ايسر التفاسير للجزائري
(١)
٤ ص
(٢)
٦ ص
(٣)
٨ ص
(٤)
٨ ص
(٥)
١١ ص
(٦)
١١ ص
(٧)
١٣ ص
(٨)
١٤ ص
(٩)
١٥ ص
(١٠)
١٨ ص
(١١)
١٨ ص
(١٢)
٢٢ ص
(١٣)
٢٤ ص
(١٤)
٢٥ ص
(١٥)
٢٧ ص
(١٦)
٢٩ ص
(١٧)
٣٢ ص
(١٨)
٣٤ ص
(١٩)
٣٥ ص
(٢٠)
٣٦ ص
(٢١)
٣٨ ص
(٢٢)
٤٠ ص
(٢٣)
٤٢ ص
(٢٤)
٤٣ ص
(٢٥)
٤٥ ص
(٢٦)
٤٧ ص
(٢٧)
٤٨ ص
(٢٨)
٥٠ ص
(٢٩)
٥٢ ص
(٣٠)
٥٣ ص
(٣١)
٥٦ ص
(٣٢)
٥٩ ص
(٣٣)
٦١ ص
(٣٤)
٦٤ ص
(٣٥)
٦٦ ص
(٣٦)
٦٨ ص
(٣٧)
٧١ ص
(٣٨)
٧٢ ص
(٣٩)
٧٥ ص
(٤٠)
٧٨ ص
(٤١)
٨١ ص
(٤٢)
٨٣ ص
(٤٣)
٨٥ ص
(٤٤)
٨٨ ص
(٤٥)
٩٠ ص
(٤٦)
٩٣ ص
(٤٧)
٩٥ ص
(٤٨)
٩٨ ص
(٤٩)
١٠٠ ص
(٥٠)
١٠٢ ص
(٥١)
١٠٤ ص
(٥٢)
١٠٦ ص
(٥٣)
١٠٨ ص
(٥٤)
١١٠ ص
(٥٥)
١١١ ص
(٥٦)
١١٤ ص
(٥٧)
١١٦ ص
(٥٨)
١١٩ ص
(٥٩)
١٢٢ ص
(٦٠)
١٢٤ ص
(٦١)
١٢٧ ص
(٦٢)
١٣٠ ص
(٦٣)
١٣٣ ص
(٦٤)
١٣٥ ص
(٦٥)
١٣٧ ص
(٦٦)
١٣٩ ص
(٦٧)
١٤٢ ص
(٦٨)
١٤٤ ص
(٦٩)
١٤٦ ص
(٧٠)
١٤٨ ص
(٧١)
١٥٠ ص
(٧٢)
١٥٢ ص
(٧٣)
١٥٤ ص
(٧٤)
١٥٧ ص
(٧٥)
١٥٩ ص
(٧٦)
١٦٢ ص
(٧٧)
١٦٥ ص
(٧٨)
١٦٦ ص
(٧٩)
١٦٩ ص
(٨٠)
١٧٠ ص
(٨١)
١٧٢ ص
(٨٢)
١٧٤ ص
(٨٣)
١٧٦ ص
(٨٤)
١٧٩ ص
(٨٥)
١٨١ ص
(٨٦)
١٨٤ ص
(٨٧)
١٨٦ ص
(٨٨)
١٨٩ ص
(٨٩)
١٩١ ص
(٩٠)
١٩٣ ص
(٩١)
١٩٥ ص
(٩٢)
١٩٦ ص
(٩٣)
١٩٧ ص
(٩٤)
٢٠٠ ص
(٩٥)
٢٠٣ ص
(٩٦)
٢٠٥ ص
(٩٧)
٢٠٨ ص
(٩٨)
٢١١ ص
(٩٩)
٢١٣ ص
(١٠٠)
٢١٥ ص
(١٠١)
٢١٧ ص
(١٠٢)
٢١٨ ص
(١٠٣)
٢٢٠ ص
(١٠٤)
٢٢٣ ص
(١٠٥)
٢٢٦ ص
(١٠٦)
٢٢٩ ص
(١٠٧)
٢٣١ ص
(١٠٨)
٢٣٣ ص
(١٠٩)
٢٣٥ ص
(١١٠)
٢٣٧ ص
(١١١)
٢٣٩ ص
(١١٢)
