجود       =      كه تا انسان كامل گشت مولود
١٨٧ ص
(٧٦٣)
315) در اطوار جمادى بود پيدا       =      پس از روح اضافى گشت دانا
١٨٧ ص
(٧٦٤)
316) پس آنگه جنبشى كرد او ز قدرت       =      پس از وى شد ز حق صاحب ارادت
١٨٨ ص
(٧٦٥)
317) به طفلى كرد باز احساس عالم       =      در او بالفعل شد وسواس عالم
١٨٨ ص
(٧٦٦)
318) چو جزويات شد در وى مرتّب       =      به كلّيّات ره برد از مركّب
١٨٩ ص
(٧٦٧)
319) غضب گشت اندر او پيدا و شهوت       =      و ز ايشان خاست حرص و بخل و نخوت
١٨٩ ص
(٧٦٨)
320) به فعل آمد صفت  هاى ذميمه       =      بتر شد از دد و ديو و بهيمه
١٩٠ ص
(٧٦٩)
321) تنزّل را بود اين نقطه اسفل       =      كه شد با نقطه وحدت مقابل
١٩١ ص
(٧٧٠)
322) شد از افعال كثرت بى نهايت       =      مقابل شد از اين رو با بدايت
١٩١ ص
(٧٧١)
«در ما نگاه كرد و هزاران هزار ديد       =      در خود نگاه كرد به جز خود يكى نديد
١٩٢ ص
(٧٧٢)
يك نكته گفت يار و ليكن بسى شنود       =      يك دانه كِشت دوست و ليكن بسى درود»
١٩٢ ص
(٧٧٣)
323) اگر گردد مقيّد اندرين دام       =      به گمراهى بود كمتر ز انعام
١٩٢ ص
(٧٧٤)
324) وگر نورى رسد از عالم جان       =      ز فيض جذبه يا از عكس برهان
١٩٢ ص
(٧٧٥)
325) دلش با نور حق همزاد گردد       =      وز آن راهى كه آمد باز گردد
١٩٣ ص
(٧٧٦)
326) ز جذبه يا ز برهان يقينى       =      رهى يابد به ايمان يقينى
١٩٣ ص
(٧٧٧)
327) كند يك رجعت از سجّين فجّار       =      رخ آرد سوى علّيين ابرار
١٩٤ ص
(٧٧٨)
328) به توبه متّصف گردد در آن دم       =      شود در اصطفاء ز اولاد آدم
١٩٥ ص
(٧٧٩)
329) زافعال نكوهيده شود پاك       =      چو ادريس نبى آيد در افلاك
١٩٦ ص
(٧٨٠)
«بمير اى دوست پيش از مرگ اگر مى زندگى خواهى       =      كه ادريس از چنين مردن بهشتى گشت پيش از ما»
١٩٦ ص
(٧٨١)
«چگونه طوف كنم در فضاى عالم قدس       =      كه در سراچه تركيب تخته بند تنم»
١٩٦ ص
(٧٨٢)
330) چو يابد از صفات بد نجاتى       =      شود چون نوح از آن صاحب ثباتى
١٩٧ ص
(٧٨٣)
331) نماند قدرت جزويش در كلّ       =      خليل آسا شود صاحب توكّل
١٩٧ ص
(٧٨٤)
332) ارادت با رضاى حق شود ضم       =      رود چون موسى اندر باب اعظم
١٩٨ ص
(٧٨٥)
333) زعلم خويشتن يابد رهايى       =      چو عيسىّ نبى گردد سمايى
١٩٩ ص
(٧٨٦)
334) دهد يك باره هستى را به تاراج       =      در آيد از پى احمد به معراج
١٩٩ ص
(٧٨٧)
335) رسيد چون نقطه آخر به اوّل       =      در آنجا نى مَلَك گنجد نه مرسل
١٩٩ ص
(٧٨٨)
336) نبى چون آفتاب آمد ولى ماه       =      مقابل گردد اندر لى مع الله
٢٠٠ ص
(٧٨٩)
337) نبوّت در كمال خويش صافى است       =      ولايت اندر او پيدا نه مخفى است
٢٠١ ص
(٧٩٠)
338) ولايت در ولىّ پوشيده بايد       =      ولى اندر نبىّ پيدا نمايد
٢٠٢ ص
(٧٩١)
339) ولىّ از پيروى چون همدم آمد       =      نبىّ را در ولايت محرم آمد
٢٠٢ ص
(٧٩٢)
340) ز اِن كُنْتُم تُحِبُّون يابد او راه       =      به خلوتخانه يُحْبِبْكُمُ الله
٢٠٣ ص
(٧٩٣)
341) در آن خلوت سرا محبوب گردد       =      به حق يك بارگى مجذوب گردد
٢٠٣ ص
(٧٩٤)
342) بود تابع ولىّ از روى معنى       =      بود عابد ولىّ در كوى معنى
٢٠٤ ص
(٧٩٥)
343) ولىّ آنگه رسد كارش به اتمام       =      كه با آغاز گردد باز انجام
٢٠٤ ص
(٧٩٦)
344) كسى مرد تمام است كز تمامى       =      كند با خواجگى كار غلامى
٢٠٥ ص
(٧٩٧)
345) پس آنگاهى كه ببريد او مسافت       =      نهد حق بر سرش تاج خلافت
٢٠٥ ص
(٧٩٨)
346) بقا مى  آيد او بعد از فنا باز       =      رود ز انجام ره ديگر به آغاز
٢٠٦ ص
(٧٩٩)
347) شريعت را شعار خويش سازد       =      طريقت را دثار خويش سازد
٢٠٦ ص
(٨٠٠)
348) حقيقت خود مقام ذات او دان       =      شده جامع ميان كفر و ايمان
٢٠٧ ص
(٨٠١)
349) به اخلاق حميده گشت موصوف       =      به علم و زهد و تقوى بوده معروف
٢٠٧ ص
(٨٠٢)
350) همه با او ولى او از همه دور       =      به زير قبّه  هاى ستر مستور
٢٠٨ ص
(٨٠٣)
351) تبه گردد سراسر مغز بادام       =      گرش از پوست بخراشى گه خام
٢٠٩ ص
(٨٠٤)
352) ولى چون پخته شد بى  پوست نيكوست       =      اگر مغزش برآرى بفكنى پوست
٢٠٩ ص
(٨٠٥)
353) شريعت پوست، مغز آمد حقيقت       =      ميان اين و آن باشد طريقت
٢٠٩ ص
(٨٠٦)
354) خلل در راه سالك نقص مغز است       =      چو مغزش پخته شد بى  پوست نغز است
٢١٠ ص
(٨٠٧)
355) چو عارف با يقين خويش پيوست       =      رسيده گشت مغز و پوست بشكست
٢١٠ ص
(٨٠٨)
356) وجودش اندر اين عالم نيايد       =      برون رفت و دگر هرگز نيايد
٢١١ ص
(٨٠٩)
«كدام دانه فرو رفت در زمين كه نرست       =      چرا به دانه انسانت اين گمان باشد»
٢١١ ص
(٨١٠)
357) وگر با پوست تابد تابش خور       =      درين نشأه كند يك دور ديگر
٢١١ ص
(٨١١)
358) درختى گردد او از آب و از خاك       =      كه شاخش بگذرد از هفتم افلاك
٢١٢ ص
(٨١٢)
359) همان دانه برون آيد دگر بار       =      يكى صد گشته از تقدير جبّار
٢١٢ ص
(٨١٣)
360) چو سير حبّه بر خطّ شجر شد       =      ز نقطه خطّ، ز خط دورى ديگر شد
٢١٣ ص
(٨١٤)
361) چو شد در دايره سالك مكمّل       =      رسد هم نقطه آخر به اوّل
٢١٤ ص
(٨١٥)
362) دگر باره شود مانند پرگار       =      بدان كارى كه اوّل بود بر كار
٢١٤ ص
(٨١٦)
363) چو كرد او قطع يك باره مسافت       =      نهد حق بر سرش تاج خلافت
٢١٤ ص
(٨١٧)
«هفت دريا اندر او يك قطره  اى       =      جمله هستى پيش مهرش ذرّه  اى
٢١٥ ص
(٨١٨)
يك دهن خواهم بهپهناى فلك       =      تا بگويم وصف آن رشك مَلَك
٢١٥ ص
(٨١٩)
ور دهان يابم چنين و صد چنين       =      تنگ آيد در بيان آن امين
٢١٥ ص
(٨٢٠)
وصف اين آدم كه نامش مى  برم       =      تا قيامت گر بگويم قاصرم»
٢١٥ ص
(٨٢١)
364) تناسخ نيست اين كز روى معنى       =      ظهوراتى است در عين تجلّى
٢١٥ ص
(٨٢٢)
«هر لحظه به شكل بت عيّار برآمد       =      هر دم به لباس دگر آن يار برآمد
٢١٦ ص
(٨٢٣)
اين نيست تناسخ سخن وحدت صرف است       =      كافر شود آن كس كه به افكار برآمد»
٢١٦ ص
(٨٢٤)
365) و قد سألوا و قالوا ما النهاية       =      فقيل هى الرجوع الى البداية
٢١٦ ص
(٨٢٥)
366) نبوّت را ظهور از آدم آمد       =      كمالش در وجود خاتم آمد
٢١٧ ص
(٨٢٦)
367) ولايت بود باقى تا سفر كرد       =      چو نقطه در جهان دور دگر كرد
٢١٧ ص
(٨٢٧)
«گه نبىّ بود و گهى ديگر ولىّ       =      گه محمد گشت و گاهى شد على
٢١٧ ص
(٨٢٨)
در نبىّ آمد بيان راه كرد       =      در ولىّ از سرّ حق آگاه كرد»
٢١٧ ص
(٨٢٩)
368) ظهور كلّ او باشد به خاتم       =      بدو يابد تمامى هر دو عالم
٢١٧ ص
(٨٣٠)
369) وجود اولياء او را چو عضوند       =      كه او كلّ است و ايشان همچو جزوند
٢١٨ ص
(٨٣١)
«جمله گشته خوشه چين خرمنش       =      دست امّيد همه در دامنش»
٢١٩ ص
(٨٣٢)
370) چو او از خواجه يابد نسبت تامّ       =      ازو با ظاهر آمد رحمت عامّ
٢١٩ ص
(٨٣٣)
371) شود او مقتداى هر دو عالم       =      خليفه گردد از اولاد آدم
٢٢٠ ص
(٨٣٤)
372) چو نور آفتاب از شب جدا شد       =      تو را صبح و طلوع و اِستوا شد
٢٢٠ ص
(٨٣٥)
373) دگر باره ز دور چرخ دوّار       =      زوال و عصر و مغرب شد پديدار
٢٢١ ص
(٨٣٦)
374) بود نور نبىّ خورشيد اعظم       =      گه از موسى پديد و گه ز آدم
٢٢١ ص
(٨٣٧)
375) اگر تاريخ عالَم را بخوانى       =      مراتب را يكايك باز دانى
٢٢٢ ص
(٨٣٨)
376) ز خور هر دم ظهور سايه  اى شد       =      كه آن معراج دين را پايه  اى شد
٢٢٢ ص
(٨٣٩)
377) زمان خواجه وقت استوا بود       =      كه از هر ظلّ و ظلمت مصطفا بود
٢٢٣ ص
(٨٤٠)
378) به خط استوا بر قامت راست       =      ندارد سايه پيش و پس چپ و راست
٢٢٣ ص
(٨٤١)
379) چو كرد او بر صراط حق اقامت       =      به امر فاستقم مى  داشت قامت
٢٢٣ ص
(٨٤٢)
380) نبودش سايه كو دارد سياهى       =      زهى نور خدا ظلّ الهى
٢٢٤ ص
(٨٤٣)
381) و را قبله ميان غرب و شرق است       =      از اين رو در ميان نور غرق است
٢٢٤ ص
(٨٤٤)
382) به دست او چو شيطان شد مسلمان       =      به زير پاى او شد سايه پنهان
٢٢٥ ص
(٨٤٥)
383) مراتب جمله زير پايه اوست       =      وجود خاكيان از سايه اوست
٢٢٥ ص
(٨٤٦)
384) ز نورش شد ولايت سايه گستر       =      مشارق با مغارب شد برابر
٢٢٦ ص
(٨٤٧)
385) زهر سايه كه اوّل گشت حاصل       =      در آخر شد يكى ديگر مقابل
٢٢٦ ص
(٨٤٨)
386) كنون هر عالمى باشد ز امّت       =      رسولى را مقابل در نبوّت
٢٢٧ ص
(٨٤٩)
387) نبىّ چون در نبوّت بوده اكمل       =      بود از هر ولىّ ناچار افضل
٢٢٧ ص
(٨٥٠)
388) ولايت شد به خاتم جمله ظاهر       =      بر اوّل نقطه هم ختم آمد آخر
٢٢٨ ص
(٨٥١)
389) ازو عالَم شود پر امن و ايمان       =      جماد و جانور يابد ازو جان
٢٢٨ ص
(٨٥٢)
«ز خود فانى و در عين بقائيم       =      وجود جمله موجودات مائيم
