اسلام و آزادى بردگان - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٢ - بخش دوّم ارمغان بزرگ!
آن جلوگيرى مىكند. از طغيان آن جلوگيرى مىكند. از فساد آن جلوگيرى مىكند و خلاصه آن را تعديل و رهبرى مىنمايد و پرورش مىدهد و به مقصد و هدف مىرساند.
تمام قوانين مذهبى بايد به همين صورت باشند يعنى پرورش دهنده احساسات، غرايز، ساختمانها و آنچه در وجود خود انسان و در عالم تكوين و آفرينش است باشند و در تمام موارد؛ اين دو دستگاه مكمل يكديگر خواهند بود.
روى اين حساب قوانين مذهبى براى اين آمدهاند كه دستگاه ساختمان وجود انسان را كاملتر كنند؛ يعنى دستگاه آفرينش بشر را پرورش بدهند و در مسير سعادت او را به آخرين مراحل تكامل برسانند (درست دقّت بفرماييد) پس بازگشت تمام قوانين مذهبى و آسمانى به تكميل «قوانين آفرينش» و تكميل جسم و جان انسان است.
اگر كسى مىگويد ايمان به قوانين مذهبى بايد داشته باشيم در واقع معناى آن ايمان به قوانين واقعى عالم آفرينش است و حقيقت اين ايمان اين است كه انسان مقابل اين واقعيّات در عالم هستى و آفرينش تسليم باشد.
ولى توجّه كنيد تسليم در مقابل واقعيّات عالم هستى بودن يعنى به آنها ايمان داشتن و آنها را به رسميّت شناختن، و از نظر دل و جان و فكر در برابر آن تسليم بودن و بر طبق آن عمل كردن؛ اين همان چيزى است كه به آن مىگوييم: «عقيده»
يكى از واقعيّات اين عالم هستى وجود «مبدأ جهان آفرينش» است، تسليم ما در برابر اين واقعيّت يعنى با جان و دل وجود خدا را بپذيريم.
ايمان به خدا، پذيرفتن يك واقعيّت و تسلم جان در برابر يك حقيقت در اين عالم هستى و عالم وجود است، و ايمان به انبيا و پيغمبران چون قوانين آنها مكمل قوانين آفرينش است ايمان به آنها يعنى ايمان به واقعيّات جهان هستى.
اگر ما مذهب را به اين صورت تفسير كرديم و گفتيم حقيقت مذهب يعنى تسليم جسم و جان در برابر واقعيّات جهان هستى و عالم آفرينش، به هم پيوستگى علم و مذهب به طرز جالب و عميقى آشكار مىگردد، و در واقع ريشه و روح مذهب در همين جمله نهفته است.
عجيب اين است؛ قرآن مجيد اين كتاب بزرگ آسمانى ما كه راستى عاليترين معارف را براى انسانها آورده است، دين را همين طور تفسير كرده و مىفرمايد: «إِنَّ الدِّينَ عِنْدَ اللَّهِ الْإِسْلَامُ». [١]
اسلام يعنى «تسليم»، «إِنَّ الدِّينَ عِنْدَ اللَّهِ الْإِسْلَامُ» يعنى حقيقت دين در برابر خدا و در نزد خدا همان تسليم است. تسليم جان، تسليم جسم، تسليم فكر در مقابل خدا و در مقابل قوانين الهى و در مقابل هستى و در مقابل واقعيّات جهان آفرينش و در برابر حق و عدالت.
لازمه تسليم بودن در برابر چيزى عقيده داشتن است، تسليم جان انسان، همان عقيده انسان است، و تسليم
[١] سوره آل عمران، آيه ١٩.