معارف اسلامی - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ٤ - پیک جوان - آرزومندى ابوالقاسم
پیک جوان
آرزومندى ابوالقاسم
• قم، شهر علم و حرم آل محمد(ص)
سرزمین باستانی ایران، گنجینههای فراوانی را در خود جای داده است. از کهنترین و ارزشمندترین گنجینهها، حرم خاندان عصمت و طهارت، شهر مقدس قم است. قم، نامی آشنا و شهری پرآوازه است که سرگذشت تاریخیِ آن به دوران پیش از اسلام و پس از آن باز میگردد.
شواهد و قراین بیشماری بر قدمت این شهر گواهی میدهند. آثار بهجای مانده از دین زرتشت مانند معابد و آتشکدههای اطراف قم، بر این مطلب، مهر تأیید میگذارد.
این شهر در سال ٢٣ هجری به دست ابوموسی اشعری، فتح شد، ولی به گزارش مورّخان، نام شهر قبل از تصرف مسلمانان، قم بوده است. با گذشت زمان و ایمان آوردن مردمانِ این شهر روز به روز عشق و ارادت مردم به پیامبر و خاندان مطهّرش افزوده شد و دیری نپایید که قم به شهر اهلبیت و قمیها به شیعة متعصّب، شهره گردیدند. با ورود حضرت فاطمة معصومه(س) و دفن پیکر مطهّر ایشان در این شهر، قم به یکی از مراکز مهم شیعه نشین مبدّل شد و با تأسیس مدارس علمیه به مرکزیت مذهبی جهان اسلام تبدیل گردید.
مجموعة حرم مطهّر حضرت معصومه(س)، دختر امام موسیکاظم(ع) یکی از مقدسترین اماکن و ارزشمندترین آثار معماری ایران است که یادگارهای گرانبهایی را از قرون مختلف در بر دارد و هر ساله پذیرای زائران بسیاری از سراسر ایران و جهان است.
شهر مقدس قم به دلیل داشتن آب و هوای نیمه بیابانی و خشک، از حیث مکانهای طبیعی غنای چندانی ندارد، با وجود این، بعضی از جاذبههای طبیعی در آن وجود دارد؛ از جمله: رودخانههای قمرود، قرهچای، دریاچة نمک، دریاچة حوض سلطان و... .
ارتفاعات استان قم دنبالة رشته کوههای مرکزی ایران است که قسمتی از آن از الوند شروع شده و امتداد آن تقریباً موازی کوههای زاگرس است. اهمّ ارتفاعات این استان که جزء کوهستان اردهال محسوب میشود عبارتاند از: پلنگ آبی، سلطان سعدشاه، لارها، غارهای کهک و وشنوه.
در استان قم تعدادی روستای جالب از نظر تاریخی، طبیعی و زیارتی وجود دارد که هر کدام کانونی برای جذب ایرانگردان و چه بسا جهانگردان است؛ مانند: روستای کهک در جنوب، روستای حمزقان در شمال غرب قم، خانة حاج قلیخان، خانة حاجعلیخان زند، خانة ملاصدرا و خانة امام خمینی(ره)، محلههای آستانه، عشقعلی، مسجد جامع، سیّدان، موسیان، مدرسههای فیضیه، غیاثیه(پامنار)، رضویه، ستیّه، و جهانگیرخان، از جمله محلات و اماکن قدیمی استان قم است.
شهر مقدس قم به دلیل اینکه از دیر باز پایگاه شیعیان و ارادتمندان به اهلبیت (علیهمالسلام) بوده، بناها و اماکن مذهبی فراوانی را در خود جای داده است و بیشترین امامزادهها در این شهر مدفونند. مسجد جمکران، مسجد امام حسن عسکری(ع)، مسجد امام حسن مجتبی(ع)، مسجد جامع و مسجد اعظم، از معروفترین و مهمترین مساجد این استان است.
قالیبافی، درودگری، منبّتکاری، سرامیک و آجرپزی، صنایع دستی قم را تشکیل میدهند. معروفترین و مهمترین سوغات قم، سوهان است که به گونههای مختلف تهیه میشود. مهر و تسبیح، ظروف سنگی، گچی، سرامیک و اشیای تزئینی و نیز میوههای انار و انجیر، نمونههای دیگری از سوغات قم هستند.