٢٢٨ ص
(٨٥٣)
جهان مرده هر دم زنده سازيم       =      چو بحر رحمت بى منتهائيم»
٢٢٨ ص
(٨٥٤)
390) نماند در جهان يك نَفْس كافر       =      شود عدل حقيقى جمله ظاهر
٢٢٨ ص
(٨٥٥)
391) بود از سرّ وحدت واقف حقّ       =      درو پيدا نمايد وجه مطلق
٢٢٨ ص
(٨٥٦)
392) كه شد بر سرّ وحدت واقف آخر       =      شناسايى چه آمد عارف آخر؟
٢٣٠ ص
(٨٥٧)
393) كسى بر سرّ وحدت گشت واقف       =      كه او واقف نشد اندر مواقف
٢٣٠ ص
(٨٥٨)
394) دل عارف شناساى وجود است       =      وجود مطلق او را در شهود است
٢٣٠ ص
(٨٥٩)
395) به جز هست حقيقى هست نشناخت       =      و يا هستى كه هستى پاك در باخت
٢٣١ ص
(٨٦٠)
396) وجود تو همه خار است و خاشاك       =      برون انداز از خود جمله را پاك
٢٣١ ص
(٨٦١)
397) برو تو خانه دل را فرو روب       =      مهيّا كن مقام و جاى محبوب
٢٣١ ص
(٨٦٢)
398) چو تو بيرون شوى او اندر آيد       =      به تو بى تو جمال خود نمايد
٢٣٢ ص
(٨٦٣)
«گر برافتد پرده ما از ميان       =      روى او بنمايد از كون و مكان
٢٣٢ ص
(٨٦٤)
شد حجاب روى جانان ما و من       =      جان من يك دم حجاب از رخ فكن»
٢٣٢ ص
(٨٦٥)
399) كسى كو از نوافل گشت محبوب       =      به لاى نفى كرد او خانه جاروب
٢٣٢ ص
(٨٦٦)
400) درون جاى محمود آن مكان يافت       =      ز بى يسمع و بى يبصر نشان يافت
٢٣٣ ص
(٨٦٧)
401) ز هستى تا بود باقى بر او شين       =      نيابد علم عارف صورت عين
٢٣٣ ص
(٨٦٨)
402) موانع تا نگردانى ز خود دور       =      درون خانه دل نايدت نور
٢٣٤ ص
(٨٦٩)
403) موانع چون در اين عالم چهار است       =      طهارت كردن از وى هم چهار است
٢٣٤ ص
(٨٧٠)
404) نخستين پاكى از احداث و انجاس       =      دوم از معصيت وز شرّ وسواس
٢٣٤ ص
(٨٧١)
405) سيوم پاكى ز اخلاق ذميمه است       =      كه با وى آدمى همچون بهيمه است
٢٣٥ ص
(٨٧٢)
«خلق نيكو شد به معنى راه راست       =      هر كه دارد خُلق بد دور از خداست»
٢٣٥ ص
(٨٧٣)
406) چهارم پاكى سرّ است از غير       =      كه اينجا منتهى مى  گرددش سير
٢٣٥ ص
(٨٧٤)
407) هر آن كو كرد حاصل اين طهارات       =      شود بى  شك سزاوار مناجات
٢٣٥ ص
(٨٧٥)
408) تو خود را تا به كلّى در نبازى       =      نمازت كى شود هرگز نمازى
٢٣٦ ص
(٨٧٦)
«گر بقاى جاودان خواهى دلا       =      از خودىّ خود به كلّى شو فنا
٢٣٦ ص
(٨٧٧)
در تجلّى جمال ذوالجلال       =      محو مطلق شو اگر خواهى وصال
٢٣٦ ص
(٨٧٨)
از حجاب ما و من يك دم برآ       =      وانگهى در بزم وصل او درآ»
٢٣٦ ص
(٨٧٩)
409) چو ذاتت پاك گردد از همه شين       =      نمازت گردد آنگه قرّة العين
٢٣٦ ص
(٨٨٠)
410) نماند در ميانه هيچ تمييز       =      شود معروف و عارف جمله يك چيز
٢٣٧ ص
(٨٨١)
411) اگر معروف و عارف ذات پاك است       =      چه سودا بر سر اين مُشت خاك است
٢٣٧ ص
(٨٨٢)
412) مكن بر نعمت حق ناسپاسى       =      كه تو حق را به نور حق شناسى
٢٣٧ ص
(٨٨٣)
413) جز او معروف و عارف نيست درياب       =      و ليكن خاك مى  بايد ز خور تاب
٢٣٨ ص
(٨٨٤)
414) عجب نبود كه ذرّه دارد امّيد       =      هواى تاب مهر و نور خورشيد
٢٣٨ ص
(٨٨٥)
415) به ياد آور مقام حال فطرت       =      كز آنجا باز دانى اصل فكرت
٢٣٨ ص
(٨٨٦)
416) الست بربّكم ايزد كه را گفت       =      كه بود آخر كه آن ساعت بلى گفت؟
٢٣٩ ص
(٨٨٧)
417) در آن روزى كه گِلها مى  سرشتند       =      به دل در قصّه ايمان نوشتند
٢٣٩ ص
(٨٨٨)
418) اگر آن نامه را يك ره بخوانى       =      هر آن چيزى كه مى  خواهى بدانى
٢٤٠ ص
(٨٨٩)
419) تو بستى عهد عقد بندگى دوش       =      ولى كردى به نادانى فراموش
٢٤٠ ص
(٨٩٠)
420) كلام حق بدان گشته است مُنْزَل       =      كه تا يادت دهد آن عهد اوّل
٢٤١ ص
(٨٩١)
421) اگر تو ديده  اى حق را به آغاز       =      در آنجا هم توانى ديدنش باز
٢٤١ ص
(٨٩٢)
422) صفاتش را ببين امروز اينجا       =      كه تا ذاتش توانى ديد فردا
٢٤١ ص
(٨٩٣)
423) و گرنه رنج خود ضايع مگردان       =      برو بنيوش لا تَهدى ز قرآن
٢٤٢ ص
(٨٩٤)
424) ندارد باورت اكمه ز الوان       =      و گر صد سال گويى نقل و برهان
٢٤٢ ص
(٨٩٥)
425) سفيد و سرخ و زرد و سبز و كاهى       =      به نزد وى نباشد جز سياهى
٢٤٣ ص
(٨٩٦)
426) نگر تا كور مادر زاد بد حال       =      كجا بينا شود از كحل كحّال
٢٤٣ ص
(٨٩٧)
427) خرد از ديدن احوال عقبا       =      بود چون كور مادر زاد دنيا
٢٤٣ ص
(٨٩٨)
428) وراى عقل طورى دارد انسان       =      كه بشناسد بدان اسرار پنهان
٢٤٤ ص
(٨٩٩)
429) بسان آتش اندر سنگ و آهن       =      نهاده است ايزد اندر جان و در تن
٢٤٤ ص
(٩٠٠)
«آتش است اين بانگ ناى و نيست باد       =      هر كه اين آتش ندارد نيست باد
٢٤٤ ص
(٩٠١)
آتش عشق است كاندر نى فتاد       =      جوشش عشق است كاندر مَى فتاد»
٢٤٥ ص
(٩٠٢)
430) از آن مجموع پيدا گردد اين راز       =      چو بشنيدى برو با خود بپرداز
٢٤٥ ص
(٩٠٣)
«تن ز جان و جان ز تن مستور نيست       =      ليك كس را ديد جان دستور نيست»
٢٤٥ ص
(٩٠٤)
431) چو بر هم اوفتاد آن سنگ و آهن       =      ز نورش هر دو عالم گشت روشن
٢٤٥ ص
(٩٠٥)
432) تويى تو نسخه نقش الهى       =      بجو از خويش هر چيزى كه خواهى
٢٤٥ ص
(٩٠٦)
«اى نسخه الهى كه تويى       =      وى آيينه جمال شاهى كه تويى
٢٤٦ ص
(٩٠٧)
بيرون ز تو نيست هر چه در عالم هست       =      از خود بطلب هر آنچه خواهى كه تويى»
٢٤٦ ص
(٩٠٨)
433) كدامين نقطه را نطق است انا الحق       =      چه گويى هرزه  اى بود آن مزبّق
٢٤٦ ص
(٩٠٩)
434) انا الحق كشف اسرار است مطلق       =      به جز حق كيست تا گويد انا الحق
٢٤٧ ص
(٩١٠)
«گفت آن يار كزو گشت سر دار بلند       =      جرمش اين بود كه اسرار هويدا مى  كرد»
٢٤٧ ص
(٩١١)
435) همه ذرّات عالم همچو منصور       =      تو خواهى مست گير و خواه مخمور
٢٤٨ ص
(٩١٢)
436) در اين تسبيح و تهليلند دايم       =      بدين معنى همه باشند قايم
٢٤٨ ص
(٩١٣)
«توحيد گوى تو نه بنى آدم  اند و بس       =      هر بلبلى كه زمزمه بر شاخسار كرد»
٢٤٩ ص
(٩١٤)
437) اگر خواهى كه گردد بر تو آسان       =      و ان من شىء را يك ره فرو خوان
٢٤٩ ص
(٩١٥)
438) چو كردى خويشتن را پنبه كارى       =      تو هم حلاّج وار اين دم برآرى
٢٤٩ ص
(٩١٦)
439) برآور پنبه پندارت از گوش       =      نداى واحد القهّار بنْيوش
٢٤٩ ص
(٩١٧)
440) ندا مى  آيد از حقّ بر دو امت       =      چرا گشتى تو موقوف قيامت
٢٥٠ ص
(٩١٨)
441) درآ در وادى ايمن كه ناگاه       =      درختى گويدت انّى انا اللّه
٢٥٠ ص
(٩١٩)
442) روا باشد انا الحقّ از درختى       =      چرا نبود روا از نيك بختى
٢٥٠ ص
(٩٢٠)
443) هر آن كس را كه اندر دل شكى نيست       =      يقين داند كه هستى جز يكى نيست
٢٥٠ ص
(٩٢١)
444) انانيّت بود حقّ را سزاوار       =      كه هو غيب است و غايب وهم و پندار
٢٥١ ص
(٩٢٢)
445) جناب حضرت حقّ را دويى نيست       =      در آن حضرت من و ما و تويى نيست
٢٥١ ص
(٩٢٣)
446) من و ما و تو و او هست يك چيز       =      كه در وحدت نباشد هيچ تمييز
٢٥١ ص
(٩٢٤)
447) هر آن كو خالى از خود چون خلا شد       =      انا الحق اندرو صوت و صدا شد
٢٥٢ ص
(٩٢٥)
448) شود با وجه باقى غير هالك       =      يكى گردد سلوك و سير و سالك
٢٥٢ ص
(٩٢٦)
449) حلول و اتّحاد آنجا محال است       =      كه در وحدت دويى عين ضلال است
٢٥٢ ص
(٩٢٧)
450) حلول و اتّحاد از غير خيزد       =      ولى وحدت همه از سير خيزد
٢٥٣ ص
(٩٢٨)
451) تعيّن بود كز هستى جدا شد       =      نه حقّ شد بنده نى بنده خدا شد
٢٥٣ ص
(٩٢٩)
«تا تويى پيدا، خدا باشد نهان       =      تو نهان شو تا كه حقّ گردد عيان
٢٥٤ ص
(٩٣٠)
چون بر افتد از جمال او نقاب       =      از پس هر ذرّه تابد آفتاب»
٢٥٤ ص
(٩٣١)
452) وجود خلق و كثرت در نمود است       =      نه هرچ آن مى  نمايد عين بود است
٢٥٤ ص
(٩٣٢)
«اين نقش  ها كه هست سراسر نمايش است       =      اندر نظر به صورت بسيار آمده است»
٢٥٤ ص
(٩٣٣)
453) بنه آيينه  اى اندر برابر       =      در او بنگر ببين آن شخص ديگر
٢٥٤ ص
(٩٣٤)
454) يكى ره باز بين تا چيست آن عكس       =      نه اين است و نه آن پس كيست آن عكس
٢٥٥ ص
(٩٣٥)
455) چو من هستم به ذات خود معيّن       =      ندانم تا چه باشد سايه من
٢٥٥ ص
(٩٣٦)
456) عدم با هستى آخر چون شود ضمّ؟!       =      نباشد نور و ظلمت هر دو با هم
٢٥٥ ص
(٩٣٧)
457) چو ماضى نيست مستقبل مه و سال       =      چه باشد غير از آن يك نقطه حال
٢٥٦ ص
(٩٣٨)
458) يكى نقطه است و همى گشته سارى       =      تو آن را نام كرده نهر جارى
٢٥٦ ص
(٩٣٩)
459) جز از من اندرين صحرا دگر كيست       =      بگو با من كه اين صوت و صدا چيست
٢٥٧ ص
(٩٤٠)
460) عرض فانى است جوهر زو مركّب       =      بگو كى بود يا خود كو مركّب
٢٥٧ ص
(٩٤١)
461) ز طول و عَرْض و از عمق است اجسام       =      وجودى چون پديد آيد ز اَعدام؟!
