نشریه حوزه - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ٩

كتابخانه حوزه باانگيزه آشنائى خوانندگان مجله با كتابهاى جديد تنظيم مى شود و سعى بر آن است كه با نگاهى گذرا نمائى از محتوى كتاب عرضه شود تا خوانندگان از چگونگى كتابها آگاه شوند اما از آن روى كه صفحات مجله محدوداست و زياده گوئى را بر نمى تابد ياد كرد ما نيز تمامى كتابهاى منتشره را شامل نخواهد بود.

فلسفه علم كلام
نوشته ولفسن هرى اوسترين ترجمه احمد آرام انتشارات الهدى ١٣٦٩ در سيزده + ٨٧٦ صفحه ٤٠٠٠ ريال .

ميراث به جا مانده از متكلمين كه حجم عظيمى از فرهنگ غنى اسلام را تشكيل مى دهد اگر دوباره مورد مداقه و بررسى قرار بگيرد و براساس اصول جديد تحقيق و پژوهش تدوين گردد مى تواند منبع عظيمى از مواد خام تفكر دينى و عقلانى را دراختيار علاقه مندان به آن قرار دهد. هجوم فرهنگ غرب رواج شبهات وايدئولوژيهاى دين ستيز جديد بار ديگر در جوامع اسلامى اهميت وارزش[ كلام] را به عنوان ابزارى كارساز در دفاع از تفكر دينى و حريم شريعت جلوه گر ساخته است .

نيازهاى عصر جديد و پرسشهاى نسل جوان و... دينداران متعهد را نمى تواند بى تفاوت بگذارد.اگر در دوره اوليه اسلامى متكلمين دين را به گونه اى مى فهميدند كه بتوانند پاسخ شبهات آن روزگار را بدهند دينداران امروز نيز نمى توانند دين را بى ارتباط با عوامل دخيل در تمدن پشتيبانى كنند.
[علم كلام جديد] محصول چنين وسواس و دغدغه تفكر دينى دينداران است . غرب محققان غربى نيز به اهميت و بررسى آنچه كه مربوط به شرق و خصوصيت دنياى اسلام مى شود پى برده اند. گزاف نيست اگر بگوييم آنان تاكنون از خود ما كه صاحبخانه ايم در حفظ و نگهدارى و بازسازى و آراستن مجدد آن بيشتر تلاش كرده اند. نمونه اى ازاين تلاش را مى توان در كتاب[ فلسفه علم كلام] اثر ولفسن هرى اوسترين كه شصت سال از عمر خود را در[ هاروارد] به عنوان دانشجو معلم و پرفسور گذارند و آثار در خور توجهى در فلسفه و كلام از خود به جاى گذاشت .

كتاب[ ولفسن] كتاب كلامى نيست بلكه درباره[ كلام] است زيرا بررسى وى در حوزه معرفتهاى درجه دوم قرار مى گيرد و وى حكم شخص ناظرى را دارد كه از مقامى غيراز مقام متكلم به بيان آراى متكلمين مى پردازد.

كتاب حاضر تبيين بخش مهمى از علم و تاريخ كلام را به روش تطبيقى و مقارنه اى بر عهده دارد كه براهميت و جامعيت آن فوق العاده افزون است . در حقيقت آن را بسان دائره المعارفى كلامى در آورده است كه نه تنها چشم اندازهاى جديدى از جهان كلاى اسلامى را فرا روى ما گذاشته بلكه دريچه هاى بسته اى را از آنچه كه ممكن است در ديگراديان نيز كلام ناميده شود به روى ما مى گشايد. در نوع خود پژوهشى است ابتكارى كه مى تواند راهنماى خوبى براى محققان و پژوهشگران اين علم باشد .

و در موضوع خود تاكنون نخستين اثرى است كه به زبان فارسى منتشر شده است .

كتاب در نه فصل تدوين شده است :

فصل اول : وجه تسميه[ كلام] شكل گيرى آن در حوزه تمدن اسلامى و بررسى نظريه شهرستانى وابن خلدون درباره معانى و مسائلى علم كلام .

فصل دوم : صفات خداوند كه از مهمترين مسائل علم كلام است .

فصل سوم : قرآن و مساله[ حدوث] و[ قدم] آن و مباحث ديگر دراين باره .

فصل چهارم : تجد و[ تثليث] در مسيحيت و آراى متكلمان اسلامى دراين باره .

فصل پنجم : آفرينش جهان و آراى متكلمين مسلمان در خصوص آن .

فصل ششم: [ جزء لاينجز] و نظرات گوناگون متكلمين دراين باره .

فصل هفتم : بيان و بررسى بحث[ عليت] .

