پگاه حوزه - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ٩ - تاكيد بر مردمسالارى دينى و صيانت از ارزشهاى اسلامى
تاكيد بر مردمسالارى دينى و صيانت از ارزشهاى اسلامى
گزارش همايش «جهان اسلام، فرصتها و چالشها»
طه صفايى
شخصيتهايى كه در اين كنفرانس جمع شده بودند و بيشتر به بخش خصوصى وابسته بودند و پس از كنفرانس مىتوانند سازمان غيردولتى جهان اسلام باشند كه پايگاه افكار مردمى بخشهاى مختلف جامعه اسلامى است.
اجلاس دو روزه «جهان اسلام، فرصتها و چالشها» ، اگر چه از حضور شخصيتهاى تصميمساز دنياى پهناور اسلام بىبهره بود، ولى چنانچه بينش حجتالاسلام هاشمى رفسنجانى جامه عمل بپوشد، مىتوان اميدوار بود كه انديشمندان اسلامى با تشكيل سازمان غيردولتى جهان اسلام در جهان، در تنوير افكار اقشار گوناگون اين امت واحد گام بردارند.
اين همايش كه هفته گذشته در روزهاى اول و دوم ديماه، به همت دفتر مطالعات وزارت خارجه در تهران برگزار شد، كوشيد آرا و نظريات علما و دانشوران مسلمان را درباره فرصتها و چالشهاى فراروى جهان اسلام به خصوص پس از حملات ١١ سپتامبر ٢٠٠١ و تجاوز ائتلاف غرب به رهبرى امريكا، به دو كشور مسلمان افغانستان و عراق گرد هم آورد و سياستمداران كشورهاى عربى را با خطر تسلط تدريجى استعمار نو بر ملتهاى اسلامى و قدرت ذاتى اسلام براى مقابله با اين تهديدات آشنا سازد.
حضرت آيتالله خامنهاى، رهبر معظم انقلاب اسلامى، در ديدار با جمعى از علما، دانشمندان، متفكران و روشنفكران مسلمان، ضمن استقبال از برگزارى همايش مذكور، فرمودند: به رغم آنكه استعمار توانست، در گذشته بر دنياى اسلام تسلط يابد و مسلمانان را به ملتهايى وابسته تبديل كند، اما اكنون فرصتهاى جديدى براى دنياى اسلام به وجود آمده كه مهمترين اين فرصتها، اسلام و قدرت آن است، زيرا اسلام توانايى تجهيز مادى و معنوى مسلمانان و متحد و يكپارچه كردن آنان را دارد.
امروز به واسطه عرضه عملى مردمسالارى دينى و اثبات قدرت و كارآيى اسلام، غرب دچار انفعال شده و ليبراليسم در كشورهاى زادگاه خود و مراكز سياستگذارى آن، در خصوص مسائل مهمى همچون آزادى، مردمسالارى و كرامت زن، دچار تناقضهاى اساسى شده است.
حضرت آيتالله خامنهاى، حذف ماركسيسم و كمونيسم، به عنوان رقباى اصلى تفكر اسلامى، و ورود قدرتمندان اسلام سياسى به صحنه را از ديگر فرصتها دانستند و افزودند: در شرايط كنونى، آگاهى و روشنبينى مسلمانان در قبال شعارهاى غرب، بسيار بيشتر شده است، زيرا آنان متوجه شدهاند كه وعده غرب، مبنى بر كمك به پيشرفت دنياى اسلام، چيزى جز به تسليم كشاندن و وابسته كردن مسلمانان نبود.
رهبر معظم انقلاب اسلامى، طرح شعار دموكراسى توسط غرب را نشانگر انفعال غربىها در مقابل مردمسالارى دينى دانستند و افزودند: مردمسالارى دينى داراى منطقى قوى و روشن است، زيرا اسلام مخالف ديكتاتورى و استبداد با هر عنوانى و از جانب هر قدرتى است.
حضرت آيتالله خامنهاى با تاكيد بر اينكه اسلام ناب خواهان عزت، عظمت، اقتدار، عدالت، مردمسالارى دينى و پيشرفت علمى براى مسلمانان است، خاطر نشان كردند: بر همين اساس، دشمنان اسلام و در راس آنها صهيونيسم و امريكا، به مطرح شدن اسلام ناب تمايلى ندارند و تلاش مىكنند كه اسلام را يا به صورت چهرهاى متحجر و به دور از منطق و علم و معرفت، همانند طالبان و يا به صورت استحاله شده معرفى نمايند.
