جهاد - مطهری، مرتضی - الصفحة ٦٨
آن چیزهائیکه بعناوین دیگری گرفته میشود ، بعنوان مثال خراج یا مقاسمه یا مالیاتیکه دولت اسلامی بر طبق مصالح اسلامی وضع میکند باید مردم بدهند و اگر ندهند قهرا دولت اسلامی مختل میماند هیچ دولتی نیست که بودجه نداشته باشد و قسمتی یا تمام بودجه خود را به شکلی از مردم نگیرد . دولت بودجه میخواهد بودجه هم باید از همین مالیاتهای مستقیم یا غیر مستقیم وصول شود . و ثانیا مردم باید تعهداتی از نظر سربازی و فداکاری در برابر دولت داشته باشند . ممکن است خطری پیش بیاید افراد همین مردم باید بدفاع بپردازند . اهل کتاب اگر در ظل دولت اسلامی بسر ببرند نه موظفند که آن مالیاتهای اسلامی را بپردازند و نه موظفند که در جهادها شرکت کنند با اینکه منفعت جهاد عاید حال آنها میشود ، بنابر این وقتیکه دولت اسلامی امنیت مردمی را تأمین میکند و آنها را تحت حمایت خودش قرار میدهد چه مردم خودش باشد چه غیر خودش یک چیزی هم از مردم میخواهد مالی یا غیر مالی ، از اهل کتاب بجای زکوه و غیر زکوه از خراج و مقاسمات ، جزیه میخواهد و حتی بجای سربازی هم جزیه میخواهد و لهذا در صدر اسلام این چنین بوده است هر وقت اهل کتاب داوطلب میشدند که بیایند در صفهای مسلمین بنفع مسلمین بجنگند مسلمین جزیه را برمیداشتند و میگفتند ما این جزیه را از شما میگیریم بدلیل اینکه شما سرباز نمیدهید حالا که شما سرباز میدهید ما حق نداریم از شما جزیه بگیریم . در تفسیر المنار شواهد تاریخی بسیاری از کتب مختلف تاریخ آمده است که مسلمین صدر اسلام جزیه را بجای سربازی میگرفتند ، باهل کتاب میگفتند شما که حالا در ظل دولت ما زندگی میکنید و ما از شما حمایت میکنیم ولی شما بما سرباز نمیدهید ( مسلمین هم از آنها سرباز قبول نمیکردند )