پگاه حوزه - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ٣ - تاريخ اسلام به روايت سيلورستاينى - پرهیزگاری نیکو
تاريخ اسلام به روايت سيلورستاينى
پرهیزگاری نیکو
اشاره:
نگرش و آگاهى غربى ها از گذشته و ديرينه اسلام چگونه شكل مى گيرد؟ اين پرسشى است كه پاسخ آن در نگاه به تحولات فرهنگى اخير در جغرافياى غرب و بويژه امريكا به راحتى قابل مشاهده است.
"تاريخ اسلام: معرفى بسيار اجمالى"، عنوانى است كه بر پيشانى مجموعه اى از انتشارات دانشگاه آكسفورد آمريكا رقم خورده و " آدام جى. سيلورستاين" در آن كوشيده است تاريخ اسلام را به صورت بسيار اجمالى و گذرا معرفى نمايد. اين اقدام سيلورستاين در اروپا به دو صورت با مخاطب خود ارتباط برقرار كرده و اروپائيان را با اسلام آشنا مى كند؛ نسخه چاپى آن با ٩٥/١١ دلار و نسخه الكترونيكى و ديجيتالى آن نيز با ٩٥/٨ دلار در دسترس همگان است. گزارشى در اين باره را بخوانيد:
جهان اسلام و فرهنگ اسلامى در دهه اخير بيش از پيش در غرب معرفى شده است، به گونهاى كه مقالات و كتابهاىبى شمارى با هدف معرفى تاريخ اسلام و نقشى كه در رويدادهاى سياسى جهان ايفا كرده، در اروپا و آمريكا به چاپ رسيده است. در عين حال، از آنجا كه در اسلام دين و سياست به شكلى منحصر به فرد در هم تنيده شده است، در جوامع غربىنيزپرداختن به تاريخ اسلام بسيار بيشتر به طور مثال، پرداختن به تاريخ آيين بودايى يا حتى تاريخ مسيحيت حائز اهميت است.
از همين رو، انتشارات دانشگاه آكسفورد آمريكا در مجموعه "معرفىهاى بسيار اجمالى" خود دست به معرفى بسيار اجمالى تاريخ اسلام زده است. اين كتاب كه نگارش آن را آدام جى. سيلورستاين، پژوهشگر و استاد مطالعات خاور ميانه و خاور نزديك دانشگاه آكسفورد بر عهده داشته است، ژانويه ٢٠١٠ (دى ماه ١٣٨٨) به دو شكل چاپى (١٤٤ صفحه) و ديجيتالى به عنوان كتابى آكادميك جهت تدريس در دانشكده مطالعات خاور ميانه دانشگاه آكسفورد منتشر شد.
اين كتاب با مرور اجمالى و در عين حال، شفافِ چگونگى ظهور و گسترش اسلام از قرن هفتم تا بيست و يكم ميلادى آغاز مىشود و به شرح اجمالى قصص اسلامى و تاريخ اسلام مىپردازد. اين كتاب، گسترش تدريجى جامعه اسلامى را كه در ابتدا جامعهاى بومى و كوچك بوده است و در نهايت به جامعهاى جهانى با دينى بينالمللى كه بيش از يك ميليارد پيرو دارد تبديل شده، به روشنى نشان داده است. آدام جى. سيلورستاين در كتاب خود به بررسى چگونگى تبديل شدن اسلام از دينى در عربستان مهجور قرن هفتم ميلادى به مهمترين موضوع مورد توجه جهان امروز پرداخته است و در عين حال، نشان داده كه شناخت مردم در غرب درباره ظهور و گسترش اسلام چگونه و از چه طريقى حاصل شده است. سيلورستاين به عنوان يك تاريخدان، به اعراب، ايرانيان و تركها به عنوان مردمى كه تاريخ اسلام را شكل دادهاند نيز مىپردازد و همچنين درباره سه نهاد نمايانگر اسلام يعنى مسجد، جهاد و خلافت شرحى اجمالى ارائه مىدهد. كتاب "تاريخ اسلام: معرفى بسيار اجمالى" در نهايت به تحليل نقشى كه تاريخ اسلام در هر دو حوزه دين و سياست ايفا كرده است، مىپردازد و البته تأكيد مىكند كه تاريخ در جوامع مسلمان جايگاه منحصر به فردى دارد و اين جايگاه را با جايگاه بىاهميت آن در جوامع غربى مقايسه مىكند؛ جوامعى كه به تاريخ به جز چيزى غيرقابل تكرار نگاه نمىكنند.
حال سؤال اين است كه تاريخ واقعاً حائز اهميت است؟ بايد گفت كه بحث اين كتاب بر سر اين نيست، بلكه بر سر اين است كه "تاريخ اسلام" حائز اهميت است. اين كتاب علاوه بر معرفى موجز تاريخ اسلام، به مباحثى كه در حوزه مطالعه آن وجود دارد و اهميت بسيار اين تاريخ مىپردازد، تاريخى كه به گفته سيلورستاين، نزد مسلمان و غيرمسلمان به يك اندازه حائز اهميت است.
كتاب به گفته ناشرش پژوهشى تاريخى را درباره منشأ و گسترش تدريجى اسلام در خاور ميانه ارائه مىدهد و به شرح فرهنگ غنى اسلامى و مذهب در جوامع مسلمان مىپردازد. كتاب سيلورستاين در عين حال، قصص، منابع و اهميت تاريخ اسلام و اين موضوع را كه چگونه حال و آينده جوامع مسلمان را رقم زده است، شرح مىدهد.
