تفسير القاسمي محاسن التاويل
(١)
٣ ص
(٢)
٣ ص
(٣)
٥ ص
(٤)
٧ ص
(٥)
٩ ص
(٦)
١٠ ص
(٧)
١٠ ص
(٨)
١٢ ص
(٩)
١٣ ص
(١٠)
١٤ ص
(١١)
٢١ ص
(١٢)
٢٢ ص
(١٣)
٢٦ ص
(١٤)
٢٦ ص
(١٥)
٢٧ ص
(١٦)
٢٧ ص
(١٧)
٢٩ ص
(١٨)
٢٩ ص
(١٩)
٣٢ ص
(٢٠)
٣٢ ص
(٢١)
٣٤ ص
(٢٢)
٣٥ ص
(٢٣)
٣٥ ص
(٢٤)
٣٦ ص
(٢٥)
٣٦ ص
(٢٦)
٣٧ ص
(٢٧)
٣٧ ص
(٢٨)
٣٨ ص
(٢٩)
٣٨ ص
(٣٠)
٣٩ ص
(٣١)
٤٢ ص
(٣٢)
٤٢ ص
(٣٣)
٤٣ ص
(٣٤)
٤٥ ص
(٣٥)
٤٦ ص
(٣٦)
٤٦ ص
(٣٧)
٤٧ ص
(٣٨)
٤٧ ص
(٣٩)
٤٨ ص
(٤٠)
٤٩ ص
(٤١)
٤٩ ص
(٤٢)
٥١ ص
(٤٣)
٥١ ص
(٤٤)
٥٣ ص
(٤٥)
٥٣ ص
(٤٦)
٥٦ ص
(٤٧)
٥٧ ص
(٤٨)
٥٧ ص
(٤٩)
٦٢ ص
(٥٠)
٦٢ ص
(٥١)
٦٣ ص
(٥٢)
٦٥ ص
(٥٣)
٦٦ ص
(٥٤)
٧٠ ص
(٥٥)
٧٠ ص
(٥٦)
٧١ ص
(٥٧)
٧٢ ص
(٥٨)
٧٤ ص
(٥٩)
٧٩ ص
(٦٠)
٨٠ ص
(٦١)
٨٤ ص
(٦٢)
٨٤ ص
(٦٣)
٨٤ ص
(٦٤)
٨٥ ص
(٦٥)
٨٧ ص
(٦٦)
٨٨ ص
(٦٧)
٩٠ ص
(٦٨)
٩١ ص
(٦٩)
٩٦ ص
(٧٠)
٩٨ ص
(٧١)
١٠٠ ص
(٧٢)
١٠٢ ص
(٧٣)
١٠٢ ص
(٧٤)
١٠٨ ص
(٧٥)
١٠٩ ص
(٧٦)
١٠٩ ص
(٧٧)
١١٠ ص
(٧٨)
١١١ ص
(٧٩)
١١١ ص
(٨٠)
١١٣ ص
(٨١)
١١٤ ص
(٨٢)
١١٥ ص
(٨٣)
١١٩ ص
(٨٤)
١٢٦ ص
(٨٥)
١٣١ ص
(٨٦)
١٣٢ ص
(٨٧)
١٣٧ ص
(٨٨)
١٣٨ ص
(٨٩)
١٣٨ ص
(٩٠)
١٤٠ ص
(٩١)
١٤٣ ص
(٩٢)
١٤٦ ص
(٩٣)
١٤٦ ص
(٩٤)
١٤٧ ص
(٩٥)
١٤٩ ص
(٩٦)
١٥٤ ص
(٩٧)
١٥٥ ص
(٩٨)
١٥٦ ص
(٩٩)
١٥٨ ص
(١٠٠)
١٥٩ ص
(١٠١)
١٥٩ ص
(١٠٢)
١٦١ ص
(١٠٣)
١٦٩ ص
(١٠٤)
١٦٩ ص
(١٠٥)
١٧١ ص
(١٠٦)
١٧٢ ص
(١٠٧)
١٧٢ ص
(١٠٨)
١٧٣ ص
(١٠٩)
١٧٤ ص
(١١٠)
١٧٥ ص
(١١١)
١٧٥ ص
(١١٢)
١٧٦ ص
(١١٣)
١٧٦ ص
(١١٤)
١٧٧ ص
(١١٥)
١٨٤ ص
(١١٦)
١٨٦ ص
(١١٧)
١٨٧ ص
(١١٨)
١٨٩ ص
(١١٩)
١٨٩ ص
(١٢٠)
١٩٣ ص
(١٢١)
١٩٣ ص
(١٢٢)
١٩٣ ص
(١٢٣)
١٩٤ ص
(١٢٤)
١٩٦ ص
(١٢٥)
١٩٧ ص
(١٢٦)
١٩٨ ص
(١٢٧)
١٩٨ ص
(١٢٨)
١٩٩ ص
(١٢٩)
١٩٩ ص
(١٣٠)
٢٠٠ ص
(١٣١)
٢٠٠ ص
(١٣٢)
٢١٤ ص
(١٣٣)
٢١٥ ص
(١٣٤)
٢١٥ ص
(١٣٥)
٢١٦ ص
(١٣٦)
٢١٦ ص
(١٣٧)
٢١٧ ص