٢٤١ ص
(١١٣)
٢٤٤ ص
(١١٤)
٢٤٦ ص
(١١٥)
٢٤٨ ص
(١١٦)
٢٤٩ ص
(١١٧)
٢٥٢ ص
(١١٨)
٢٥٤ ص
(١١٩)
٢٥٦ ص
(١٢٠)
٢٥٨ ص
(١٢١)
٢٦٠ ص
(١٢٢)
٢٦٣ ص
(١٢٣)
٢٦٥ ص
(١٢٤)
٢٦٨ ص
(١٢٥)
٢٧٠ ص
(١٢٦)
٢٧٣ ص
(١٢٧)
٢٧٧ ص
(١٢٨)
٢٧٩ ص
(١٢٩)
٢٨٢ ص
(١٣٠)
٢٨٢ ص
(١٣١)
٢٨٦ ص
(١٣٢)
٢٨٩ ص
(١٣٣)
٢٩١ ص
(١٣٤)
٢٩٤ ص
(١٣٥)
٢٩٦ ص
(١٣٦)
٢٩٩ ص
(١٣٧)
٣٠١ ص
(١٣٨)
٣٠٣ ص
(١٣٩)
٣٠٥ ص
(١٤٠)
٣٠٧ ص
(١٤١)
٣٠٩ ص
(١٤٢)
٣١٢ ص
(١٤٣)
٣١٥ ص
(١٤٤)
٣١٧ ص
(١٤٥)
٣١٩ ص
(١٤٦)
٣٢٢ ص
(١٤٧)
٣٢٤ ص
(١٤٨)
٣٢٧ ص
(١٤٩)
٣٢٩ ص
(١٥٠)
٣٣١ ص
(١٥١)
٣٣٤ ص
(١٥٢)
٣٣٥ ص
(١٥٣)
٣٣٧ ص
(١٥٤)
٣٣٨ ص
(١٥٥)
٣٤١ ص
(١٥٦)
٣٤٢ ص
(١٥٧)
٣٤٤ ص
(١٥٨)
٣٤٥ ص
(١٥٩)
٣٤٧ ص
(١٦٠)
٣٥١ ص
(١٦١)
٣٥٣ ص
(١٦٢)
٣٥٦ ص
(١٦٣)
٣٥٩ ص
(١٦٤)
٣٦٢ ص
(١٦٥)
٣٦٣ ص
(١٦٦)
٣٦٦ ص
(١٦٧)
٣٦٩ ص
(١٦٨)
٣٧١ ص
(١٦٩)
٣٧٤ ص
(١٧٠)
٣٧٧ ص
(١٧١)
٣٨١ ص
(١٧٢)
٣٨٤ ص
(١٧٣)
٣٨٧ ص
(١٧٤)
٣٨٩ ص
(١٧٥)
٣٩٢ ص
(١٧٦)
٣٩٦ ص
(١٧٧)
٣٩٩ ص
(١٧٨)
٤٠١ ص
(١٧٩)
٤٠٣ ص
(١٨٠)
٤٠٦ ص
(١٨١)
٤٠٨ ص
(١٨٢)
٤١٠ ص
(١٨٣)
٤١٣ ص
(١٨٤)
٤١٥ ص
(١٨٥)
٤١٨ ص
(١٨٦)
٤٢٠ ص
(١٨٧)
٤٢٢ ص
(١٨٨)
٤٢٥ ص
(١٨٩)
٤٢٩ ص
(١٩٠)
٤٣٢ ص
(١٩١)
٤٣٢ ص
(١٩٢)
٤٣٤ ص
(١٩٣)
٤٣٦ ص
(١٩٤)
٤٣٩ ص
(١٩٥)
٤٤٢ ص
(١٩٦)
٤٤٥ ص
(١٩٧)
٤٤٧ ص
(١٩٨)
٤٤٩ ص
(١٩٩)
٤٥٢ ص
(٢٠٠)
٤٥٥ ص
(٢٠١)
٤٥٩ ص
(٢٠٢)
٤٦٣ ص
(٢٠٣)
٤٦٦ ص
(٢٠٤)
٤٦٧ ص
(٢٠٥)
٤٦٩ ص
(٢٠٦)
٤٧٢ ص
(٢٠٧)
٤٧٦ ص
(٢٠٨)
٤٧٩ ص
(٢٠٩)
٤٨٢ ص
(٢١٠)
٤٨٥ ص
(٢١١)
٤٨٧ ص
(٢١٢)
