آیینه پژوهش - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ١٢ - معرفى هاى گزارشى

معرفى هاى گزارشى


فقه و اصول
ـ الدر الباهر فى مقتضيات الجواهر
سيد جمال الدين دين پرور, چاپ اوّل, تهران, بنياد نهج البلاغه, ١٣٧٦, ٣٩٣ص, وزيرى.
(شرايع الأسلام) از جمله مهم ترين, روشمندترين و مشهورترين آثار فقهى شيعى است كه عالمان, ده ها شرح, حاشيه و تعليق بدان نگاشته اند. (جواهر الكلام) از گسترده ترين و استوارترين شرح هاى آن است كه اكنون مهم ترين مرجع و منبع فقيهان در بحث هاى اجتهادى و فقهى است و مؤلف در اين كتاب (جواهر) را تلخيص كرده است و در اين گزيده سازى كوشيده است پس از گزارش بحث و مسأله استوارترين دليل صاحب جواهر را ياد كند و دلايل مورد مناقشه و گاه استحسانى را گزارش نكند. دو ديگر آنكه در تمام مسائل ديدگاه صاحب جواهر را بياورد و در تدوين متن جواهر را با عين عبارات حفظ كند. مؤلف اكثر عناوين را از خود كتاب برگرفته و مراجع و منابع روايات و اقوال را نيز با دقت ذكر كرده است.
ـ القصاص على ضوء القرآن والسنه
عادل العلوى, چاپ اوّل, قم, كتابخانه آيت اللّه مرعشى نجفى, ٥٤٢«٤٧١ص, وزيرى.
اين كتاب پژوهشى است در بحث (قصاص) و مسائل مرتبط با آن, و تقريرى از مباحث خارج فقه آيت اللّه نجفى مرعشى ـ اعلى الله مقامه. آن بزرگوار مسائل (قصاص) را بر مبناى كتاب ارجمند (شرايع الأسلام) بحث مى كردند. بدين سان اين كتاب شرحى است استدلالى و گسترده بر بخش (قصاص) آن كتاب. گستردگى فروع فقهى و توجه به ابعاد مسأله, سلامت تعبير و روانى نثر از جمله ويژگى هاى اين مجموعه است.
نويسنده تقريرات حضرت آقاى علوى, در پانوشت ها منابع اقوال و روايات را نشان داده و به گستردگى آراى فقها فريقين را گزارش كرده است. بدين سان (القصاص) كتاب فقهى مقارن است در مسأله قصاص.
ـ الأجاره
محمد حسن قديرى, چاپ اوّل, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٧, ٥٦٨ص, وزيرى.
(اجاره) از ابواب مهم فقهى است, مؤلف ارجمند را ساليانى چند در حوزه علميه قم در سطح دروس عالى خارج به تدريس اين بحث فقهى پرداخته و حاصل آن تدريس ها و تأمل ها را در قالب اين كتاب عرضه كرده است. مباحث كتاب پس از مقدمه اى كه در آن اجاره تعريف شده و شرايط عقد اجاره تبيين گرديده, در هفت فصل سامان يافته است. در فصل اوّل از شرايط طرفين عقد سخن رفته است و در فصل دوم از شرائط (عوضين) بحث شده است. فصل سوم عهده دار بحث اثبات (عقد لازم) بودن اجاره است. در فصل چهارم اعتبار تسليم در معارضه و چگونگى آن بررسى شده است.
(عين) در نزد مستأجر حالت امانت دارد و مآلاً احكام امانت بر آن جارى است, اين موضوع در فصل پنجم به بحث نهاده شده است و بالاخره در فصل ششم, اين مسأله مورد كاوش قرار گرفته است كه آيا, مستأجر مى تواند (عين) اجاره كرده را به عقد اجاره به ديگرى وانهد يا نه؟ فصل هفتم ويژه بحث از اجاره زمين است و مسائل متعلق به آن.
ـ مضاربه در اسلام
محمد حسين ابراهيمى, چاپ دوم, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٧, ١٦٠ص, رقعى.
در اين كتاب مؤلف در ضمن نُه فصل ابعاد مختلف مضاربه را به بحث نهاده است. در فصل اوّل از تاريخ مضاربه بحث كرده و فصل دوم نگاهى است كلى به مضاربه و چگونگى آن. بحث هاى مقدماتى مانند, معناى مضاربه, مضاربه از مسائل اقتصادى است يا حقوقى, قرآن و مضاربه در فصل سوم آمده است. فصل چهارم ويژه بررسى چگونگى قراردادهاست و در فصل پنجم از مضاربه و پيوند آن با شركت بحث شده است.
