متوكّلان را كفايت و سرپرستى مى‌كند و آنان را در سختى‌ها و تنگناها رها نمى‌سازد. [١]همچنين مؤمنان متوكّل را در جهاد با نفس و جهاد با دشمن يارى مى‌رساند، كاستى‌هاى آنان را جبران مى‌كند و اسباب و امكاناتشان را اثر تام مى‌بخشد.

از رموز و علل پيروزى‌هاى مسلمانان در صدر اسلام در جهاد با مشركان، توكّل و اعتماد به خداوند متعال بوده است. مسلمانان با اين كه امكانات خود را براى مقابله با دشمنان تجهيز مى‌كردند، امّا از لحاظ عِدّه و عُدّه بسيار كمتر از دشمنان بودند. با وجود اين، به قدرت بيكران خداوند تكيه و اعتماد مى‌كردند و خداوند هم آنان را يارى مى‌رساند و بر دشمنانشان پيروز مى‌كرد. [٢]

از ارزش‌هايى كه رزمندگان با اتصاف به آن از گردنۀ دشوار دفاع مقدّس پيروزمندانه گذشتند، توكّل و اعتماد به خداوند متعال است. توكّل رزمندگان اسلام همچون ديگر ارزش‌هاى اسلامى، ثمرۀ باورهاى ژرف دينى آنان بود؛ رزمندگان اسلام از يك‌سو فتح و پيروزى را تنها از خدا مى‌دانستند و از سوى ديگر به امداد و نصرت غيبى اعتقاد راسخ داشتند. از اين‌رو، در عمل، به خود و سلاح و تجهيزات، تنها به چشم وسيله مى‌نگريستند و حقيقتاً به خداوند متعال اعتماد و اطمينان مى‌كردند و كارها را به او واگذار مى‌نمودند؛ بدون اين كه از

[١] . «و هركس بر خدا اعتماد كند، او براى وى بس است» . طلاق (٦٥) ، آيۀ ٣.
[٢] . پس از جنگ احد، رزمندگان مسلمان با آن كه مجروح بودند و عِدّه و عُدّۀ آنان كمتر از مشركان بود، به‌فرمان پيامبر اكرم به تعقيب دشمن پرداختند و از تهديد و ارعاب دشمن نهراسيدند و بر خداوند توكّل كردند. خداوند نيز آنان را يارى كرد و تهديد دشمن را از آنان منصرف ساخت. در آيات ١٧٣ و ١٧٤ آل عمران در اين‌باره آمده است: «همان كسانى كه [ برخى از ] مردم به ايشان گفتند: مردمان براى [ جنگ با ] شما گرد آمده‌اند، پس، از آن بترسيد. و [ لى اين سخن ] بر ايمانشان افزود و گفتند: خدا ما را بس است و نيكو حمايتگرى است. پس با نعمت و بخشش از جانب خدا، [ از ميدان نبرد ] بازگشتند، در حالى كه هيچ آسيبى به آنان نرسيده بود و هم‌چنان خشنودى خدا را پيروى كردند و خداوند داراى بخششى عظيم است» .