نشریه حوزه - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ٩ - كتابخانه حوزه

كتابخانه حوزه باانگيزه آشنائى خوانندگان مجله با كتابهاى جديد تنظيم مى شود و سعى بر آن است كه با نگاهى گذرا نمائى از محتوى كتاب عرضه شود تا خوانندگان از چگونگى كتابها آگاه شوند امااز آن روى كه صفحات مجله محدوداست و زياده گوئى را بر نمى تابد ياد كرد ما نيز تمامى كتابهاى منتشره را شامل نخواهد بود.

مجموعه قوانين و مقررات موضوعى جانبازان
ناشر معاونت فرهنگى اجتماعى و هنرى بنياد با همكارى موسسه چاپ و نشر بنياد. به كوشش واحد تسهيلات رفاهى واجتماعى و معاونت فرهنگى ١٣٧٠ ٦١٩ صفحه .

معاونت فرهنگى اجتماعى و هنرى بنياد جانبازان اخيرا كليه قوانين و مقررات اعم از معتبر و منسوخه را ازابتدى پيروزى انقلاب اسلامى تا پايان سال ١٣٦٩ را جمع آورى و به صورت موضوعى چاپ و منتشر نموده است .

دراين مجموعه كليه قوانين و مقررات مرتبط باامور جانبازان و برخى قوانين مربوط به شهداء و مفقودين واسراء براساس موضوعات مختلف حقوقى تفكيك و به ترتيب تاريخى ذرج شده است . به طورى كه استفاده كننده با مراجعه به فهرست هر فصل ضمن اطلاع از قوانين و مقررات مورد نياز خود اصلاحات و تغييرات مربوط به قانون يا مصوبه را نيز مى تواند بيابد.

موضوعاتى كه دراين مجموعه ملاك تقسيم بندى قوانين و مقررات قرار گرفته است عبارتنداز:استخدام اشتغال آموزش و تحصيل بيمه حقوق و مزايا درمان مسكن و زمين معافيت هاى مالياتى و عوارض نيروهاى
مسلح و موارد خاص .

تقسيم بندى قوانين و مقررات براساس موضوعات فوق نه تنها بر مبناى عنوان و موضوع كلى يك قانون بلكه نسبت به تك تك مواد هر قانون صورت گرفته است .

دروس فى الفقه المقارن
نوشته آيه الله الشيخ محمدابراهيم جناتى مجمع الشهيدالصدر قم ٥٨٢ صفحه ١٣٦٩.

تدريس فقه مقارن و تبيين ادله و نقد فتاواى فقهاى مذاهب در حوزه هاى علميه سابقه ديرينه دارد. شيخ الطائفه (ره ) در حوزه درس خود به تطبيق و مقايسه آراء و نظريات فقهاء مذاهب مى پرداخته است كه ثمره آن كتاب[ الخلاف] مى باشد. علامه حلى (ره ) نيز همين شيوه را داشته است كتاب تذكره الفقهاء منتهى المطالب شاهد براين مدعاست . شهيد ثانى (ره ) در بعلبك لبنان و علامه بحرالعلوم در مكه مكرمه با توجه به آراء مذاهب پنجگانه : شيعه مالكى حنفى شافعى و حنبلى فقه را تدريس مى كرده اند. (قصص العلماء.٢٥٩اين روش زمانى متروك مانده مانده بود تااين كه مرحوم آيه الله بروجردى آن رااحيا نمود و پس از ايشان شاگردان وى و برخى علماء ديگر براين شيوه مشى كردند.

كمترين بهره اى كه از طرح فقه و مسائل آن به شيوه مقايسه اى مى توان برد روشن شدن ديدگاههاى فقهاى مذاهب مختلف مايه هاى علمى تطور و تكامل مباحث دست يابى به وحدت از راه شناخت ديدگاههاى مشترك و زدودن كينه ها و تعصبهاى نابجا در بين اهل مذاهب است .

مولف محترم كتاب خويش را با مقدمه اى كوتاه درباره فقه مقارن جايگاه واهميت آن آغاز نموده و سپس براساس متون فقهى بحث را دنبال كرده است .اين جلداز كتاب الطهاره شروع و با مباحث كتاب الحج پايان پذيرفته است . كتاب مذكور دارى سه بخش اساسى است :

١. بخش عبادات .

٢. بخش احوال شخصيه .

٣. بخش معاملات .

از ويژگيهاى اين اثر نقل اقوال مذاهب مختلف از متون و منابع اصلى آنان است .

علاوه براين تنها به آراء فقهاى مشهوراكتفا نكرده بلكه به آراء و نظرات فقهاى مذاهب غيرمشهور نيز پرداخته است مانند: سفيان ثورى حسن بصرى داوودبن على الاصفهانى و...

مولف دانشمند اين متن را براى مرحله سطح تهيه و تنظيم كرده است از اين روى به اجمال به آراء و مستندات پرداخته است.

اين اثر نفيس براى طلاب علوم اسلامى و دانشجويان رشته حقوق و پژوهشگران مرجع خوب و مفيداست .

