نشریه حوزه - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ٦ - نامه آخوند شيخ محمد بهارى همدانى

در شماره گذشته قسمت اول دستورالعمل عارف بزرگ شيخ محمد بهارى همدانى را آورديم باقى مانده آن را كه راهنماى جويندگان قرب است دراين شماره مى آوريم . باشد كه راهنمائى در جهت تصحيح رفتار و اخلاق مان گردد.

[ پس بر شيخ ... لازم آمده عمل كردن اين ترتيب كه مى نويسم .

اولا هر كارى دارد بايداوقات خود را ضايع نكند. (نگذارد) بعضى از وقت او مهمل در برود. بايد براى هر چيزى وقتى قرار دهد اوقات او منقسم گردد. وقتى را بايد وقت عبادت قرار دهد هيچ كارى در آن وقت غيراز عبادت نكند. وقتى را وقت كسب و تحصيل معاش خود قرار دهد. و وقتى را رسيدگى به اموراهل و عيال خود. و وقتى را براى خور و خواب خود قرار دهد. ترتيب اينها را بهم نزند تا همه اوقات او ضايع نگردد. ١ مهماامكن اول شب را وقت خواب قرار دهد ٢ بيخود ننشيند آخر شب ازاو فوت شود! و متذكرااو را خواب ببرد. ٣ با طهارت بخوابد.ادعيه ماثوره را بخواند. ٤ خصوص تسبيح حضرت صديقه طاهره سلام الله عليها را. و در سيرى شكم هيچ وقت خود را جنب نكند و پيش از صبح بيدار شود تا بيدار شد سجده شكر بجا آورد اگر خودش هم بيدار نمى شود اسباب بيدارى فراهم آورد. ٥ بعداز بيدار شدن به اطراف آسمان نگاه كرده به تامل چند آيه مباركه كه اول آنها[ ان فى خلق السموات والارض] است تا[ انك لاتخلف الميعاد] ٦ را بخواند بعد تطهير كرده وضو گرفته مسواك نموده و عطرى استعمال كرده سر سجاده خود بنشيند. دعاى[ الهى غارت نجوم سمائك] ٧ را بخواند. پس از شروع به نماز شب نمايد به آت ترتيب كه فقهاء رضوان الله تعالى عليهم نوشته اند مثل شيخ بهاءالدين عليه الرحمه در[ مفتاح الفلاح] و ديگران در مصابيح و غيره ها نوشته اند به مقدار وقتش ملاحظه عمل و تفصيل واختصار آن را بنمايد.

الحاصل تااول آفتاب را وقت عبادت قرار دهد هيچ شغلى بجا نياورد. غيراز عبادت كارهاى ديگر را به آن وقت نيندازد همه را دراذكار واوراد مشروعه مشغول باشد اگر هنوزاهل فكر نشده باشد وامااگر مرورش به ساحت فكرافتاده هر رشته فكرى كه در دست داشته در خلال اين اوقات اعمال نمايد اگر ديد فكر جامد است آن را رها كرده پى ذكر برود و ملاحظه نمايد هر عملى را كه بيشتر در وى تاثير دارد آن را بر همه اوراد مقدم دارد چه قرائت قرآن چه مناجات چه ذكر چه نماز و سجده ... ٨

و حتى الامكان غالبا باطهارت باشد بعد از نماز مغرب صد مرتبه استغفار و صد مرتبه كلمه توحيد و يازده مرتبه سوره توحيد و صد مرتبه (اللهم صل على محمد و آل محمد و عجل فرجهم)را ترك نكند واستغفارات خاصه بعد از نماز عصر را بخواند با ده مرتبه سوره قدر.