(١٣٨)
٢١٩ ص
(١٣٩)
٢٢٠ ص
(١٤٠)
٢٢١ ص
(١٤١)
٢٢٢ ص
(١٤٢)
٢٢٢ ص
(١٤٣)
٢٢٣ ص
(١٤٤)
٢٢٤ ص
(١٤٥)
٢٢٥ ص
(١٤٦)
٢٢٥ ص
(١٤٧)
٢٢٦ ص
(١٤٨)
٢٢٦ ص
(١٤٩)
٢٢٨ ص
(١٥٠)
٢٣٠ ص
(١٥١)
٢٣١ ص
(١٥٢)
٢٣١ ص
(١٥٣)
٢٣١ ص
(١٥٤)
٢٣٢ ص
(١٥٥)
٢٣٣ ص
(١٥٦)
٢٣٣ ص
(١٥٧)
٢٣٤ ص
(١٥٨)
٢٣٦ ص
(١٥٩)
٢٣٧ ص
(١٦٠)
٢٤٠ ص
(١٦١)
٢٤٠ ص
(١٦٢)
٢٤٣ ص
(١٦٣)
٢٤٦ ص
(١٦٤)
٢٤٩ ص
(١٦٥)
٢٤٩ ص
(١٦٦)
٢٥٠ ص
(١٦٧)
٢٥٢ ص
(١٦٨)
٢٥٢ ص
(١٦٩)
٢٥٣ ص
(١٧٠)
٢٥٤ ص
(١٧١)
٢٥٤ ص
(١٧٢)
٢٥٥ ص
(١٧٣)
٢٥٥ ص
(١٧٤)
٢٥٦ ص
(١٧٥)
٢٥٧ ص
(١٧٦)
٢٥٩ ص
(١٧٧)
٢٦١ ص
(١٧٨)
٢٦٢ ص
(١٧٩)
٢٧٥ ص
(١٨٠)
٢٧٧ ص
(١٨١)
٢٧٧ ص
(١٨٢)
٢٨١ ص
(١٨٣)
٢٨٣ ص
(١٨٤)
٢٨٥ ص
(١٨٥)
٢٨٧ ص
(١٨٦)
٢٨٩ ص
(١٨٧)
٢٩٠ ص
(١٨٨)
٢٩١ ص
(١٨٩)
٢٩٣ ص
(١٩٠)
٢٩٤ ص
(١٩١)
٢٩٨ ص
(١٩٢)
٢٩٨ ص
(١٩٣)
٣٠٩ ص
(١٩٤)
٣١٠ ص
(١٩٥)
٣١١ ص
(١٩٦)
٣١٨ ص
(١٩٧)
٣١٩ ص
(١٩٨)
٣٢٥ ص
(١٩٩)
٣٢٦ ص
(٢٠٠)
٣٢٦ ص
(٢٠١)
٣٢٦ ص
(٢٠٢)
٣٢٧ ص
(٢٠٣)
٣٢٩ ص
(٢٠٤)
٣٤٠ ص
(٢٠٥)
٣٤١ ص
(٢٠٦)
٣٤٣ ص
(٢٠٧)
٣٤٣ ص
(٢٠٨)
٣٤٦ ص
(٢٠٩)
٣٤٧ ص
(٢١٠)
٣٤٧ ص
(٢١١)
٣٤٧ ص
(٢١٢)
٣٤٨ ص
(٢١٣)
٣٤٨ ص
(٢١٤)
٣٤٩ ص
(٢١٥)
٣٥٤ ص
(٢١٦)
٣٥٥ ص
(٢١٧)
٣٥٧ ص
(٢١٨)
٣٥٧ ص
(٢١٩)
٣٦٠ ص
(٢٢٠)
٣٦٣ ص
(٢٢١)
٣٦٤ ص
(٢٢٢)
٣٦٥ ص
(٢٢٣)
٣٦٥ ص
(٢٢٤)
٣٦٦ ص
(٢٢٥)
٣٦٦ ص
(٢٢٦)
٣٦٧ ص
(٢٢٧)
٣٦٧ ص
(٢٢٨)
٣٦٩ ص
(٢٢٩)
٣٦٩ ص
(٢٣٠)
٣٧٠ ص
(٢٣١)
٣٧١ ص
(٢٣٢)
٣٧٢ ص
(٢٣٣)
٣٧٢ ص
(٢٣٤)
٣٧٣ ص
(٢٣٥)
٣٧٣ ص
(٢٣٦)
٣٧٤ ص
(٢٣٧)
٣٧٦ ص
(٢٣٨)
٣٧٧ ص
(٢٣٩)
٣٧٧ ص
(٢٤٠)
٣٧٩ ص
(٢٤١)
٣٨٠ ص
(٢٤٢)
٣٨٠ ص
(٢٤٣)
٣٨٠ ص
(٢٤٤)
٣٨١ ص
(٢٤٥)
٣٨٢ ص
(٢٤٦)
٣٨٢ ص
(٢٤٧)
٣٨٣ ص
(٢٤٨)
٣٨٥ ص
(٢٤٩)
٣٨٦ ص
(٢٥٠)
٣٨٦ ص
(٢٥١)
٣٨٧ ص
(٢٥٢)
٣٨٨ ص
(٢٥٣)
٣٨٨ ص
(٢٥٤)
٣٨٩ ص
(٢٥٥)
٣٨٩ ص
(٢٥٦)
٣٩٠ ص
(٢٥٧)
٣٩١ ص
(٢٥٨)
٣٩١ ص
(٢٥٩)
٣٩٢ ص
(٢٦٠)
٣٩٢ ص
(٢٦١)
٣٩٣ ص
(٢٦٢)