فلسفه عرفان
نوشته دكتر سيديحيى يثربى مركزانتشارات دفتر تبليغات اسلامى قم چاپ دوم مهرماه ١٣٧٠ ٥٧٦ صفحه بهاء ١٨٠٠ ريال .

موضوع عرفان از موضوعاتى است كه هميشه بر سر آن نزاع بوده است . عده اى قولا و عملااز آن طرفدارى و تبليغ مى كرده اند و در مقابل برخى با مسلك و شيوه عرفان و عرفا مخالف بوده اند و آن را پيچاندن مطالب واكل از قفا مى دانسته اند.ازاين روى كسانى كه مشتاق پيمودن طريق عرفان و سير و سلوك هستند و يا مطالعه و تحقيق دراين وادى را مى طلبند بايد كليه مطالب و مسائل عرفانى را با دقت مطالعه و بررسى نمايند تا قدرت هضم مطالب را بيابند و بتوانند سره رااز ناسره جدا كنند و به سرچشمه زلال معرفت دست يابند .

نويسنده محترم دراين اثر خود در صدد بيان اصول و مبادى جهانبينى عرفا ( عرفان نظرى ) و آموزش قواعد و
قوانين سير و سلوك ( عرفان عملى ) نيست بلكه مقصود وى بيان اصول و مبادى و مسائل و ديدگاههاى عرفا بر اساس قوانين عقلى و مبادى فلسفى آن است . مولف مطالب و مسائل نمط نهم از كتاب[ الاشارات والتنبيهات] ابن سينا را مبناى مباحث كتاب خويش قرار داده و بر ترتيب و نظام آن مشى كرده است .

كتاب حاضر مشتمل بر يك مقدمه و سه بخش اصلى است : بخش اول كلياتى درباره عرفان : واقعيت عرفان رد و قبول عرفان تشخيص ماهيت عرفان . بخش دوم مقامات :اراده رياضت وقت يا نخستين گامها در فضاى تجرد پا به پاى عارفان تا تحقق وصول عرفان و منطق منطق و عرفان .

بخش سوم حالات عارفان : فناء فى الله بقاء بالله عرفان واخلاق بيان ناپذيرى حالات و تجربه هاى عرفانى رفع تكليف سلسله مراتب در عرفان سابقه واستعداد.

كتاب حاضر براى نبوت دوم بااضافات و تجديد نظر و ترجمه عبارتهاى عربى از سوى انتشارات دفتر تبليغات اسلامى منتشر شده است . جلد دوم كه درباره تحليل كرامات اولياء براساس نمط دهم كتاب[ الاشارات و التنبيهات] است به زودى در دسترس علاقه مندان قرار خواهد گرفت .

در جستجوى قائم ( عج )
نوشته حجه الاسلام والمسلمين سيدمجيد پورطباطبائى .انتشارات آستان مقدس صاحب الزمان ( عج ) قم - جمكران ١٣٧٠ ه.ش . ٥٠٣ صفحه بهاء ٢٢٠ تومان .

كتاب حاضر كتابشناسى بسيار غنى است درباره موضوعات مربوط به حضرت صاحب امر.

نويسنده محترم با تحقيق و تفحص در كتابشناسى هاى تخصصى به اين نتيجه رسيده است كه براى يك كتابشناسى جامع و كامل كه در برگيرنده تمام ابعاد شناخته شده امامت امام عصر( عج ) و مسائل مربوط به آن باشد. بايد مواردى را به عنوان اهداف و مزاياى مفيد و راهگشا باشد رعايت كرد از آن جمله :

١. فهرست هر كتاب يا سير كلى مباحث آن .

٢. مشخصات كامل ناشر كتابخانه و محل دسترسى به كتاب .

٣. در صورت مخطوط بودن كتاب تعيين نسخ و مشخصات و محل آن .

٤. فهرست موضوعى كتاب كه مراجعه به موضوعات فرعى خاص را براى پژوهشگران آسان مى نمايد.

٥. فهرست الفبائى كتب و مولفين و مترجمين .

نويسنده از كتابهاى مربوط به صاحب امر( ع ) شناسنامه اى ارائه داده و در آن سعى كرده است تااطلاعات كاملى از نام كتاب نويسنده محل چاپ چاپهاى مختلف تعداد صفحات قطع حروفى يا چاپ سنگى بودن آن در صورت خطى بودن نوع كتابت و نسخ منحصر به فرد آن در كتابخانه هاى مختلف دنيا و بالاخره نام ناشر و كتابخانه هايى كه در حال حاضر آن كتاب در آن جا وجود دارد مشخص گرديده است . و نيز متذكر شده كه نسخه مذكور را ديده است يااز منبع ديگر دريافت نموده است .

در صورت استفاده از منبع ديگر نام آن منبع را آورده است .

كتاب در سيزده بخش به شرح زير تدوين شده است :

بخش اول كتابهايى كه مستقلا درباره حضرت ولى عصر( عج ) به رشته تحرير در آمده است .

بخش دوم كتابهايى كه بخشى از آنها درباره امام زمان ( عج ) مى باشد.