مضاربه به عنوان فعاليتى توزيعى و تجارى در فصل ششم به بحث نهاده شده است. ماهيت مضاربه در فصل هفت بحث شده و در فصل هشت از موضوعات متفرقه حقوقى مانند شراكت در مضاربه, مضاربه با غير مسلمان, تركيب مضاربه و قرض و… سخن رفته است. قانون مضاربه در نظام بانكى جمهورى اسلامى ايران و نقد آن موضوع فصل نهم است.
ـ اذن و آثار حقوقى آن
عليرضا فصيحى زاده, چاپ اوّل, قم, واحد فقه و حقوق مركز مطالعات و تحقيقات اسلامى (پژوهشگاه) دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٧, ٢٤٠ص, وزيرى.
مسأله زن و آثار حقوقى آن در حقوق مدنى, از اهميت ويژه برخوردار است. گزارش تحليلى ابعاد مختلف آن از نگاه حقوقى و فقهى و نقشى كه زن در حقوق اموال, و مباحث مرتبط با الزامات خارج از قرارداد دارد و نيز نقش آن در حقوق خانواده, مهم و قابل توجه است.
مؤلف پس از تعريف دقيق (اذن) كه حقوقدانان بر اين باور رفته اند كه تعريف دقيقى از آن ارائه نشده است, در ضمن چهاربخش از اذن و ابعاد و آثار حقوقى آن سخن گفته است. در بخش اوّل و با عنوان كليات از تعريف اول, ماهيت حقوقى آن, ويژگى هاى اذن و تقسيمات آن بحث شده است, بخش دوم ويژه بحث از عناصر و اركان اذن است و در بخش سوم از بى اعتبارى اذن و چگونگى آن و نيز ارتفاع اذن سخن رفته است و بخش چهارم ويژه احكام و آثار حقوقى اذن است با بحث هايى مانند: اذن در معاملات, اذن در اعمال حقوقى, نقش اذن در رفع ضمان و…. فلسفه و كلام
ـ توسل در نگاه قرآن و حديث
عباس شهيدى, چاپ اوّل, قم, انتشارات پارسايان, ١٣٧٧, ١٨٥ص, رقعى.
اين كتاب بحثى است كوتاه درباره توسل و چگونگى آن. در بخش اوّل از توسل سخن رفته است و در بخش دوم از آثار آن. در بخش سوم لزوم تجليل از امامان(ع) و راه هاى پاسداشت شخصيت آن بزرگواران گزارش شده است و در بحث هاى بعدى كتاب, ارزش رثاء و مرثيه سرايى بر امامان(ع) و نيز شيوه هاى عزادارى تبيين شده است.

ـ رسالات اسلاميه
السيد عادل العلوى, چاپ اوّل, قم, المؤسسة الأسلاميه العامه للتبليغ والارشاد, ٤٦٤«…ص, وزيرى.
(رسالات اسلاميه) با عنوان فرعى (دروس اليقين فى معرفه اصول الدين) در چهار مجلد مجموعه اى است از بحث هاى گونه گون در ابعاد مختلف فرهنگ اسلامى. جلد اوّل يكسر به اصول اعتقادات و بحث از توحيد نبوت و معاد و نيز امامت در پرتو آيات و روايات پرداخته است. مباحث در ضمن درس هاى متعددى ارائه شده است و در پايان درس ها براى خودآزمايى خواننده سؤال هايى طرح شده است. جلد دوم ويژه مباحث فقهى استدلالى است و بحث هايى درباره طهارت كفار و اهل كتاب كه بحثى است مفصل و نتيجه آن (طهارت اهل كتاب) (التقيه فى رحاب العلميه) بحثى است كوتاه درباره تقيه از ديدگاه امام خمينى و شيخ انصارى ـ ره ـ و آنگاه بحثى است درازدامن درباره تقيه با عنوان (التقيه بين الأعلام) كه موضوع را در پرتو آيات و روايات و از ديدگاه فقها اسلام بررسى كرده است. مجلد سوم ويژه اخلاق اسلامى است كه در بخش اول آن از اخلاق علمى و آداب تعليم و تعلم بحث شده است و در بخش دوم آن از ويژگى هاى رهبر اسلامى سخن رفته است. رساله سوم در اين مجموعه عمدتاً تبيين اخلاق پزشكى است و در آخرين بخش, مؤلف از نقش اخلاق اسلامى و به تعبير وى (محمدى) در پيشبرد تبليغ دين سخن گفته است.
در بخش چهارم سخن از توبه است و بازگشت به سوى حق و نقش آن در زندگى انسان و ابعاد آن در فرهنگ اسلامى و نيز دعاهايى براى زمزمه انسان مؤمن با خداوند و….