محمد علی سرسنگی علی آبادی، از قم
• معرفی یک چهرة قرآنی
سیدرضا میر موسایی، از حافظان خوب کشورمان است که حفظ قرآن را در سن ٣٣ سالگی و از سال ١٣٦٣ آغاز نمود و در مدت ٥ سال توانست حافظ کل قرآن شود. کسب رتبة اولی در مسابقات کشوری و رتبة سوم در مسابقات بینالمللی حفظ قرآن، از جمله عناوین وی است. با او که هم اینک به کار تدریس مشغول است گفتوگویی کوتاه انجام دادهایم که میخوانید.
□ تأثیر حفظ قرآن را در زندگیتان چگونه دیدهاید؟
○ حفظ قرآن موجب میشود انسان همیشه با قرآن مأنوس باشد و در زندگی از فیض و معنویت این کتاب مقدس بهرهمند گردد. کسانی که قرآن را حفظ میکنند به دلیل اینکه باید دائماً آیات را مرور کنند، قلبشان نورانی میشود و از خطاها محفوظ میمانند.
□ برای تشویق جوانان به حفظ قرآن، چه راهی را مناسب میدانید؟
○ خانوادهها باید بچهها را از سنین ٤ یا ٥ سالگی با قرآن آشنا کنند، آنها را به جلسات قرآنی ببرند، به کمک نوارهای ترتیل، روخوانی قرآن را به آنان بیاموزند، قطعاً در آینده موفق خواهند شد.
□ آیا حفظ قرآن محدودیت سنّی دارد؟
○ خیر، محدودیت سنّی ندارد، اما در ایام کودکی یادگیری و حفظ قرآن زودتر انجام میشود و در بزرگسالی تلاش دو چندان میخواهد.
□ یکی از مشکلات حافظان قرآن، فراموش کردن تدریجی آیات است، چه باید کرد؟
○ برای این منظور باید حفظ به صورت منظم و مرتب و با برنامه ریزی درست انجام شود و در کنار حفظ به ترجمه نیز توجه گردد. اما راه اصلی، همان تکرار و تمرین مستمر است.
□ شیوههای مختلفی برای حفظ قرآن وجود دارد، شما چه شیوهای را پیشنهاد میکنید؟
○ پیشنهاد من این است که همراه با حفظ، به نوارهای ترتیل نیز گوش دهند، در این صورت نه تنها با حفظ بلکه با صوت و لحن و تجوید بیشتر آشنا میشوند. در هنگام حفظ پس از کسب اطمینان از حفظ آیة اول، به حفظ آیة دوم مبادرت ورزند، آنگاه این دو آیه را با هم بخوانند. سپس آیة سوم را حفظ کنند و آنگاه سه آیه را با هم بخوانند؛ همین طور ادامه بدهند تا تمام آیات یک سوره را حفظ شوند و بعد به سورة بعدی مراجعه کنند.
ربابه شیخی، از ساری
• حوضخانه در کاخ گلستان
یکی از بخشهای جالب توجه کاخ گلستان، حوضخانه است؛ جایی که در شمال کاخ واقع شده و از دو سالن تو در تو تشکیل شده است و در بخشی از آن، آثار خطی دورة قاجاریه نگهداری میشود.
پس از سفرهای مکرّر ناصرالدین شاه قاجار به فرنگستان بین سالهای ١٢٥٤ تا ١٢٥٩ هـ . ش قسمتهای شمال کاخ گلستان که شامل تالار موزه، تالار برلیان، تالار عاج (سفرهخانه) با زیرزمین آن که حوضخانه نامیده میشود، احداث شد.
