تفسير ابن ابي حاتم محققا

٢٠٩٦ ص

٢٠٩٧ ص

٢٠٩٨ ص

٢٠٩٩ ص

٢١٠٠ ص

٢١٠١ ص

٢١٠٢ ص

٢١٠٣ ص

٢١٠٤ ص

٢١٠٥ ص

٢١٠٦ ص

٢١٠٧ ص

٢١٠٨ ص

٢١٠٩ ص

٢١١٠ ص

٢١١١ ص

٢١١٢ ص

٢١١٣ ص

٢١١٤ ص

٢١١٥ ص

٢١١٦ ص

٢١١٧ ص

٢١١٨ ص

٢١١٩ ص

٢١٢٠ ص

٢١٢١ ص

٢١٢٢ ص

٢١٢٣ ص

٢١٢٤ ص

٢١٢٥ ص

٢١٢٦ ص

٢١٢٧ ص

٢١٢٨ ص

٢١٢٩ ص

٢١٣٠ ص

٢١٣١ ص

٢١٣٢ ص

٢١٣٣ ص

٢١٣٤ ص

٢١٣٥ ص

٢١٣٦ ص

٢١٣٧ ص

٢١٣٨ ص

٢١٣٩ ص

٢١٤٠ ص

٢١٤١ ص

٢١٤٢ ص

٢١٤٣ ص

٢١٤٤ ص

٢١٤٥ ص

٢١٤٦ ص

٢١٤٧ ص

٢١٤٨ ص

٢١٤٩ ص

٢١٥٠ ص

٢١٥١ ص

٢١٥٢ ص

٢١٥٣ ص

٢١٥٤ ص

٢١٥٥ ص

٢١٥٦ ص

٢١٥٧ ص

٢١٥٨ ص

٢١٥٩ ص

٢١٦٠ ص

٢١٦١ ص

٢١٦٢ ص

٢١٦٣ ص

٢١٦٤ ص

٢١٦٥ ص

٢١٦٦ ص

٢١٦٧ ص

٢١٦٨ ص

٢١٦٩ ص

٢١٧٠ ص

٢١٧١ ص

٢١٧٢ ص

٢١٧٣ ص

٢١٧٤ ص

٢١٧٥ ص

٢١٧٦ ص

٢١٧٧ ص

٢١٧٨ ص

٢١٧٩ ص

٢١٨٠ ص

٢١٨١ ص

٢١٨٢ ص

٢١٨٣ ص

٢١٨٤ ص

٢١٨٥ ص

٢١٨٦ ص

٢١٨٧ ص

٢١٨٨ ص

٢١٨٩ ص

٢١٩٠ ص

٢١٩١ ص

٢١٩٢ ص

٢١٩٣ ص

٢١٩٤ ص

٢١٩٥ ص

٢١٩٦ ص

٢١٩٧ ص

٢١٩٨ ص

٢١٩٩ ص

٢٢٠٠ ص

٢٢٠١ ص

٢٢٠٢ ص

٢٢٠٣ ص

٢٢٠٤ ص

٢٢٠٥ ص

٢٢٠٦ ص

٢٢٠٧ ص

٢٢٠٨ ص

٢٢٠٩ ص

٢٢١٠ ص

٢٢١١ ص

٢٢١٢ ص

٢٢١٣ ص

٢٢١٤ ص

٢٢١٥ ص

٢٢١٦ ص

٢٢١٧ ص

٢٢١٨ ص

٢٢١٩ ص

٢٢٢٠ ص

٢٢٢١ ص

٢٢٢٢ ص

٢٢٢٣ ص

٢٢٢٤ ص

٢٢٢٥ ص

٢٢٢٦ ص

٢٢٢٧ ص

٢٢٢٨ ص

٢٢٢٩ ص

٢٢٣٠ ص

٢٢٣١ ص

٢٢٣٢ ص

٢٢٣٣ ص

٢٢٣٤ ص

٢٢٣٥ ص

٢٢٣٦ ص

٢٢٣٧ ص

٢٢٣٨ ص

٢٢٣٩ ص

٢٢٤٠ ص

٢٢٤١ ص

٢٢٤٢ ص

٢٢٤٣ ص

٢٢٤٤ ص

٢٢٤٥ ص

٢٢٤٦ ص

٢٢٤٧ ص

٢٢٤٨ ص

٢٢٤٩ ص

٢٢٥٠ ص

٢٢٥١ ص

٢٢٥٢ ص

٢٢٥٣ ص

٢٢٥٤ ص

٢٢٥٥ ص

٢٢٥٦ ص

٢٢٥٧ ص

٢٢٥٨ ص

٢٢٥٩ ص

٢٢٦٠ ص

٢٢٦١ ص

٢٢٦٢ ص

٢٢٦٣ ص

٢٢٦٤ ص

٢٢٦٥ ص

٢٢٦٦ ص

٢٢٦٧ ص

٢٢٦٨ ص

٢٢٦٩ ص

٢٢٧٠ ص

٢٢٧١ ص

٢٢٧٢ ص

٢٢٧٣ ص

٢٢٧٤ ص

٢٢٧٥ ص

٢٢٧٦ ص

٢٢٧٧ ص

٢٢٧٨ ص

٢٢٧٩ ص

٢٢٨٠ ص

٢٢٨١ ص

٢٢٨٢ ص

٢٢٨٣ ص

٢٢٨٤ ص

٢٢٨٥ ص

٢٢٨٦ ص

٢٢٨٧ ص

٢٢٨٨ ص

