جهاد - مطهری، مرتضی - الصفحة ١١

کردند ولی بر خود مردم ایران نه بر مردم بیگانه و آنهم یک مالیات‌ سرانه‌ای بوده که برای جنگ جمع میکردند ، و بعد این کلمه از ایران رفته‌ است به " حیره " که شهری بوده است تقریبا در محل نجف فعلی و بعد از حیره به سایر جزیره العرب رفته و استعمال شده است . بعضی دیگر میگویند نه ، درست است که کلمه جزیه با " گزیت - گزیه " خیلی نزدیک است ولی این لغتی است عربی از ماده جزا . اغلب لغوین چنین‌ عقیده دارند . بلغتش فعلا ما کار نداریم اصلا ماهیت جزیه چیست ؟ آیا جزیه یعنی باج دادن ؟ آیا اسلام گفته است با اینها بجنگید تا وقتیکه حاضر بشوند بشما مسلمانان باج بدهند وقتیکه باج دادند دیگر نجنگید . شاعر هم‌ میگوید : مائیم که از پادشاهان باج گرفتیم زان پس که از ایشان کمر و تاج‌ گرفتیم بهرحال آیا مقصود از جزیه باج است آنوقت این سؤال پیش میاید که یعنی‌ چه ؟ این چه دستوریست ؟ آیا این یک حکم زوری نیست و این چه مبنای‌ حقوقی و چه مبنای عادلانه‌ای میتواند داشته باشد که اسلام بمسلمین اجازه‌ بدهد یا واجب کند که با اهل ادیان دیگر بجنگید تا آنها مسلمان بشوند یا باج بدهند ؟ ! هر دو طرف وسیله اشکال است . بجنگید تا مسلمان بشوند یعنی دین را تحمیل کنید ، بجنگید تا باج بدهند یعنی یک پولی را بانها تحمیل بکنید . بهرحال تحمیل است ، یا تحمیل عقیده است و یا تحمیل پول . در این باره‌ هم باید مفصل بحث بکنیم که اصلا جزیه در اسلام چی بوده آیا واقعا باج بوده‌ یا چیز دیگری .

٤ - معنی " صاغرون "