در ضلع شمال غربی حوضخانه، آب نمایی قرار داشت که از قنات مهرکرد سرچشمه میگرفت و یک شاخه آبی، به حوض محوطه و شاخة دیگر به حوض بزرگ وسط سالن منتهی میشد. معماری داخلی حوضخانه مربوط به دورة قاجاریه و تلفیقی از هنر اروپایی و ایرانی است. در سال ١٣٧٦ هـ . ش حوضخانه به عنوان گالری نقاشیهای اروپایی افتتاح شد و در آن، برگزیدة تابلوهای اهدایی سران اروپایی به پادشاهان قاجاریه به نمایش درآمد. در سال ١٣٧٧ هـ . ش حوضی کوچک نیز به سبک حوضهای قدیمی به این بنا اضافه شد.
در سالن اول این بنای زیبا آثار جالب و در نوع خود منحصر به فردی وجود دارد که بعضی از آنها عبارتاند از:
ـ قرآن خطی با دست خط «ام سلمه» ، دختر فتحعلی شاه قاجار؛
ـ صحیفه سجادیه با خط نسخ کار عماد رفیع ارسنجانی که در سال ١٣٠٩ هـ . ق نوشته شده است؛
ـ یک مثنوی در قطع نیم ورقی، کار فتحعلی خان شیرازی و یک دیوان شمس در قطع وزیری، کار محمد بن عبدالرزاق؛
در سالن اصلی که با چلچراغهای زیبا در سقف و تابلوهای بزرگ حالت خاصی یافته است، تابلوهای اهدایی دولتهای اروپایی به شاهان قاجار نگهداری میشود، که از آن جمله است: تصویر ناصر الدین شاه که به گوشهای خیره شده است و نیز احمد شاه، تابلویی از ساختمانهای زیبایی که اقامتگاه مظفرالدین شاه قاجار در فرانسه بوده است و نیز تصویر ناصرالدین شاه و خدمهاش در ونیز که روی قایقی نشستهاند.
مجموعة فرهنگی و تاریخی گلستان در میدان پانزده خرداد در تهران واقع شده است.
نبیالله فیروزی، از فارس
• قهرمان کوچک
خانم محدثه میرزایی، فرزند یکی از مشترکان مجله است . وی ١٠ سال دارد و با این سن کم توانسته است در رشتة تکواندو کمربند قرمز را به دست آورد و در سال ١٣٨٦ به فاصلة یکی دو ماه دو حکم قهرمانی را در مسابقات پوم سه کسب کند. او رمز موفقیت خود را تلاش و پشتکار، توکل بر خدا و زحمات استاد گرامیاش خانم رضایی مقدم میداند و امیدوار است بتواند در آینده برای خانواده و جامعهاش مفید باشد.
• تکیة ملا اسماعیل خواجویی
یکی از بزرگترین فقها و عرفای الهی اصفهان، حکیم مولا اسماعیل بن محمد حسن بن محمد رضا مازندرانی اصفهانی میباشد که به دلیل سکونت در محلة خواجو به خواجویی شهرت یافته است. وی حلقة ارتباط حوزههای علمیة اصفهان در عهد صفوی و دورة قاجار است.
ملا اسماعیل خواجویی از احیاگران حکمت و فلسفه در اصفهان پس از حملة افاغنه به این شهر به شمار میآید. وجود ارزشمند این عالم موجب گردید فلسفة غنی و پربار عصر صفویه که با هجوم افاغنه در معرض نابودی قرار گرفته بود حفظ شود و با رسالههای بیشمار و شاگردان بزرگی که تربیت کرد به دورة قاجاریه منتقل گردد.
از لحاظ موقعیت مکانی، این تکیه در قسمت لسان الارض تخت فولاد قرار گرفته و در بین تکایای موجود در تخت فولاد از تقدس و احترام ویژهای برخوردار است. در سال ١٣٧٨ هـ . ش به منظور احترام و بزرگداشت مقام ملا اسماعیل خواجویی بقعهای با سبک معماری امروزی بر فراز آن ایجاد گردید، که در ساخت آن از مصالح بتون و آجر تزئینی استفاده شده است.
