معارف اسلامی - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ٥

الگوهای قرآنی
محدثى جواد

پژوهش(٢) قرآن کریم، در همۀ ابعاد «دین‌شناسی» و معارف اسلامی یکی از مطمئن‌ترین و غنی‌ترین منابع به شمار می‌رود. در بحث‌های تربیتی نیاز به «الگو» روشن است. مربّیان نیز با معرفی الگوهای شایسته، به رهپویان راه کمال، نمونه و سرمشق نشان می‌دهند. پژوهش پیرامون «الگوهای قرآنی» معرفی افراد یا گروه‌هایی است که از ملاک‌های مورد نظر وحی و خدا برخوردارند و زندگی و رفتار آنان می‌تواند سرمشق دیگران باشد. سرفصل‌های زیر، به عنوان محورهای این پژوهش قرآنی می‌تواند مورد توجه خوانندگان عزیز قرار گیرد تا نتیجۀ بررسی و مطالعات خود را به صورت مقاله پیرامون یکی از این محورها ارائه دهند: ˜محورهای پژوهش: ١. چهره‌های محبوب خدا در آیات قرآن (انّ الله یحبّ...) ٢. افرادی که قرآن از آنان به نیکی یاد کرده و فرموده است که آنان را یاد کنید (و اذکر فی الکتاب...) ٣. گروه‌های مثبت و قابل ستایش در قرآن، مثل: اصحاب طالوت، اصحاب کهف، مهاجرین، انصار، اصحاب اخدود، عباد الرّحمان، مؤمنون، اهل بیت و ... . ٤. پیامبرانی مثل حضرت ابراهیم، حضرت ایوب، حضرت یوسف، حضرت موسی(علیهم السلام). ٥. آنان که در قرآن به عنوان مَثَل و نمونه یاد شده‌اند، مثل حضرت مریم و آسیه. ٦. مجاهدان صدر اسلام. ٧. آنان‌که در قرآن «اسوه» نامیده شده‌اند. ٨ . رزمندگان خدایی در رکاب انبیای گذشته. ٩. آنان‌که مورد رضایت خداوند هستند. (رضی الله عنهم...) ١٠. آنان‌که با تعبیر «نِعمَ» (خوب) یاد شده‌اند. برای شناخت این الگوها، می‌توان از راه کشف الآیات، به آیاتی دربارۀ موضوعات یاد شده و تفسیر آن‌ها در کتب تفسیری مراجعه کرد و ویژگی‌های الگویی آنان را استخراج نمود و شرح داد. ˜منابع پژوهش: ١. شهید مرتضی مطهری، گفتارهای معنوی، بخش «هجرت و جهاد»؛ سیری در سیرۀ نبوی، جلسۀ هشتم. ٢. محسن قرائتی، قرآن و تبلیغ. ٣. مصطفی عباسی‌مقدم، اسوه‌های قرآنی و شیوه‌های تبلیغی آنان؛ نقش اسوه‌ها در تبلیغ و تربیت. ٤. سیدخلیل خلیلیان، سیمای زنان در قرآن. ٥ . مصطفی اولیائی، سیمای زنان در قصص قرآن. ٦ . عبدالفتاح طبّاره، همراه با پیامبران در قرآن، ترجمۀ خاکساران و جلالی. ٧. جعفر سبحانی، نظام اخلاقی اسلام (تفسیر سورۀ حجرات)؛ احمد، موعود انجیل؛ سیمای انسان کامل در قرآن (تفسیر سورۀ فرقان)؛ مربّی نمونه (تفسیر سورۀ لقمان). ٨ . مهدی مستقیمی، قصّۀ حضرت یوسف(ع). ٩. عبدالله موحدی‌محبّ، لقمان حکیم. ١٠. محمد محمدی‌اشتهاردی، ویژگی‌های بندگان خدا در قرآن. ١١. ابوالفضل بهشتی، سیمای مؤمن در قرآن و حدیث. ١٢. جواد محدّثی، اسوه‌ها. ١٣. سیدابوالحسن مطلبی، پرتوی از فضایل علی(ع) در قرآن. به ده مقاله از مجموع مقالات ارسالي مشترکان دربارۀ دو موضوع ارائه شده (١و٢) که بيش‌ترين امتياز را کسب نمايند، جوايز نفيسي به قيد قرعه اهدا خواهد شد. در ضمن به تعدادي از بقیۀ مقاله‌های پژوهش‌گران که معيارهاي مقاله‌نويسي در آن‌ها بيش‌تر رعايت شده باشد، جوايزي اهدا خواهد گرديد. آخرين مهلت ارسال