ـ المظاهر الألهيه
صدرالدين الشيرازى; تحقيق: السيد جلال الدين الآشتيانى, چاپ دوم, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٧, ١٩٨ص, وزيرى.
اين كتاب از جمله آثار سودمند و مختصر صدرالمتألهين است كه به منظور بيان قسمتى از علوم حقيقى و معارف الهى به قلم آمده است. مؤلف آن را در شش مقصد سامان داده است و در ضمن آن از معرفت حق اوّل و صفات اسماء الهى, شناسايى انبيا و اوليا چگونگى تعليم عمارت منازل و مراحل آخرت و… سخن گفته است. مرحوم استاد على اكبر فيّاض نوشته اند (المظاهر الألهيه) يكى از نوشته هاى ملاصدراست كه در قالبى كوچك, تمام, رؤوس مسائل فلسفى مندرج در كتاب هاى بزرگ و متوسط را به گونه اى فشرده و اجمالى در آن درج كرده است و در حقيقت پله اى براى صعود به ذُروه بلندتر فلسفه پيش پاى طالب مبتدى گذاشته است.
متن كتاب را فيلسوف بزرگ معاصر حضرت سيد جلال الدين آشتيانى حدود نيم قرن قبل تصحيح كرده بوده اند, با مقدمه اى درازدامن در شناسايى آثار مؤلف و برخى از آراى او. تعليقات استاد بر كتاب نيز بسى سودمند است. اكنون چاپ دوم آن را در پيش داريم با تنقيح و حروفزنى جديد.
ـ الحاشيه على الهيات الشرح الجديد للتجريد
مولى احمد الأردبيلى; تحقيق: احمد عابدى, چاپ دوم, قم, مركز انتشارات قم, انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٤١٩, ٥٨٤ص, وزيرى.
كتاب (تجريد العقائد) محقق توسى از جمله آثار ارجمند كلامى و از نگاشته هاى مختصر و استوار كلام شيعى است. عالمان و متكلمان بسيارى به آن شرح نوشته اند و يا بر مطالب آن حاشيه و تعليقه نگاشته اند. علاءالدين على بن محمد قوشجى, نيز بدان شرحى نگاشته كه در بنان و بيان عالمان به شرح قوشجى شهره است. فقيه و متكلم بلند پايه شيعى, محقق اردبيلى اين شرح را تدريس مى كرده و در ضمن تدريس برخى از مطالب آن را نقد و بررسى و تزيين مى كرده است. وى اين تأمل ها و حاشيه ها را گردآورده و اين كتاب را سامان داده است. محقق كتاب را براساس پنج نسخه مقابله و تصحيح كرده و در پانوشت ها اختلاف نسخه هاى مهم و منابع و مصادر نقل ها و اقوال را آورده است. تحقيق كتاب به سال ١٤١٨ تحقيق برگزيده دانشجويى شناخته شد و به سال ١٤١٧ جايزه كتاب سال را از آنِ خود ساخت.
ـ شرح مصطلحات فلسفى
على شيروانى, چاپ دوم, قم, انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٧, ١٩٢ص, وزيرى.
در اين كتاب مصطلحات فلسفى براساس حروف تنظيم شده و بر پايه دو اثر ارجمند علامه طباطبايى نهايةالحكمه و بدايةالحكمه شرح شده است. مؤلف كوشيده است در حدّ امكان مطالب را ساده و روان بيان كند, تا نوآموزان فلسفه و معارف اسلامى را نيز سودمند افتد.
قرآن و حديث
ـ چاره رنج
يوسف غلامى, چاپ اوّل, قم, انتشارات وثوق, ١٣٧٧, ٦٠ص, پالتويى.
مجموعه اى است از چهل روايت با ترجمه اى روان درباره رنج ها و دشوارى هاى زندگى و چگونگى چيره گشتن بر آنها. در شماره ٣ نوشته شده است: (شيخ طوسى در (كتاب عدةالداعى) چنين نقل مى كند.) روشن است كه (عدةالداعى) از آنِ ابن فهد حلى است و نه شيخ طوسى!
ـ تفسير روحانى
محمدعلى لسانى فشاركى, چاپ اوّل, تهران, مؤسسه چاپ و نشر عروج, ١٣٧٦, ٣٠٨ص, وزيرى.