فصل هشتم :[ تقدير] و[ آزادى اراده] .

فصل نهم : بررسى مجددى است از شش مساله كلامى كه در كل كتاب عنوان شده و مقايسه آن با آراى يكى از آباى كليسا به نام[ فيلو].

فلسفه علوم طبيعى
نوشته كارل همپل ترجمه حسين معصومى همدلى مركز نشر دانشگاهى تهران ١٣٦٩ ٩٠٠ ريال ١٤٧ صفحه .

همپل براى تشخيص علم تجربى از غيرتجربى ملاك آزمون پذيرى را اختيار كرده است . آزمون پذيرى را مترادف باابطال پذيرى مى گيرداز اين جهت تاثير كارل پوپر دراو آشكاراست . وى به نوعى سعى دارد كه ميان اين دو مفهوم و معيار يعنى ابطال پذيرى و تاييد پذيرى جمع كند طبعا كوشش او دراين زمينه كه ادامه كوششهاى كارناپ براى تاسيس[ منطق استقرايى] است راه او رااز راه پوپر و پيران او جدا مى كند.

تاثير همپل ازافكار خارج از جريان اصلى پوزيتيويسم و توجه او به آراى ديگران باعث شده
است كه اين كتاب چندان يك جانبه نباشد و بتواند مسائل اصلى فلسفه علم و آراى مختلفى را كه درباره اين مسائل بيان شده بطور فشرده عرضه كند. بااين حال اين كتاب آيينه تمام نماى وضع امروز فلسفه علم نيست زيرا متعلق به بيش از سى سال قبل است و پس از آن فلسفه علم دچار تحولات و دگرگونيهاى وسيع شده است بويژه با رواج افكار و آراى پوپر و توماس كوهن ولى در عين حال اين كتاب هنوز هم ارزش خود رااز دست نداده است . زيرا همه آرائى كه فلاسفه علم چه در گذشته و چه در دهه هاى اخيراظهار كرده اند به نوعى مرتبط با مسائلى است كه نخستين بار در حوزه فلسفه تجربى علم مطرح شده است .

فهم تحولات بعدى جز با شناخت اين مسائل ممكن نيست .

كتاب هميل دراين زمينه مدخل خوبى است .

اين كتاب با مقدمه مترجم دانشمند گرانمايه حسين معصومى در هشت بخش به ترتيب ذيل تدوين شده است :١ دامنه و هدف كتاب . ٢ پژوهش علمى : ابداع و آزمون ٣ آزمودن فرضيه ها: منطق آن و قدرت آن ٤ معيارهاى تاييد و پذيرش . ٥ قوانين و نقش آنها در تبيين علمى . ٦ نظريه ها و تبيين نظرى . ٧ تاويل نظرى .

راهنماى الهيات پروتستان
نوشته ويليام هوردرن ترجمه طاطه روس ميكائليان شركت انتشارات علمى و فرهنگى ١٣٦٨ ٩٥٠ ريال ٢١٥ صفحه .

از آنجا كه الهيات مانند ساير علوم داراى اصطلاحات فنى و مشكل مى باشد. هدف كتاب عبارت است از كوشش در فهمانيدن الهيات به افراد غيرروحانى بااصطلاحاتى كه قابل فهم باشد زيرااين افراداگر به كتابهاى الهيات مراجعه نمايند به احتمال قوى بااصطلاحاتى روبرو خواهند گرديد كه از درك آنها عاجز هستند.

اين كتاب در حقيقت مقدمه اى است بر شناخت علم جديد كلام مسيحى اين كتاب نشان مى دهد كه علماى الهيات پروتستان مسائل عصر جديد را چگونه طرح مى كنند و چه راه حلهايى پيشنهاد مى كنند.

نويسنده بويژه به آراى بارت نيبور تيلچ و بولتمان كه همه از بزرگترين متفكران انديشه دينى در قرن بيستم هستند توجه كرده است .

با توجه به اين كه مسيحيت يكى از مهمترين اديان توحيدى به شمار مى آيد آشنايى بااين نظريات بسيار مفيد مى نمايد.

در مقدمه كتاب لزوم الهيات و تفسير لغت الهيات و فايده الهيات و يكسرى سوالات درباره الهيات مطرح شده و كتاب در عناوين ذيل پى گرفته است :

فصل اول : رشد راست دينى .

فصل دوم : تمهيدات عليه راست دينى مسيحى .

فصل سوم : بنيادگرايى و محافظه كار مسيحى : دفاع از راست دينى .

فصل چهارم : آزادانديشى : بازسازى راست دينى .