این تکیه در ردیف اولین تکایای تخت فولاد به شمار میآید که بیشترین عالم مدفون در حوزة فلسفه و حکمت را در خود جای داده است، که بعضی از آنها عبارتاند از:
١ـ ملا اسماعیل خواجویی؛ ٢ـ آقا محمد اسماعیل خواجویی ثانی؛ ٣ـ ملا علی اکبر اژهای؛ ٤ـ حاج محمد حسن کلباسی؛
٥ـ ملا اسماعیل حکیم در کوشکی؛ ٦ـ میرزا محمد شمس الکتاب؛ ٧ـ محمد حسین مولوی؛ ٨ـ ملا عبدالله اژهای؛
٩ـ ملا محمد ابراهیم جدلی؛ ١٠ـ سید محمد حسین درچهای؛ ١١ـ شیخ محمدحسین نجفی سدهی؛ ١٢ـ ملا عبدالله ابن الحسن؛ ١٣ـ شیخ احمد زنجانی؛ ١٤ـ ملا مصطفی قمشهای.
ناهید خزائیلی، از اصفهان
• تخت جمشید را بیشتر بشناسیم
تخت جمشید یا پرسپولیس، دومین اثر ایران در میراث فرهنگی است که هر ساله میزبان میلیونها گردشگر از گوشه و کنار جهان است. این اثر بزرگ در استان فارس روی صفحهای بنا شده که بیش از ١٢٥ هزار متر مربع وسعت دارد. این صفحه بر فراز صخرهای است که از سمت شرق، پشت به کوه مهد (کوه رحمت) داده است و از شمال، جنوب و مغرب، درون جلگة مرودشت است و شکل آن را میتوان یک چهار ضلعی دانست که ابعاد تقریبی آن ٤٥٥ متر در جبهة غربی، ٣٠٠ متر در طرف شمالی، ٤٣٠ متر در سوی شرقی و ٣٩٠ متر در ضلع جنوبی است. کتیبة بزرگ داریوش بر دیوار جبهة غربی تخت، صریحاً گواهی میدهد که در این مکان هیچ بنایی قبل از آن وجود نداشته است.
بر اساس خشت نوشتهها و سنگ نوشتههای کشف شده در تخت جمشید، نام اصلی آن پارسه است. ساخت این بنای عظیم تاریخی در حدود ٢٥٠٠ سال پیش به دستور داریوش شروع و توسط جانشینان آن ادامه یافت و تغییراتی در ساختمان اولیة آن داده شده است. بر اساس خشت نوشتههای پیدا شده در آنجا، تمام کسانی که در تخت جمشید کار میکردند حقوق میگرفتند و در آن زمان بیمه بودهاند و جالب است که حتی زنان هم در ساخت تخت جمشید شرکت داشتهاند. ساخت آن ٥٠ سال به طول انجامید و در طی این مدت معماران و هنرمندان از چهار گوشه ایران پهناور گرد آمدند تا با مصالح و فنون خاص خود بنایی را بیافرینند که نه در آن زمان و نه در هیچ زمان دیگر نمونهای نداشته و ندارد.
دوران هخامنشی، یکی از درخشانترین دورههای تاریخی ایران و جهان است. کوروش، بنیانگذار سلسلة هخامنشی بود. به گفته گزنفون، مورخ یونانی سدة چهارم پیش از میلاد، او فردی بادرایت، بیریا و اهل راستی بوده که همگان را مجذوب خویش میکرده است. کوروش که در واقع شهریار قبایل پارس بود، در سدة ششم پیش از میلاد با همپیمان ساختن اقوام آریایی تبار پارس و ماد و با هوشمندی خارقالعادهای توانست بزرگترین امپراتوری جهان آن روز را پایه گذاری کند. او که به سر سبزی و خرمی نیز عشق میرزید پاسارگاد را به عنوان پایتخت برگزید و آن جا را به صورت باغ شهری آباد و زیبا معروف به پردیس درآورد.
نساء خدا کرمی، از سنقر
معرفی پایگاهها و نرم افزارهای اسلامی
• پایگاه حقوقدانان
این پایگاه، از پرکارترین و پربینندهترین پایگاههای حقوقی در ایران به شمار میرود. این پایگاه به کاربران خود مشاورة حقوقی میدهد و مقالات مفیدی نیز دارد. پس از اشتراک در تالار گفتوگو، میتوانید به بحث و گفتوگوی حقوقی با دیگر کاربران بپردازید.