٢٥٨ ص
(٩٤٢)
462) از اين جنس است اصل جمله عالم       =      چو دانستى بيار ايمان فَالْزَمْ
٢٥٨ ص
(٩٤٣)
463) جز از حق نيست ديگر هستى الحقّ       =      هو الحقّ گوى و گر خواهى انا الحقّ
٢٥٩ ص
(٩٤٤)
464) نمود وهمى از هستى جدا كن       =      نه اى بيگانه خود را آشنا كن
٢٥٩ ص
(٩٤٥)
465) چرا مخلوق را گويند واصل       =      سلوك و سير او چون گشت حاصل؟
٢٦٠ ص
(٩٤٦)
466) وصال حقّ ز خلقيّت جدايى است       =      ز خود بيگانه گشتن آشنايى است
٢٦٠ ص
(٩٤٧)
«يار با ماست از ما كى جداست       =      مايى ما پرده ادبار ماست
٢٦٠ ص
(٩٤٨)
هر كه از ما و منى بيگانه شد       =      بى حجاب جان به جانان آشناست»
٢٦١ ص
(٩٤٩)
467) چو ممكن گرد امكان برفشاند       =      به جز واجب دگر چيزى نماند
٢٦١ ص
(٩٥٠)
468) وجود هر دو عالم چون خيال است       =      كه در وقت بقا عين زوال است
٢٦١ ص
(٩٥١)
469) نه مخلوق است آن كو گشت واصل       =      نگويد اين سخن را مرد كامل
٢٦٢ ص
(٩٥٢)
470) عدم كى راه يابد اندرين باب؟       =      چه نسبت خاك را با ربّ ارباب؟
٢٦٢ ص
(٩٥٣)
471) عدم چبْوَد كه با حقّ واصل آيد       =      و زو سير و سلوكى حاصل آيد
٢٦٢ ص
(٩٥٤)
472) اگر جانت شود زين معنى آگاه       =      بگويى در زمان استغفراللّه
٢٦٢ ص
(٩٥٥)
473) تو معدوم و عدم پيوسته ساكن       =      به واجب كى رسد معدوم ممكن
٢٦٣ ص
(٩٥٦)
474) ندارد هيچ جوهر بى عَرَض عين       =      عَرَض چبْوَد چو لا يبقى زمانين
٢٦٣ ص
(٩٥٧)
475) حكيمى كاندر اين فن كرد تصنيف       =      به طول و عرض و عمقش كرد تعريف
٢٦٤ ص
(٩٥٨)
476) هيولى چيست جز معدوم مطلق       =      كه مى  گردد بدو صورت محقّق
٢٦٤ ص
(٩٥٩)
477) چو صورت بى هيولى در قدم نيست       =      هيولى نيز بى او جز عدم نيست
٢٦٤ ص
(٩٦٠)
478) شده اجسام عالم زين دو معدوم       =      كه جز معدوم از ايشان نيست معلوم
٢٦٥ ص
(٩٦١)
479) ببين ماهيّتت را بى كم و بيش       =      نه موجود و نه معدوم است در خويش
٢٦٥ ص
(٩٦٢)
480) نظر كن در حقيقت سوى امكان       =      كه او بى هستى آمد عين نقصان
٢٦٥ ص
(٩٦٣)
481) وجود اندر كمال خويش سارى است       =      تعيّن  ها امور اعتبارى است
٢٦٥ ص
(٩٦٤)
482) امور اعتبارى نيست موجود       =      عدم بسيار و يك چيز است معدود
٢٦٦ ص
(٩٦٥)
483) جهان را نيست هستى جز مجازى       =      سراسر كار او لهو است و بازى
٢٦٦ ص
(٩٦٦)
«فردا كه پيشگاه حقيقت شود پديد       =      شرمنده رهروى كه عمل بر مجاز كرد»(2)
٢٦٦ ص
(٩٦٧)
484) بخارى مرتفع گردد ز دريا       =      به امر حقّ فرو بارد به صحرا
٢٦٧ ص
(٩٦٨)
485) شعاع آفتاب از چرخ چارم       =      براو افتد شود تركيب با هم
٢٦٧ ص
(٩٦٩)
486) كند گرمى دگر ره عزم بالا       =      در آويزد بدو آن آب دريا
٢٦٧ ص
(٩٧٠)
487) چو با ايشان شود خاك و هوا ضم       =      برون آيد نبات سبز و خرّم
٢٦٨ ص
(٩٧١)
488) غذاى جانور گردد ز تبديل       =      خورد انسان و يابد باز تحليل
٢٦٨ ص
(٩٧٢)
489) شود يك نطفه و گردد در اطوار       =      و ز آن انسان شود پيدا دگر بار
٢٦٩ ص
(٩٧٣)
490) چو نور نفس گويا در تن آمد       =      يكى جسم لطيف روشن آمد
٢٦٩ ص
(٩٧٤)
491) شود طفل و جوان و كهل و كمپير       =      بداند عقل و رأى و علم و تدبير
٢٦٩ ص
(٩٧٥)
492) رسد آنگه اجل از حضرت پاك       =      رود پاكى به پاكى خاك با خاك
٢٧٠ ص
(٩٧٦)
493) همه اجزاى عالم چون نباتند       =      كه يك قطره ز درياى حياتند
٢٧٠ ص
(٩٧٧)
494) زمان چون بگذرد بر وى شود باز       =      همه انجام ايشان همچو آغاز
٢٧٠ ص
(٩٧٨)
495) رود هر يك از ايشان سوى مركز       =      كه نگذارد طبيعت خوى مركز
٢٧١ ص
(٩٧٩)
496) چو دريايى است وحدت ليك پر خون       =      كزو خيزد هزاران موج مجنون
٢٧١ ص
(٩٨٠)
497) نگر تا قطره باران ز دريا       =      چگونه يافت چندين شكل و اسما؟
٢٧٢ ص
(٩٨١)
498) بخار و ابر و باران و نم و گِل       =      نبات و جانور انسان كامل
٢٧٢ ص
(٩٨٢)
499) همه يك قطره بود آخر در اوّل       =      كزو اين همه اشيا ممثّل
٢٧٢ ص
(٩٨٣)
500) جهان از عقل و نفس و چرخ و اجرام       =      چو آن يك قطره دان ز آغاز و انجام
٢٧٢ ص
(٩٨٤)
501) اجل چون در رسد در چرخ و انجم       =      شود هستى همه در نيستى گُم
٢٧٣ ص
(٩٨٥)
502) چو موجى بر زند گردد جهان طمس       =      يقين گردد كأن لم تغن بالأمس
٢٧٣ ص
(٩٨٦)
503) خيال از پيش بر خيزد به يك بار       =      نماند غير حقّ در دار ديّار
٢٧٤ ص
(٩٨٧)
504) تو را قربى شود آن لحظه حاصل       =      شوى تو بى تويى با دوست واصل
٢٧٤ ص
(٩٨٨)
505) وصال اينجايگه رفع خيال است       =      خيال از پيش برخيزد وصال است
٢٧٤ ص
(٩٨٩)
506) مگو ممكن زحدّ خويش بگذشت       =      نه او واجب شد و نه واجب او گشت
٢٧٥ ص
(٩٩٠)
507) هر آن كو در معانى گشت فايق       =      نگويد كين بود قلب حقايق
٢٧٥ ص
(٩٩١)
508) هزاران نشأ دارى خواجه در پيش       =      برو آمد شد خود را بينديش
٢٧٥ ص
(٩٩٢)
509) ز بحث جزء و كُلّ نشآت انسان       =      بگويم يك به يك پيدا و پنهان
٢٧٦ ص
(٩٩٣)
510) وصال ممكن و واجب به هم چيست       =      حديث قُرب و بُعد و بيش و كم چيست
٢٧٧ ص
(٩٩٤)
511) زمن بشنو حديث بى كم و بيش       =      ز نزديكى تو دور افتادى از خويش
٢٧٧ ص
(٩٩٥)
512) چو هستى را ظهورى در عدم شد       =      ز آنجا قرب و بعد و بيش و كم شد
٢٧٧ ص
(٩٩٦)
«هر چه هست از قامت ناساز بى اندام ماست       =      ورنه تشريف تو بر بالاى كس كوتاه نيست»
٢٧٨ ص
(٩٩٧)
513) قريب آن است كو را رشّ نور است       =      بعيد آن نيستى كز هست دور است
٢٧٨ ص
(٩٩٨)
514) اگر نورى زخود در تو رساند       =      تو را از هستى خود وا رهاند
٢٧٩ ص
(٩٩٩)
515) چه حاصل مر تو را زين بود و نابود       =      كزو گاهيت خوف و گه رجا بود
٢٧٩ ص
(١٠٠٠)
516) نترسد زو كسى كو را شناسد       =      كه طفل از سايه خود مى  هراسد
٢٧٩ ص
(١٠٠١)
«خلق اطفالند جز مست خدا       =      نيست بالغ جز رهيده از هوى»
٢٨٠ ص
(١٠٠٢)
517) نماند خوف اگر گردى روانه       =      نخواهد اسب تازى تازيانه
٢٨٠ ص
(١٠٠٣)
«عاشق آن باشد كه چون آتش بود       =      گرم رو سوزنده و سركش بود»
٢٨٠ ص
(١٠٠٤)
518) تو را از آتش دوزخ چه باك است       =      كه از هستى تن و جان تو پاك است
٢٨٠ ص
(١٠٠٥)
519) زآتش زرّ خالص بر فروزد       =      چو غشّى نيست اندر وى چه سوزد
٢٨٠ ص
(١٠٠٦)
520) تو را غير از تو چيزى نيست در پيش       =      و ليكن از وجود خود بينديش
٢٨١ ص
(١٠٠٧)
521) اگر در خويشتن گردى گرفتار       =      حجاب تو شود عالم به يك بار خويشتن منظور هستىِ سالك است
٢٨١ ص
(١٠٠٨)
522) تويى در دور هستى جزو اسفل       =      تويى با نقطه وحدت مقابل
٢٨١ ص
(١٠٠٩)
523) تعيّنهاى عالم بر تو طارى است       =      از آن گويى چو شيطان همچو من كيست
٢٨٢ ص
(١٠١٠)
524) از آن گويى مرا خود اختيار است       =      تن من مركب و جانم سوار است
٢٨٢ ص
(١٠١١)
525) زمام تن به دست جان نهادند       =      همه تكليف بر من زان نهادند
٢٨٣ ص
(١٠١٢)
526) ندانى كاين ره آتش پرست است       =      همه اين آفت و شومى ز هست است
٢٨٣ ص
(١٠١٣)
«اين كه فردا اين كنم يا آن كنم       =      خود دليل «اختيار» است اى صنم»
٢٨٤ ص
(١٠١٤)
527) كدامين اختيار اى مرد جاهل       =      كسى را كو بود بالذّات باطل
٢٨٤ ص
(١٠١٥)
528) چو بود توست يك سر همچو نابود       =      نگويى كاختيارت از كجا بود؟!
٢٨٤ ص
(١٠١٦)
529) كسى كو را وجود از خود نباشد       =      به ذات خويش نيك و بد نباشد
٢٨٤ ص
(١٠١٧)
530) كه را ديدى تو اندر جمله عالم       =      كه يك دم شادمانى يافت بى غم
٢٨٤ ص
(١٠١٨)
531) كه را شد حاصل آخر جمله امّيد       =      كه ماند اندر كمالى تا به جاويد
٢٨٥ ص
(١٠١٩)
532) مراتب باقى و اهل مراتب       =      به زير امر حقّ والله غالب
٢٨٥ ص
(١٠٢٠)
533) مؤثر حقّ شناس اندر همه جاى       =      زحدّ خويشتن بيرون منه پاى
٢٨٥ ص
(١٠٢١)
534) ز حال خويشتن پرس اين قدر چيست       =      وز آنجا بازدان كاهل قدر كيست
٢٨٦ ص
(١٠٢٢)
535) هر آن كس را كه مذهب غير جبر است       =      نبىّ فرموده كو مانند گبر است
٢٨٦ ص
(١٠٢٣)
536) چنان كان گَبْر يزدان و اهرمن گفت       =      همين نادان احمق او و من گفت
٢٨٧ ص
(١٠٢٤)
537) به ما افعال را نسبت مجازى است       =      نسب خود در حقيقت لهو و بازى است
٢٨٧ ص
(١٠٢٥)
538) نبودى تو كه فعلت آفريدند       =      تو را از بهر كارى برگزيدند
٢٨٧ ص
(١٠٢٦)
539) به قدرت بى سبب داراى بر حق       =      به علم خويش حكمى كرده مطلق
٢٨٨ ص
(١٠٢٧)
540) مقدّر گشته پيش از جان و از تن       =      براى هر يكى كارى معيّن
٢٨٨ ص
(١٠٢٨)
541) يكى هفصد هزاران ساله طاعت       =      به جا آورد و كردش طوق لعنت
٢٨٩ ص
(١٠٢٩)
542) دگر از معصيت نور و صفا ديد       =      چو توبه كرد نام اصطفا ديد
٢٨٩ ص
(١٠٣٠)
543) عجب  تر آنكه از اين ترك مأمور       =      شد از الطاف حقّ مرحوم و مغفور
٢٩٠ ص
(١٠٣١)
544) مر آن ديگر زمنهى گشت ملعون       =      زهى فعل تو بى چند و چه و چون
٢٩٠ ص
(١٠٣٢)
545) جناب كبريايى لاابالى است       =      منزّه از قياسات خيالى است
٢٩١ ص
(١٠٣٣)
546) چه بود اندر ازل اى مرد نا اهل       =      كه اين باشد محمّد آن ابو جهل
٢٩١ ص
(١٠٣٤)
547) كسى كو با خدا چون و چرا گفت       =      چو مشرك حضرتش را ناسزا گفت
٢٩٢ ص
(١٠٣٥)
548) ورا زيبد كه پرسد از چه و چون       =      نباشد اعتراض از بنده موزون
٢٩٢ ص
(١٠٣٦)
549) خداوندى همه در كبريايى است       =      نه علّت لايق فعل خدايى است
٢٩٢ ص
(١٠٣٧)
550) سزاوار خدايى لطف و قهر است       =      و ليكن بندگى در فقر و جبر است
٢٩٣ ص
(١٠٣٨)
551) كرامت آدمى را اضطرار است       =      نه آن كو را نصيبى ز اختيار است
٢٩٣ ص
(١٠٣٩)
552) نبوده هيچ چيزى هرگز از خود       =      پس آنگه پرسدش از نيك و از بد
٢٩٤ ص
(١٠٤٠)
553) ندارد اختيار و گشته مأمور       =      زهى مسكين كه شد مختار مجبور
٢٩٤ ص
(١٠٤١)
554) نه ظلم است اين كه عين علم و عدل است       =      نه جور است اين كه محض لطف و فضل است
٢٩٥ ص
(١٠٤٢)
555) به شرعت زآن سبب تكليف كردند       =      كه از ذات خودت تعريف كردند
٢٩٥ ص
(١٠٤٣)
556) چو از تكليف حقّ عاجز شوى تو       =      به يك بار از ميان بيرون روى تو