٢٢٨٩ ص

٢٢٩٠ ص

٢٢٩١ ص

٢٢٩٢ ص

٢٢٩٣ ص

٢٢٩٤ ص

٢٢٩٥ ص

٢٢٩٦ ص

٢٢٩٧ ص

٢٢٩٨ ص

٢٢٩٩ ص

٢٣٠٠ ص

٢٣٠١ ص

٢٣٠٢ ص

٢٣٠٣ ص

٢٣٠٤ ص

٢٣٠٥ ص

٢٣٠٦ ص

٢٣٠٧ ص

٢٣٠٨ ص

٢٣٠٩ ص

٢٣١٠ ص

٢٣١١ ص

٢٣١٢ ص

٢٣١٣ ص

٢٣١٤ ص

٢٣١٥ ص

٢٣١٦ ص

٢٣١٧ ص

٢٣١٨ ص

٢٣١٩ ص

٢٣٢٠ ص

٢٣٢١ ص

٢٣٢٢ ص

٢٣٢٣ ص

٢٣٢٤ ص

٢٣٢٥ ص

٢٣٢٦ ص

٢٣٢٧ ص

٢٣٢٨ ص

٢٣٢٩ ص

٢٣٣٠ ص

٢٣٣١ ص

٢٣٣٢ ص

٢٣٣٣ ص

٢٣٣٤ ص

٢٣٣٥ ص

٢٣٣٦ ص

٢٣٣٧ ص

٢٣٣٨ ص

٢٣٣٩ ص

٢٣٤٠ ص

٢٣٤١ ص

٢٣٤٢ ص

٢٣٤٣ ص

٢٣٤٤ ص

٢٣٤٥ ص

٢٣٤٦ ص

٢٣٤٧ ص

٢٣٤٨ ص

٢٣٤٩ ص

٢٣٥٠ ص

٢٣٥١ ص

٢٣٥٢ ص

٢٣٥٣ ص

٢٣٥٤ ص

٢٣٥٥ ص

٢٣٥٦ ص

٢٣٥٧ ص

٢٣٥٨ ص

٢٣٥٩ ص

٢٣٦٠ ص

٢٣٦١ ص

٢٣٦٢ ص

٢٣٦٣ ص

٢٣٦٤ ص

٢٣٦٥ ص

٢٣٦٦ ص

٢٣٦٧ ص

٢٣٦٨ ص

٢٣٦٩ ص

٢٣٧٠ ص

٢٣٧١ ص

٢٣٧٢ ص

٢٣٧٣ ص

٢٣٧٤ ص

٢٣٧٥ ص

٢٣٧٦ ص

٢٣٧٧ ص

٢٣٧٨ ص

٢٣٧٩ ص

٢٣٨٠ ص

٢٣٨١ ص

٢٣٨٢ ص

٢٣٨٣ ص

٢٣٨٤ ص

٢٣٨٥ ص

٢٣٨٦ ص

٢٣٨٧ ص

٢٣٨٨ ص

٢٣٨٩ ص

٢٣٩٠ ص

٢٣٩١ ص

٢٣٩٢ ص

٢٣٩٣ ص

٢٣٩٤ ص

٢٣٩٥ ص

٢٣٩٦ ص

٢٣٩٧ ص

٢٣٩٨ ص

٢٣٩٩ ص

٢٤٠٠ ص

٢٤٠١ ص

٢٤٠٢ ص

٢٤٠٣ ص

٢٤٠٤ ص

٢٤٠٥ ص

٢٤٠٦ ص

٢٤٠٧ ص

٢٤٠٨ ص

٢٤٠٩ ص

٢٤١٠ ص

٢٤١١ ص

٢٤١٢ ص

٢٤١٣ ص

٢٤١٤ ص

٢٤١٥ ص

٢٤١٦ ص

٢٤١٧ ص

٢٤١٨ ص

٢٤١٩ ص

٢٤٢٠ ص

٢٤٢١ ص

٢٤٢٢ ص

٢٤٢٣ ص

٢٤٢٤ ص

٢٤٢٥ ص

٢٤٢٦ ص

٢٤٢٧ ص

٢٤٢٨ ص

٢٤٢٩ ص

٢٤٣٠ ص

٢٤٣١ ص

٢٤٣٢ ص

٢٤٣٣ ص

٢٤٣٤ ص

٢٤٣٥ ص

٢٤٣٦ ص

٢٤٣٧ ص

٢٤٣٨ ص

٢٤٣٩ ص

٢٤٤٠ ص

٢٤٤١ ص

٢٤٤٢ ص

٢٤٤٣ ص

تفسير ابن ابي حاتم محققا - الرازي، ابن أبي حاتم - الصفحة ٢٣٧٦

١٢٨٨٧ - عَنْ مُحَمَّد بن كَعْبٍ فِي قَوْلِهِ: مَجْمَعَ الْبَحْرَيْنِ قَالَ: طنجة [١] .
عَنِ السُّدِّيِّ فِي قَوْلِهِ: مَجْمَعَ الْبَحْرَيْنِ قَالَ: الكر والرس، حيث يصبان في البحر [٢] .

قوله: أَوْ أَمْضِيَ حُقُبًا