در این پایگاه، بخشی به نام اساتید حقوق ایران وجود دارد که علاوه بر آشنایی با آنان، میتوانید به پایگاه شخصی بعضی از آنها نیز دسترسی پیدا کنید و اطلاعات مورد نیازتان را بیابید.
مصوّبات مجلس، طرحها و لوایح، حقوق اسلام، حقوق بینالملل، حقوق خصوصی، حقوق جزا و جرم شناسی، حقوق بشر، حقوق زنان، اسناد و قوانین ایران و بینالملل، نشریات حقوقی و ... از دیگر قسمتهای این پایگاه است.
نشانی اینترنتی: www.hoghoghdanan.com
• پایگاه مجلس شورای اسلامی
همانگونه که از اسم پایگاه پیداست، این پایگاه ویژة خانة ملت یا همان مجلس شورای اسلامی است و شما را با روند قانونگذاری در ایران آشنا میکند. ضمن اینکه میتوانید به مصوّبات مجلس شورای اسلامی دست بیابید و اطلاعاتی جامع از تاریخچه، شرح وظایف کمیسیونها و اعضای آن را رصد کنید.
نشانی اینترنتی: http:/mellat.majlis.ir
• نرم افزار بانک اطلاعات حقوقی
بانک اطلاعات حقوقی، برنامهای است که مجمع علمی و فرهنگی مجد آن را تهیه و عرضه کرده است. این لوح فشرده که حاوی مطالب مفید و جالبی است، از چهار بخش مهم تشکیل شده است:
١ـ دربارة مجد: در این بخش، با تاریخچه، مدیریت و چگونگی همکاری و ارتباط با مجمع علمی و فرهنگی مجد آشنا میشوید.
٢ـ کتب و مجلات حقوقی: دراین قسمت که در واقع دائرهالمعارفی از کتابها و مجلات حقوقی است، با بیش از ١٦٠٠ عنوان کتاب و مجله به همراه فهرستی از مهمترین مطالب آنها آشنا میشوید.
٣ـ مجموعه قوانین و مقرّرات: در این بخش، قوانین، آییننامهها، آرای وحدت رویه دیوان عالی کشور، نظرهای مشورتی ادارة حقوقی قوّة قضائیه و آرای دیوان عدالت اداری به صورت موضوعی به همراه متن کامل روزنامه رسمی از ابتدای سال ١٣٨٢ ارائه شده است. بعضی از مجموعه قوانین موجود در این بخش عبارتاند از: مجموعه قوانین حقوقی، جزایی، بینالملل، ثبتی، ارضی، شهرداری، مالی و محاسباتی، استخدامی، نیروهایمسلح، راهنمایی و رانندگی و ...
٤ـ نهادهای حقوقی کشور:این بخش هم در نوع خود از ابتکارات به شمار میرود. اگر اطلاعاتی دربارة نهادهای حکومتی، دادگستریها، وکلای دادگستری، کارشناسان دادگستری، مشاوران و کارشناسان قوة قضائیه، دفاتر اسناد رسمی، دفاتر ازدواج و طلاق بخواهید، این بخش برای شما بسیار راهگشاست.
• نرم افزار لوح قانون
از جمله نرمافزارهای خوب و مفید دربارة قانون و حقوق، نرم افزار «لوح قانون» است که ویژگیهای منحصر به فردی دارد. در واقع این نرمافزار، کتاب الکترونیکی قانون است که به درخواست مرکز پژوهشهای مجلس، توسط جهاد دانشگاهی طراحی و تولید شده است. از جمله ویژگیهای مهم این نرمافزار عبارت است از:
١ـ جامع نگری؛
٢ـ سرعت بالا و مناسب در ذخیرهسازی؛
٣ـ روش جستوجوی موضوعی؛
٤ـ ارائة سبد کاربر: یکی از قابلیتهای این نسخه از لوح قانون، سبد کاربر است؛ یعنی کاربر میتواند مجموعههایی از قانون ایجاد کند و از هر مجموعه قانونی، قانون یا قانونهایی را به این سبد اضافه کند.