همچنين سيد محمد خاتمى رئيس جمهورى اسلامى ايران، بخشى از سخنرانى خود در اين همايش را به موضوع مردمسالارى دينى اختصاص داد و گفت: تهديد اساسى ما مسلمانان، تاخير و تعلل در تحقق آزادى و عدالت و مردمسالارى بر پايه دين است. ما مسلمانان، نه مىتوانيم خود را از فراز و فرودها در امان نگاه داريم و نه مىتوانيم از پاسخگويى به اين چالشها و پرسشها بركنار باشيم. جهان امروز از يكسو با نابرابرى، خودكامگى و خشونت روبهرو است و از سوى ديگر، در پى دستيابى به عدالت، مردمسالارى و مدارا است; روشن است كه تلاش انسان مسلمان و متفكر، يافتن پاسخهايى درخور به اين جستوجوگرى واقعى است.
دكتر علىاكبر ولايتى، مشاور مقام معظم رهبرى در امور بينالملل، ديگر سخنران اين همايش بود كه به تشريح تاريخچه تمدنى جهان اسلام پرداخت. وى در بخشى از سخنان خود گفت: از يك سو بيگانگان فضائل مسلمين را انكار مىكنند و از سوى ديگر، مسلمانان در ثبت و عرضه دستاوردهاى علمى و فرهنگى خويش تسامح كردند و در نتيجه اين باور غلط جهانى حتى در ميان مسلمانان و ايرانيان به وجود آمد كه فرنگيان تافتهاى جدابافته در خلقت هستند و از يك هوش و استعداد استثنايى برخوردارند كه ديگر ملل، از جمله مسلمانان، از آن بىبهرهاند. نتيجه عملى چنين باور فراگيرى كه از حدود دو سده پيش تاكنون تبليغ مىشده، اين بوده است كه سعى بيهوده نكنيم و سرنوشت محتوم خود را به عنوان انسانهاى درجه چندم، با همه تبعات سياسى و فرهنگى آن بپذيريم!
پرفسور عبدالعزيز ساشادينا، استاد مطالعات اسلامى در دانشگاه ويرجينياى آمريكا نيز با تاكيد بر سخنان حضرت آيت الله خامنهاى اعلام كرد كه جهان غرب مىكوشد تا ثابت كند كه اسلام قادر به ايجاد و استقرار يك حكومت عادلانه و مدرن نيست.
وى در مصاحبهاى عنوان كرد: جهان غرب مدعى است كه حاكميت دينى نمىتواند فراگير و همهشمول باشد; يعنى نمىتواند در مقام حاكميت و حكمرانى، به همه شهروندان، به يك چشم نگاه كند، ولى ما براى استقرار يك حاكميت دينى مطلوب، به طراحى يك سيستم نياز داريم. كه در آن مفهوم «شهروندى» به دقت گنجانده شده باشد. من فكر مىكنم كه اسلام و متن اصلى آن اين توان را دارد. متون اسلامى اين ظرفيت را دارد كه يك نظام مدرن و عادلانه طراحى كند.
همچنين شيخ حسن صفار، متفكر اسلامى از عربستان سعودى، نبود دموكراسى در برخى كشورهاى اسلامى را از عمده نگرانىها و چالشهاى دنياى اسلام عنوان كرد و گفت: هنوز جوامع اسلامى نتوانستهاند، براساس دموكراسى و عدالت ميان خود و مردم رابطه ايجاد كنند; برخى از كشورهاى اسلامى از چالشهاى سياسى داخلى رنج مىبرند، چرا كه ميان مردم و حكومتهاى آنها رابطهاى وجود ندارد. امت اسلام در دورانهاى گذشته در يك موجوديتسياسى يعنى خلافت اسلامى زندگى مىكرد، ولى پس از پايان حكومتخلفا، نظام سياسى با افكار متفاوت روى كار آمدند. عقبنشينى و از بين رفتن روابط ميان كشورهاى اسلامى و نيز ايجاد كشمكش و جنگ، تمام امكانات جهان اسلام را سوزاند.
يكى ديگر از شركتكنندگان، دكتر علىالصالح، امام جماعتحسينيه اهل بيت (ع) در ايرلند بود كه عقيده داشت چالشهاى جهان اسلام، پس از ١١ سپتامبر خطرناكتر شده است و متاسفانه مسلمانان نتوانستهاند، همگام با آن پيش بروند. وى گفت: پنج ميليون مسلمان در هر يك از كشورهاى آلمان، فرانسه و انگلستان وجود دارند و در مجموع ٥٠ ميليون مسلمان در تمام اروپا زندگى مىكنند، اما آنها حتى نتوانستهاند حقوق خود را به دست آورند.