فصل پنجم : راست دينى جديد: كشف مجدد راست دينى

فصل ششم : كارل بارت

فصل هفتم : راست دينى جديد آمريكائى : راينهولد نيبور.

فصل هشتم : سرزمين آزادانديشى و راست دينى جديد: پال تليك .
فصل نهم : رودلف بولتمان : محافظه كارافراطى .

فصل دهم : ديتريش بونها فرو مسيحيت دنيوى .

فصل يازدهم : تحولات فعلى درالهيات .

فصل دوازدهم : خاتمه .

دراسات فى ولايه الفقيه الدوله الاسلاميه جلد ٣
نوشته آيه الله العظمى منتظرى دارالفكر قطع وزيرى ٥٠٨ صفحه ٢٢٠٠ ريال .

اين كتاب كه در نوع خود بى نظيراست مباحثى را كه كمتر در متون فقهى شيعه بدان پرداخته شده مولف محترم تحقيق و بررسى و در حوزه درس خارج مطرح كرده است ازاين روى جلد مورد نظر مقال و ديگر جلدهاى چاپ شده راهگشايى است مفيد براى محققين و پژوهشگران احكام حكومتى اسلام .

جلد سوم اين كتاب نفيس شامل يك مقدمه و چهار فصل اساسى به قرار زيراست :

١. زكات و صدقات .

٢. خمس .

٣. عنائم جنگ اراضى مفتوحه عنوه .

٤. مفهوم فى .

شجاعت بودن
نوشته پل تيليش ترجمه مراد فرهادپور شركت انتشارات علمى و فرهنگى ١٣٦٦ ٢٣٤ صفحه ٦٥٠ ريال .

كتاب حاضر حاصل سخنرانيهايى است كه تيليش به دعوت بنياد در روايت اچ . ترى به سال ١٩٥٢ در دانشگاه ييل ايراد كرد و در همان سال زير عنوان : [ شجاعت بودن] منتشر گرديد. وى بااستفاده از دو مفهوم اصلى شجاعت واضطراب تحليلى عمق و گسترده از هستى بشرى و ويژگيهاى روحى و معنوى آن به دست مى دهد.

پل تيليش به همراه كارل بارت و رودولف بولتمن يكى از سه بنيانگذارالهيات معاصر پژوتستان است . هدف اصلى او تفسير پيام مسيحى براى انسان معاصراست . براى اين منظور گذشته از كلام پژوتستان از فلسفه جامعه شناسى و روانشناسى نيز سود مى جويد.

تيليش دراكثر مباحث فلسفى و فرهنگ كتب و مقالات بسيار نگاشته است . گستردگى و عمق فلسفى آثارش او را يكى از با نفوذترين متفكران دينى عصر ما در آورده است .

اين كتاب با مقدمه مترجم و زندگينامه مولف در ٦ بخش تدوين شده است .

١. وجود و شجاعت .

٢. وجود عدم واضطراب .

٣.اضطراب روانى نيروى حيات و شجاعت .

٤. شجاعت و مشاركت (شجاعت از ديگران بودن) .

٥. شجاعت و فرد شدگى (شجاعت خود بودن) .

٩. شجاعت و تعالى (شجاعت پذيرش قبول) .

كتاب الخلاف ج ٣
نوشته شيخ الطائفه الامام ابى جعفر محمد بن الحسن الطوسى (٤٦٠ - ٣٨٥) گروه تحقيق به اشراف حاج شيخ مجتبى عراقى انتشارات اسلامى ٦٥٣ صفحه قطع وزيرى ٢٢٠٠ ريال .

كتاب خلاف يكى از كتب فقهى شيخ طوسى رحمه الله عليه است كه در آن مسائل اختلافى بين
شيعه واهل سنت ذكر و نقد و بررسى شده است .اين كتاب براساس فقه تطبيقى و مقارن تدوين شده واز ديرباز مورد توجه خاص فقها و دانشمندان اسلامى بوده است .از آن جا كه آگاهى از نظرات فقهاى اهل سنت كه فقه ما در حاشيه آن نگاشته شده است ما را در بهتر فهميدن روايات و مبانى فتواى فقهاء شيعه يارى مى رساند آيه الله العظمى بروجردى رحمه الله عليه عنايت خاصى به اين كتاب داشت ازاين رو به دستور آن مرحوم به زيور طبع حجرى آراسته گرديد.

بخاطراهميت كتاب خلاف در حوزه هاى علمى الن كتاب به كوشش برخى از عالمان تلخيص شده است:[ الموتلف من المختلف بين ائمه السلف] تاليف امين الاسلام طبرسى صاحب مجمع البيان كه در سال ٥٢٠ تاليف آن به پايان رسيده واخيرا توسط انتشارات آستان قدس در دو جلد منتشر شده است .

