حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٨٩ - «مدارا» و نقش آن در تحکیم و رشد خانواده علی
مقدمه
یکی از نهادهای بنیادین بشر «خانواده» است. این نهاد در تأمین نیازهای انسان و جامعه نقش مهمی دارد، چرا که اساس اجتماع بر خانواده بنا شده است و هرچه این بنیان محکمتر باشد، شاهد ثبات اجتماعی بیشتری خواهیم بود؛ به بیانی دیگر، ناسازگاری در جامعه، از وجود خانوادههایناسازگار و مضطرب در درون خود حکایت میکند. اکنون پرسش این است: که جامعه برای باثباتشدن و استحکام واحدهای کوچکتر خود، یعنی خانواده، از چه عواملی میتواند استفاده کند؟ آیا مدارا نقشی در استوارسازی این بنا دارد؟ دیدگاه دین دربارة این موضوع چیست؟ فرضیه مقاله حاضر، موفقیت بهرهگیری از عامل «مدارا» برای تثبیت واحدهای کوچک اجتماعی است و نقش «دین» را در بهکارگیری این عامل، علاوه بر انگیزهدهی و حرکتآفرینی، تنظیمکننده و ساختاردهنده میداند. تقویت روحیة مدارای خانوادگی در مخاطب نیز هدف این نوشتار است. این امر با بررسی متون دینی دنبال شده و جایگاه این عاملِ رشددهنده و بازدارنده در تثبیت بنیانهای خانواده تبیین میشود.
شایان ذکر است، اهمیت نگاه دینی به موضوعات انسانی- اجتماعی، از آن روست که گزارههای دین، بر مبنای فطرت انسان تنظیم شدهاند و سازگاری آن با روح لطیف و رشدطلب بشری، از شناخت کامل خالق هستی به مخلوقاتش نشئت میگیرد. بر این اساس، کارشناسیترین دیدگاه از آنِ دین خواهد بود.
یکی از فایدههای این مقاله تقویت نگاه دینی در بررسی مسائل اجتماعی و خانوادگی است و ویژگی آن، نگاه کاربردی به گروهی از روایات است که میتواند در قاعدهسازی اجتماعی نقش داشته باشد. اصلاح رفتار همسران و پیشگیری از بروز اختلاف نیز از فواید نوشتار حاضر است.
دربارة موضوع مورد بحث، نگاشتة مستقلی یافت نشد، اما کتابهای مرتبطی وجود دارد، برای مثال، کتاب تحکیم خانواده از نگاه قرآن و حدیث اثر آیةالله ریشهری، که با همکاری حجةالاسلام دکتر عباس پسندیده به زیور طبع آراسته شده است، مهمترین کتاب مرتبط است. این اثر، موضوعاتی مانند: تشکیل خانواده، عوامل تحکیم خانواده و آسیبهای خانواده را از دیدگاه آیات و روایات بررسی کرده و در پایانِ هر بخش، تحلیل کوتاهی ارائه کرده است. جمعبندیهای این کتاب، موجز است و نمیتواند جایگزین