• خبرگزاری میراث فرهنگی
خبرگزاری میراث فرهنگی، سازمانی است غیر دولتی که از سال ١٣٨١ به عنوان نخستین و تنها خبرگزاری تخصصی حوزة فرهنگ آغاز به کار کرد و اکنون با گذشت چند سال از آغاز فعالیت، علاوه بر تقویت ساختار خبری در حوزة میراث فرهنگی، دارای صفحات ویژة گردشگری و کتاب و نیز بخش انگلیسی در حوزههای میراث فرهنگی و گردشگری است.
سازمان خبرگزاری میراث فرهنگی در جهت گسترش و مستند سازی حوزة مطالعات فرهنگی خود اقدام به راهاندازی دفتر مطالعات و کتابخانة تخصصی کرده است که از نیمة دوم سال ٨٣ به عنوان زیر مجموعة معاونت پژوهش، آموزش و برنامهریزی خبرگزاری فعالیت میکنند و شامل گروههای زیر است:
ـ گروه گردشگری؛
ـ گروه مردم شناسی؛
ـ گروه معماری و شهرسازی؛
ـ گروه فرهنگ و صنعت؛
ـ گروه تخصصی رسانه؛
ـ گروه فنآوری و اطلاعات و فرهنگ؛
ـ گروه انتشارات:
هر چند تغییر و اصلاح نگرش مدیران عالی رتبة کشور دربارة موضوع فرهنگ و میراث فرهنگی و بهبود و ارتقای دیدگاه برنامه ریزان و تصمیم سازان کشور، از نخستین اهداف خبرگزاری میراث بود، اما در گام بعدی تربیت خبرنگاران حرفهای و متخصص در عرصة خبررسانی به عنوان یک هدف کلیدی در دستور کار خبرگزاری قرار داشته است تا بدان جا که این خبرگزاری موفق به اصلاح نگرش نویسندگان و خبرنگاران و تغییر ادبیات نوشتاری اخبار و گزارشهای این حوزه شد.
نشانی اینترنتی:www.chn.ir
عکسهای ارسالی
مرقد مطهّر امامزاده هود(ع) در شهر رزن
فرستنده: محبوبه صفری، از رزن
بارگاه منوّر حضرت دانیال نبی(ع) در شوش
فرستنده: راضیه ابوترابی زارچی، از یزد
مسجد جامع سجاس
فرستنده: فاطمه احدی، از خدابنده
امامزاده حسین اصغر
فرستنده: وحید چراغی، از خرّمدره
استخر ایل گلی در تبریز، بزرگترین استخر ایران با قدمتی ٤٠٠ ساله
فرستنده: رضا محمد باقری، از آذرشهر
جادة جنگلی واقع در خجیرشت در دامنة البرز مرکزی
فرستنده: سیده کبری خلیلی، از ساری
امامزاده حمزه، برادر امام رضا(ع)
فرستنده: سوسن محمد پور، از فاروج
بازار قدیم نائین
فرستنده: فاطمه رئیسی، از نائین
نامههای رسیده
محبوبه صفری(رزن)، سکینه سلطانینژاد(کرمان)، راضیه ابوترابی زارچی(یزد)، جمیله فریدونی کشاورز(قزوین)، نقی رحمانی(فریدونکنار)، زهرا داستان(بوانات)، سیده کبری خلیلی سنگدهی(ساری)، وحید چراغی (خرّمدره)، فاطمه احدی(خدابنده)، سوسن محمدپور(فاروج)، حسن میرزایی(تفت)، ربابه شیخی(سنگده)، سید عابد عظیمی(دودانگه)، زینب فتاحی(ایوانغرب)، میثم قزوینی(بوئینزهرا)، مجید احمدی(خدابنده)، آسیه بهرامیان(دامغان)، زهرا نوروزی(قزوین)، نساء خداکرمی(سنقر)، فاطمه رئیسی(نائین)، بهلول رضائیدرزی (نورآباد ممسنی)، سیده سمیرا موسوی (اقلید فارس)، رامین فرهادیمنفرد (لرستان).