پگاه حوزه - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ١ - گونهشناسي رويكرد ديني
گونهشناسي رويكرد ديني
«دين»، گوهر «سنت» و كانون وحدت، مانايي و پويايي جامعهي ايراني است. در گونهي تعامل با دين، رويكردهاي گوناگوني وجود دارد:
١. ديدگاه مشكلگرايان: اين نگرش، ميزان رعايت ديني را در اهتمام به شعاير، مناسك و آداب ظاهري ديني ميبيند. از اين منظر، به داوري دينداري فرد و يا جوامع ميپردازد، و در مورد گرايش، يا بيمبالاتي ديني نظر ميدهد.
٢. ديدگاه اخلاقي ـ معنوي: اين گروه، با طبقهبندي معارف ديني و يا محدود كردن پيام ديني به حوزهي اخلاق و معنويت، دينداري را در تعهدات اخلاقي و نيز تجربههاي معنوي جستوجو ميكند و با اين معيار، در مورد دينداري جامعه و يا افراد به ارايهي ديدگاه ميپردازد.
٣. ديدگاه شريعتمحور: اين گرايش، به دين به گونهي مجموعهاي سيستماتيك و مرتبط مينگرد. به رابطهي ديالكتيكي و پوياي ظاهر و باطن معتقد است، اين كه نميتوان به ظاهر و آداب بسنده كرده و با مراسمي؛ چون حضور در شعاير عام و تنسّك به علايم دينداري، دعوي دينگرايي كرد. همانگونه كه نميتوان از اين ظواهر و شعاير سر برتافت و به دعوي اخلاقگرايي و معنويتخواهي، از احكام شريعت رو گرداند.
همچنين در اين رويكرد نميتوان ادبار و اعراض از چند ظاهر ديني را علامت تامّ بيديني و بيمبالاتي شمرد و با نگاهي بدبينانه آن را علامت ختم ديانت در فرد و يا جامعه دانست.
دستاندركاران اين نشريه، خواهند كوشيد كه در راستاي تعميم و تعميق نگرش و رويكرد ديني در جامعه، با نگاه سوم مواجه شوند. از يك سو در دام افراط و تفريطهاي شكلگرايان فرو نيفتند كه گاه خوشدلانه از دينداري جامعه سخن گويند كه گويا مدينهي فاضلهي نبوي است و گاه چنان نااميدانه لب به شكوه گشايند كه گويا از اسلام و مسلماني خبري نيست!
از سوي ديگر تلاش خواهد داشت كه تأكيد بر جنبههاي والاي اخلاقي و معنوي ديني را به بهاي رويگرداني از احكام قطعي و آداب مسلم ديني ترويج نكند، بلكه اسلام و مسلماني را عرضه كند كه آن دو، در تعامل پويا قرار گيرند.