٤٨٩ ص
(٢١٣)
٤٩٠ ص
(٢١٤)
٤٩٢ ص
(٢١٥)
٤٩٤ ص
(٢١٦)
٤٩٦ ص
(٢١٧)
٤٩٩ ص
(٢١٨)
٥٠١ ص
(٢١٩)
٥٠٤ ص
(٢٢٠)
٥٠٦ ص
(٢٢١)
٥٠٨ ص
(٢٢٢)
٥١٠ ص
(٢٢٣)
٥١٣ ص
(٢٢٤)
٥١٦ ص
(٢٢٥)
٥١٩ ص
(٢٢٦)
٥٢٣ ص
(٢٢٧)
٥٢٦ ص
(٢٢٨)
٥٢٧ ص
(٢٢٩)
٥٢٩ ص
(٢٣٠)
٥٣٢ ص
(٢٣١)
٥٣٦ ص
(٢٣٢)
٥٣٨ ص
(٢٣٣)
٥٤٠ ص
(٢٣٤)
٥٤٢ ص
(٢٣٥)
٥٤٤ ص
(٢٣٦)
٥٤٦ ص
(٢٣٧)
٥٤٩ ص
(٢٣٨)
٥٥٣ ص
(٢٣٩)
٥٥٥ ص
(٢٤٠)
٥٥٧ ص
(٢٤١)
٥٦٠ ص
(٢٤٢)
٥٦١ ص
(٢٤٣)
٥٦٤ ص
(٢٤٤)
٥٦٥ ص
(٢٤٥)
٥٦٧ ص
(٢٤٦)
٥٧٠ ص
(٢٤٧)
٥٧٣ ص
(٢٤٨)
٥٧٥ ص
(٢٤٩)
٥٧٧ ص
(٢٥٠)
٥٧٩ ص
(٢٥١)
٥٨٢ ص
(٢٥٢)
٥٨٣ ص
(٢٥٣)
٥٨٦ ص
(٢٥٤)
٥٨٦ ص
(٢٥٥)
٥٨٩ ص
(٢٥٦)
٥٩٣ ص
(٢٥٧)
٥٩٧ ص
(٢٥٨)
٦٠٢ ص
(٢٥٩)
٦٠٥ ص
(٢٦٠)
٦٠٧ ص
(٢٦١)
٦٠٩ ص
(٢٦٢)
٦١٢ ص
(٢٦٣)
٦١٥ ص
(٢٦٤)
٦١٧ ص
(٢٦٥)
٦١٩ ص
(٢٦٦)
٦٢٢ ص
(٢٦٧)
٦٢٤ ص
(٢٦٨)
٦٢٦ ص
(٢٦٩)
٦٢٨ ص
(٢٧٠)
٦٣١ ص
(٢٧١)
٦٣٥ ص
(٢٧٢)
٦٣٨ ص
(٢٧٣)
٦٤١ ص
(٢٧٤)
٦٤٣ ص
(٢٧٥)
٦٤٦ ص
(٢٧٦)
٦٤٨ ص
(٢٧٧)
٦٥٠ ص
(٢٧٨)
٦٥٣ ص
(٢٧٩)
٦٥٦ ص
(٢٨٠)
٦٥٨ ص
(٢٨١)
٦٦١ ص
 
٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص
٤٣٣ ص
٤٣٤ ص
٤٣٥ ص
٤٣٦ ص
٤٣٧ ص
٤٣٨ ص
٤٣٩ ص
٤٤٠ ص
٤٤١ ص
٤٤٢ ص
٤٤٣ ص
٤٤٤ ص
٤٤٥ ص
٤٤٦ ص
٤٤٧ ص
٤٤٨ ص
٤٤٩ ص
٤٥٠ ص
٤٥١ ص
٤٥٢ ص
٤٥٣ ص
٤٥٤ ص
٤٥٥ ص
٤٥٦ ص
٤٥٧ ص
٤٥٨ ص
٤٥٩ ص
٤٦٠ ص
٤٦١ ص
٤٦٢ ص
٤٦٣ ص
٤٦٤ ص
٤٦٥ ص
٤٦٦ ص
٤٦٧ ص
٤٦٨ ص
٤٦٩ ص
٤٧٠ ص
٤٧١ ص
٤٧٢ ص
٤٧٣ ص
٤٧٤ ص
٤٧٥ ص
٤٧٦ ص
٤٧٧ ص
٤٧٨ ص
٤٧٩ ص
٤٨٠ ص
٤٨١ ص
٤٨٢ ص
٤٨٣ ص
٤٨٤ ص