(تفسير القرآن الكريم) از آثار عظيم مرحوم آيت اللّه حاج سيد مصطفى خمينى است. سوگمندانه اين تفسير ناتمام مانده است. آنچه از آن برجاى مانده است (از آغاز تا آيه سوره بقره) نشانگر گستردگى آگاهى هاى آن بزرگوار در ابعاد مختلف فرهنگ اسلامى است. اين تفسير اگر سامان مى يافت, بى گمان در صدر آثار مكتوب مرتبط با قرآن كريم قرار مى گرفت. نگاه آن شهيد به قرآن نگاهى است جامع و آيات الهى را از ابعاد مختلف به بحث نهاده است. آقاى لسانى در اين نوشته ارجمند كوشيده است تا ابعاد مختلف تفسير را بنماياند. وى كتاب را در چهار بخش سامان داده است در بخش اوّل, قرآن شناسى مفسّر را تبيين كرده است و در فصل دوم از ديدگاه هاى مفسر در علوم قرآن سخن گفته است. بخش سوم ويژه گزارش تحليلى مبانى روش شناختى مفسر است, و بالاخره در بخش چهارم ذيل عنوان (گلچينى از مباحث تفسيرى) بحث هاى موضوعى از تفسير ياد شده را برگزيده و گزارش كرده است. مؤلف محقق بخوبى توانسته است ابعاد اين تفسير را بنماياند و در ضمن بحث هاى مختلف آراى مؤلف شهيد و كم نظير اين تفسير را گزارش كند.
ـ العجاب فى بيان الأسباب
ابن حجر عسقلانى; تحقيق: عبدالكريم محمد الأنيس, چاپ اوّل, رياض, دار ابن جوزى, ١٤١٨, ١٣١٥ص, وزيرى.
ابن حجر عسقلانى از محدثان و مؤلفان و رجاليان سختكوش قرن نهم است, با كارنامه اى بس پربرگ و پربار. اين كتاب وى گزارشى از روايات اسباب نزول آيات قرآن كريم است و قطعاً در ميان آثار مشابه از لونى ديگر. آنچه اكنون از اين كتاب در اختيار است تا آيه ٧٨ سوره نساء است و اين كه آيا ابن حجر تمام كتاب را نگاشته است يا نه, روشن نيست. كتاب ابن حجر چه به لحاظ كمّى و چه به لحاظ كيفى بسى برتر از آثار همگون خود است; به مثل در سوره بقره واحد ٨١ روايت, سيوطى ٨٤ روايت و ابن حجر ١٧٦ روايت گزارش كرده اند. ابن حجر تمام روايات را به لحاظ سند و گاه محتواى نقد و بررسى كرده است. محقق كتاب در مقدمه اى درازدامن و سودمند از مؤلف كتاب اهميت آن و آثار نگاشته شده در اين موضوع به تفصيل سخن گفته است.
كتاب ابن حجر براى اوّلين و براساس تنها نسخه موجود آن تحقيق و تصحيح شده است.
ـ الناسخ والمنسوخ فى القرآن العزيز
ابى عبيد القاسم بن سلام هروى, چاپ دوم, رياض, مكتبة الرشد, ١٤١٨, ٤١٢ص, وزيرى.
ناسخ و منسوخ از موضوعات علوم قرآنى و از كهن ترين دلمشغولى هاى مؤلفان و مفسّران قرآن بوده است. كتاب ابى عبيد در آغازين سال ها كه در قرن سوم به قلم آمده است, از ديرينه ترين اين آثار است. محقق كتاب را براساس تنها نسخه اى تحقيق و تصحيح كرده است و در مقدمه اى مفصل از روزگار هروى و وضع فرهنگ آن روزگار زندگى, آثار و انديشه هاى هروى و اهميت كتاب سخن گفته است. و در پانوشت ها افزون بر اينكه احاديث را با نقل هاى ديگر نيز سنجيده, توضيح بسيار سودمند براى روشنگركتاب و اعلام نگاشته است.
ـ مسندنويسى در تاريخ حديث
سيد كاظم طباطبايى, چاپ اوّل, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٧, ٥٥١ص, وزيرى.
در تدوين حديث مسندنگارى بويژه در تاريخ تدوين حديث اهل سنت از گستره شايان توجهى برخوردار است. مؤلف در اين كتاب در ضمن ده بخش به بازشناسى و تحليل اين جريان پرداخته است. مفهوم مسند, با توجه به معانى لغوى, اصطلاحى و شيوه هاى تدوين مسندها در بخش اول گزارش شده است. در بخش دوم سير سندنگارى در تاريخ تدوين حديث پى گيرى شده است با شناساندن شمارى از مسندها. آشنايى با مسندهايى كه به راويان خود منسوبند, شيعه و سندنويسى, مسندالأمام زيد يا المجموع الفقهى الحديثى, مسند حميدى, مسند احمد بن حنبل, درباره مسندهاى ابوحنيفه, درباره چند مسند ديگر, عناوين فصول اين كتاب هستند. پايان بخش كتاب فهرست هاى فنى آن است.
