نظريه حقوقى اسلام - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٤٤ - ٥ كاربرد مفهوم « حق» در برخى انشائات

استفاده مى‌شود، مهم‌ترين وظيفه انبيا اين است كه مردم را متوجه خطرهايى كنند كه در آينده ممكن است آنها را تهديد كند؛ كه اسم اين كار، ترساندن از خطر و هشداردادن است؛ هشدار به اين كه متوجه باشيد كه اگر اين كارهاى ناروا را انجام داديد در دنيا گرفتار بدبختى و در آخرت دچار عذاب و آتش جهنم مى‌شويد. البته در كنارش بشارت هم هست؛ بشارت به اين كه اگر به دستورات خدا عمل كنيد از بهشت و نعمت‌هاى آن بهره‌مند خواهيد شد. اگر بنا باشد اين تبشير و انذارهاى انبيا را كسى احتمال بدهد كه دروغ باشد، پس اين همه تأكيد قرآن بر «رُسَلا مُبَشِّرِينَ وَمُنْذِرين»[١] چه فايده‌اى خواهد داشت؟ اگر اين طور باشد، كل دستگاه نبوت از ارزش ساقط مى‌شود؛ چون هر كدام را كه دست بگذاريم شايد دروغ باشد؛ يعنى خدا چه پيغمبر بفرستد و چه نفرستد، نتيجه‌اش يكى است. وظيفه اصلى پيامبران بشارت و انذار است و بشارت و انذار وقتى تأثير مى‌گذارد كه انسانْ گوينده را راست‌گو بداند، اگر احتمال دروغ و اين كه اين وعده‌هايى كه مى‌دهد معلوم نيست راست باشد، بدهد ديگر تأثيرى نمى‌بخشد و حجت بر انسان تمام نمى‌شود. خداوند مى‌فرمايد پيامبران را فرستاديم لِئَلاَّ يَكُونَ لِلنَّاسِ عَلَى اللَّهِ حُجَّةٌ بَعْدَ الرُّسُل[٢]؛ تا براى مردم، پس از [فرستادن] پيامبران، در مقابل خدا حجتى نباشد؛ اما اگر احتمال دروغ بدهيم، وقتى خدا بر كسانى احتجاج كند كه مگر پيامبر برايتان نفرستادم، مى‌گويند: چرا. خداوند مى‌فرمايد: مگر به شما هشدار ندادند: أَلَمْ يَأْتِكُمْ رُسُلٌ مِنْكُمْ يَقُصُّونَ عَلَيْكُمْ ءَايَاتِى وَيُنْذِرُونَكُمْ لِقَاءَ يَوْمِكُمْ هَذَا[٣]؛ آيا از ميان شما فرستادگانى براى شما نيامدند كه آيات مرا بر شما بخوانند و از ديدار اين روزتان به شما هشدار دهند؟ آنها جواب مى‌دهند: چرا، البته آنها ترساندند، ولى ما نترسيديم؛ چون احتمال مى‌داديم دروغ بگويند! احتمال دروغ در سخن پيامبر، يعنى ساقط شدن تمام كتاب‌هاى آسمانى و بى‌ارزش‌شدن تمام دستگاه نبوت. دستگاه نبوت وقتى حكيمانه است و غرض الهى را تأمين مى‌كند كه احتمال دروغ در آن وجود نداشته باشد؛ نه در آنچه از واقعيات اخبار مى‌كند و نه در آنچه وعده و وعيد مى‌دهد. از اين رو قرآن كريم كراراً تأكيد مى‌كند كه: إِنَّ وَعْدَاللَّهِ حَق[٤]؛ محققاً وعده خداوند حق است. شك نداشته باشيد كه خداوند به وعده‌اش عمل خواهد كرد: اِنَّ اللَّهَ لاَيُخْلِفُ الْمِيعَاد[٥]؛ محققاً خدا وعده [خود را]

١ و ٣. نساء (٤)، ١٦٥.