٤٨٥ ص
٤٨٦ ص
٤٨٧ ص
٤٨٨ ص
٤٨٩ ص
٤٩٠ ص
٤٩١ ص
٤٩٢ ص
٤٩٣ ص
٤٩٤ ص
٤٩٥ ص
٤٩٦ ص
٤٩٧ ص
٤٩٨ ص
٤٩٩ ص
٥٠٠ ص
٥٠١ ص
٥٠٢ ص
٥٠٣ ص
٥٠٤ ص
٥٠٥ ص
٥٠٦ ص
٥٠٧ ص
٥٠٨ ص
٥٠٩ ص
٥١٠ ص
٥١١ ص
٥١٢ ص
٥١٣ ص
٥١٤ ص
٥١٥ ص
٥١٦ ص
٥١٧ ص
٥١٨ ص
٥١٩ ص
٥٢٠ ص
٥٢١ ص
٥٢٢ ص
٥٢٣ ص
٥٢٤ ص
٥٢٥ ص
٥٢٦ ص
٥٢٧ ص
٥٢٨ ص
٥٢٩ ص
٥٣٠ ص
٥٣١ ص
٥٣٢ ص
٥٣٣ ص
٥٣٤ ص
٥٣٥ ص
٥٣٦ ص
٥٣٧ ص
٥٣٨ ص
٥٣٩ ص
٥٤٠ ص
٥٤١ ص
٥٤٢ ص
٥٤٣ ص
٥٤٤ ص
٥٤٥ ص
٥٤٦ ص
٥٤٧ ص
٥٤٨ ص
٥٤٩ ص
٥٥٠ ص
٥٥١ ص
٥٥٢ ص
٥٥٣ ص
٥٥٤ ص
٥٥٥ ص
٥٥٦ ص
٥٥٧ ص
٥٥٨ ص
٥٥٩ ص
٥٦٠ ص
٥٦١ ص
٥٦٢ ص
٥٦٣ ص
٥٦٤ ص
٥٦٥ ص
٥٦٦ ص
٥٦٧ ص
٥٦٨ ص
٥٦٩ ص
٥٧٠ ص
٥٧١ ص
٥٧٢ ص
٥٧٣ ص
٥٧٤ ص
٥٧٥ ص
٥٧٦ ص
٥٧٧ ص
٥٧٨ ص
٥٧٩ ص
٥٨٠ ص
٥٨١ ص
٥٨٢ ص
٥٨٣ ص
٥٨٤ ص
٥٨٥ ص
٥٨٦ ص
٥٨٧ ص
٥٨٨ ص
٥٨٩ ص
٥٩٠ ص
٥٩١ ص
٥٩٢ ص
٥٩٣ ص
٥٩٤ ص
٥٩٥ ص
٥٩٦ ص
٥٩٧ ص
٥٩٨ ص
٥٩٩ ص
٦٠٠ ص
٦٠١ ص
٦٠٢ ص
٦٠٣ ص
٦٠٤ ص
٦٠٥ ص
٦٠٦ ص
٦٠٧ ص
٦٠٨ ص
٦٠٩ ص
٦١٠ ص
٦١١ ص
٦١٢ ص
٦١٣ ص
٦١٤ ص
٦١٥ ص
٦١٦ ص
٦١٧ ص
٦١٨ ص
٦١٩ ص
٦٢٠ ص
٦٢١ ص
٦٢٢ ص
٦٢٣ ص
٦٢٤ ص
٦٢٥ ص
٦٢٦ ص
٦٢٧ ص
٦٢٨ ص
٦٢٩ ص
٦٣٠ ص
٦٣١ ص
٦٣٢ ص
٦٣٣ ص
٦٣٤ ص
٦٣٥ ص
٦٣٦ ص
٦٣٧ ص
٦٣٨ ص
٦٣٩ ص
٦٤٠ ص
٦٤١ ص
٦٤٢ ص
٦٤٣ ص
٦٤٤ ص
٦٤٥ ص
٦٤٦ ص
٦٤٧ ص
٦٤٨ ص
٦٤٩ ص
٦٥٠ ص
٦٥١ ص
٦٥٢ ص
٦٥٣ ص
٦٥٤ ص
٦٥٥ ص
٦٥٦ ص
٦٥٧ ص
٦٥٨ ص
٦٥٩ ص
٦٦٠ ص
٦٦١ ص
٦٦٢ ص
٦٦٣ ص

ايسر التفاسير للجزائري - الجزائري، أبو بكر - الصفحة ١٥٨

المعروف: ما تعارف عليه الناس كثيراً أو قليلاً بحيث لا يزيد على الثلث.