اخلاق و تعليم و تربيت
ـ اهداف تربيت از ديدگاه اسلام
جمعى از نويسندگان, چاپ اوّل, تهران, سمت, ١٣٧٦, ٢١٠ص, وزيرى.
اين كتاب براى تدريس در دوره كارشناسى در دانشگاه و براى درس هاى (تعليم و تربيت اسلامى) و (اخلاق و تربيت) تدوين شده است. مؤلفان در دو بخش كلى و در ضمن فصول متعدد در اين جلد به اهداف تربيت از ديدگاه اسلام پرداخته اند. مفهوم هدف و مبناى تعيين آن طبقه بندى اهداف تعليم و تربيت, هدف غايى و ويژگى هاى آن اهداف تربيتى اسلام در خصوص ارتباطشان با خدا اهداف تربيتى اسلام در خصوص ارتباط انسان با خدا ابعاد مختص انسان اهداف تربيتى اسلام در ارتباط انسان با ديگران, از جمله عناوين فصل هاى كتاب است. تاريخ و شرح حال
ـ فراماسونرى و جمعيتهاى سرّى در ايران
ابراهيم صادقى نيا, چاپ اوّل, تهران, انتشارات هيرمند, ١٣٧٧, ١٢٦ص, رقعى.
پژوهشى است كوتاه درباره فراماسونرى و چگونگى شكل گيرى آن در ايران و معرفى اهم (لژه هاى فراماسونرى در ايران). مؤلف در پيشگفتارى كوتاه از اهميت بحث سخن گفته است و آنگاه (فرى ماسون) را تعريف كرده و سپس فراماسون هاى قديمى ايران را معرفى كرده است و بالاخره بخش عمده كتاب به شناسايى لژهاى فراماسونرى در ايران اختصاص يافته است.

ـ النفخة العبتريه فى انساب خيرالبريّه
محمد كاظم يمانى موسوى; تحقيق: سيد مهدى رجايى, چاپ اوّل, قم, كتابخانه آيت اللّه مرعشى نجفى, ١٤١٩, ٣٠٠ص, وزيرى.
اين كتاب از جمله آثار خوب تبارشناسى است كه مؤلف فرزندان امامان(ع) و نوادگان آنها را گزارش كرده است. اين گزارش با يادكرد فرزندان امام موسى بن جعفر(ع) آغاز مى شود. مؤلف براساس اظهار نظر تبارشناس بزرگ شيعى حضرت آيت اللّه مرعشى نجفى زيدى مذهب است. آن بزرگوار در ضمن مقدمه اى از اهميت كتاب سخن گفته و برخى از كاستى هاى آن را ياد كرده است. نسخه اولى استنساخ شده مشكلاتى داشته است كه پس از آن با نسخه اى مصحح و داراى حواشى تطبيق شده است. محقق كتاب پانوشت هايى بر كتاب افزوده است, ولى كتاب را بدون هيچ مقدمه اى در چگونگى تصحيح و نسخه هاى كتاب و مؤلف و… به چاپ سپرده است.
ـ صحيفه دل
جمعى از دانشمندان, چاپ اوّل, تهران, مؤسسه تنظيم و نشر آثار امام خمينى, ١٣٧٧, ١٧٠ص, وزيرى.
خاطراتى است بسيار خواندنى و آموزنده از زندگانى, شخصيت علمى, فقهى, حضرت امام ـ رضوان الله عليه ـ ايثار, مبارزات و مواضع بنيادى و استوار امام در مقابل ستم و چگونگى آغاز, تداوم و پيروزى انقلاب و… اين مجموعه را مى توان به نوعى از منابع مهم تاريخ انقلاب اسلامى دانست.

ـ نجواى جيحون
عباس عبيرى, چاپ اوّل, قم, انتشارات پارسايان, ١٣٧٧, ١٧٦ص, رقعى.
گزارشى است از زندگانى, انديشه و سفرهاى ناصرخسرو. در فصل اوّل از روزگار كودكى, جوانى و كشش هاى نفسانى و تمايلات جوانى ناصر سخن رفته است. نيز از چگونگى پيوند او با سلجوقيان و فرجام كار ديوانى, بيدارى و بازگشت از آنچه تا بدان روزگار بدان مبتلا بود. در فصل دوم و بر پايه آگاهى هاى سفرنامه ناصرخسرو, سير و سفر وى گزارش شده است و در فصل سوم از حضور وى در ميان فاطميان سخن رفته است و بالاخره بحثى آمده است درباره انديشه, مذهب, شيوه زندگى و آثار ناصرخسرو.
ـ مشايخ الثقات
ميرزا غلامرضا عرفانيان يزدى, چاپ سوم, قم, انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٧, ٢٦٤ص, وزيرى.