حضرت ايشان درباره اهميت آگاهى از نظرات فقهاى اهل سنت در مسائل فقهى مى فرمودند:

پنج نفراز فقها فقه شان از همه ممتازتراست : علامه شهيد ين محقق و فخرالدين جهتش اين است كه احاطه به فتاوى اهل سنت دارند.

[تلخيص الخلاف] تاليف شيخ مصلح بن حسن بن رشيد به صلاح صميرى كه اخيرا توسط انتشارات آيه الله العظمى مرعشى نشر شده است .

بسيارى ازاوقات فتاوى اهل سنت قرينه براى فهم روايات ما مى باشد.

اين كتاب ارزشمند چندين بار چاپ شده است : حجرى حروفچينى (دو جلدى و سه جلدى ) و چاپ كاظمينى بروجردى كه ايشان از روى نسخه تصحيح شده آيه الله بروجردى استنساخ كرده اندازاين رواز متن از استحكام شايسته اى برخورداراست .

چاپ جديد كه به همت انتشارات اسلامى و بااشراف محقق سخت كوش جناب آقاى حاج شيخ مجتبى عراقى تحقيق و عرضه شده است علاوه بر رفع اشتباهات واغلاط چاپهاى سابق مدارك آيات احاديث اقوال فقها چه شيعه و چه سنى از منابع اصلى استخراج شده و گه گاهى ترجمه كوتاهى از رجال واعلام ارائه شده است .

جلد سوم كه مقصوداين مقال است بسان ديگر جلدهاى چاپ شده داراى برجستگيهاى درخور دقت است .

مباحث مطروحه دراين جلد عبارتنداز: بيع سلم رهن تفليس حجر صلح حواله ضمان شركت وكالت اقرار عاريه غصب شفعه مساقات اجاره مزارعه احياى موات وقف هبه لقطه .

در پايان فهرست آيات احاديث نبوى احاديث و آثاراهل بيت و فهرست موضوعات آمده است .

استراتژى و تاكتيك در مذاكرات ديپلماتيك
نوشته محمدرضا دبيرى دفتر مطالعات سياسى و بين المللى ١٣٦٩ ٧١ صفحه ٥٠٠ ريال .

در آستانه قرن بيست و يكم بعداز ذوب شدن يخهاى جنگ سرد و نظام جديد روابط بين الملل در عصر تفكر نوين سياسى شايد بتوان گفت كه براى استقرار معادلات سياسى جديد در زمان حاضر بيشتراز هر دوره ديگرى مذاكرات ديپلماتيك مطرح مى باشد.اين امر مختص چند كشور بزرگ دنيا نيست بلكه عموم كشورها به نوعى درگير چنين چانه زدنهايى هستند.

در كتاب حاضر سعى شده كه به اجمال علم و هنر مذاكره كردن و به كارگيرى شيوه ها و فنون آن
كه يكى ازاساسى ترين وظائف ديپلماتها به شمار مى رود تشريح و آموزش داده شود.

نويسنده براى نظرات خود شواهد و مثالهايى از عملكردها تجربيات و خاطرات متخصصين و پيش كسوتان شناخته شده بين المللى نظير: هنرى كيسنجر آرتورگلد برگ لردكارادون فيليپ جساپ هانس مورگن ناوهالستى و... ذكر كرده تا براى خواننده غير حرفه اى دراين گونه مسائل نيز قابل استفاده و جذاب باشد.

كتاب حاضر در يك مقدمه و هفت فصل استراتژى و تاكتيك مذاكرات ديپلماتيك را به شرح زير مورد بررسى قرار داده است :

١.ارزشهاى حياتى كه دولت ها با ميل واراده نمى توانند در مورد آن گذشت و با مصالحه كنند.

٢. ماهيت مذاكرات بين المللى و روشهاى مختلف مذاكره .

٣. خصوصيات لازم براى مذاكره كنندگان .

٤. مرحله تشخيص و شناخت زمان مناسب براى آغاز مذاكره .

٥.ايجاداعتماد و فراهم ساختن موجبات توافق .

٦. مقدمات لازم براى مذاكره و تاكتيك هاى مذاكراتى .

٧. چند توصيه به مذاكره كننده اصلى .

اين كتاب مى تواند مورداستفاده كسانى كه عملا درگير حرفه ديپلماتيك هستند و همچنين دانشجويان و دانش پژوهان رشته هاى علوم سياسى و روابط بين الملل و ساير علاقمندان به اين قبيل موضوعات قرار گيرد.