بخش سوم كتابهاى متفرقه اى كه به صورت جنبى به مباحث مربوط به حضرت پرداخته اند.
بخش چهارم رسائل مجلات جزواتى كه درباره حضرت تمام يا بخشى از مطالب آن نگاشته شده است .

بخش پنجم حضرت مهدى ( عج ) در آئينه شعر وادبيات .

بخش ششم تكمله .

بخش هفتم هشتم و نهم به ترتيب فهرست الفبائى كتابها مولفين مصنفين مترجمين و فهرست موضوعى كتابها.

بخش دهم يادداشتها.

بخش يازدهم و دوازدهم نيز به ترتيب گذشته مى باشد.

بخش سيزدهم منابع تحقيق .

اين كتابشناسى همان گونه كه بر هر خواننده روشن است مفيد راهگشا و مانع اتلاف وقت و دوباره كاريهاست .اما با همه تلاشى كه محقق محترم كرده است از نقص و كمبود مبرا نيست .

پيداست كه باافزودن تكمله و مطالب ديگر نظم و نسق موردانتظاراز يك چنين اثر مهمى مختل شده و مراجعه كننده به زحمت به كتاب مورد نظر خود دست مى يابد. و در موارد ديگرى نيزاين ناهموارى به چشم مى خورد كه ما در صدد نقد آن نيستيم . نويسنده محترم نيز در صفحه ٤٢٨ به صراحت اين نواقص را يادآور شده است .

اميدواريم كه در چاپهاى آينده نواقص و كمبودها بر طرف گردد.

كنترل فرهنگ (نقش بنيادهاى كارنگى فورد و راكفلر در سياست خارجى آمريكا )
نوشته :ادوارد بر من .

ترجمه دكتر حميدالياس نشرنى چاپ دوم ١٣٦٨ ٣١٤ صفحه به ٨٠٠ ريال . كتاب حاضر نفوذ بنيادهاى كارنگى فورد و راكفلر در تنظيم واجراى سياست خارجى آمريكا را بررسى مى كند. و دست روى عاملى مى گذارد كه تاكنون كمتر مورد توجه تحليل گران قرار گرفته است .اين عامل همان حمايت سازمانهاى غير حكومتى در تنظيم واشاعه جهان بينى خاصى است كه با سلطه اقتصادى نظامى و سياسى آمريكا سازگار باشد. همچنين نقش بنيادها را در حمايت از برخى نهادهاى فرهنگى داخلى بويژه كه به مشروع جلوه دادن نظام دولت سرمايه دارى كمك مى كند روشن كرده است . مانند: دانشگاهها و مراكز تحقيقاتى و... كه حمايت ازاهداف عمده سياست خارجى آمريكا را وظيفه خود مى دانسته اند.اين كتاب در شش فصل تنظيم و تدوين شده است :

فصل نخست برخى از برنامه هاى بنيادها را پيش از سال ١٩٤٥ كه تعيين كننده مسير فعاليتهاى آنها در دوره بعداز جنگ جهانى دوم بوده است بررسى مى كند. و به طور گذرا رابطه طراحان سياست خارجى پس از جنگ جهانى دوم و بنيادها و شركتهاى عمده را مطرح مى سازد و روشن مى سازد كه افراد شاخص به طور منظم پستهايى را در دفاتر مركزى شركتها بنيادها و وزارتخانه هاى دفاع وامور خارجه اشغال كرده اند و فعاليتهاى هماهنگ بنيادها را باامر كنترل فرهنگ به نمايش مى گذارد و نقش بنيادها را در پيشبرامپرياليسم فرهنگى آمريكا تبيين مى نمايد. درادامه اين فصل پذيرش و ترغيب اصلى[ حاكميت نخبگان] از سوى بنيادها و آثار آن بر سازماندهى و تركيب پرسنلى آنها و... نيز مورد بررسى قرار مى گيرد.

فصل دوم به بررسى برنامه هاى خارجى بنيادها كه در چهارچوب جنگ سرد تنظيم شده است مى پردازد و نشان مى دهد كه بسيارى از گردانندگان بنيادها در تدوين و تصميمات عمده سياسى فعاليت داشته و قبل از اشتغال در يكى از بنيادها در طراحى و برنامه ريزى سياست خارجه
نقش موثر بر عهده داشته اند همچنين رابطه تنگاتنگ تصميم گيرندگان سازمانهاى دولتى را با هيات مديره شركتها و دفاتر بنيادها مشخص مى كند.

و براساس تصميمات سياستگزارى كه ريشه در بنيادها داشتند پس از سال ١٩٥٠ام اهداى كمك خارجى براى گسترش تاسيسات زيربنايى اقتصادى و تقويت نهادهاى آموزشى و فرهنگ در كشورهاى در حال توسعه مورد توجه قرار گرفت .