شيخ طوسى(ره) مى گويد محمد بن عمير, صفوان بن يحيى و احمد بن محمد بزنطى, جز از ثقات روايت نمى كنند, بدين سان آنها نيز از ثقاتند.
مؤلف در اين كتاب كوشيده است تا مشايخ اين بزرگواران را كه از آنها حديث نقل كرده اند, گزارش كند و براى اين فهرست و گزارش مقدمه اى نوشته اند سودمند درباره ثقات ياد شده و چگونگى معنا و حدّ و حدود سخن شيخ ـ عليه الرحمه ـ در باب رجال و….
ـ فروغ ابديت
جعفر سبحانى, چاپ چهاردهم, قم, انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٧, ٥٣٦«٥٦٠ص, وزيرى.
اين كتاب ابتدا به گونه مقالات پى درپى در مجله مكتب اسلام نشر يافت و آنگاه پس از بازنگرى و بازنگارى شكل كتاب به خود گرفت. فروغ ابديت در دو جلد و ٦٥ فصل نگاهى است گسترده, سودمند و كارآمد به زندگانى رسول الله(ص) و چگونگى شكل گيرى اسلام و گزينش و نشر آن. بحث هايى چون (معراج سفيران پيامبر و نزول قرآن) نيز با دقت در صفحات كتاب طرح شده است. از جمله اولين آثارى كه بنيادهاى سست (افسانه غرانيق) را بر نمود, فروغ ابديت است. فروغ ابديت از جايگاه بس ارجمندى در مجموعه آثار مكتوب مرتبط با پيامبر برخوردار است كه اينك چاپ چهاردهم آن را در پيش روى داريم.
ـ غروى اصفهانى نابغه نجف
محمد صحتى سردرودى, چاپ اوّل, قم, انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٧, ١٦٠ص, رقعى.
اين كتاب گزارشى است از زندگانى, شخصيت, انديشه و آثار فقيه, اصولى فيلسوف و متفكر بزرگ شيعى آيت اللّه حاج شيخ محمد حسين غروى اصفهانى. كتاب در شش فصل سامان يافته است. در فصل اوّل از نياكان او, تولد و دوران كودكى او و چگونگى اشتياقش به حوزه علوم اسلامى براى تحصيل دانش اسلامى گزارش داده شده است. فصل دوم عهده دار شناساندن استادان آن بزرگوار است و در فصل سوم از آثار مكتوب وى سخن رفته است.
در فصل چهارم شاگردان آن فقيه ارجمند معرفى شدند و در فصل پنجم, سير و سلوك چهره معنوى, قومى و رفتار انسانى و منش والاى آن معلم بزرگ به تصوير كشيده شده است. فصل ششم ديدگاه هاى عالمانه فقيهان و… است درباره غروى اصفهانى.
ـ محقق شوشترى (قاموس پژوهش)
محمد صحتى سردرودى, چاپ اوّل, قم, انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٧, ١٤٤ص, رقعى.
علامه شيخ محمد تقى شوشترى از عالمان, رجاليان, محدثان, مفسران و فقيهان بزرگ اين روزگار است. آن بزرگوار بويژه در دانش رجال بى نظير بود و كتاب بزرگ او (قاموس الرجال) نيز چنان كه عالمان بزرگ گفته اند, عديم النظير است. نويسنده در اين كتاب در ضمن پنج فصل شرح حال, آثار و مآثر زندگانى اين مرد بزرگ را گزارش كرده است. نياكان شيخ, تولد و رشد و دوران كودكى هجرت به نجف, استادان و مشايخ اجازه شيخ, آثار ارجمند و عالمانه آن بزرگوار از جمله مطالبى است كه در صفحات كتاب آمده است.
ـ جلوه هاى رفتارى حضرت زهرا ـ س ـ
عذرا انصارى, چاپ هفتم, قم, انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٧, ١٦٨ص, رقعى.
كتاب گزارش كننده جلوه هاى رفتارى بانوى اطهر فاطمه زهرا ـ س ـ است. چگونگى رفتار حضرت زهرا(س) با همسر, فرزند, پدر و مردم در فصول مختلف كتاب گزارش شده است و در ضمن آن چگونگى ميلاد نور, گزارشى از پيوند آن حضرت با مولى(ع) و… آمده است.
ـ سپهسالار عشق
احمد لقمانى, چاپ اوّل, قم, انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٦, ١٦٠ص, رقعى.
در اين كتاب و در ضمن شش فصل زندگانى, شخصيت, جهاد ابوالفضل العباس(س) گزارش شده است. در فصل دوم ولادت و روزگار خردسالى قهرمان بى بديل كربلا گزارش شده است, با يادكردى از القاب آن بزرگوار.