١٢٨٨٨ - عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ فِي قَوْلِهِ: أَوْ أَمْضِيَ حُقُبًا قَالَ: دهرا [٣] .

١٢٨٨٩ - عَنْ مُجَاهِدٍ فِي قَوْلِهِ: أَوْ أَمْضِيَ حُقُبًا قَالَ: سبعين خريفًا. وفي قوله: فَلَمَّا بَلَغَا مَجْمَعَ بَيْنِهِمَا قَالَ: بين البحرين نسيا حوتهما قال: أضلاه في البحر فاتخذ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ عَجَبًا قَالَ: موسى يعجب مِنَ أثر الحوت ودوراته التي غاب فيها فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا قَالَ: اتباع موسى وفتاه أثر الحوت حيث يشق البحر راجعين [٤] .

قوله: نَسِيَا حُوتَهُمَا
١٢٨٩٠ - عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ فِي قَوْلِهِ: نَسِيَا حُوتَهُمَا قَالَ: كَانَ مملوحًا مشقوق البطن [٥] .

قوله: فَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ سَرَبًا
قَالَ: أثره يابس في البحر كأنه في حجر [٦] .

قوله: ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِ فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا
١٢٨٩١ - عَنْ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَا انجاب ماء منذ كَانَ الناس، غير بيت ماء كَانَ الحوت دَخَلَ منه صار منجابا كالكرة، حتى رجع إليه موسى فرأى إمساكه قَالَ: ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِ فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا أي، يقصان آثارهما حتى انتهيا إِلَى مدخل الحوت [٧] .

١٢٨٩٢ - عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ فِي قَوْلِهِ: فَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ سَرَبًا قَالَ: جاء فرأى جناحيه في الطين حين وقع في الماء.

[١] الدر ٥/ ٤٢١.
[٢] الدر ٥/ ٤٢١.
[٣] الدر ٥/ ٤٢٣- ٤٢٤.
[٤] الدر ٥/ ٤٢٣- ٤٢٤.
[٥] الدر ٥/ ٤٢٣- ٤٢٤.
[٦] الدر ٥/ ٤٢٣- ٤٢٤.
[٧] الدر ٥/ ٤٢٣- ٤٢٤.