فصل سوم اين بخش بيان مى شود كه چگونه بنيادها پس از رايزنى با نمايندگان دستگاه ادارى و مسوولين سياستگزار به تقويت تعدادى دانشگاه در مناطقى از جهان كه از نظر استراتژيك اهميت دارند مبادرت ورزند. نمايندگان بنيادها به طور مداوم با يكديگر در تماس بودند تا مطمئن شوند كه فعاليت هريك از بنيادها مكمل ديگرى باشد نه در رقابت ازاين روى تصميم گرفتند كه بنيادهاى كارنگى فورد و راكفلر هر كدام در حيطه خاصى مشغول به كار گردند:

بنياد كارنگى در زمينه تربيت معلم و تقويت كتابخانه ها.

بنياد فورد در زمينه علوم اجتماعى و مديريت عمومى .

بنيادراكفلر در مسائل مربوط به علوم طبيعى و پزشكى زيستى . گردانندگان بنيادها براين باور بودند كه ازاين راه دانشگاهها و ساير برنامه هاى تحت الحمايه آنها موفق شوند كادر رهبرى بومى را با ديدگاهى مشابه خود در زمينه توسعه تربيت كنند وازاين راه كنترل فرهنگ جهان را به دست گيرند.

فصل چهارم چگونگى تطور نظريه توسعه وايدئولوژى نهفته در آن را كه مورد حمايت بنيادهاست مطرح مى نمايد و دانشكده هاى علوم اجتماعى خارجى را كه ازاين انديشه مايه گرفته اند بررسى مى كند و دانشكده هايى را كه سالهاى گيرندگان كمك هاى عمده بنيادها بوده اند معرفى مى كند و نيروهاى تربيت شده اى كه به دقت انتخاب شده و مورداطمينان بنيادها مى باشند مى شناساند.

در پايان فصل بيان مى دارد كه برنامه هاى بنيادها توسط سازمانهايى اجرا شده و مى شود كه توسط خود آنها براى همين منظور پايه ريزى شده اند. سازمانهايى به ظاهر مستقل مانند: صندوق پيش برد آموزش مركز مطالعات عالى علوم رفتارى شوراى بين المللى توسعه آموزش آموزش و امور جهانى و دهها سازمان ديگر.

فصل پنجم شبكه نهادهاى تحت الحمايه بنيادها و چگونگى كاركرد سازمانها و نشريات متكى به منابع مالى آنها را كه براى ترويج ايدئولوژى آنهاايجاد شده اند بررسى مى كند. آنچه دراين تحليل روشن مى شوداين است كه چگونه و چرااين سازمانها گردهماييها نشريات و ديدگاه هاى بنيادها را تاييد و تقويت مى كنند واز سوى پژوهشگران و محققان بر فعاليت بنيادها مهر مشروعيت زده مى شود.

فصل ششم به بررسى بينش فن سالارانه كه در تمام فعاليتهاى عمده بنيادها مشهوداست مى پردازد و پيامدهاى اين باور را بيان مى دارد كه بهترين راه براى دستيابى به اهدافى كه گردانندگان بنيادها تعيين مى كنند به كارگيرى تكنولوژى پيچيده است . و تحليل مى نمايد كه چگونه تصميمات بنيادها بر مبناى به كارگيرى تكنولوژى براى ايجاد تغييرات اجتماعى مورداستفاده واقع مى شوند. در پايان فصل مطالعه مى كنيم كه بنيادها براى آنچه مى كنند در برابر هيچ فرد يا سازمان مستقل ديگر پاسخگو نيستند !

ماهيت قيام مختار
نوشته سيدابوفاضل رضوى اردكانى مركز مطالعات تحقيقات اسلامى دفتر تبليغات اسلامى حوزه علميه قم ٦٦٣ صفحه ١٣٧٠ بهاء ١٩٠٠ ريال .

يكى از موضوعات مهم در تاريخ غنى اسلام كه كمتر بدان پرداخته شده است بررسى و تحقيق درباره نهضت ها و
حماسه هاى جاويد آن است . حركتهايى كه اسلام و دين هدف و فلسفه آنها بوده است .

از آن جا كه نهضت ها و قيامها نقطه تحول عظيمى در تاريخ اسلام و يادآور قيام عاشورا بوده است براثر حاكميت جباران بر جوامع اسلامى واز سوى دشمنان آگاه و دوستان نادان بر چهره تابناك اين قيامها و پرچمداران آن غبار فراموشى و بعضا تحريف و تخطئه نشسته است و مورخان و محدثان مزدور عامل اصلى اين خيانت بوده اند ازاين روى بر پژوهشگران است كه كمر همت بسته و غبار ابهام و ترديد و تحريف رااز چهره و ماهيت اين قيامها و حماسه ها بزدايند. همان كه مولف محترم را بر آن داشته است تا درباره شخصيت سترگ تاريخ تشيع قهرمان فداكارى و شجاعت و خون خواه اهل بيت اطهار مختارين ابى عبيد ثقفى تحقيق ارزنده اى انجام دهد.

نويسنده اين حادثه پرآوازه را با تتبع دراخبار موجود و نظر مخالفين و موافقين به طور مفصل بررسى كرده است . و كوشش فراوان كرده كه كليه مطالب مستند و مستدل باشد واز پرداختن به مطالب موهون در كتابهاى غير معتبر وافسانه اى كه اغلب ساخته و پرداخته قصه سرايان است احتراز شود.

