خمس دستور مهم اسلامى، مطابق فتاواى مكارم شيرازى - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٥ - ٤ آيا خمس در صدر اسلام از مردم گرفته مىشد؟
چهار پنجم آن مال توست و خمس آن مال ماست. [١]
امّا اين سؤال باقى ماند كه آيا در عصر پيغمبر صلى الله عليه و آله و على عليه السلام غير از غنايم جنگى و معادن و گنجها و جواهرات دريا (از درآمدهاى كسب و كار) نيز خمس گرفته شده است يا نه؟
در پاسخ مىگوييم: اسناد تاريخى روشنى در اين زمينه به دست ما نيامده است، ولى اين موضوع هيچ گونه اشكالى در زمينه اين حكم ايجاد نمىكند.
زيرا همان طور كه ذكر كرديم گرفتن و بخشيدن اين ماليات اسلامى در اختيار حكومت اسلامى است؛ هنگامى كه حكومت خود را بىنياز و يا مردم را در زحمت ببيند مىتواند آن را ببخشد ولى هنگامى كه خود نياز داشته باشد و در مردم توانايى آن را ببيند مىتواند آن را بگيرد. همان طور كه امامان بعد، بعضى آن را مىگرفتند و بعضى با توجّه به وضع مردم و يا وضع بيتالمال، آن را مىبخشيدند.
در عصر پيامبر صلى الله عليه و آله و على عليه السلام غنايم فراوانى از طريق جنگها عايد حكومت اسلامى مىشد، و گاهى به قدرى زياد بود كه خمس آن به تنهايى مىتوانست قسمت عمده مشكل مالى حكومت اسلامى را برطرف سازد.
[١]. سنن بيهقى، ج ٤، ص ١٥٦