٢٩٦ ص
(١٠٤٤)
557) به كلّيت رهايى يابى از خويش       =      غنى گردى به حقّ اى مرد درويش
٢٩٦ ص
(١٠٤٥)
558) برو جان پدر تن در قضا ده       =      به تقديرات يزدانى رضا دِه
٢٩٧ ص
(١٠٤٦)
559) چه بحر است آنكه نطقش ساحل آمد       =      زقعر او چه گوهر حاصل آمد
٢٩٨ ص
(١٠٤٧)
560) يكى درياست هستى نطق ساحل       =      صدف حرف و جواهر دانش دل
٢٩٨ ص
(١٠٤٨)
561) به هر موجى هزاران دُرّ شهوار       =      برون ريزد زنقل و نصّ اخبار
٢٩٨ ص
(١٠٤٩)
562) هزاران موج خيزد هر دم از وى       =      نگردد قطره  اى هرگز كم از وى
٢٩٩ ص
(١٠٥٠)
563) وجود علم از آن درياى ژرف است       =      غلاف دُرّ او از صوت و حرف است
٢٩٩ ص
(١٠٥١)
564) معانى چون كند اينجا تنزّل       =      ضرورت باشد او را از تمثّل
٣٠٠ ص
(١٠٥٢)
565) شنيدم من كه اندر ماه نيسان       =      صدف بالا رود از قعر عمّان
٣٠٠ ص
(١٠٥٣)
566) زشيب قعر بحر آيد برافراز       =      به روى بحر بنشيند دهن باز
٣٠١ ص
(١٠٥٤)
567) بخارى مرتفع گردد ز دريا       =      فرو بارد به امر حقّ تعالى
٣٠١ ص
(١٠٥٥)
568) چكد اندر دهانش قطره  اى چند       =      شود بسته دهان او به صد بند
٣٠١ ص
(١٠٥٦)
569) رود تا قعر دريا با دل پر       =      شود آن قطره باران يكى دُرّ
٣٠٢ ص
(١٠٥٧)
570) به قعر اندر رود غوّاص دريا       =      از آن آرد برون لؤلؤ لالا
٣٠٢ ص
(١٠٥٨)
571) تن تو ساحل و هستى چو درياست       =      بخارش فيض و باران علم اسماست
٣٠٢ ص
(١٠٥٩)
572) خرد غوّاص آن بحر عظيم است       =      كه او را صد جواهر در گليم است
٣٠٣ ص
(١٠٦٠)
573) دل آمد علم را مانند يك ظرف       =      صدف بر علم دل صوت است با حرف
٣٠٣ ص
(١٠٦١)
574) نفس گردد روان چون برق لامع       =      رسد زو حرف  ها با گوش سامع
٣٠٤ ص
(١٠٦٢)
575) صدف بشكن برون كن دُرّ شهوار       =      بيفكن پوست مغز نغز بردار
٣٠٤ ص
(١٠٦٣)
576) لغت با اشتقاق و نحو با صرف       =      همى گردد همه پيرامن حرف
٣٠٤ ص
(١٠٦٤)
577) هر آن كاو جمله عمر خود درين كرد       =      به هرزه صرف عمر نازنين كرد
٣٠٥ ص
(١٠٦٥)
578) ز جوزش قشر خشك افتاد در دست       =      نيابد مغز هر كاو پوست نشكست
٣٠٥ ص
(١٠٦٦)
579) بلى بى پوست ناپخته است هر مغز       =      ز علم ظاهر آمد علم دين نغز
٣٠٥ ص
(١٠٦٧)
580) زمن جان برادر پند بنيوش       =      به جان و دل برو در علم دين كوش
٣٠٦ ص
(١٠٦٨)
581) كه عالِم در دو عالَم سرورى يافت       =      اگر كهتر بُد از وى مهترى يافت
٣٠٦ ص
(١٠٦٩)
582) عمل كان از سر احوال باشد       =      بسى بهتر زعلم قال باشد
٣٠٦ ص
(١٠٧٠)
583) ولى كارى كه از آب و گل آيد       =      نه چون علم است كان كار دل آيد
٣٠٧ ص
(١٠٧١)
584) ميان جسم و جان بنگر چه فرق است       =      كه اين را غرب  گيرى و آن چه شرق است
٣٠٧ ص
(١٠٧٢)
585) از اينجا باز دان احوال اعمال       =      به نسبت با علوم قال با حال
٣٠٧ ص
(١٠٧٣)
586) نه علم است آنكه دارد ميل دنيا       =      كه صورت دارد امّا نيست معنا
٣٠٨ ص
(١٠٧٤)
587) نگردد علم هرگز جمع با آز       =      ملك خواهى سگ از خود دور انداز
٣٠٨ ص
(١٠٧٥)
588) علوم دين ز اخلاق فرشته است       =      نيابد در دلى كاو سگ سرشت است
٣٠٩ ص
(١٠٧٦)
589) حديث مصطفى آخر همين است       =      نكو بشنو كه البتّه چنين است
٣٠٩ ص
(١٠٧٧)
590) درون خانه  اى چون هست صورت       =      فرشته نايد اندر وى ضرورت
٣٠٩ ص
(١٠٧٨)
591) برو بزداى اوّل تخته دل       =      كه تا سازد ملك پيش تو منزل
٣٠٩ ص
(١٠٧٩)
592) ازو تحصيل كن علم وراثت       =      زبهر آخرت مى  كن حراثت
٣١٠ ص
(١٠٨٠)
593) كتاب حقّ بخوان از نفس و آفاق       =      مزيّن شو به اصل جمله اخلاق
٣١٠ ص
(١٠٨١)
594) اصول خلق نيك آمد عدالت       =      پس از وى حكمت و عفّت شجاعت
٣١١ ص
(١٠٨٢)
595) حكيمى راست كردار است و گفتار       =      كسى كاو متّصف گردد بدين چار
٣١١ ص
(١٠٨٣)
596) به حكمت باشدش جان و دل آگه       =      نه گُربُز باشد و نه نيز ابله
٣١١ ص
(١٠٨٤)
597) به عفّت شهوت خود كرده مستور       =      شره همچون خمود از وى شده دور
٣١٢ ص
(١٠٨٥)
598) شجاع و صافى از ذلّ تكبّر       =      مبرّا ذاتش از جبن و تهوّر
٣١٢ ص
(١٠٨٦)
599) عدالت چون شعار ذات او شد       =      ندارد ظلم از آن خُلقش نكو شد
٣١٣ ص
(١٠٨٧)
600) همه اخلاق نيكو در ميانه است       =      كه از افراط و تفريطش كرانه است
٣١٣ ص
(١٠٨٨)
601) ميانه چون صراط المستقيم است       =      زهر دو جانبش قعر جحيم است
٣١٣ ص
(١٠٨٩)
602) به باريكى و تيزى موى و شمشير       =      نه روى گشتن و بودن بر او دير
٣١٤ ص
(١٠٩٠)
603) عدالت چون يكى دارد ز اضداد       =      همين هفت آمد اين اضداد ز اعداد
٣١٤ ص
(١٠٩١)
604) به زير هر عدد سرّى نهفت است       =      از آن درهاى دوزخ نيز هفت است
٣١٤ ص
(١٠٩٢)
605) چنان كز ظلم شد دوزخ مهيّا       =      بهشت آمد هميشه عدل را جا
٣١٤ ص
(١٠٩٣)
606) جزاى عدل نور و رحمت آمد       =      سزاى ظلم لعن و ظلمت آمد
٣١٥ ص
(١٠٩٤)
607) ظهور نيكويى در اعتدال است       =      عدالت جسم را اقصى الكمال است
٣١٥ ص
(١٠٩٥)
608) مركّب چون شود مانند يك چيز       =      ز اجزا دور گردد فعل تمييز
٣١٥ ص
(١٠٩٦)
609) بسيط الذّات را مانند گردد       =      ميان اين و آن پيوند گردد
٣١٦ ص
(١٠٩٧)
610) نه پيوندى كه از تركيب اجزاست       =      كه روح از وصف جسميّت مبرّاست
٣١٦ ص
(١٠٩٨)
611) چو آب و گل شود يك باره صافى       =      رسد از حقّ بدو روح اضافى
٣١٦ ص
(١٠٩٩)
612) چو يابد تسويه اجزاى اركان       =      در او گيرد فروغ عالم جان
٣١٧ ص
(١١٠٠)
613) شعاع جان سوى تن وقت تعديل       =      چو خورشيد زمين آمد به تمثيل
٣١٧ ص
(١١٠١)
614) اگر چه خور به چرخ چارمين است       =      شعاعش نور تدبير زمين است
٣١٧ ص
(١١٠٢)
615) طبيعت  هاى عنصر نزد خور نيست       =      كواكب گرم و خشك و سرد و تر نيست
٣١٨ ص
(١١٠٣)
616) عناصر جمله از وى گرم و سرد است       =      سفيد و سرخ و سبز و آل و زرد است
٣١٨ ص
(١١٠٤)
617) بود حكمش روان چون شاه عادل       =      كه نه خارج توان گفتن نه داخل
٣١٨ ص
(١١٠٥)
618) چو از تعديل شد اركان موافق       =      زحُسنش نفس گويا گشت عاشق
٣١٩ ص
(١١٠٦)
619) نكاح معنوى افتاد در دين       =      جهان را نفس كلّى داد كابين
٣١٩ ص
(١١٠٧)
620) از ايشان مى  پديد آيد فصاحت       =      علوم و نطق و اخلاق و صباحت
٣١٩ ص
(١١٠٨)
621) ملاحت از جهان بى مثالى       =      درآمد همچو رند لاابالى
٣٢٠ ص
(١١٠٩)
622) به شهرستان نيكويى علم زد       =      همه ترتيب عالم را بهم زد
٣٢٠ ص
(١١١٠)
623) گهى بر رخش حُسن او شهسوار است       =      گهى با نطق تيغ آبدار است
٣٢١ ص
(١١١١)
624) چو در شخص است خوانندش ملاحت       =      چو در نطق است گويندش فصاحت
٣٢١ ص
(١١١٢)
625) ولىّ و شاه و درويش و پيمبر       =      همه در تحت حكم او مسخّر
٣٢١ ص
(١١١٣)
626) درون حُسن روى نيكوان چيست       =      نه آن حسن است تنها، گوى آن چيست
٣٢٢ ص
(١١١٤)
627) جز از حقّ مى  نيايد دلربايى       =      كه شركت نيست كس را در خدايى
٣٢٢ ص
(١١١٥)
628) كجا شهوت دل مردم ربايد       =      كه حقّ گه گه ز باطل مى  نمايد
٣٢٣ ص
(١١١٦)
629) مؤثر حقّ  شناس اندر همه جاى       =      ز حدّ خويشتن بيرون منه پاى
٣٢٣ ص
(١١١٧)
630) حقّ اندر كسوت حقّ دين حقّ دان       =      حقّ اندر باطل آمد كار شيطان
٣٢٣ ص
(١١١٨)
631) چه جزو است آنكه او از كلّ فزون است       =      طريق جستن آن جزو چون است؟
٣٢٥ ص
(١١١٩)
632) وجود آن جزودان كز كلّ فزون است       =      كه موجود است كلّ وين باژگون است
٣٢٥ ص
(١١٢٠)
633) بود موجود را كثرت برونى       =      كه از وحدت ندارد جز درونى
٣٢٥ ص
(١١٢١)
634) وجود كلّ ز كثرت گشت ظاهر       =      كه او در وحدت جزو است ساتر
٣٢٦ ص
(١١٢٢)
635) چو كلّ از روى ظاهر هست بسيار       =      بود از جزو خود كمتر به مقدار
٣٢٦ ص
(١١٢٣)
636) نه آخر واجب آمد جزو هستى       =      كه هستى كرد او را زير دستى
٣٢٧ ص
(١١٢٤)
637) ندارد كل وجودى در حقيقت       =      كه او چون عارضى شد بر حقيقت
٣٢٧ ص
(١١٢٥)
638) وجود كلّ كثيرواحد آيد       =      كثير از روى كثرت مى  نمايد
٣٢٧ ص
(١١٢٦)
639) عرض شد هستيى كان اجتماعى است       =      عرض سوى عدم بالذات ساعى است
٣٢٨ ص
(١١٢٧)
640) به هر جزوى ز كلّ كان نيست گردد       =      كلّ اندر دم ز امكان نيست گردد
٣٢٨ ص
(١١٢٨)
641) جهان كلّ است و در هر طرفة  العين       =      عدم گردد و لا يبقى زمانين
٣٢٨ ص
(١١٢٩)
642) دگر باره شود پيدا جهانى       =      به هر لحظه زمين و آسمانى
٣٢٩ ص
(١١٣٠)
643) به هر ساعت جوان و كهنه پير است       =      به هر دم اندرو حشر و نشير است
٣٢٩ ص
(١١٣١)
644) درو چيزى دو ساعت مى  نپايد       =      در آن لحظه كه مى  ميرد بزايد
٣٢٩ ص
(١١٣٢)
645) و ليكن طامة  الكبرى نه اين است       =      كه اين يوم عمل آن يوم دين است
٣٣٠ ص
(١١٣٣)
646) از آن تا اين بسى فرق است زنهار       =      به نادانى مكن خود را گرفتار
٣٣١ ص
(١١٣٤)
647) نظر بگشاى در تفصيل و اجمال       =      نگر در ساعت و روز و مه و سال
٣٣١ ص
(١١٣٥)
648) اگر خواهى كه اين معنى بدانى       =      تو را هم هست مرگ و زندگانى
٣٣٢ ص
(١١٣٦)
649) ز هر چه در جهان از زير و بالاست       =      مثالش در تن و جان تو پيداست
٣٣٢ ص
(١١٣٧)
650) جهان چون توست يك شخص معيّن       =      تو او را گشته چون جان، او تو را تن
٣٣٢ ص
(١١٣٨)
«ما حاوى سرّ كن فكانيم       =      ما نسخه جامع جهانيم
٣٣٣ ص
(١١٣٩)
اين جمله جهان مثال جسم است       =      ما جان جهان و جان جانيم
٣٣٣ ص
(١١٤٠)
مائيم محيط هر دو عالم       =      بنگر كه چو بحر بيكرانيم
٣٣٣ ص
(١١٤١)
آن گنج نهان به ما عيان شد       =      ما خود به طلسم داستانيم
٣٣٣ ص
(١١٤٢)
چون مظهر ظاهريم و باطن       =      هم عين عيان و هم نهانيم
٣٣٣ ص
(١١٤٣)
بيرون ز احاطه جهانيم       =      برتر ز زمين و از مكانيم
٣٣٣ ص
(١١٤٤)
از ما مطلب نشان اسيرى       =      از نام و نشان چو بى نشانيم»
٣٣٣ ص
(١١٤٥)
651) سه گونه نوع انسان را ممات است       =      يكى هر لحظه وان بر حسب ذات است
٣٣٣ ص
(١١٤٦)
652) دوم زانها ممات اختيارى است       =      سوم مردن مر او را اضطرارى است
٣٣٤ ص
(١١٤٧)