مولف محترم از ميان انبوه نظرات و ديدگاهها بااستناد به شواهد وادله تاريخى اصالت قيام و شخصيت رهبر قيام را روشن كرده است .

بديهى است كه اصالت قيام و صحت محتواى آن وقتى ثابت مى شود كه به هدايت واذن ائمه ( ع ) باشد و دراين تحقيق ثابت شده است كه مختار مرد پاك فداكار معتقد به امامت ائمه هدى و قيام او بااذن واجازه و رضايت كامل امام معصوم ( ع ) و دخالت مستقيم اهل بيت پيامبر(ص ) بوده است . با دلايل متقن مدلل مى نمايد كه مختار نه كيسانى بوده و نه ادعاى باطل ديگر داشته است . روشن مى كند كه كليه اين ابهامات و شبهات از جانب دشمنان اهل بيت ( ع ) و محدثان و مورخان وابسته بوده است . گر چه در زمينه قيام مختار و بررسى حركت و كتابهايى نگاشته است امااز امتيازات اين تاليف تحقيق و بررسى ابعاد گوناگون اين قيام و بيان شرح حال مختاراز تولد تا لحظه شهادت مى باشد.

ماهيت قيام شهيد فخ
نوشته سيدابوفاضل رضوى اردكانى مركز مطالعات و تحقيقات اسلامى دفتر تبليغات حوزه علميه قم تيرماه ١٣٧٠ در ٢٧٩ صفحه بها ١٠٠٠ ريال .

شيعيان مخلص و فداكار در طول تاريخ مظلوميت خود بااتكاء بر اصول اسلامى در هنگامه هاى حاكميت ظلم باانگيزه هايى خداجويانه جنبشهايى را سازمان داده و حوادث حماسه هاى خونبارى را آفريده اند. ولى از آن جا كه در طول تاريخ تحليل گران و تاريخ نگاران هميشه قلم به مزد و جيره بگيران حكومتها بوده اند اين حماسه ها و قيامها را در هاله اى ازابهام و ترديد و كتمان آلوده اند به گونه اى كه دست يابى به شخصيت واقعى پرچمدار نهضت واهداف او بسيار پر زحمت و دشوار مى نمايد. براثر همين ابهامها بسيارى از شيعيان در داورى به بيراهه رفته اند چه رسيد به مستشرقان و بيگانگان كه بااهداف شوم به تاريخ مى نگرند.ازاين روى غبار تحريف كارى است بايسته و درخور ستايش .

كتاب حاضر تلاشى است ستودنى درباره قهرمان حماسه خونبار و تحسين برانگيز حسين بن على بن حسن از نبيرگان امام حسن مجتبى ( ع ) معروف به شهيد فخ . درباره شخصيت والاى او همين بس كه امام موسى بن جعفر( ع ) پس از شهادتش فرمود:

مضى والله مسلما صالحا صواما ....
شهيد فخ با گروهى از دلباختگان به اهل بيت و علويان در هشتم ذيحجه سال ١٦٩ ه.ق . عليه هادى عباسى حركت حماسى را در سرزمين فخ كه نزديك شهر
مكه است صورت داد. دراين حادثه خونين رهبر نهضت و يارانش شربت شهادت نوشيدند. پس از واقعه كربلا غمبارترين حادثه براى شيعيان به شمار آمد.امام جواد( ع ) درباره اين نهضت بزرگ فرموده است :

لم يكن لنا بعدالطف مصرع اعظم من فخ .
پس از واقعه كربلا قتلگاهى براى ما بزرگتراز حادثه فخ نبوده است .

بازشناسى اين حادثه خونين و بررسى انگيزه هاى آن بسيارى از ابهامات رااز چهره اين قيام بر گرفته و شناختى جامع از آن حادثه به دست مى دهد. كارى كه تاكنون به اين صورت و به اين تفصيل و تحقيق انجام نگرفته است .

محتواى كتاب با مقدمه اى از مولف در يازده فصل به شرح زير آمده است :

فصل اول ويژگيهاى شخصى شهيد فخ .

فصل دوم ولادت و دوران كودكى و فضايل شهيد فخ .

فصل سوم روايات ائمه واقوال بزرگان علماء.

فصل چهارم فلسفه قيام .

فصل پنجم اهداف قيام .

فصل ششم زمينه و مقدمات قيام .

فصل هفتم و هشتم كيفيت قيام و حوادث پس از آن .

فصل نهم مراثى واشعار در سوك حسين شهيد فخ و يارانش .

فصل دهم قيام ديلم .

فصل يازدهم ادريس به عبدالله و موفقيتهاى وى .

شناخت قرآن
نوشته سيدعلى كمالى دزفولى انتشارات اسوه (وابسته به سازمان حج واوقاف وامور خيريه ) ١٣٧٠. ٦٦٠ صفحه بهاء ٢٥٠ تومان .