در فصل دوم سخن از آغاز نهضت حسين بن على(ع) است و همراهى و همگامى عباس بن على با امام و برادر. در فصل سوم از جايگاه والاى ابوالفضل در صحنه كربلا و نقش ارجمند آن بزرگوار در صحراى تفتيده نينوا در برابر درنده خويان فضيلت كش بحث شده است. فضايل (ابوالفضل) در فصل چهارم آمده است, با يادكردى از فرزندان وى. شخصيت ابوالفضل در آينه كلام معصومان(ع) در فصل پنجم گزارش شده است و فصل ششم ويژه رثاى آن بزرگوار و يادى از مرثيه سرايان بويژه مادر بزرگوارش ام البنين(س) است.
ـ زخم, پروانه, ديدار
سيد ابوالقاسم حسينى, چاپ اوّل, قم, معاونت فرهنگى, اجتماعى, هنرى بنياد جانبازان انقلاب اسلامى, ١٣٧٧, ٢٤٣ص, رقعى.
بيست و دو قطعه ادبى در تصوير حال و هواى كربلا و ياران اباعبدالله الحسين(ع), اين كتاب را سامان مى دهد. نويسنده كوشيده است با پردازشى اديبانه چگونگى انديشه, روش و منش تنى چند از ياران امام(ع) را بنماياند. حرّ بن يزيد رياحى,مسلم بن عوسجه, عمر بن خالد اسدى صيداوى, عاس بن ابى شيب, هانى بن عروه و… از كسانى هستند كه در اين كتاب بدان پرداخته شده است.
ـ خصائص زينبيّه
سيد نورالدين جزائرى; تحقيق: ناصر باقرى بيدهندى, چاپ اوّل, قم, انتشارات مسجد مقدس جمكران, ١٣٧٧, ٣٤٧ص, وزيرى.
در اين كتاب ويژگى هاى شخصيت پيام آور خون شهيدان و حماسه سراى قيام خونين كربلا زينب كبرى(س) براساس روايات, گزارش هاى تاريخى و توجه و تدبّر در حادثه كربلا گزارش شده است.
مؤلف پس از مقدمه اى كه در آن از شرافت و كرامت فرزندان فاطمه(س) سخن گفته است, ويژگى هاى قهرمان كربلا را در ضمن سى ونه عنوان رقم زده است. امينه الهى, راضى بودن به قضاء الهى, محبوبه رسول خدا, نائب مادر و شريك برادر زاهده و عاقله, فصاحت و بلاغت, شجاعت و عبادت, جهاد با نفس, تعيين محافل, مقام خوف, مقام رضا و تسليم و… از جمله ويژگى هايى هستند كه بتفصيل درباره آنها در اين كتاب ارجمند بحث شده است.
اين كتاب نخستين بار به سال ١٣٤١ نشر يافته و مورد توجه عالمان و فقيهان و مبلغان قرار گرفته است. آقاى باقرى به لحاظ اهميت كتاب در تصحيح و تعليق آن كوشيده, منابع و مصادر نقل ها و روايات و گزارش هاى تاريخى را نشان داده, و برخى از توضيحات را براى روشن شدن متن بدان افزوده است.
ـ شهيدى ديگر
مؤسسه تنظيم و نشر, چاپ دوم, تهران, مؤسسه تنظيم و نشر آثار امام خمينى(ره), ١٣٧٦, ٣٢٠ص, وزيرى.
اين كتاب نخست پس از شهادت آيت اللّه حاج سيد مصطفى خمينى نشر يافت و در شعله ور ساختن انقلاب و رساندن پيام حركت توفنده مبارزان خارج از كشور شايسته ايفا كرد. كتاب شرح حال كوتاهى دارد از آن شهيد در كنار سخنران بسيار مهم و جهت دهنده حضرت امام ـ رضوان الله عليه ـ در آن روزگار و بدين مناسبت. اكنون چاپ دوم را پيش روى داريم با اضافاتى در متن و نيز اسنادى كه نشان گر مبارزات پى گيرى شهيد مصطفى خمينى است و نيز تأثير اين كتاب در آن روزگاران. كتاب را مى توان يكى از متون و منابع مهم شناخت چگونگى شكل گيرى و شكوفايى حركت هاى انقلابى در روزگار ستم شاهى است.
ـ التدوين فى اخبار قزوين
عبدالكريم رافعى, تحقيق: عزيزالله عطاردى, چاپ اوّل, تهران, نشر عطارد و انجمن مخطوطات ايران, ١٣٧٧, وزيرى.