التبديل: التغيير للشيء بآخر.
جنفاً أو إثماً: الجنف: الميل عن الحق خطأ، والإثم: تعمد الخروج عن الحق والعدل.
معنى الآيات:
بمناسبة ذكر آية القصاص وفيها أن القاتل عرضة للقتل، والمفروض فيه أن يوصي في ماله قبل قتله، ذكر تعالى آية الوصية هنا فقال تعالى: كتب عليكم أيها المسلمون إذا حضر أحدكم الموت إن ترك مالاً الوصية[١]، أي: الإيصاء للوالدين والأقربين بالمعروف حقاً على المتقين، ثم نسخ الله تعالى هذا الحكم بآية المواريث[٢]، ويقول رسول الله صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: "فلا وصية لوارث" [٣]، ونسخ الوجوب وبقي الاستحباب ولكن لغير الوالدين والأقربين الوارثين إلا أن يجيز ذلك الورثة وأن تكون الوصية ثلثاً فأقل، فإن زادت وأجازها الورثة جازت لحديث ابن عباس عند الدارقطني لا تجوز الوصية لوارث إلا أن يشاء الورثة، ودليل استحباب الوصية حديث سعد في الصحيح حيث أذن له الرسول في الوصية بالثلث، وقد تكون الوصية واجبة على المسلم وذلك إن ترك ديوناً لازمة، وحقوقاً واجبة في ذمته فيجب أن يوصي بقضائها واقتضائها بعد موته لحديث ابن عمر في الصحيح: " ما حق امرئ مسلم له شيء يوصي فيه يبيت ليلتين إلا ووصيته مكتوبة عنده"، هذا ما تضمنته الآية الأولى (١٨٠) ، وأما الآية الثانية[٤] (١٨١) فيقول تعالى لعباده المؤمنين فمن بدل إيصاء مؤمن أوصى به بأن زاد فيه أو نقص أو غيره أو بدل نوعاً بآخر فلا إثم على الموصي ولكن الإثم على من بدل وغير، وختم هذا الحكم بقوله: أن الله سميع عليم، تهديداً ووعيداً لمن يقدم على تغيير الوصايا لغرض فاسد وهوى سيء، وفي الآية الأخيرة (١٨٢) أخر تعالى أن من خاف[٥] من موص جنفاً أو ميلاً عن الحق والعدل بأن جار في وصيته بدون تعمد الجور ولكن خطأ أو خاف إيماً على الموصى حيث جار


[١] {إِنْ تَرَكَ خَيْراً} : هذا شرط وجوبه الوصية إلا أن الشائع أن جواب الشرط يكون مقروناً بالفاء وسقطت هنا جوازاً كما في قول الشاعر:
من يفعل الحسنات الله يشكرها ... والشر بالشر عند الله مثلان
أي: فالله يشكره.
[٢] آية المواريث في النساء وهي: {يُوصِيكُمُ اللهُ فِي أَوْلادِكُمْ ... } إلى آخر الآيات إلى {حَلِيمٌ} .
[٣] نص الحديث: "إن الله أعطى كل ذي حق حقه فلا وصية لوارث". رواه أصحاب السنن وغيرهم، وهو صحيح الإسناد.
[٤] هي قوله تعالى: {فَمَنْ خَافَ} إلخ.. والخطاب لسائر المسلمين، والإجماع على أن الموصي أن يغير في وصيته ويرجع فيما شاء منها إلا ما كان من تدبير العبد فإنه لا يرجع فيه.
[٥] الخوف هنا: بمعنى الظن والتوقع، وقرئ: {موصٍ} ، من وصى المضاعف، أما {موصٍ} فهو من أوصى فهو موصٍ.