حقوق جزایی اسلام - یوسفیان،نعمت الله - الصفحة ٧٥ - ٢- پزشک
مىگويد: چنانچه پزشك ماهر و كاردانى كه بر اثر بىمبالاتى، سوء تشخيص و درمان نابجا موجب مرگ يا ضرر و زيانى گردد، مسؤول است. [١]
اجراى قانون ضمان در پزشك معالج چند صورت دارد:
الف- پزشك آنچه را كه به معالجه تلف كند، درصورتى كه از نظر علم و عملكوتاهى كرده باشد، ضامن است، هر چند با اجازه (دست به معالجه زده) باشد.
ب- همچنين اگر بدون اجازه ولىّ بيمار يا خود بيمار درصورت بالغ بودن او دست به مداوا بزند، ولىدرمعالجه كوتاهىكند، هرچند كه دركارشمتخصص وداناباشد، ضامناست.
ج- چنانچه بيمار يا ولىّ او به پزشك ماهر وكاردان اجازه معالجه داده باشد، آيا در صورت تلف شدن، ضامن است يا نه؟ بعضى گفتهاند: ضامن نيست، ولى اقوا ضامن بودن اوست و بايد از مال خود (ديه) بپردازد. [٢]
د اگر دكتر به دست خود به مريض دوا بدهد، يا درد و دواى مريض را به او بگويد و مريض دوا را بخورد، چنانچه در معالجه خطا كند وبه مريض ضررى برسد يا بميرد، دكتر ضامن است، ولى اگر فقط بگويد: فلان دوا براى فلان مريض فايده دارد و به واسطه خوردن دوا ضررى به مريض برسد، يا بميرد، دكتر ضامن نيست. [٣]
يك نكته: هرگاه دكتر به مريض يا ولىّ او بگويد كه اگر ضررى به مريض برسد ضامن نباشد، در صورتى كه دقّت و احتياط خود را بكند و به مريض ضررى برسد، يا بميرد، دكتر ضامن نيست. [٤]
اميرمؤمنان صلوات الله عليه در اين زمينه فرمود:
«مَنْتَطَبَّبَ اوْ تَبَيْطَرَ فَلْيَأْخُذِ الْبَرائَةَ مِنْ وَلِيِّهِ، وَ الَّا فَهُوَ لَهُ ضامِنٌ» [٥]
پزشك ودامپزشك بايد (پيش از طبابت و عمل جرّاحى) از سرپرست بيمار (و صاحب حيوان) برگ عدم مسؤوليت بگيرد وگرنه ضامن است.
[١] - ر. ك. جواهرالكلام، ج ٤٣، ص ٤٤، بيروت
[٢] - تحريرالوسيله، ج ٢، ص ٥٦٠، مسألۀ ٤
[٣] - توضيح المسائل، امام خمينى (ره) مسأله ٢٢٠٥، آستان قدس رضوى
[٤] - توضيح المسائل، مسأله ٢٢٠٦
[٥] - وسائل الشيعه، ج ١٩، ص ١٩٥