پژوهش (٣١/٣/١٣٨٩) می‌باشد. ١٤. مریم صالحی‌منش، فضّه، ره‌یافتۀ کوی فاطمه. ˜ لطفاً قبل از تدوین مقاله، نکته‌های زیر را به دقت مطالعه فرمایید: ١ . برای شما علاقه‌مندان به تحقیق و مقاله‌نویسی، دو موضوع پژوهش در نظر گرفته شده است که با توجه به استعداد، فرصت و توان علمی خویش، یکی از آن‌ها را به اختیار انتخاب کرده و مقالۀ خود را بنویسید. ٢ . تهیه و ارسال منابع معرفی شده، در توان ما نیست. شما می‌توانید با مراجعه به کتاب‌خانه‌ها، دوستان و...، منابع مذکور و یا کتاب‌های مناسب دیگر را تهیه کنید. ٣ . لطفاً مقاله‌های خود را با خط خوانا و حتماً روی یک طرف کاغذ بنویسید. ٤ . برای سهولت در ارزیابی مقاله، پاورقی‌های هر صفحه را در پایین همان صفحه یادداشت نمایید. ٥ . در صورتی که نوشتۀ ارسالی صرفاً رونویسی از منابع باشد، امتیازی نخواهد داشت. ٦ . مقاله‌هایی که خارج از موضوعات پیش‌نهادی مجله باشد، در مسابقه شرکت داده نمی‌شود. ٧ . مطالب اقتباس شده از دیگران را حتماً با مشخصات کامل بیاورید، در غیر این صورت از امتیاز مقاله کاسته خواهد شد. ˜ مراحل و نحوۀ تدوین پژوهش: ١ . ابتدا منابع معرفی شده یا منابع دیگر را مطالعه کرده و مطالب مورد نیاز را در برگه‌های جداگانه‌ای یادداشت کنید (فیش‌برداری). ٢ . آن‌گاه یادداشت‌ها را با توجه به اصول نگارش مقاله، رده‌بندی و تنظیم نمایید. ٣ . سپس مطالب آماده شده را تکمیل کنید. تجزیه و تحلیل، استدلال، نقد و پرورش مطالب در این قسمت انجام می‌شود. ٤ . پس از تکمیل مطالب، آن‌ها را به صورت یک نوشتۀ منسجم درآورید. دقت کنید هر بحثی باید در جای‌گاه مخصوص خود قرار گیرد. ٥ . نوشتۀ تنظیم شده را چندین بار مطالعه کرده و خطاهای نگارشی احتمالی را برطرف و سپس آن را پاک‌نویس کنید. نوع ارزیابی معیارهای ارزیابی امتیاز پژوهش عالی ١٠٠-٩٠ خوب ٨٠-٦٠ متوسط ٥٠-٤٠ ضعیف ٣٠-١٠ محتوایی عنوان‌بندی دقیق مقاله و رعایت ترتیب منطقی آن‌ها (تقدّم و تأخّر) حُسن مطلع (شروع خوب و بجا در بحث) تمرکز در موضوع بحث و منحرف نشدن از آن مطابق با واقع بودن مطالب و دقت در ارائۀ صحیح آن‌ها تجزیه و تحلیل مطالب و پرورش آن‌ها بیان مطالب به صورت علمی و مستدل رعایت امانت در نقل قول‌ها و مطالب دیگران حُسن ختام (نتیجه‌گیری کلی از مطالب ارائه شده) نگارشی انتخاب شیوۀ نگارش متناسب با موضوع مقاله و یک‌دستی آن ساده و روان‌نویسی و پرهیز از عبارت‌های زاید و سنگین رعایت عفت قلم و ادب اسلامی رعایت توازن و تعادل مطالب در محورهای مختلف مقاله بهره‌گیری از داستان، شعر و مثال برای تفهیم بهتر مطالب استفادۀ بجا از آیات و روایات و صحیح نوشتن آن‌ها استفاده از تراوشات فکری و قلمی و معلومات شخصی در تدوین مقاله استفاده از منابع معتبر و محکم برای غنای مقاله فنی و صوری رعایت اصول نگارش (املای کلمات، جدا و پیوسته‌نویسی، علائم سجاوندی و...) زیبایی و خوانایی قلم نوشتن در یک طرف کاغذ و رعایت حاشیه‌ها و فاصله‌ها آوردن آدرس دقیق منابع استفاده شده در پاورقی در حد یک مقاله بودن (حداقل پنج صفحۀ ٤A ) جمع کل امتیازها