٣٩٣ ص
(٢٦٣)
٣٩٣ ص
(٢٦٤)
٣٩٣ ص
(٢٦٥)
٣٩٤ ص
(٢٦٦)
٤٠١ ص
(٢٦٧)
٤٠٣ ص
(٢٦٨)
٤٠٥ ص
(٢٦٩)
٤٠٩ ص
(٢٧٠)
٤١٣ ص
(٢٧١)
٤١٦ ص
(٢٧٢)
٤١٨ ص
(٢٧٣)
٤٢٥ ص
(٢٧٤)
٤٣٥ ص
(٢٧٥)
٤٤١ ص
(٢٧٦)
٤٤٥ ص
(٢٧٧)
٤٤٥ ص
(٢٧٨)
٤٤٦ ص
(٢٧٩)
٤٤٧ ص
(٢٨٠)
٤٤٨ ص
(٢٨١)
٤٤٨ ص
(٢٨٢)
٤٤٨ ص
(٢٨٣)
٤٤٩ ص
(٢٨٤)
٤٤٩ ص
(٢٨٥)
٤٦٢ ص
(٢٨٦)
٤٦٩ ص
(٢٨٧)
٤٦٩ ص
(٢٨٨)
٤٧٠ ص
(٢٨٩)
٤٧٥ ص
(٢٩٠)
٤٧٦ ص
(٢٩١)
٤٧٦ ص
(٢٩٢)
٤٧٦ ص
(٢٩٣)
٤٧٦ ص
(٢٩٤)
٤٧٧ ص
(٢٩٥)
٤٨٢ ص
(٢٩٦)
٤٨٦ ص
(٢٩٧)
٤٨٦ ص
(٢٩٨)
٤٨٧ ص
(٢٩٩)
٤٨٧ ص
(٣٠٠)
٤٨٩ ص
(٣٠١)
٤٩١ ص
 
١ ص
٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص
٤٣٣ ص
٤٣٤ ص
٤٣٥ ص
٤٣٦ ص
٤٣٧ ص
٤٣٨ ص
٤٣٩ ص
٤٤٠ ص
٤٤١ ص
٤٤٢ ص
٤٤٣ ص
٤٤٤ ص
٤٤٥ ص
٤٤٦ ص
٤٤٧ ص
٤٤٨ ص
٤٤٩ ص
٤٥٠ ص
٤٥١ ص
٤٥٢ ص
٤٥٣ ص
٤٥٤ ص
٤٥٥ ص
٤٥٦ ص
٤٥٧ ص
٤٥٨ ص
٤٥٩ ص
٤٦٠ ص
٤٦١ ص
٤٦٢ ص
٤٦٣ ص
٤٦٤ ص
٤٦٥ ص
٤٦٦ ص
٤٦٧ ص
٤٦٨ ص
٤٦٩ ص
٤٧٠ ص
٤٧١ ص
٤٧٢ ص
٤٧٣ ص
٤٧٤ ص
٤٧٥ ص
٤٧٦ ص
٤٧٧ ص
٤٧٨ ص
٤٧٩ ص
٤٨٠ ص
٤٨١ ص
٤٨٢ ص
٤٨٣ ص
٤٨٤ ص
٤٨٥ ص
٤٨٦ ص
٤٨٧ ص
٤٨٨ ص
٤٨٩ ص
٤٩٠ ص
٤٩١ ص
٤٩٢ ص
٤٩٣ ص
٤٩٤ ص
٤٩٥ ص

تفسير القاسمي محاسن التاويل - القاسمي - الصفحة ٢٠٥

ولا يضره الاختلاف. لإمكان التعدد. وأفاد الواحديّ بإسناد صحيح عن سعيد عن قتادة أن اسم الأنصاريّ المذكور قيس. ورجح الطبريّ في (تفسيره) وعزاه إلى أهل التأويل في (تهذيبه) أن سبب نزولها هذه القصة. ليتسق نظام الآيات كلها في سبب واحد. قال: ولم يعرض بينها ما يقتضي خلاف ذلك.
ثم قال: ولا مانع أن تكون قصة الزبير وخصمه وقعت في أثناء ذلك فيتناولها عموم الآية. والله أعلم. انتهى.
