و فصل و حد نيست و برهان بر او نيست بلكه برهان بر جميع اشياء است و وجودش بالذات ازلى و ابدى است عدم با او ممازجت ندارد و وجودش بالقوه نيست پس ممكن نيست جز آنكه بالفعل باشد و نيازمند به چيزى نيست كه بقايش را نگاهدارى كند و از حالى بحالى تغيير نپذيرد و او واحد است باين معنى كه حقيقتى او راست كه براى هيچ چيز غير از او نخواهد بود و نيز واحد است به معناى عدم قبول تجزى چون اشيائى كه حجم و كميت دارند پس بر او گفته نشود كم و بيش و اين جسم نيست و نيز واحد است چه ذاتش از اشيائى جز ذات خودش نيست و حال اينكه وجود آن اشياء از اوست و ذاتش از معانى مانند صورت و ماده و جنس و فصل حاصل نشده و ضد ندارد او خير محض و عقل محض و معقول محض و عاقل است و اين سه در او يكى است و او حكيم وحى و عالم و قادر و مريد است و غايت كمال و جمال و بهاء است و او را عظيم‌ترين سرور است بذات خويش و اوست عاشق اوّل و معشوق اوّل و وجود جميع اشياء از اوست بر وجهى كه اثر وجودش بجميع اشياء ميرسد و موجود ميشود و موجودات بتمامها بترتيب از اثر وجودش حاصل شده و از براى هر موجودى از وجود او قسمتى و مرتبه‌اى است مفرد و منفرد و وجود جميع اشياء از اوست نه از روى قصدى كه شبيه مقصود ما باشد و او را قصد اشياء نيست و هم اشياء از وى صادر نشده از روى طبع بى‌آنكه او را معرفت و رضايت بصدور اشياء از او و حصولش به او باشد بلكه اشياء ظاهر شده است از او بسبب اينكه او عالم بذات خويش است و بسبب آنكه او مبدأ نظام خير در وجود است بر وجهى كه لازم است بدان وجه باشد پس علم او علت وجود شي‌ء است كه او را مى‌داند و علم او باشياء علم زمانى نيست و علم او علت وجود جميع اشياء است باين معنى كه به آنها وجودى مجدد مى‌بخشد پس از آنكه معدوم بوده و اوست علت صادر اوّل كه او را ابداع فرموده و ابداع عبارت است از حفظ و ادامه وجود شي‌ء را كه بذات خود وجودى ندارد ادامه‌ئى كه متصل به چيزى از علل غير از ذات ابداع‌كننده نيست و نسبت جميع اشياء به وى از آن جهت است كه او مبدأ آنها است و آنها ابداع شده اويند كه ميان او و آنها واسطه نيست بلكه آنها بتوسط او علت اشياء ديگر شوند بنسبت واحده و براى افعال او لميت نيست و بجا نياورد آنچه بجا آورد از افعالش براى چيز ديگر.

ترتيب صوادر:

نخستين مبدعات از او يك چيز است بوحدت عددى و او عقل اوّل است و در اين مبدع و صادر اوّل كثرت حاصل شود بالعرض زيرا كه ممكن الوجود بالذات است و واجب الوجود بمبدإ اوّل است و چون صادر اوّل داراى دو علم است يكى علمش بذات خود ديگر علمش بمبدإ اوّل لذا در او كثرت حاصل شود كثرتى كه ساخته و پرداخته مبدأ اوّل است زيرا امكان وجود براى ذات اوست و او را نسبت بمبدإ اوّل وجهى است از وجود آنگاه حاصل شود از عقل او چون بوجهى كه با مبدع خود دارد واجب الوجود شده (يعنى بالغير) و نيز علم به او دارد عقل ديگر و در او كثرت نيست مگر بهمان نحو كه گفتيم‌