یکی دیگر از مسائل مطرح شده در قرآن، مسئله جهان است. باید بررسی کنیم که دید قرآن درباره جهان چگونه است. آیا خلقت و جهان را عبث و بازیچه میداند یا آن را برحق میداند؟ آیا جریان عالم را بر اساس یک سلسله سنن و نوامیس میداند یا آن را بیقاعده و گزاف میشمارد آن طور که گویی هیچ چیز شرط هیچ چیز نیست.

از جمله مسائل کلی مطرح شده در قرآن مسئله انسان است. باید نظر قرآن را در مورد انسان تحلیل کرد. آیا قرآن درباره انسان با خوشبینی سخن میگوید یا دید منفی و بدبینانهای نسبت به او دارد؟ آیا انسان را حقیر میشمارد یا برای او کرامت و عزت قائل است؟

مسئله دیگر مسئله جامعه انسانی است. آیا قرآن برای جامعه انسانی شخصیت و اصالت قائل است یا آنکه صرفاً فرد را اصیل به حساب میآورد؟ آیا جامعه از دید قرآن حیات و موت و ترقی و انحطاط دارد یا آنکه همه این صفات تنها درباره افراد صادق است؟ در همین زمینه مسئله تاریخ مطرح میشود و اینکه نظر قرآن درباره تاریخ چیست؟ نیروهای محرک تاریخ از نظر قرآن کدامند و تأثیر فرد در تاریخ تا چه اندازه است؟

مسائل بسیار زیاد دیگری در قرآن مطرح است که در اینجا فهرستوار به چندتای آن اشاره میکنیم. از جمله این مسائل نظر قرآن درباره خودش است و بعد مسئله پیغمبر در قرآن و اینکه قرآن پیامبر را چگونه معرفی میکند، با او چگونه سخن میگوید و ... مسئله دیگر تعریف مؤمن در قرآن و صفات مؤمنین است.

هرکدام از این بحثهای کلی البته شعبهها و شاخههایی دارند. به