قال الرازيّ: اعلم أن قوله تعالى: فَلا وَرَبِّكَ لا يُؤْمِنُونَ قسم من الله تعالى على أنهم لا يصيرون موصوفين بصفة الإيمان إلا عند حصول شرائط: أولها- قوله تعالى حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيما شَجَرَ بَيْنَهُمْ وهذا يدل على أن من لم يرض بحكم الرسول لا يكون مؤمنا. الشرط الثاني- قوله ثُمَّ لا يَجِدُوا فِي أَنْفُسِهِمْ حَرَجاً مِمَّا قَضَيْتَ. واعلم أن الراضي بحكم الرسول عليه الصلاة والسلام قد يكون راضيا به في الظاهر دون القلب. فبيّن، في هذه الآية، أنه لا بد من حصول الرضا به في القلب.
واعلم أن ميل القلب ونفرته شيء خارج عن وسع البشر. فليس المراد من الآية ذلك.
بل المراد منه أن يحصل الجزم واليقين في القلب بأن الذي يحكم به الرسول هو الحق والصدق. الشرط الثالث- قوله وَيُسَلِّمُوا تَسْلِيماً. واعلم أن من عرف بقلبه كون ذلك الحكم حقا وصدقا، قد يتمرد عن قبوله على سبيل العناد أو يتوقف في ذلك القبول. فبيّن تعالى أنه، كما لا بد في الإيمان من حصول ذلك اليقين في القلب، فلا بد أيضا من التسليم معه في الظاهر. فقوله ثُمَّ لا يَجِدُوا فِي أَنْفُسِهِمْ حَرَجاً مِمَّا قَضَيْتَ المراد به الانقياد في الباطن. وقوله وَيُسَلِّمُوا تَسْلِيماً المراد منه الانقياد في الظاهر. والله أعلم.
الثالث- قال الرازيّ: ظاهر الآية يدل على أنه لا يجوز تخصيص النص بالقياس. لأنه يدل على أنه يجب متابعة قوله وحكمه على الإطلاق. وأنه لا يجوز العدول منه إلى غيره. ومثل هذه المبالغة المذكورة في هذه الآية قلما يوجد في شيء من التكاليف. وذلك يوجب تقديم عموم القرآن والخبر على حكم القياس. وقوله ثُمَّ لا يَجِدُوا فِي أَنْفُسِهِمْ حَرَجاً مِمَّا قَضَيْتَ مشعر بذلك. لأنه متى خطر بباله قياس يفضي إلى نقيض مدلول النص، فهناك يحصل الحرج في النفس. فبيّن تعالى أنه لا يكمل إيمانه، إلا بعد أن لا يلتفت إلى ذلك الحرج، ويسلم النص تسليما كليّا.
وهذا الكلام قويّ حسن لمن أنصف.