653) چو مرگ و زندگى باشد مقابل       =      سه نوع آمد حياتش در سه منزل
٣٣٤ ص
(١١٤٨)
654) جهان را نيست مرگ اختيارى       =      كه آن را از همه عالم تو دارى
٣٣٥ ص
(١١٤٩)
اقتلونى اقتلونى يا ثقات       =      انّ فى قتلى حيات فى حيات
٣٣٥ ص
(١١٥٠)
655) ولى هر لحظه مى  گردد مبدّل       =      در آخر هم شود مانند اوّل
٣٣٥ ص
(١١٥١)
«هر زمان نو مى  شود دنيا و ما       =      بى خبر از نو شدن اندر بقا
٣٣٥ ص
(١١٥٢)
آن ز تندى مستمر شكل آمدست       =      چون شرر كش تيز جنبانى بدست»
٣٣٥ ص
(١١٥٣)
656) هرآنچ آن گردد اندر حشر پيدا       =      ز تو در نزع مى  گردد هويدا
٣٣٥ ص
(١١٥٤)
657) تن تو چون زمين، سر آسمان است       =      حواست انجم و خورشيد جان است
٣٣٦ ص
(١١٥٥)
658) چو كوه است استخوانهايى كه سخت است       =      نباتت موى و اطرافت درخت است
٣٣٦ ص
(١١٥٦)
659) تنت در وقت مردن از ندامت       =      بلرزد چون زمين روز قيامت
٣٣٦ ص
(١١٥٧)
660) دماغ آشفته و جان تيره گردد       =      حواست همچو انجم خيره گردد
٣٣٧ ص
(١١٥٨)
661) مسامت گردد از خوى همچو دريا       =      تو در وى غرقه گشته بى سر و پا
٣٣٧ ص
(١١٥٩)
662) شود از جان كنش اى مرد مسكين       =      ز سستى استخوانها پشم رنگين
٣٣٨ ص
(١١٦٠)
663) به هم پيچيده گردد ساق با ساق       =      همه جفتى شود از جفت خود طاق
٣٣٨ ص
(١١٦١)
664) چو روح از تن به كليّت جدا شد       =      زمينت قاع صفصف لاترى شد
٣٣٨ ص
(١١٦٢)
665) بدين منوال باشد حال عالم       =      كه تو در خويش مى  بينى در آن دم
٣٣٩ ص
(١١٦٣)
666) بقاء حقّ راست، باقى جمله فانى است       =      بيانش جمله در سبع المثانى است
٣٣٩ ص
(١١٦٤)
667) به كُلّ من عليها فان بيان كرد       =      لفى خلق جديد هم عيان كرد
٣٤٠ ص
(١١٦٥)
668) بود ايجاد و اِعدام دو عالم       =      چو خلق و بعث نفس ابن آدم
٣٤٠ ص
(١١٦٦)
669) هميشه خلق در خلق جديد است       =      و گر چه مدّت عمرش مديد است
٣٤١ ص
(١١٦٧)
670) هميشه فيض فضل حقّ تعالى       =      بود از شأن خود اندر تجلّى
٣٤١ ص
(١١٦٨)
671) از آن جانب بود ايجاد و تكميل       =      و از اين جانب بود هر لحظه تبديل
٣٤٢ ص
(١١٦٩)
672) و ليكن چون گذشت اين طور دنيا       =      بقاى كلّ بود در دار عقبا
٣٤٢ ص
(١١٧٠)
673) كه هر چيزى كه بينى بالضرورت       =      دو عالم دارد از معنى و صورت
٣٤٢ ص
(١١٧١)
674) وصال اوّلين عين فراق است       =      مر آن ديگر ز عنداللّه باق است
٣٤٣ ص
(١١٧٢)
675) بقا اسم وجود آمد و ليكن       =      به جايى كان بود ساير چو ساكن
٣٤٣ ص
(١١٧٣)
676) مظاهر چون فتد بر وفق ظاهر       =      در اوّل مى  نمايد عين آخر
٣٤٣ ص
(١١٧٤)
677) هر آنچ آن هست بالقوّه دراين دار       =      به فعل آيد در آن عالم به يكبار
٣٤٤ ص
(١١٧٥)
678) ز تو هر فعل كاوّل گشت صادر       =      در آن گردى به بارى چند قادر
٣٤٤ ص
(١١٧٦)
679) به هر بارى اگر نفع است اگر ضرّ       =      شود در نفس تو چيزى مدخّر
٣٤٤ ص
(١١٧٧)
680) به عادت حالها با خوى گردد       =      به مدّت ميوه  ها خوشبوى گردد
٣٤٥ ص
(١١٧٨)
681) از آن آموخت انسان پيشه  ها را       =      و ز آن تركيب كرد انديشه  ها را
٣٤٥ ص
(١١٧٩)
682) همه افعال و اقوال مدخّر       =      هويدا گردد اندر روز محشر
٣٤٥ ص
(١١٨٠)
683) چو عريان گردى از پيراهن تن       =      شود عيب و هنر يكباره روشن
٣٤٦ ص
(١١٨١)
684) تنت باشد وليكن بى كدورت       =      كه بنمايد از او چون آب صورت
٣٤٦ ص
(١١٨٢)
685) همه پيدا شود آنجا ضمائر       =      فرو خوان آيه تبلى السرائر
٣٤٦ ص
(١١٨٣)
686) دگر باره به وفق عالم خاص       =      شود اخلاق تو اجسام و اشخاص
٣٤٦ ص
(١١٨٤)
687) چنان كز قوّت عنصر در اينجا       =      مواليد سه گانه گشت پيدا
٣٤٧ ص
(١١٨٥)
688) همه اخلاق تو در عالم جان       =      گهى انوار گردد گاه نيران
٣٤٧ ص
(١١٨٦)
689) تعيّن مرتفع گردد ز هستى       =      نماند در نظر بالا و پستى
٣٤٧ ص
(١١٨٧)
«هر كه غرق بحر وحدت شد خبر دارد ز ما       =      ورنه حال ما چه داند هر كه او بر ساحل است»
٣٤٨ ص
(١١٨٨)
690) نماند مرگ تن در دار حيوان       =      به يكرنگى بر آيد قالب و جان
٣٤٨ ص
(١١٨٩)
691) بود پا و سر و چشم تو چون دل       =      شود صافى ز ظلمت صورت گل
٣٤٨ ص
(١١٩٠)
692) كند هم نور حقّ بر تو تجلى       =      ببينى بى جهت حقّ را تعالى
٣٤٩ ص
(١١٩١)
693) دو عالم را همه بر هم زنى تو       =      ندانم تا چه مستيها كنى تو
٣٤٩ ص
(١١٩٢)
«ساقى بده مى  اى كه بود مستيش فنا       =      تا وارهاندم ز خيال منّى و ما
٣٤٩ ص
(١١٩٣)
زان باده  اى كه چونكه بنوشيم جرعه اى       =      فارغ كند ز غصه دنيا و دين مرا
٣٥٠ ص
(١١٩٤)
دايم حريف شاهد و مى باش و رند و مست       =      گر زآنكه مى  روى ره رندان بى ريا»
٣٥٠ ص
(١١٩٥)
694) سقاهم ربّهم چبْوَد بينديش       =      طهورا چيست صافى گشتن از خود
٣٥٠ ص
(١١٩٦)
695) زهى شربت زهى لذّت زهى ذوق       =      زهى دولت زهى حيرت زهى شوق
٣٥٠ ص
(١١٩٧)
696) خوشا آن دم كه ما بى خويش باشيم       =      غنىّ مطلق و درويش باشيم
٣٥١ ص
(١١٩٨)
697) نه دين نه عقل نه تقوى نه ادراك       =      فتاده مست و حيران بر سر خاك
٣٥١ ص
(١١٩٩)
698) بهشت و حور و خلد اينجا چه سنجد       =      كه بيگانه در آن خلوت نگنجد
٣٥١ ص
(١٢٠٠)
699) چو رويت ديدم و خوردم از آن مى       =      ندانم تا چه خواهد شد پس از وى
٣٥٢ ص
(١٢٠١)
700) پى هر مستيى باشد خمارى       =      در اين انديشه دل خون گشت بارى
٣٥٢ ص
(١٢٠٢)
701) قديم و محدث از هم چون جدا شد       =      كه اين عالم شد آن ديگر خدا شد
٣٥٤ ص
(١٢٠٣)
702) قديم و محدث از هم خود جدا نيست       =      كه از هستى است باقى دائماً نيست
٣٥٤ ص
(١٢٠٤)
703) همه آن است و اين مانند عنقا است       =      جز از حقّ جمله اسم بى مسمى است
٣٥٤ ص
(١٢٠٥)
704) عدم موجود گردد اين محال است       =      وجود از روى هستى لايزال است
٣٥٥ ص
(١٢٠٦)
705) نه آن اين گردد و نه اين شود آن       =      همه اِشكال گردد بر تو آسان
٣٥٥ ص
(١٢٠٧)
706) جهان خود جمله امر اعتبارى است       =      چو آن يك نقطه كاندر دور سارى است
٣٥٦ ص
(١٢٠٨)
707) برو يك نقطه آتش بگردان       =      كه بينى دايره از سرعت آن
٣٥٦ ص
(١٢٠٩)
708) يكى گر در شمار آيد به ناچار       =      نگردد واحد از اعداد بسيار
٣٥٦ ص
(١٢١٠)
709) حديث ما سوى الله را رها كن       =      به عقل خويش اين را زان جدا كن
٣٥٧ ص
(١٢١١)
710) چه شك دارى درين كاين چون خيال است       =      كه با وحدت دويى عين محال است
٣٥٧ ص
(١٢١٢)
711) عدم مانند هستى بود يكتا       =      همه كثرت ز نسبت گشت پيدا
٣٥٧ ص
(١٢١٣)
712) ظهور اختلاف و كثرت و شأن       =      شده پيدا ز بوقلمون امكان
٣٥٨ ص
(١٢١٤)
713) وجود هر يكى چون بود واحد       =      به وحدانيّت حقّ گشت شاهد
٣٥٨ ص
(١٢١٥)
714) چه خواهد مرد معنى زان عبارت       =      كه دارد سوى چشم و لب اشارت
٣٥٩ ص
(١٢١٦)
715) چه جويد از رخ و زلف و خط و خال       =      كسى كاندر مقامات است و احوال
٣٥٩ ص
(١٢١٧)
716) هر آن چيزى كه در عالم عيان است       =      چو عكسى ز آفتاب آن جهان است
٣٦٠ ص
(١٢١٨)
717) جهان چون زلف و خال و خط و ابروست       =      كه هر چيزى به جاى خويش نيكوست
٣٦٠ ص
(١٢١٩)
718) تجلّى گه جمال و گه جلال است       =      رخ و زلف آن معانى را مثال است
٣٦١ ص
(١٢٢٠)
719) صفات حقّ تعالى لطف و قهر است       =      رخ و زلف بتان را زان دو بهر است
٣٦١ ص
(١٢٢١)
720) چو محسوس آمد اين الفاظ مسموع       =      نخست از بهر محسوسند موضوع
٣٦٢ ص
(١٢٢٢)
721) ندارد عالم معنى نهايت       =      كجا بيند مر او را لفظ غايت
٣٦٢ ص
(١٢٢٣)
«معانى هرگز اندر حرف نايد       =      كه بحر قلزم اندر ظرف نايد»
٣٦٣ ص
(١٢٢٤)
722) هر آن معنى كه شد از ذوق پيدا       =      كجا تعبير لفظى يابد او را
٣٦٣ ص
(١٢٢٥)
723) چو اهل دل كند تفسير معنى       =      به مانندى كند تعبير معنى
٣٦٣ ص
(١٢٢٦)
724) كه محسوسات از آن عالم چو سايه است       =      كه اين چون طفل و آن مانند دايه است
٣٦٣ ص
(١٢٢٧)
725) به نزد من خود الفاظ مأوّل       =      بر آن معنى فتاد از وضع اوّل
٣٦٤ ص
(١٢٢٨)
726) به محسوسات خاص از عرف عام است       =      چه داند عام كان معنى كدام است
٣٦٤ ص
(١٢٢٩)
727) نظر چون در جهان عقل كردند       =      از آنجا لفظ  ها را نقل كردند
٣٦٤ ص
(١٢٣٠)
728) تناسب را رعايت كرد عاقل       =      چو سوى لفظ و معنى گشت نازل
٣٦٥ ص
(١٢٣١)
729) ولى تشبيه كلّى نيست ممكن       =      ز جستجوى آن مى  باش ساكن
٣٦٥ ص
(١٢٣٢)
730) بر اين معنى كسى را بر تو دق نيست       =      كه صاحب مذهب اينجا غير حقّ نيست
٣٦٥ ص
(١٢٣٣)
«مذهب عشق از همه دينها جداست       =      عاشقان را مذهب و ملت خداست»
٣٦٦ ص
(١٢٣٤)
731) ولى تا با خودى زنهار زنهار       =      عبارات شريعت را نگهدار
٣٦٦ ص
(١٢٣٥)
732) كه رخصت اهل دل را در سه حال است       =      فنا و سكر پس ديگر دلال است
٣٦٦ ص
(١٢٣٦)
733) هر آن كس كاو شناسد اين سه حالت       =      بداند وضع الفاظ و دلالت
٣٦٧ ص
(١٢٣٧)
734) تو را گر نيست احوال مواجيد       =      مشو كافر ز نادانى به تقليد
٣٦٧ ص
(١٢٣٨)
735) مجازى نيست احوال حقيقت       =      ز هر كس نايد اسرار طريقت
٣٦٧ ص
(١٢٣٩)
736) گزاف اى دوست نايد ز اهل تحقيق       =      مر اين را كشف بايد يا كه تصديق
٣٦٨ ص
(١٢٤٠)
737) بگفتم وضع الفاظ و معانى       =      تو را سر بسته گر دارى بدانى
٣٦٩ ص
(١٢٤١)
738) نظر كن در معانى سوى غايت       =      لوازم را يكايك كن رعايت
٣٦٩ ص
(١٢٤٢)
739) به وجه خاص از آن تشبيه مى  كن       =      ز ديگر وجه  ها تنزيه مى  كن
٣٦٩ ص
(١٢٤٣)
740) چو شد اين قاعده يكسر مقرّر       =      نمايم زان مثال چند ديگر
٣٧٠ ص
(١٢٤٤)
741) نگر كز چشم شاهد چيست پيدا       =      رعايت كن لوازم را بدانجا
٣٧٠ ص
(١٢٤٥)
742) ز چشمش خاست بيمارى و مستى       =      ز لعلش نيستى در تحت هستى
٣٧١ ص
(١٢٤٦)
743) ز چشم اوست دلها مست و مخمور       =      ز لعل اوست جانها جمله مستور
٣٧١ ص
(١٢٤٧)
744) ز چشم او همه دلها جگر خوار       =      لب لعلش شفاى جان بيمار
٣٧١ ص
(١٢٤٨)
745) به چشمش گر چه عالم در نيايد       =      لبش هر ساعتى لطفى نمايد
٣٧٢ ص
(١٢٤٩)