علوم و دانش قرآن شناسى ازاشرف علوم است زيرا كليد فهم و درك سخن وحى الهى است .اين علم كه او را علم تفسير نيز مى نامند مبتنى بر مقدماتى است كه بدون آگاهى از آن استفاده صحيح از كتاب خدا ميسر نيست و آن مقدمات عبارتنداز:

علم لغت واسلوب زبان عرب علم اسباب نزول علم ناسخ و منسوخ و... به اين گونه مباحث مفسرين در گذشته به صورت علمى مستقل و جدااز تفسير نمى پرداختند و تدوين و تاليف خاص بدان اختصاص داده نمى شد. همانند: مباحث علم اصول فقه كه مسائل آن در ضمن علم فقه و به صورت مقدسى آموخته مى شد. به علوم قرآن نيز غالبا در ضمن كتب تفسير يا به عنوان مقدمه و يا به مناسبت آيات شريفه پرداخته مى شد. و بخشى از آن را در ضمن اصول فقه مى آورده اند. همانند: شيخ طوسى طبرسى و... و قديمى ترين تاليفى كه دراين باره به صورت مستقل انجام پذيرفته است علم الرسم العثمانى است كه همزمان با تدوين قرآن امام (تدوين شده در زمان عثمان ) پديد آمده است . پس از آن علم اعراب القرآن مى باشد كه واضع آن ابوالاسود دئلى به هدايت اميرمومنان بوده است و تفسير منسوب به نعمانى و ماثورازاميرالمومنين ( ع ) كه شامل غالب مسائل علوم قرآن است . در زمان بنى اميه جمعى از صحابه و تابعين از علم ناسخ و منسوخ و علم اسباب نزول و علم غريب القرآن سخن گفته اند اما تا پيش از قرن چهارم كتابى مدون در علوم قرآنى ديده نشده است .

از جمله مهمترين تاليفاتى كه در علوم قرآن انجام يافته است عبارتند از:

١. برهان زركشى . ٢.اتقان سيوطى . مناهل العرفان زرقانى . نويسنده كتاب حاضر سعى و كوشش بر آن بوده كه دراين اثر زبده استنباط دانشمندان متقدم را كه ميراث گرانبهاى علوم قرآن را براى آيندگان به جاى گذاشته اند به صورت منظم و سهل و آسان ياب و فراهم سازد تا آن جا كه ممكن است ميان بسيارى از نظرات كه به ظاهر تعارض و تفاوت دارند جمع كند. و برخى از مشكلاتى كه در باب قرائت يا آيات محكم و متشابه وجود
دارد و علماى گذشته متعرض آنها نشده اند متعرض شود. »

نويسنده كار پژوهش در علوم قرآن رااز سال ١٣٤٨ آغاز كرده تا سال ١٣٦٩ قانون تفسير تاريخ تفسير و قرآن اكبر را تاليف كرده و منتشر ساخته است .از آن جا كه براى همه پژوهشگران و علاقه مندان به قرآن ممكن نبود مطالعه آن سلسله مباحث مولف مجموع محتويات آن سه كتاب را به صورتى فشرده و آسان دراين اثر (شناخت قرآن ) گرد آورده است .

كتاب مذكور شامل جميع مطالبى است كه از آن به عنوان علوم قرآن ياد مى شود.

اين اثر جامع براى شيفتگان علوم قرآن سودمنداست .

كتاب حاضر شامل بيست و هشت بخش است كه هر بخشى نيز داراى زير عنوانهاى بسياراست . برخى عناوين بدين شرح است :

تعاريف شناخت اجمالى قرآن قابل فهم بودن قرآن مصونيت قرآن از تحريف جمع و فراهم ساختن قرآن قرائات اسباب نزول تفسير به راى محكم و متشابه ظهر و بطن قرآن نسخ بداء تاريخ نزول مصادر تفسير شرايط تفسير مكاتب تفسيرى عوامل اختلاف در تفسير تدوين تفسير.

المنقذ من التقليد ج ١
نوشته الشيخ سديدالدين الحمص الرازى تحقيق و نشر موسسه النشرالاسلامى صفر ١٤١٢ ق . ١٣٧٠ ش . ٥٦٣ صفحه ٢٤٠٠ ريال .

ارزش واهميت هر علمى به موضوع آن بستگى دارد.از آن جا كه علم كلام واصول دين علم خداشناسى و معاد و ساير مسائل اعتقادى هر مسلمان را بحث مى كند از شرافت و منزلت ويژه اى برخورداراست . بدين سبب ائمه ( ع ) در هر فرصتى كه پيش مى آمد به طرح مباحث اعتقادى مى پرداختند و شاگردانى نيز براى تبيين مبانى عقيدتى و نگهبانى از سنگرهاى ايدئولوژى تربيت مبانى عقيدتى و نگهبانى از سنگرهاى ايدئولوژى تربيت نمودند كه از جمله آنان است : هشام بن الحكم مومن طاق و... در عصر غيبت كبرى نيز عالمان و فقيهان وارسته اى با تبحر كافى دراصول دين همانند: شيخ مفيد شيخ طوسى سيدمرتضى علامه حلى تبيين جهان بينى و مرزبانى عقايدايضاح شبهات و پاسخگويى آن را بر عهده داشته و بر قله بلنداسلام ايستاده واز عقايد و باور مسلمانان پاسدارى نموده اند.از جمله اين عالمان شيخ سديدالدين محمود بن الحسن الحمصى الرازى است .

