فروغ ابدیت - سبحانی تبریزی، جعفر - الصفحة ٤٥٣ - ابراهیم بتشکن
٣٤. هرگاه مسلمانان، یهود را برای صلح با دشمن دعوت کردند باید بپذیرند و هرگاه چنین دعوتی از طرف یهود انجام گیرد، مسلمانان باید قبول کنند، مگر اینکه دشمن با آیین اسلام و نشر آن مخالف باشد.
٣٥. یهودیان اوس، اعم از غلام و آقا مشمول این قرارداد میباشند.
بند چهارم
٣٦. این قرارداد از ظالم و مجرم حمایت نمیکند.
٣٧. هر کس در مدینه بماند، در امان است و هر کس از آنجا بیرون برود، در امان است مگر ستم کار و گناهکار.
این پیمان را با این جمله ختم کرده است:
و إن اللّه جار لمن برّ و اتّقی و محمد رسول اللّه؛ خدا پناه دهنده نیکوکاران و پرهیزکاران است و محمد پیامبر خداست. [١]
این قرارداد سیاسی- که ما به قسمتهایی از آن اشاره کردیم- نمونه کاملی از روح آزادی عقیده، رفاه اجتماعی، لزوم همکاری در امور همگانی در اسلام است. بالاتر از همه، این پیمان حدود و اختیارات رهبر و مسئولیّت عموم امضا کنندگان را روشن کرده است.
در این قرارداد، اگر چه یهودیان «بنی قریظه»، «بنی نضیر» و «بنی قین قاع» شرکت نکردند و فقط یهودیان خزرج و اوس طرف قرارداد بودند، ولی بعدها همین افراد با رهبر مسلمانان پیمانهایی را امضا نمودند. مواد آن پیمان چنین است:
به موجب قرارداد، پیامبر با هر یک از سه گروه پیمان میبندد که هرگز بر ضرر پیامبر و یاران وی قدمی برندارند و با زبان و دست ضرری به او نرسانند، اسلحه و
[١]. سیره ابن هشام، ج ١، ص ٥٠٣- ٥٠٤ و الأموال، ص ١٢٥ و ٢٠٢.