746) دمى از مردمى دلها نوازد       =      دمى بيچارگان را چاره سازد
٣٧٢ ص
(١٢٥٠)
747) به شوخى جان دمد در آب و در خاك       =      به دم دادن زند آتش در افلاك
٣٧٢ ص
(١٢٥١)
748) ازو هر غمزه، دام و دانه  اى شد       =      وزو هر گوشه  اى ميخانه  اى شد
٣٧٣ ص
(١٢٥٢)
749) ز غمزه مى  دهد هستى به غارت       =      به بوسه مى  كند بازش عمارت
٣٧٣ ص
(١٢٥٣)
750) ز چشمش خون ما در جوش دايم       =      ز لعلش جان ما مدهوش دايم
٣٧٤ ص
(١٢٥٤)
751) به غمزه چشم او دل مى  ربايد       =      به عشوه لعل او جان مى  فزايد
٣٧٤ ص
(١٢٥٥)
752) چو از چشم و لبش جويى كنارى       =      مر اين گويد كه نه آن گويد آرى
٣٧٥ ص
(١٢٥٦)
753) ز غمزه عالمى را كار سازد       =      به بوسه هر زمان جان مى  نوازد
٣٧٥ ص
(١٢٥٧)
754) از او يك غمزه و جان دادن از ما       =      وزاو يك بوسه و استادن از ما
٣٧٥ ص
(١٢٥٨)
755) ز لمح بالبصر شد حشر عالم       =      ز نفخ روح پيدا گشت آدم
٣٧٦ ص
(١٢٥٩)
756) چو از چشم و لبش انديشه كردند       =      جهانى مى  پرستى پيشه كردند
٣٧٦ ص
(١٢٦٠)
«ساقى چه شد كه جمله جهان مى  پرست شد       =      اين خود چه باده بود كه ذرّات مست شد
٣٧٦ ص
(١٢٦١)
اين رو چه روى بود كه يك جلوه چون كه كرد       =      عالم كه نيست بود از آن جلوه هست شد»
٣٧٧ ص
(١٢٦٢)
757) به چشمش در نيايد جمله هستى       =      درو چون آيد آخر خواب و مستى
٣٧٧ ص
(١٢٦٣)
758) وجود ما همه مستى است يا خواب       =      چه نسبت خاك را با ربّ ارباب
٣٧٧ ص
(١٢٦٤)
759) خرد دارد از اين صد گونه اشگفت       =      و لتصنع على عينى چرا گفت
٣٧٧ ص
(١٢٦٥)
760) حديث زلف جانان بس دراز است       =      چه شايد گفت از آن كان جاى راز است
٣٧٩ ص
(١٢٦٦)
«چيست آن زلف بر آن روى پريشان كردن       =      طرف گلزار به زير كُلَه پنهان كردن»
٣٧٩ ص
(١٢٦٧)
761) مپرس از من حديث زلف پرچين       =      مجنبانيد زنجير مجانين
٣٧٩ ص
(١٢٦٨)
«عقل اگر داند كه دل در بند زلفش چون خوش است       =      عاقلان ديوانه گردند در پى زنجير ما»
٣٨٠ ص
(١٢٦٩)
762) ز قدّش راستى گفتم سخن دوش       =      سر زلفش مرا گفتا فرو پوش
٣٨٠ ص
(١٢٧٠)
763) كجى بر راستى زو گشت غالب       =      وزو در پيچش آمد راه طالب
٣٨١ ص
(١٢٧١)
764) همه دلها از او گشته مسلسل       =      همه جان ها از او بوده مقلقل
٣٨١ ص
(١٢٧٢)
765) معلق صد هزاران دل ز هر سو       =      نشد يك دل برون از حلقه او
٣٨١ ص
(١٢٧٣)
766) اگر زلفين خود را بر فشاند       =      به عالم در يكى كافر نماند
٣٨٢ ص
(١٢٧٤)
767) و گر بگذاردش پيوسته ساكن       =      نماند در جهان يك نفس مؤمن
٣٨٢ ص
(١٢٧٥)
768) چو دام فتنه مى  شد چنبر او       =      به شوخى باز كرد از تن سر او
٣٨٣ ص
(١٢٧٦)
769) اگر زلفش بريده شد چه غم بود       =      كه گر شب كم شد اندر روز افزود
٣٨٣ ص
(١٢٧٧)
770) چو او بر كاروان عقل ره زد       =      به دست خويشتن بروى گره زد
٣٨٤ ص
(١٢٧٨)
771) نيابد زلف او يك لحظه آرام       =      گهى بام آورد گاهى كند شام
٣٨٤ ص
(١٢٧٩)
«پيداست حسن دوست ز ذرات كن فكان       =      از بس كه ظاهر است نمايد چنين نهان
٣٨٤ ص
(١٢٨٠)
خورشيد روى دوست ز هر ذرّه رو نمود       =      مرآت حسن اوست اگر كون اگر مكان»
٣٨٥ ص
(١٢٨١)
772) ز روى زلف خود صد روز و شب كرد       =      بسى بازيچه  هاى بوالعجب كرد
٣٨٥ ص
(١٢٨٢)
773) گل آدم در آن دم شد مخمّر       =      كه دادش بوى آن زلف معطّر
٣٨٥ ص
(١٢٨٣)
774) دل ما دارد از زلفش نشانى       =      كه خود ساكن نمى  گردد زمانى
٣٨٦ ص
(١٢٨٤)
775) ازو هر لحظه كار از سر گرفتيم       =      زجان خويشتن دل برگرفتيم
٣٨٦ ص
(١٢٨٥)
«رضا به داده ده وز جبين گره بگشاى       =      كه بر من و تو درِ اختيار نگشادست»
٣٨٦ ص
(١٢٨٦)
776) از آن گردد دل از زلفش مشوّش       =      كه از رويش دلى دارد پر آتش
٣٨٦ ص
(١٢٨٧)
777) رخ اينجا مظهر حسن خدايى است       =      مراد از خط جناب كبريايى است
٣٨٧ ص
(١٢٨٨)
778) رخش خطى كشيد اندر نكويى       =      كه بيرون نيست از ما خوبرويى
٣٨٧ ص
(١٢٨٩)
779) خط آمد سبزه زار عالم جان       =      از آن كردند نامش دار حيوان
٣٨٧ ص
(١٢٩٠)
780) ز تاريكى زلفش روز شب كن       =      زخطّش چشمه حيوان طلب كن
٣٨٨ ص
(١٢٩١)
781) خضر وار از مقام بى نشانى       =      بخور چون خطش آب زندگانى
٣٨٨ ص
(١٢٩٢)
«دوش وقت سحر از غصه نجاتم دادند       =      واندر آن ظلمت شب آب حياتم دادند»(1)
٣٨٩ ص
(١٢٩٣)
782) اگر روى خطش بينى تو بى شك       =      بدانى كثرت از وحدت يكايك
٣٨٩ ص
(١٢٩٤)
783) ز زلفش باز دانى كار عالم       =      زخطش باز خوانى سرّ مبهم
٣٨٩ ص
(١٢٩٥)
784) كسى گر خطش از روى نكو ديد       =      دل من روى او در خط او ديد
٣٩٠ ص
(١٢٩٦)
«اى جمله جهان در رخ جانبخش تو پيدا       =      وى روى تو در آيينه كون هويدا
٣٩٠ ص
(١٢٩٧)
تا شاهد حسن تو در آيينه نظر كرد       =      عكس رخ خود ديد، بشد واله و شيدا
٣٩٠ ص
(١٢٩٨)
هر لحظه رخت داده جمالى، رخ خود را       =      بر ديده خود جلوه به صد كسوت زيبا»
٣٩٠ ص
(١٢٩٩)
785) مگر رخسار او سبع  المثانى است       =      كه هر حرفى ازو بحر معانى است
٣٩٠ ص
(١٣٠٠)
786) نهفته زير هر مويى از آن باز       =      هزاران بحر علم از عالم راز
٣٩١ ص
(١٣٠١)
787) ببين بر آب، قلب عرش رحمان       =      ز خطّ عارض زيباى جانان
٣٩١ ص
(١٣٠٢)
788) بر آن رخ نقطه خالش بسيط است       =      كه اصل و مركز دور محيط است
٣٩٢ ص
(١٣٠٣)
789) ازو شد خطّ دور هر دو عالم       =      وزو شد خطّ و نفس و قلب آدم
٣٩٢ ص
(١٣٠٤)
790) از آن، حال دل پر خون تباه است       =      كه عكس نقطه خال سياه است
٣٩٢ ص
(١٣٠٥)
791) زخالش حال دل جز خون شدن نيست       =      كز آن منزل ره بيرون شدن نيست
٣٩٣ ص
(١٣٠٦)
792) به وحدت در نباشد هيچ كثرت       =      دو نقطه نبود اندر اصل وحدت
٣٩٣ ص
(١٣٠٧)
793) ندانم خال او عكس دل ماست       =      و يا دل عكس خال روى زيباست
٣٩٣ ص
(١٣٠٨)
794) زعكس خال او دل گشت پيدا       =      و يا عكس دل آنجا شد هويدا
٣٩٤ ص
(١٣٠٩)
795) دل اندر روى او يا اوست در دل       =      به من پوشيده شد اين كار مشكل
٣٩٤ ص
(١٣١٠)
796) اگر هست اين دل ما عكس آن خال       =      چرا مى  باشد آخر مختلف حال
٣٩٤ ص
(١٣١١)
797) گهى چون چشم مخمورش خراب است       =      گهى چون زلف او در اضطراب است
٣٩٥ ص
(١٣١٢)
798) گهى روشن چو آن روى چو ماه است       =      گهى تاريك چون خال سياه است
٣٩٥ ص
(١٣١٣)
799) گهى مسجد بود گاهى كنشت است       =      گهى دوزخ بود گاهى بهشت است
٣٩٥ ص
(١٣١٤)
800) گهى برتر شود از هفتم افلاك       =      گهى افتد به زير توده خاك
٣٩٦ ص
(١٣١٥)
801) پس از زهد و ورع گردد دگر بار       =      شراب و شمع و شاهد را طلبكار
٣٩٦ ص
(١٣١٦)
802) شراب و شمع و شاهد را چه معنى است       =      خراباتى شدن آخر چه دعوى است
٣٩٨ ص
(١٣١٧)
803) شراب و شمع و شاهد عين معنى است       =      كه در هر صورتى او را تجلّى است
٣٩٨ ص
(١٣١٨)
804) شراب و شمع، ذوق و نور عرفان       =      ببين شاهد كه از كس نيست پنهان
٣٩٩ ص
(١٣١٩)
805) شراب اينجا زجاجه، شمع مصباح       =      بود شاهد فروغ نور ارواح
٣٩٩ ص
(١٣٢٠)
806) ز شاهد بر دل موسى شرر شد       =      شرابش آتش و شمعش شجر شد
٤٠٠ ص
(١٣٢١)
807) شراب و شمع جان آن نور اسراست       =      ولى شاهد همان آيات كبراست
٤٠٠ ص
(١٣٢٢)
808) شراب و شمع و شاهد جمله حاضر       =      مشو غافل زشاهد بازى آخر
٤٠١ ص
(١٣٢٣)
809) شراب بيخودى در كش زمانى       =      مگر از دست خود يابى امانى
٤٠١ ص
(١٣٢٤)
810) بخور مى تا ز خويشت وارهاند       =      وجود قطره با دريا رساند
٤٠١ ص
(١٣٢٥)
«قطره بودم چو شدم غرقه درياى قدم       =      قطرگى رفت دگر من همه دريا بودم
٤٠٢ ص
(١٣٢٦)
چون زخود فانى و باقى به بقاى تو شدم       =      در همه كون و مكان مطلق و بيجا بودم»
٤٠٢ ص
(١٣٢٧)
811) شرابى خور كه جامش روى يار است       =      پياله چشم مست باده خوار است
٤٠٢ ص
(١٣٢٨)
812) شرابى مى  طلب بى ساغر و جام       =      شراب باده خوار ساقى آشام
٤٠٢ ص
(١٣٢٩)
813) شرابى خور زجام وجه باقى       =      سقاهم ربّهم او راست ساقى
٤٠٣ ص
(١٣٣٠)
814) طهور آن مِىْ بود كز لوث هستى       =      تو را پاكى دهد در وقت مستى
٤٠٣ ص
(١٣٣١)
815) بخور مى وارهان خود را زسردى       =      كه بد مستى به است از نيكمردى
٤٠٤ ص
(١٣٣٢)
«دل كه پاكيزه بود جامه ناپاك چه باك       =      سر كه بى مغز بود نغزى دستار چه سود»(1)
٤٠٤ ص
(١٣٣٣)
816) كسى كو افتد از درگاه حق دور       =      حجاب ظلمت او را بهتر از نور
٤٠٤ ص
(١٣٣٤)
817) كه آدم را زظلمت صد مدد شد       =      زنور ابليس ملعون ابد شد
٤٠٥ ص
(١٣٣٥)
818) اگر آيينه دل را زدوده است       =      چو خود را بيند اندر وى چه سود است
٤٠٥ ص
(١٣٣٦)
819) ز رويش پرتوى چون بر مى افتاد       =      بسى شكل حبابى بر وى افتاد
٤٠٥ ص
(١٣٣٧)
820) جهان و جان بر او شكل حباب است       =      حبابش اوليايى را قباب است
٤٠٥ ص
(١٣٣٨)
821) شده زو عقل كلّ حيران و مدهوش       =      فتاده نفس كلّ را حلقه در گوش
٤٠٦ ص
(١٣٣٩)
822) همه عالم چو يك خمخانه اوست       =      دل هر ذرّه  اى پيمانه اوست
٤٠٦ ص
(١٣٤٠)
823) خرد مست و ملايك مست و جان مست       =      هوا مست و زمين و آسمان مست
٤٠٧ ص
(١٣٤١)
824) فلك سرگشته از وى در تكاپوى       =      هوا در دل به اميد يكى بوى
٤٠٧ ص
(١٣٤٢)
825) ملائك خورده صاف از كوزه پاك       =      به جرعه ريخته دُردى بدين خاك
٤٠٨ ص
(١٣٤٣)
826) عناصر گشته زان يك جرعه سرخوش       =      فتاده گه در آب گه در آتش
٤٠٨ ص
(١٣٤٤)
827) ز بوى جرعه  اى كافتاد بر خاك       =      بر آمد آدمى تا شد بر افلاك
٤٠٨ ص
(١٣٤٥)
828) ز عكس او تن پژمرده جان گشت       =      ز تابش جان افسرده روان گشت
٤٠٩ ص
(١٣٤٦)
829) جهانى خلق ازو سرگشته دايم       =      زخان و مان خود برگشته دايم
٤٠٩ ص
(١٣٤٧)
830) يكى از بوى دُردش عاقل آمد       =      يكى از رنگ صافش ناقل آمد
٤٠٩ ص
(١٣٤٨)
831) يكى از نيم جرعه گشته صادق       =      يكى از يك صراحى گشته عاشق
٤٠٩ ص
(١٣٤٩)
832) يكى ديگر فرو برده به يكبار       =      خم و خمخانه و ساقى و مِىْ خوار
٤١٠ ص
(١٣٥٠)
«ما مست مدام كوى آن خمّاريم       =      عالم همگى شراب و ما مِىْ خواريم