در عين اين كه مجموعه پرفروش "معرفىهاى بسيار اجمالى" انتشارات دانشگاه آكسفورد تا كنون بيش از سه ميليون نسخه در سراسر جهان فروش رفته است، كتاب سيلورستاين نيز در ماههاى اخير از پرفروشترين كتابهاى حوزه تاريخ و دين بوده و هر پنج ستاره وبسايت آمازون را از سوى مشتريان آن دريافت كرده است.
اين گونه است كه نشريه "سعودى گزت" در معرفى آن مىنويسد: "تلاش موفقيتآميز سيلورستاين در معرفى موجز و خواندنى تاريخ اسلام شايان تقدير است. اين كتاب بىترديد براى دانشجويان مشتاق از هر دين و مذهبى آموزند ه است. كتاب او به مجموعه كتابهاى تحت عنوان"معرفىهاى بسيار اجمالى" انتشارات دانشگاه آكسفورد اعتبار بخشيده است."
همچنين مارك ارونسون در نشريه "اسكول لايبررى"، كتاب سيلورستاين را كتابى موجز و درخشان معرفى مىكند كه در عين خلاصه بودن، ديدگاههاى فرهنگى - تاريخى مهمى را در هر صفحه خود مطرح مىسازد. ارونسون مىنويسد: "كتاب سيلورستاين واقعاً اعجابانگيز و خواندن آن براى تمام افراد، از كلاس هشتم دبيرستان به بعد، ضرورى است. مجموعه "معرفىهاى بسيار اجمالى" در مجموع، ايدهاى هوشمندانه است و هر كتاب در اين مجموعه چه از نظر طول و عرض و چه از نظر ضخامت واقعاً بسيار كوچك است؛ به گونهاى كه هر يك از اين كتابها را مىتوانيد به سادگى در جيب خود جاى دهيد و ديگران به دشوارى مىتوانند وجود آن را در جيب شما تشخيص دهند. البته خلاصه بودن به تنهايى ويژگى چندان مهمىنيست، چرا كه مى شود خلاصه و در عين حال، كسالتآوربود، خلاصه و در عين حال، احمقانه بود. اما كتاب سيلورستاين خلاصه و در عين حال، درخشان است، چرا كه به ما در درك هر چه بهتر جهانى كه در آن زندگى مىكنيم، كمك مىكند. با خواندن اين كتاب، تاريخ اسلام را به ناگهان بسيار جذاب، قابل فهم و مرتبط با تاريخ ديگر نقاط جهان از جمله غرب مىيابيم. اين كتاب، بسيار شفاف، شيرين، هوشمندانه و شگفتانگيز است. حتماً آن را بخوانيد."
عناوين فصلهاى مختلف كتاب به شرح زير است:
"تاريخ اسلام"، "انسانها و فرهنگها"، "نهادها"، "منابع"، "رويكردهاى متناقض"، "اهميت از منظر دينى"، "اهميت از منظر سياسى" و "استنتاج".
درباره نويسنده
دكتر آدام جى. سيلورستاين پژوهشهاى خود را بر حوزه فرهنگ و تمدن خاور نزديك از دوران باستان تا دوران اسلامىمتمركز كرده است. از پروژههاى در دست تحقيق او مىتوان به تاريخ خاور نزديك و جغرافياى عرب و ايرانى اشاره كرد. او هماكنون دروسى چون "تاريخ اسلام" و "اشتراكات مسيحيان و مسلمانان" را در دانشگاه آكسفورد تدريس مىكند. از آثار اوست: "سيستم پُست در جهان اسلام، دوران ماقبل مدرن" (انتشارات دانشگاه كمبريج - مجموعه پژوهشى دانشگاه كمبريج در حوزه تمدن اسلامى - ٢٠٠٧) و "جهانبينى اسلامى در قرون وسطى: جغرافياى عرب از منظر تاريخى" (انتشارات بلكول - ٢٠٠٧).
درباره مجموعه
مجموعه "معرفىهاى بسيار اجمالى" انتشارات دانشگاه آكسفورد ٢٥٣ عنوان كتاب را دربرمىگيرد. اين مجموعه، معرفىهايى دقيق و موجز را حول موضوعات بسيار متنوع، از اسلام گرفته تا جامعهشناسى، سياست، نظريههاى ادبى، تاريخ، باستانشناسى و كتاب مقدس ارائه مىدهد. در هر كتاب اين مجموعه سؤالاتى نيز حول موضوع كتاب مطرح و پاسخ داده مىشود، از اين قبيل كه آن موضوع خاص چطور گسترش يافته و چه تأثيرى بر جامعه گذاشته است. نهايتاً مىتوان گفت كه اين مجموعه هر رشته آكادميكى را پوشش مىدهد و در حكم كتابخانهاى در دسترس و سرشار از كتابهاى مرجع براىدانشجويان تمام رشتههاست. به ادعاى ناشر، هر حوزه مطالعاتى مهم و جالب و همچنين هر موضوعى كه براى مخاطب عام از جذابيت برخوردار باشد، در اين مجموعه مىگنجد.
منابع:
وبسايت انتشارات دانشگاه آكسفورد
وبسايت آمازون
وبسايت نشريه اسكول لايبررى
وبسايت دانشكده مطالعات شرق، دانشگاه آكسفورد