وى محدود كردن حجاب در فرانسه را نمونه ناتوانى مسلمانان در احقاق حقوق خود معرفى كرد و گفت: دين ما دين انسانى است، اما بايد اين ادعاى صحيح را در واقعيتها ببينيم. در يكى از شهرهاى انگليس، همه كليساها به مساجد تبديل شده و حتى در برخى از شهرها كليسايى باقى نمانده است. آمار حاكى است كه هر هفته يك كليسا به مسجد تبديل مىشود; اين در حالى است كه پنج نماينده مسلمان در مجلس انگلستان وجود دارد. در حال حاضر گستردهترين دين در غرب و آمريكا اسلام است، اما اين سرعت افزايش به موازات ادعاهاى ما نيست، چرا كه بايد اين گسترش تاثير داشته باشد.
دكتر على الصالح با نكوهش از مفهوم غربى مردم سالارى، به تشريح ويژگىهاى مردم سالارى دينى در اسلام پرداخت و افزود: اين جهان براى اينكه شورا را بفهمد، بايد زبان آن را بفهمد; شورا در زبان ما همان دموكراسى است و هيچ تقابلى با آن ندارد.
دكتر منير شفيق، انديشمند و متفكر بزرگ اسلامى فلسطين، اقدام جورج بوش رئيس جمهور امريكا، براى استقرار مردم سالارى در خاورميانه را شكستخورده خواند و گفت: امروز امريكا در زمينههاى زيادى با شكست مواجه شده است و پديدهاى كه در سالهاى اخير رشد كرده و در دموكراسى جهانى سازى امريكا نمود يافته، شكسته خورده است.
اما مقاومت در برابر امريكا نبايد به خودى خود حركت كند، چرا كه همكارى ميان كشورهاى اسلامى، به ويژه ايران، عربستان، لبنان و سوريه، ضمن هماهنگى با روسيه و چين، مىتواند نقش بزرگى در شكست امريكا ايفا نمايد.
دكتر چاندرا مظفر، انديشمند و متفكر اسلامى، نگاه كلىترى به تهديدات استكبار داشت و تصريح كرد: امپراتورى جهانى به واشنگتن محدود نيست، توكيو، سنگاپور، كنگو و بسيارى از كشورهاى ديگر، در اين امپراتورى سهيم هستند و اهداف اين استراتژى جهانى فقط مسلمانان نيستند، بلكه در همه جا ضعفا و فقرا را قربانى مىكند.
اين امپراتورى جهانى مىخواهد نفت را كنترل كند، زيرا نفت كالايى است كه بيش از همه زيرپاى مسلمانان پهن شده است و به همين خاطر بيشترين قربانى اين امپراتورى مسلمانها هستند. صهيونيستها نيز تصميم گرفتهاند كه بر اين قطار امپراتورى جهانى سوار شوند.
وى ضمن اشاره به اين سخن حضرت على (ع) كه فرمودهاند: «بيمارى در درون شماست و شما از آن اطلاع نداريد» ، خاطر نشان كرد: بياييد اين بيمارى را پيدا كنيم و با معالجه آن ريشههاى اين امپراتورى جهانى را بسوزانيم.
سوار الذهب، رييس جمهور سابق سودان نيز از ديگر مدعوين همايش «جهان اسلام، فرصتها و چالشها» بود كه درباره تهديدات فراروى مسلمانان گفت: نيروهاى خارجى و دشمنان اسلام اين واقعيت را درك كردهاند كه تكامل جهان اسلام براى آنها خطرساز است، به همين علت كشورهاى مسلمان نيز بايد جايگاه خود را بيش از پيش در دنيا مستحكم سازند. متاسفانه با وجود مؤلفههاى فراوان قدرت و توانايى در ميان كشورهاى اسلامى، جهان اسلام هنوز خود را باور نكرده است.
وى تصريح كرد: جهان اسلام بيش از ٤٤ درصد توليد نفت جهان را در دست دارد، پس از نظر اقتصادى نيز مىتواند تاثيرات مهمى داشته باشد. كشورهاى اسلامى با استفاده از توانايى اقتصادى خود، مىتوانند با سيستم اقتصاد جهانى مقابله كنند و قدرت اقتصادى مىتواند، محور اصلى ايجاد وحدت در ميان كشورهاى اسلامى باشد. تكامل اقتصادى، زمينه ايجاد وحدت فرهنگى و اجتماعى را فراهم مىآورد و موفقيت اتحاديه اروپا در همكارىهاى اقتصادى ميان كشورهاى عضو، مىتواند به عنوان يك تجربه موفق، سرمشق جهان اسلام باشد.