٤١٠ ص
(١٣٥١)
هر لحظه جهان به جرعه  اى نوشيديم       =      مست ازليم تا ابد خمّاريم»
٤١٠ ص
(١٣٥٢)
833) كشيده جمله و مانده دهن باز       =      زهى دريا دل و رند سرافراز
٤١٠ ص
(١٣٥٣)
«رندان باده نوش كه با جام همدمند       =      واقف ز سرّ عالم و از حال آدمند
٤١١ ص
(١٣٥٤)
حقند اگر چه خلق نمايند خلق را       =      بحرند اگر چه در نظر ما چو شب نمند»
٤١١ ص
(١٣٥٥)
834) در آشاميد هستى را به يكبار       =      فراغت يافته ز اقرار و انكار
٤١١ ص
(١٣٥٦)
گر خون من و جمله عالم تو بريزى       =      اقرار بياريم كه جرم از طرف ماست»
٤١١ ص
(١٣٥٧)
اى كه انكار كنى عالم درويشان را       =      تو ندانى كه چه سودا و سراست ايشان را»
٤١١ ص
(١٣٥٨)
835) شده فارغ ز زهد خشك و طامات       =      گرفته دامن پير خرابات
٤١٢ ص
(١٣٥٩)
836) خراباتى شدن از خود رهايى است       =      خودى كفر است اگر خود پارسايى است
٤١٢ ص
(١٣٦٠)
837) نشانى داده  اندت از خرابات       =      كه التّوحيد اسقاط الاضافات
٤١٣ ص
(١٣٦١)
838) خرابات از جهان بى  مثالى است       =      مقام عاشقان لاابالى است
٤١٣ ص
(١٣٦٢)
839) خرابات آشيان مرغ جان است       =      خرابات آستان لامكان است
٤١٤ ص
(١٣٦٣)
«اسرار خرابات به جز مست نداند       =      هشيار چه داند كه درين پرده چه راز است
٤١٤ ص
(١٣٦٤)
خواهى كه درون حرم عشق خرامى       =      در ميكده بنشين كه ره كعبه دراز است»
٤١٤ ص
(١٣٦٥)
840) خراباتى خراب اندر خراب است       =      كه در صحراى او عالم سراب است
٤١٤ ص
(١٣٦٦)
841) خراباتى است بى  حدّ و نهايت       =      نه آغازش كسى ديده نه غايت
٤١٥ ص
(١٣٦٧)
842) اگر صد سال در وى مى  شتابى       =      نه خود را و نه كس را بازيابى
٤١٥ ص
(١٣٦٨)
843) گروهى اندر او بى پا و بى سر       =      همه نه مؤمن و نه نيز كافر
٤١٥ ص
(١٣٦٩)
844) شراب بى خودى در سر گرفته       =      به ترك جمله خير و شر گرفته
٤١٦ ص
(١٣٧٠)
845) شرابى خورده هر يك بى لب و كام       =      فراغت يافته از ننگ و از نام
٤١٦ ص
(١٣٧١)
846) حديث ماجراى شطح و طامات       =      خيال خلوت و نور و كرامات
٤١٦ ص
(١٣٧٢)
847) به بويى دُرديى از دست داده       =      ز ذوق نيستى مست اوفتاده
٤١٧ ص
(١٣٧٣)
848) عصا و ركوه و تسبيح و مسواك       =      گرو كرده به دُردى جمله را پاك
٤١٧ ص
(١٣٧٤)
849) ميان آب و گل افتان و خيزان       =      به جاى اشك، خون از ديده ريزان
٤١٧ ص
(١٣٧٥)
850) گهى از سرخوشى در عالم ناز       =      شده چون شاطران گردن سرافراز
٤١٧ ص
(١٣٧٦)
851) گهى از رو سياهى رو به ديوار       =      گهى از سرخ رويى بر سردار
٤١٨ ص
(١٣٧٧)
852) گهى اندر سماع شوق جانان       =      شده بى پا و سر، چون چرخ گردان
٤١٨ ص
(١٣٧٨)
853) به هر نغمه كه از مطرب شنيده       =      بدو وجدى از آن عالم رسيده
٤١٨ ص
(١٣٧٩)
854) سماع جان به آخر صوت و حرف است       =      كه در هر پرده  اى سرّ شگرف است
٤١٩ ص
(١٣٨٠)
«دلم زپرده برون شد كجايى اى مطرب       =      بنال هان كه از اين پرده كار ما به نواست»
٤١٩ ص
(١٣٨١)
855) ز سر بيرون كشيدن دلق ده توى       =      مجرّد گشته از هر رنگ و هر بوى
٤٢٠ ص
(١٣٨٢)
«چاك خواهم زدن اين دلق ريايى چه كنم       =      روح را صحبت ناجنس عذابى است اليم»
٤٢٠ ص
(١٣٨٣)
856) فرو شسته بدان صاف مروّق       =      همه رنگ سياه و سبز و ازرق
٤٢١ ص
(١٣٨٤)
857) يكى پيمانه خورده از مى صاف       =      شده زان صوفى صافى ز اوصاف
٤٢١ ص
(١٣٨٥)
858) به جان خاك مزابل پاك رُفته       =      ز هرچ آن ديده از صد يك نگفته
٤٢١ ص
(١٣٨٦)
859) گرفته دامن رندان خمّار       =      ز شيخى و مريدى گشته بيزار
٤٢٢ ص
(١٣٨٧)
860) چه شيخى و مريدى اين چه قيد است       =      چه جاى زهد و تقوى اين چه شيد است
٤٢٢ ص
(١٣٨٨)
861) اگر روى تو باشد در كه و مه       =      بت و زنّار و ترسايى تو را به
٤٢٣ ص
(١٣٨٩)
862) بت و زنّار و ترسايى درين كوى       =      همه كفر است و گر نه چيست بر گوى
٤٢٤ ص
(١٣٩٠)
863) بت اينجا مظهر عشق است و وحدت       =      بود زنّار بستن عقد خدمت
٤٢٤ ص
(١٣٩١)
864) چو كفر و دين بود قايم به هستى       =      شود توحيد عين بت پرستى
٤٢٤ ص
(١٣٩٢)
865) چو اشيا هست هستى را مظاهر       =      از آن جمله يكى بت باشد آخر
٤٢٥ ص
(١٣٩٣)
866) نكو انديشه كن اى مرد عاقل       =      كه بت از روى هستى نيست باطل
٤٢٥ ص
(١٣٩٤)
«هر چه بينى محض خير و حكمت است       =      گر تو را زو راحت و گر زحمت است
٤٢٥ ص
(١٣٩٥)
زآنكه نايد فعل باطل از حكيم       =      فعل حق باطل نباشد اى سليم»
٤٢٥ ص
(١٣٩٦)
867) بدان كايزد تعالى خالق اوست       =      ز نيكو هر چه ظاهر گشت نيكوست
٤٢٥ ص
(١٣٩٧)
868) وجود آنجا كه باشد محض خير است       =      اگر شرّى است در وى، او زغير است
٤٢٦ ص
(١٣٩٨)
869) مسلمان گر بدانستى كه بت چيست       =      بدانستى كه دين در بت پرستى است
٤٢٦ ص
(١٣٩٩)
870) و گر مشرك ز بت آگاه گشتى       =      كجا در دين حق گمراه گشتى
٤٢٦ ص
(١٤٠٠)
871) نديد او از بت الاّ خلق ظاهر       =      بدين علّت شد اندر شرع كافر
٤٢٦ ص
(١٤٠١)
872) تو هم گر زو نبينى حقّ پنهان       =      به شرع اندر نخوانندت مسلمان
٤٢٧ ص
(١٤٠٢)
873) ز اسلام مجازى گشته بيزار       =      كه را كفر حقيقى شد پديدار
٤٢٧ ص
(١٤٠٣)
874) درون هر بتى جانى است پنهان       =      به زير كفر ايمانى است پنهان
٤٢٧ ص
(١٤٠٤)
875) هميشه كفر در تسبيح حقّ است       =      و ان من شىء گفت اينجا چه دق است
٤٢٨ ص
(١٤٠٥)
876) چه مى  گويم كه دور افتادم از راه       =      فذرهم بعد ما جاءَت قل الله
٤٢٨ ص
(١٤٠٦)
877) بدان خوبى رخ بت را كه آراست       =      كه گشتى بت  پرست ار حق نمى  خواست
٤٢٨ ص
(١٤٠٧)
878) هم او كرد و هم او گفت و هم او بود       =      نكو كرد و نكو گفت و نكو بود
٤٢٩ ص
(١٤٠٨)
879) يكى بين و يكى گوى و يكى دان       =      بدين ختم آمد اصل و فرع ايمان
٤٢٩ ص
(١٤٠٩)
880) نه من مى  گويم اين بشنو ز قرآن       =      تفاوت نيست اندر خلق رحمان
٤٢٩ ص
(١٤١٠)
881) نظر كردم بديدم اصل هر كار       =      نشان خدمت آمد عقد زنّار
٤٣٠ ص
(١٤١١)
882) نباشد اهل دانش را معوّل       =      ز هر چيزى مگر بر وضع اوّل
٤٣٠ ص
(١٤١٢)
883) ميان در بند چون مردان به مردى       =      در آ در زمره اوفوا بعهدى
٤٣١ ص
(١٤١٣)
884) به رخش علم و چوگان عبادت       =      ز ميدان در ربا گوى سعادت
٤٣١ ص
(١٤١٤)
885) تو را از بهر اين كار آفريدند       =      اگر چه خلق بسيار آفريدند
٤٣٢ ص
(١٤١٥)
886) پدر چون علم و مادر هست اعمال       =      بسان قرة  العين است احوال
٤٣٢ ص
(١٤١٦)
887) نباشد بى پدر انسان شكى نيست       =      مسيح اندر جهان بيش از يكى نيست
٤٣٢ ص
(١٤١٧)
888) رها كن ترّهات شطح و طامات       =      خيال نور و اسباب كرامات
٤٣٣ ص
(١٤١٨)
889) كرامات تو اندر حق پرستى است       =      جز اين كبر و ريا و عجب و هستى است
٤٣٣ ص
(١٤١٩)
890) درين هر چيز كو نز باب فقر است       =      همه اسباب استدراج و مكر است
٤٣٣ ص
(١٤٢٠)
891) ز ابليس لعين بى شهادت       =      شود پيدا هزاران خرق عادت
٤٣٤ ص
(١٤٢١)
892) گه از ديوارت آيد گاه از بام       =      گهى در دل نشيند گه در اندام
٤٣٤ ص
(١٤٢٢)
893) همى داند ز تو احوال پنهان       =      در آرد در تو كفر و فسق و عصيان
٤٣٥ ص
(١٤٢٣)
894) شد ابليست امام و در پسى تو       =      بدو ليكن بدينها كى رسى تو
٤٣٥ ص
(١٤٢٤)
895) كرامات تو گر در خود نمايى است       =      تو فرعونىّ و اين دعوى خدايى است
٤٣٦ ص
(١٤٢٥)
896) كسى كو راست با حق آشنايى       =      نيايد هرگز از وى خود نمايى
٤٣٦ ص
(١٤٢٦)
897) همه روى تو در خلق است زنهار       =      مكن خود را بدين علّت گرفتار
٤٣٦ ص
(١٤٢٧)
898) چو با عامه نشينى مسخ گردى       =      چه جاى مسخ يكره فسخ گردى
٤٣٦ ص
(١٤٢٨)
899) مبادا هيچ با عامت سر و كار       =      كه از فطرت شوى ناگه نگونسار
٤٣٧ ص
(١٤٢٩)
900) تلف كردى به هرزه نازنين عمر       =      نگويى در چه كار است اين چنين عمر
٤٣٧ ص
(١٤٣٠)
901) به جمعيت لقب كردند تشويش       =      خرى را پيشوا كرده زهى ريش
٤٣٨ ص
(١٤٣١)
902) فتاده سرورى اكنون به جهّال       =      از آن گشتند مردم جمله بد حال
٤٣٨ ص
(١٤٣٢)
«فلك به مردم نادان دهد زمام مراد       =      تو اهل فضلى و دانش همين گناهت بس»(1)
٤٣٩ ص
(١٤٣٣)
903) نگر دجّال اعور تا چگونه       =      فرستاده است در عالم نمونه
٤٣٩ ص
(١٤٣٤)
904) نمونه باز بين اى مرد حسّاس       =      خر او را كه نامش هست جسّاس
٤٣٩ ص
(١٤٣٥)
905) خران را بين همه در تنگ آن خر       =      شده از جهل پيشاهنگ آن خر
٤٤٠ ص
(١٤٣٦)
906) چو خواجه قصّه آخر زمان كرد       =      به چندين جا از اين معنى بيان كرد
٤٤٠ ص
(١٤٣٧)
907) ببين اكنون كه كور و كر شبان شد       =      علوم دين همه بر آسمان شد
٤٤٠ ص
(١٤٣٨)
908) نماند اندر ميانه رفق و آزرم       =      نمى  دارد كسى از جاهلى شرم
٤٤١ ص
(١٤٣٩)
909) همه احوال عالم باژگونه است       =      اگر تو عاقلى بنگر كه چون است
٤٤١ ص
(١٤٤٠)
910) كسى كز باب طرد و لعن و مقت است       =      پدر نيكو بد اكنون شيخ وقت است
٤٤١ ص
(١٤٤١)
911) خضر مى  كشت آن فرزند طالح       =      كه آن را بد پدر با جدّ صالح
٤٤٢ ص
(١٤٤٢)
912) كنون با شيخ خود كردى تو اى خر       =      خرى را كز خرى هست از تو خرتر
٤٤٢ ص
(١٤٤٣)
913) چو اولا يعرف الهرّ است از برّ       =      چگونه پاك گرداند تو را سرّ
٤٤٣ ص
(١٤٤٤)
914) و گر دارد نشان باب خود پور       =      چه گويم چون بود نور على نور
٤٤٣ ص
(١٤٤٥)
915) پسر كو نيك رأى و نيك بخت است       =      چو ميوه زبده سرّ درخت است
٤٤٣ ص
(١٤٤٦)
916) وليكن شيخ دين كى گردد آن كاو       =      نداند نيك از بد، بد ز نيكو
٤٤٤ ص
(١٤٤٧)
917) مريدى علم دين آموختن بود       =      چراغ دل ز نور افروختن بود
٤٤٤ ص
(١٤٤٨)
918) كسى از مرده علم آموخت هرگز       =      ز خاكستر چراغ افروخت هرگز
٤٤٤ ص
(١٤٤٩)
919) مرا در دل همى آيد كزين كار       =      ببندم بر ميان خويش زنّار
٤٤٤ ص
(١٤٥٠)
920) نه زان معنى كه من شهرت ندارم       =      بلى دارم ولى زان هست عارم
٤٤٥ ص
(١٤٥١)
921) شريكم چون خسيس آمد در اين كار       =      خمولم بهتر از شهرت به بسيار
٤٤٥ ص
(١٤٥٢)
