فروغ ابدیت - سبحانی تبریزی، جعفر - الصفحة ٨٢٨ - ابراهیم بتشکن
ارتش کمنظیر
پیامبر اسلام در آن روز دوازده هزار سرباز مسلح زیر پرچم داشت. ده هزار نفر آنان از مدینه ملازم رکاب آن حضرت بودند که در فتح مکه شرکت داشتند و دو هزار نفر آن را جوانان قریش تشکیل میداد که اخیرا به اسلام پیوسته بودند و رهبری این دسته بر عهده ابو سفیان بود.
چنین ارتشی در آن روز بسیار کمنظیر بود و خود همین کثرت، عامل شکست ابتدایی آنها گردید، زیرا بر خلاف گذشته به زیادی افراد خود بالیده و تاکتیکهای نظامی را به دست فراموشی سپردند، وقتی چشم «ابی بکر» به فزونی افراد افتاد، گفت:
تعداد ما کم نیست و ما هرگز شکست نخواهیم خورد، زیرا ما چند برابر افراد دشمنیم. [١]
ولی او توجه نداشت که عامل پیروزی تنها نفرات زیاد نیست، بلکه این عامل در برابر سایر عوامل پیروزی، کم اهمیت است. این حقیقت را قرآن چنین بازگو میکند:
لَقَدْ نَصَرَکُمُ اللَّهُ فِی مَواطِنَ کَثِیرَةٍ وَ یَوْمَ حُنَیْنٍ إِذْ أَعْجَبَتْکُمْ کَثْرَتُکُمْ فَلَمْ تُغْنِ عَنْکُمْ شَیْئاً وَ ضاقَتْ عَلَیْکُمُ الْأَرْضُ بِما رَحُبَتْ ثُمَّ وَلَّیْتُمْ مُدْبِرِینَ [٢]؛ خداوند در جاهای زیادی شما را کمک کرده و به خصوص در نبرد حنین، شما به زیادی افراد خود مباهات کردید، ولی سودی نبخشید و زمین با آن گسترش بر شما تنگ شد و پشت به دشمن کردید و فرار نمودید.
کسب اطلاعات
پس از فتح مکه جنب و جوشی در قبایل «هوازن» و «ثقیف» و تماسهای
[١]. همان، ص ١٥٠.
[٢]. توبه (٩) آیه ٢٥.