وى به گفته شاگرد دانشمندش شيخ منتجب الدين : در عصر خودازاعلم علماءاصول عقايد و علم كلام واصول فقه واهل ورع و وثاقت بوده است و آثار قلمى ازاو بجا مانده است .

[ الشيخ الامام سديدالدين محمود بن على بن الحسن الحمصى الرازى علامه زمانه فى الاصوليين ورع ثقه له تصانيف]. (فهرست) .

محقق كاظمى دزفولى در مقدمه كتاب[ مقابس الانوار]او رااز استوانه هاى عظيم در تحقيق و تدقيق و عالم بى نظير در علم كلام واصول فقه دانسته است :

[عمده المحققين و نخبه المدققين علامه زمانه فى الاصولين الشيخ سديدالدين محمود بن على الحمصى الرازى الحلى قدس الله روحه و نور ضريحه] .

آقا بزرگ تهرانى در كتاب طبقات اعلام الشيعه وى رااز علماى قرن ششم هجرى دانسته است . مولف كتاب از عالمان متبحر در فن كلام بوده است ازاين روى بيشترين تاليفاتش درباره اين علم مى باشد. آثار قلمى كه از وى به ميراث مانده بدين شرح است :

١. بدايه الهدايه ٢.التبيين والتنقيح فى التحسين والتقبيح (فى الكلام ) ٣.التعليق الكبير ٤.التعليق الصغير ٥. نقص الموجز للنجيب ابى المكارم ٦.المصادر فى اصول الفقه . ٧. رساله فى فناءالنفس بعدالموت ثم رجوعهااما للعذاب اوالثواب . ٨.المنقذ من
التقليد والمرشدالى التوحيد المسمى بالتعليق العراقى مولف درباره چگونگى تاليف كتاب حاضر در مقدمه كتاب مى نويسد:

[ هنگامى كه از زيارت بيت الله الحرام و حرم پيامبر(ص ) به وطنم بر مى گشتم در بين راه جماعتى از علماء و فقهاء حله بااحترام و شادى كم نظيرى به استقبال من آمدند و با بهترين و صميمانه ترين محبتها و عزت و جلال مرا به شهر خود بردند و در پسنديده ترين منزلها سكنا دادند. واز من درخواست ماندن چند ماهى در آن شهر نمودند كه پذيرش آن بر من سخت دشوار بود. درابتدااز پذيرش آن سرباز زدم و برگشت به وطن واهل و عيال امور معوقه ام را عذر و بهانه آوردم كه سودى نبخشيد و آخرالامر بااصرار آنان رحل اقامت گزيدم و به آنچه مرا علماء و فقها حله بدان جا آورده بودند يعنى تدريس و مذاكره علمى اشتغال ورزيدم . در تدريس از من درخواست نمودند كه قسمتى ازاصول دين بويژه مسائل توحيد عدل را براى آنهااملا كنم تا مرجع و يادگارى پس از مراجعت من در ميان آنان باشد.ابتدا نپذيرفتم ولى بااصرار فراوان آنان عاقبت پذيرفتم واملاءاين تعليف را (كتاب حاضر) شاگردان آغاز كردم .ابتداء تصميم برايجاز واختصار بود ولى هنگامى كه مباحث مهم واساسى پيش آمد عنان از كف رها شد و سخن به درازا كشيد.ازاين روى برخى مطالب و مسائل طولانى و برخى ديگر مختصر نگاشته شده است . و نام اين تعليق راالتعليق العراقى والمنقذ من التقليد والمرشدالى التوحيد گذاشتم].

البته اين كتاب در بين اهل علم و تحقيق به[ المنقذ من التقليد] شهرت دارد.

همان گونه كه از چگونگى تاليف بر مى آيد واز متن آن نيز پيداست اين اثراملائى است از سوى عالم متفكر كلامى و متبحر در معارف و عقايد اسلامى كه آن را در كلاس درسى كه اغلب شاگردان آن از علماء و فقهاء بوده اندالقا شده است .ازاين رو متن آن ازاستوارى واستحكام ويژه اى برخورداراست و مطالب با موشكافى هاى دقيق عقلى و نظرى پى گيرى شده است كه به شيوه كلام عقلى يا جملات حساب شده تنظيم گرديده است . و بيشتر براى كسانى كه بهره اى از علوم عقلى دارند قابل استفاده و بهره ورى است .