922) دگر باره رسيد الهامى از حقّ       =      كه بر حكمت مگير از ابلهى دق
٤٤٥ ص
(١٤٥٣)
923) اگر كنّاس نبود در ممالك       =      همه خلق اوفتند اندر مهالك
٤٤٦ ص
(١٤٥٤)
924) بود جنسيت آخر علّت ضم       =      چنين آمد جهان واللّه اعلم
٤٤٦ ص
(١٤٥٥)
«كبوتر با كبوتر، باز با باز       =      كند همجنس با همجنس پرواز»
٤٤٦ ص
(١٤٥٦)
925) ولى از صحبت نا اهل بگريز       =      عبادت خواهى از عادت بپرهيز
٤٤٧ ص
(١٤٥٧)
926) نگردد جمع با عادت عبادت       =      عبادت مى  كنى بگذار عادت
٤٤٧ ص
(١٤٥٨)
927) ز ترسايى غرض تجريد ديدم       =      خلاص از ربقه تقليد ديدم
٤٤٧ ص
(١٤٥٩)
928) جناب قدس وحدت دير جان است       =      كه سيمرغ بقا را آشيان است
٤٤٨ ص
(١٤٦٠)
929) ز روح الله پيدا گشت اين كار       =      كه از روح  القدس آمد پديدار
٤٤٩ ص
(١٤٦١)
930) هم از اللّه در پيش تو جانى است       =      كه از روح  القدس در وى نشانى است
٤٤٩ ص
(١٤٦٢)
931) اگر يابى خلاص از نفس ناسوت       =      در آيى در جناب قدس لاهوت
٤٤٩ ص
(١٤٦٣)
932) هر آن كس كاو مجرد چون ملك شد       =      چو روح اللّه بر چارم فلك شد
٤٥٠ ص
(١٤٦٤)
933) بود محبوس طفل شير خواره       =      به نزد مادر اندر گاهواره
٤٥١ ص
(١٤٦٥)
934) چو گشت او بالغ و مرد سفر شد       =      اگر مرد است همراه پدر شد
٤٥١ ص
(١٤٦٦)
935) عناصر مر تو را چون امّ سفلى است       =      تو فرزند و پدر آباى علوى است
٤٥١ ص
(١٤٦٧)
936) از آن گفته است عيسى گاه اسرا       =      كه آهنگ پدر دارم به بالا
٤٥٢ ص
(١٤٦٨)
937) تو هم جان پدر سوى پدر شو       =      به در رفتند همراهان به در شو
٤٥٢ ص
(١٤٦٩)
938) اگر خواهى كه گردى مرغ پرواز       =      جهان جيفه پيش كركس انداز
٤٥٢ ص
(١٤٧٠)
939) به دونان ده مر اين دنياى غدّار       =      كه جز سگ را نشايد داد مردار
٤٥٣ ص
(١٤٧١)
940) نسب چبْوَد مناسب را طلب كن       =      به حق رو آور و ترك نسب كن
٤٥٣ ص
(١٤٧٢)
941) به بحر نيستى هر كاو فرو شد       =      فلا انساب نقد وقت او شد
٤٥٣ ص
(١٤٧٣)
942) هر آن نسبت كه پيدا شد ز شهوت       =      ندارد حاصلى جز كبر و نخوت
٤٥٤ ص
(١٤٧٤)
943) اگر شهوت نبودى در ميانه       =      نسب  ها جمله مى  گشتى فسانه
٤٥٤ ص
(١٤٧٥)
944) چو شهوت در ميانه كارگر شد       =      يكى مادر شد آن ديگر پدر شد
٤٥٤ ص
(١٤٧٦)
945) نمى  گويم كه مادر يا پدر كيست       =      كه با ايشان به حرمت بايدت زيست
٤٥٥ ص
(١٤٧٧)
946) نهاده ناقصى را نام خواهر       =      حسودى را لقب كرده برادر
٤٥٥ ص
(١٤٧٨)
947) عدوى خويش را فرزند خوانى       =      ز خود بيگانه خويشاوند خوانى
٤٥٥ ص
(١٤٧٩)
948) مرا بارى بگو تا خال و عم كيست       =      وز ايشان حاصلى جز درد و غم چيست
٤٥٦ ص
(١٤٨٠)
949) رفيقانى كه با تو در طريقند       =      پى هزل اى برادر هم رفيقند
٤٥٦ ص
(١٤٨١)
950)به كوى جدّ اگر يك دم نشينى       =      از ايشان من چه گويم تا چه بينى
٤٥٦ ص
(١٤٨٢)
«هم زبانى خويشى و پيوندى است       =      مرد با نامحرمان چون بندى است
٤٥٧ ص
(١٤٨٣)
پس زبان محرمى خود ديگر است       =      همدلى از هم زبانى بهتر است»
٤٥٧ ص
(١٤٨٤)
951) همه افسانه و افسون و بند است       =      به جان خواجه كاينها ريشخند است
٤٥٧ ص
(١٤٨٥)
952) به مردى وا رهان خود را چو مردان       =      و ليكن حق كس ضايع مگردان
٤٥٧ ص
(١٤٨٦)
953) ز شرع ار يك دقيقه ماند مهمل       =      شوى در هر دو كون از دين معطل
٤٥٧ ص
(١٤٨٧)
954) حقوق شرع را زنهار مگذار       =      و ليكن خويشتن را هم نگهدار
٤٥٨ ص
(١٤٨٨)
955) زر وزن نيست الاّ مايه غم       =      به جا بگذار چون عيسى بن مريم
٤٥٨ ص
(١٤٨٩)
956) حنيفى شو ز قيد هر مذاهب       =      درآ در دير دين مانند راهب
٤٥٩ ص
(١٤٩٠)
957) تو را تا در نظر اغيار و غير است       =      اگر در مسجدى آن عين دير است
٤٥٩ ص
(١٤٩١)
958) چو بر خيزد ز پيشت كسوت غير       =      شود بهر تو مسجد صورت دير
٤٦٠ ص
(١٤٩٢)
959) نمى  دانم به هر جايى كه هستى       =      خلاف نفس بيرون كن كه رستى
٤٦٠ ص
(١٤٩٣)
960) بت و زنّار و ترسايى و ناقوس       =      اشارت شد همه با ترك ناموس
٤٦٠ ص
(١٤٩٤)
961) اگر خواهى كه گردى بنده خاص       =      مهيّا شو براى صدق و اخلاص
٤٦١ ص
(١٤٩٥)
962) برو خود را ز راه خويش برگير       =      به هر يك لحظه ايمانى ز سر گير
٤٦١ ص
(١٤٩٦)
963) به باطن نفس ما چون هست كافر       =      مشو راضى بدين اسلام ظاهر
٤٦٢ ص
(١٤٩٧)
964) ز نو هر لحظه ايمان تازه گردان       =      مسلمان شو مسلمان شو مسلمان
٤٦٢ ص
(١٤٩٨)
965) بسى ايمان بود كز كفر زايد       =      نه كفر است آن كزو ايمان فزايد
٤٦٣ ص
(١٤٩٩)
966) ريا و سمعه و ناموس بگذار       =      بيفكن خرقه و بربند زنّار
٤٦٣ ص
(١٥٠٠)
967) چو پير ما شو اندر كفر فردى       =      اگر مردى بده دل را به مردى
٤٦٣ ص
(١٥٠١)
968) مجرّد شو ز هر اقرار و انكار       =      به ترسا زاده  اى دل ده به يكبار
٤٦٤ ص
(١٥٠٢)
969) بت ترسا بچه نورى است ظاهر       =      كه از روى بتان دارد مظاهر
٤٦٥ ص
(١٥٠٣)
970) كند او جمله دلها را وثاقى       =      گهى گردد مغنّى گاه ساقى
٤٦٥ ص
(١٥٠٤)
971) زهى مطرب كه از يك نغمه خوش       =      زند در خرمن صد زاهد آتش
٤٦٦ ص
(١٥٠٥)
972) زهى ساقى كه او از يك پياله       =      كند بيخود دو صد هفتاد ساله
٤٦٦ ص
(١٥٠٦)
973) رود در خانقه مست شبانه       =      كند افسوس صوفى را فسانه
٤٦٧ ص
(١٥٠٧)
974) و گر در مسجد آيد در سحرگاه       =      بنگذارد در او يك مرد آگاه
٤٦٧ ص
(١٥٠٨)
975) رود در مدرسه چون مست مستور       =      فقيه از وى شود بيچاره مخمور
٤٦٨ ص
(١٥٠٩)
976) ز عشقش زاهدان بيچاره گشته       =      ز خان و مان خود آواره گشته
٤٦٨ ص
(١٥١٠)
977) يكى مؤمن دگر را كافر او كرد       =      همه عالم پر از شور و شر او كرد
٤٦٩ ص
(١٥١١)
978) خرابات از لبش معمور گشته       =      مساجد از رخش پرنور گشته
٤٦٩ ص
(١٥١٢)
979) همه كار من از وى شد ميسّر       =      بدو ديدم خلاص از نفس كافر
٤٧٠ ص
(١٥١٣)
980) دلم از دانش خود صد حجب داشت       =      ز عجب و نخوت و تلبيس و پنداشت
٤٧٠ ص
(١٥١٤)
981) در آمد از درم آن بت سحرگاه       =      مرا از خواب غفلت كرد آگاه
٤٧١ ص
(١٥١٥)
982) ز رويش خلوت جان گشت روشن       =      بدو ديدم كه تا خود كيستم من
٤٧١ ص
(١٥١٦)
983) چو كردم در رخ خوبش نگاهى       =      بر آمد از ميان جانم آهى
٤٧١ ص
(١٥١٧)
984) مرا گفتا كه  اى شيّاد سالوس       =      به سر شد عمرت اندر نام و ناموس
٤٧٢ ص
(١٥١٨)
985) ببين تا علم و كبر و زهد و پنداشت       =      تو را اى نارسيده از كه واداشت
٤٧٢ ص
(١٥١٩)
986) نظر كردن به رويم نيم ساعت       =      همى ارزد هزاران ساله طاعت
٤٧٢ ص
(١٥٢٠)
987) على الجمله رخ آن عالم آراى       =      مرا با من نمود آن دم سراپاى
٤٧٣ ص
(١٥٢١)
988) سيه شد روى جانم از خجالت       =      ز فوت عمر و ايّام بطالت
٤٧٣ ص
(١٥٢٢)
989) چو ديد آن ماه كز روى چو خورشيد       =      ببرّيدم من از جان خود امّيد
٤٧٤ ص
(١٥٢٣)
990) يكى پيمانه پر كرد و به من داد       =      كه از آب وى آتش در من افتاد
٤٧٤ ص
(١٥٢٤)
991) كنون گفت از مى بى رنگ و بى بوى       =      نقوش تخته هستى فرو شوى
٤٧٤ ص
(١٥٢٥)
992) چو آشاميدم آن پيمانه را پاك       =      در افتادم ز مستى بر سر خاك
٤٧٥ ص
(١٥٢٦)
993) كنون نه نيستم در خود نه هستم       =      نه هشيارم نه مخمورم نه مستم
٤٧٥ ص
(١٥٢٧)
994) گهى چون چشم او دارم سرخوش       =      گهى چون زلف او باشم مشوّش
٤٧٥ ص
(١٥٢٨)
995) گهى از خوى خود در گلخنم من       =      گهى از روى او در گلشنم من
٤٧٦ ص
(١٥٢٩)
996) از آن گلشن گرفتم شمّه  اى باز       =      نهادم نام او را گلشن راز
٤٧٦ ص
(١٥٣٠)
997) در او از راز دل گلها شكفته است       =      كه تا اكنون كسى ديگر نگفته است
٤٧٧ ص
(١٥٣١)
«اين كتاب آرايش است ايّام را       =      خاص را داده نصيب و عام را
٤٧٧ ص
(١٥٣٢)
هر كه اين برخواند برخوردار شد       =      و آنكه اين دريافت با اسرار شد»
٤٧٧ ص
(١٥٣٣)
998) زبان سوسن او جمله گوياست       =      عيون نرگس او جمله بيناست
٤٧٧ ص
(١٥٣٤)
999) تأمّل كن به چشم دل يكايك       =      كه تا برخيزد از پيش تو اين شك
٤٧٨ ص
(١٥٣٥)
1000) ببين منقول و معقول و حقايق       =      مصفّا كرده در علم دقايق
٤٧٨ ص
(١٥٣٦)
1001) به چشم منكرى منگر در او خوار       =      كه گلها گردد اندر چشم تو خار
٤٧٩ ص
(١٥٣٧)
1002) نشان ناشناسى ناسپاسى است       =      شناسايى حق در حق شناسى است
٤٧٩ ص
(١٥٣٨)
1003) غرض زين جمله تا آن گر كند ياد       =      عزيزى گويدم رحمت بر او باد
٤٧٩ ص
(١٥٣٩)
1004) به نام خويش كردم ختم و پايان       =      الهى عاقبت محمود گردان
٤٨٠ ص
 
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص
٤٣٣ ص
٤٣٤ ص
٤٣٥ ص
٤٣٦ ص
٤٣٧ ص
٤٣٨ ص
٤٣٩ ص
٤٤٠ ص
٤٤١ ص
٤٤٢ ص
٤٤٣ ص
٤٤٤ ص
٤٤٥ ص
٤٤٦ ص
٤٤٧ ص
٤٤٨ ص
٤٤٩ ص
٤٥٠ ص
٤٥١ ص
٤٥٢ ص
٤٥٣ ص
٤٥٤ ص
٤٥٥ ص
٤٥٦ ص
٤٥٧ ص
٤٥٨ ص
٤٥٩ ص
٤٦٠ ص
٤٦١ ص
٤٦٢ ص
٤٦٣ ص
٤٦٤ ص
٤٦٥ ص
٤٦٦ ص
٤٦٧ ص
٤٦٨ ص
٤٦٩ ص
٤٧٠ ص
٤٧١ ص
٤٧٢ ص
٤٧٣ ص
٤٧٤ ص
٤٧٥ ص
٤٧٦ ص
٤٧٧ ص
٤٧٨ ص
٤٧٩ ص
٤٨٠ ص
٤٨١ ص
٤٨٢ ص
٤٨٣ ص

حديث بي کم و بيش (شرح گلشن راز شيخ محمود شبستري ) - محمدی باغملائی، محمدکاظم - الصفحة ١١٧ - ٢ـ فكرى كه شرط راه سالكان است

مؤمن ‌ ايمان آورنده[١]

در عالم آفرينش همه موجودات عالم به گونه اى به هم وابسته و مرتبط هستند مثل دانه و ميوه و بطور كلى محصول وابسته به تخم و دانه است و حاصل دانه يا سود است يا ضرر. بنا بر اين خير و شر و نفع و ضرر به هم مرتبط اند و موجب كمال  يكديگرند، همان طور كه خار موجب لطافت و ظرافت گل و گل سبب وجود  خار است.

مصراع دوم اشاره به آيه قرآن دارد﴿و تخرج الحىّ من الميّت و تخرج الميّت من الحىّ﴾[٢] يعنى اى خداى بزرگ تو زنده را از مرده و مرده را از زنده بيرون مى آورى. مرده و زنده در اين آيه به تعبيرى كافر و مؤمن معنى شده است. بنا بر اين شيخ در مصراع دوم به نكته ظريفى اشاره دارد كه از غايت ارتباط بين موجودات عالم، از مؤمن، كافر حاصل مى شود همان طور كه از حضرت نوح(عليه السلام)، فرزند او كنعان و از كافر، مؤمن تربيت مى شود همان طور كه از آزر، فرزندش ابراهيم(عليه السلام)بوجود مى آيد.

١٥٣) به هم جمع آمده در نقطه خال