احکام اسلامی - پژوهشکده تحقیقات اسلامی - الصفحة ٢١٤ - پیامدهای ندادن خمس

سال خمسى‌

منظور از سال خمسى وقتى است كه شخص، همه ساله طبق موازين شرعى به حساب خود رسيدگى مى‌كند. مبدأ سال خمسى براى كسى كه:

١- شغلش كاسبى است:

الف- در آمد تدريجى دارد، روز شروع كاسبى است.

ب- كارمند و ... وقتى كه اولين حقوق خود را مى‌گيرد.

ج- كشاورز و باغ‌دار هنگام جمع آورى محصول. [١]

٢- شغلش كاسبى نيست:

چنانچه به طور اتفاقى معامله‌اى كند و منفعتى ببرد، بعد از آن كه‌يك سال از موقعى كه فايده برده بگذرد، بايد خمس مقدارى راكه از خرج سالش زياد آمده بدهد. (م ١٧٦٥)

پيامدهاى ندادن خمس‌

١- تا خمس مال را ندهد نمى‌تواند در آن تصرف كند؛ يعنى غذايى كه در آن خمس باشد نمى‌تواند بخورد و با پولى كه خمس آن را نداده، نمى‌تواند چيزى بخرد. (م ١٧٩٠)

٢- اگر با پول خمس نداده، خريد و فروش كند (بدون اجازه حاكم شرع) ١٥ آن معامله باطل است. (م ١٧٦٠)

٣- اگر بخواهد پول خمس نداده به صاحب حمّام بدهد و در حمّام غسل كند، غسل او باطل است. (م ٣٨٣)

٤- اگر با پولى كه خمس آن را نداده است، خانه بخرد، نماز خواندن‌

[١] تحرِیر الوسِیله، ج ١، ص ٤٨٨، مسأله ٦.