زبان هر قومى مانند برج رفيعى است كه از بلنداى آن مى توان بر آراء و عقايد و مقاصد آن قوم واقف شد و درباره كثيرى از شئون آنان اظهار نظر نمود، زبان هر ملتى محور اساسى حركتهاى ادبى و هنرى و فلسفى و عرفانى و علمى آن ملت است و هر اندازه كه غنى از معنويات و صفات آدميت و در تبيين مقاصد رساتر است، بقاء آن بيشتر و دوام آن ملت پاينده تر و در مقابل حوادث مقاوم ترند.

هنگامى كه به تاريخ ملتهاى بزرگ مى‌نگريم، ملت فنيقى و قبطى، و آشورى، و كلدانى و آرامى و يونانى و ايرانى و همانند آنها را مشاهده مى‌كنيم مى بينيم كه تندباد حوادث بسيارى از آنها را ريشه كن ساخته و اثرى از وجود آنان در صحنه زمين پديدار نيست، فقط نامى از آنها در تاريخ به يادگار مانده است ولى اقوام و مللى را هم در امتداد زمان مشاهده مى كنيم كه با هم حوادث استيصال كننده پايدار مانده‌اند.

روميان با قدرت نظامى و تداركات جنگى و صلابت و مهارت فرماندهان و سربازان وحشى بر مردم يونان و سرزمين علم و هنر و فلسفه و ادب لشكر كشيدند و امپراطورى عظيمى تشكيل دادند امپراطوريى كه همچون آسيائى ملت يونان را خرد كرد، ولى زبان سرشار از منطق، حكمت، هنر، ادب و اخلاق آن ملت بزرگ بود كه نهايتاً بر نيروى نظامى روميان پيروز گرديد، و روميان به فرهنگ يونانيان روى آورند و مغلوب زبان فلسفه، هنر، ادب و فرهنگ يونان شدند، چنانكه مغول و پس از آن تيمور كه ضرب المثل قساوت و فساد جاودانه تاريخ شدند در حمله به ايران مالًا مغلوب زبان شيرين و شور آفرين فارسى گرديدند، حتى گروهى از اين فاتحان كه به هندوستان هجرت كردند، دالهجره خويش را با ادبيات فارسى كه لبريز از ذخائر عرفان و صلح و صفا است آراستند و سبكى خاص از شعر فارسى بنام سبك هندى در رديف سبك عراقى و خراسانى پديد