شيوه تحقيق :
تحقيق و تصحيح كتاب از سوى موسسه بشر به شرح زيرانجام گرفته است .اصل كتاب رااز روى نسخه خطى كه در دانشگاه تهران به شماره ٦٧٤٤ وجود داشته و در آخر آن نوشته شده است : در سوم جمادى الاولى ١٢٧٨ هجرى دراصفهان استنساخ شده ولى متاسفانه اين نسخه از صفحه ١١٣ ١٣٢افتاده است نسخه بردارى شده است . سپس متن آن با نسخه ديگرى كه در كتابخانه محدث ارموى در تهران موجود بود كه در پايانش نوشته است : در ٢٣ جمادى الثانى در حالى كه سال آن واضح نيست مقابله نموده اند. و بين اين دو نسخه تلفيقى به عمل آمده و آن كه صحيحتر بوده در متن چاپ كرده اند. و در پانوشت به اختلافاتى كه بين دو نسخه وجود داشته با رمز (ج ) جامعه (دانشگاه ) و (م ) مكتبه (كتابخانه )اشاره نموده اند. همچنين نصوصى كه در متن كتاب بدان استناد و يااستشهاد شده است وامنابع اصلى آن استخراج نموده اند.

اين اثر نفيس كلامى با شرح كوتاهى از زندگانى مولف و مقدمه وى آغاز شده و مباحث با عناوين زير پى گيرى شده است :القول فى حدوث الجسم القول فى محدث (صفات ثبوتيه و سلبيه ) الردعلى الفرق المخالفه فى التوحيد القول فى العدل (و مسائل مربوط به آن ) القول فى كونه تعالى متكلما و صفته كلامه و... والكلام فى التكليف و... القول فى اللطف والمصلحه والمفسده و... والقول فى النبوات (مسائل مربوط به آن )القول فى صفات النبى (ص) ...
سير تحول درانديشه نظامى و سياست تسليحاتى چين
تاليف : محمدجواداميدوارنيا دفتر مطالعات سياسى و بين المللى ١٣٧٠ ٢٣٠ صفحه ٩٠٠ ريال .

كتاب با بررسى زمينه اى تاريخى در مورد سابقه كهنسال علوم و فنون و انديشه نظامى در چين آغاز گرديده واين سئوال هميشگى را كه براى پيروزى در جنگ كداميك از دو عامل[ انسان] و يا[ سلاح] اهميت بيشتر دارد از ديدگاه استراتژيستهاى چين باستان و چين نومطرح مى سازد. آن گاه سابقه تلاشهاى چين در دوران قبل و بعداز پيروزى انقلاب ١٩٤٩ براى تقويت توان دفاعى كشور مطرح مى شود و تجارب متوالى دوستى با شوروى اتكاء به خود كنار آمدن با آمريكا و بالاخره تعقيب سياست[ چهار نوسازى] يعنى دگرگونى اساسى در صنعت كشاورزى علوم و فنون و دفاع و تبديل چين به يك كشور پيشرفته و مرفه تااوائل قرن آينده تشريح مى گردد.

هدف نهايى نويسنده كه كار خود را با مراجعه به منابع متعدد به منظور دستيابى به رهيافتى مستقل به انجام رسانيده است تلاش در جهت يافتن پاسخ براى اين سوال مى باشد كه راه افزايش توان دفاعى يك كشور جهان سومى چيست و در شرايطى كه ملل پيشرفته صنعتى با بهره بردارى از توسعه علوم و فنون وانقلاب صنعتى جديد به سوى قرن بيست و يكم پيش مى تازند و پايان جنگ سرد و كاهش بحران در روابطابرقدرتها دورانى نامعلوم واحتمالا آكنده از ناامنى فرا راه كشورهاى كوچك و مناطق حساس جهان قرار داده است چه بايد كرد؟

مسلما ساده ترين كار بويژه براى كشورهايى كه از منابع طبيعى غنى برخور دارند خريد تكنولوژى پيشرفته از كشورهاى صنعتى است اما تجربه چنين نشان داده است كه استفاده ازاين راه حل به تنهائى به وابستگى به خارج و آسيب پذيرى مى انجامد.از سوى ديگر تعقيب سياست خود بسى و خودكفايى افراطى و بستن درهاى كشور به روى خارج نيز موجب انزوا و عقب ماندگى علمى و فنى است .

دراين جا راه بنيابين و واقع گرايانه اى مطرح مى گردد كه عبارت از تلفيق تدابير مختلف يعنى حفظ استقلال واتكاء به خود و در عين حال بهره بردارى از تجارب و پيشرفتهاى علمى كشورهاى ديگر گسترش دانشگاهها و كتابخانه ها توجه به نيازهاى نيروى انسانى و پرورش استعدادها وايجاد تركيب منطقى بين [ انسان] پر شور و رزمى و[ سلاح] پيشرفته است .

آنچه در نتيجه گيرى كتاب جنبه محورى مى يابد موضوع امنيت ملى در مفهوم[ جامع] آن است كه اكنون در چين و بسيارى ديگراز كشورها در محاسبه قدرت ملى مورد توجه بسيارى ديگراز كشورها در محاسبه قدرت ملى مورد توجه بسيار قرار گرفته است .امنيت ازاين ديدگاه فقط شامل جنبه نظامى و تسليحاتى نيست بلكه مقوله وسيعترى را در بر مى گيرد كه در آن وضع اقتصادى واجتماعى و فرهنگى و رفاه و رضايت عمومى مردم كشور نيز مكمل قدرت نظامى و ضامن حفظ آرامش استقلال تماميت ارضى و حاكميت ملى به شمار مى آيد .