(التدوين) از آثار مهم تاريخى, جغرافيايى است. محقق ارجمند كتاب را براساس سه نسخه تصحيح كرده است و وعده داده است كه بسيارى آبادى ها, اعلام و… را در تعليق ها و ذيلى كه بدان خواهد نگاشت, روشن كند. پيشتر درباره اين كتاب و اهميت آن در اين مجله به تفصيل سخن گفته شده است.
ـ يادها و يادمانها ٢جلد
چاپ دوم, تهران, مؤسسه تنظيم و نشر آثار امام خمينى, ١٣٧٦, ٤٧٤«٤٦٠ص, وزيرى.
اين كتاب مجموعه اى است از گفتگوها, مصاحبه ها و خاطره گويى ها درباره شخصيت, دانش, منش, رفتار اجتماعى و سياسى مرحوم آيت اللّه شهيد حاج سيد مصطفى خمينى. اين گفتگوها افزون بر آنكه به گونه اى گويا و خواندنى شخصيت آن بزرگوار را نمايانده است, گزارش هايى دقيقى نيز از چگونگى روند نهضت امام خمينى و انعكاس آن در حوزه بحث, حال و هواى آن حوزه در آن روزگاران و مواضع مختلف عالمان در برابر امام(ره) و قيام و انقلابش به دست داده است. از اين روى مى توان اين مجموعه را از جمله منابع كارآمد تاريخ انقلاب و حوزه ها دانست. ادبيّات
ـ حماسه آشنا
واحد ادبيات مؤسسه تنظيم و نشر آثار امام خمينى. چاپ اوّل, تهران, مؤسسه تنظيم و نشر آثار امام خمينى, ١٣٧٧, ٢٤٨ص, رقعى.
واحد ادبيات مؤسسه تنظيم و نشر آثار امام خمينى(ره), كتاب ها, مجله ها و روزنامه هاى نشر يافته در فاصله ١٢بهمن٥٧ تا پايان سال ٧٢ را كاويده و داستان هايى را كه به گونه اى مرتبط با حضرت امام(ره) بوده است, استخراج كرده و از مجموعه آنها ٢٨ داستان را براى مخاطبان بزرگسال برگزيده و نشر داده است. ميزان ارتباط داستان ها با پيشواى بى بديل امت اسلامى يكسان نيست, اما يكسر به گونه در پيوند با امام و انديشه ها و جايگاه آن عزيز از دست رفته در ذهن و زبان امت اسلامى است. داستان در محورهاى پنجگانه, قبل از انقلاب اسلامى (يك داستان) بحبوحه انقلاب تا پيروزى, زندگانى امام بعد از انقلاب, جنگ تحميلى و حال و هوايى رحلت امام و بدرود امت با امام به قلم آمده است.
ـ بوستان ولايت
زينب ايسى محصّل, چاپ اوّل, قم, انتشارات پارسايان (مركز پخش), ١٣٧٧, ٤٦٥ص, وزيرى.
مجموعه اى است از اشعارى كه در مدح و منقبت معصومان(ع) سروده شده است و نويسنده آنها را از ديوان ها و آثار شاعران برگزيده و تدوين كرده است. در مقدمه اشعارى در وصف صفات الهى و تضرع به درگاه خداوند آورده است و آنگاه در بخش هاى چهارده گانه ابتدا گزارشى كوتاه از زندگانى معصومان(ع) ارائه داده, سپس اشعار را گزارش كرده است.
ـ هديه خورشيد
مؤسسه تنظيم و نشر آثار امام خمينى, چاپ اوّل, تهران, مؤسسه تنظيم و نشر آثار امام خمينى, ١٣٧٧, ٣٧٦ص, رقعى.
اين كتاب نيز مانند كتاب پيشين و براساس محورهاى يادشد, امّا براى مخاطبان نوجوانان برگزيده شده است. چنانكه در معرفى كتاب پيشين آورديم, درونمايه داستان ها را غالباً محورهاى پنجگانه ياد شده, شكل مى دهد. حضور جوانان و نوجوانان در مبارزه عليه رژيم ستمشاهى بواقع شگفت آور بود و اين داستان ها نمونه هايى است از آن همه. داستان هايى مانند بسته عجيب, اولين نقش, من و… تلاش آنان را در توزيع اعلاميه ها, بيانيه ها و عكس هاى امام(ره) نشان مى دهد و (امام آمد) و (طلوع خورشيد) و… بازگشت امام به وطن و بواقع طلوع خورشيد را در آسمان ماتم زده آن روز ايران ترسيم مى كند و (گلى گم كرده ام) و (پرواز) و… نيز سرايش مرثيه جدايى است, جدايى امتى از امام, فرزندان از پدر, و چه غمگنانه و دلسوزانه و آكنده از رنج و اندوه و….
l