و حتى الامكان روزه را ترك نكند خصوص سه روزاز هر ماه را كه پنجشنبه اول و آخر و چهارشنبه وسط هر ماه است ٩ اگر مزاج او سماعد باشد. والا مراعات مزاج اولى است ! زيرا كه بودن مركوب انسان است اگر صدمه اى خورداز پاى افتد و لذا نبايد خيلى هم بهواى آن بچرخد تا اينكه ياغى شود كه او را ديگراطاعت نكند.[ خيرالاموراوسطها] ١٠ در همه چيز چارى است افراط و تفريط هيچكدام صحيح نيست در هيچ مرتبه اين است كه فرموده اند[ عليكم بالحسنه بين السيئتين] و در هر وقت از شب كه بتواند خوب است كه يك سجده طولانى هم بجا بياورد بقدرى كهبدن خسته شود و ذكر مبارك آن را هم[ سبحان ربى الاعلى و بحمده] قرار دهد و مهماامكن هر چه مى خواند بايد با قلب حاضر باشد حواسش جاى ديگر نباشد ١١ و مداومت هم بكند كه عمل ملكه و عادت او شود تااينكه ترك نگردد.

فعلا محل بيش ازاين گنجايش ندارد.اين چند كلمه بر سبيل الاختصار قلمى گرديد. واگر مطالبى ديگر هم لازم شد شايد بعد نوشته شود انشاءالله تعالى .

يادآورى
بجاست كه دراينجا قسمتى از يادآوريهاى فرزانه اى دردمند كه دردنابسامانى حوزه ها مويش را سپيد كرده و همچون شمع وجودش دراين راه ذوب گشته تا به حوزه هاى علميه راه نمايد و طلاب را با رسالت امروزين و مسئوليت سنگين واسوگان دين آشنا كند بياوريم .

(طلاب عزيز) بايد خود بفكر خود باشيد گرفتاريها و نيازهاى مادى را به حداقل برسانيد نيت خويش را خالص كنيد و به خدا متكى باشيد. از پيشگاه والاى مقام ولايت كليه الاهيه حضرت بقيه الله حجت ابن الحسن العسكرى[ع] - حقيقت سارى در زمان و مكان - كمك بطلبيد. در تحصيل علم و تكميل نفس بكوشيد: نخست عقايد حقه قرآنى را بياموزيد تا در برابر شبهات واهى هيچ نظامى و فلسفه اى متزلزل نشويد و مانند كوه پايدار باشيد! چنانكه مردان حق چنين بوده اند. با تكاليف دين و آداب شرع و معارف انسانى اسلام آشنا گرديد. آداب و سنن اخلاقى را در معاشرت با مردم همه مردم خاندان نزديكان مردم شهر و جامعه زيردست و فرادست رعايت كنيد. با همه همچون پيامبران مهربان باشيد! همه را دوست بداريد. حق همه را چون حق خودبدانيد. به عقايدوافكار مردم احترام بگذاريد. دفاع از همه را وظيفه خود بشناسيد. در تحصيل معارف اسلامى دقيق و عميق پيش رويد. پس از تحصيل رشته هاى عمومى يك رشته تخصصى برگزينيد و آن را در حد كمال بياموزيد و در آن مجتهد واستاد مسلم شويد.ازادبيات نو و معارف جديد و نظامهاى فكرى جهان آگاه گرديد.از آنچه در جهان مى گذرد بيخبر نمانيد.

از تحصيل آگاهيهاى سياسى واجتماعى كه براى داشتن تقواى سياسى ضرورى است غفلت نكنيد.اسلام را در محدوده انديشه هاى بسته محدود ندانيد و محدود نسازيد. دين خدا رااز سير با نواميس ديگر عالم منفك نكنيد. بكوشيد تا با دانش و آگاهى و شعور و تعهد و حماسه واقدام در رده[ مرزبان حماسه جاويد] در آييد.[ان تنصروالله ينصركم ويثبت اقدامكم والدين جاهدوا فينا لنهدينهم سبلنا] [ وكان حقا علينا حقا علينا نصرالمومنين

--------------------------------------------------------------------------------

پاورقى ها
١.الامام الكاظم :( ع )اجتهدوا فى ان يكون زمانكم اربع ساعات ساعه امناجات الله و ساعه لا مرالمعاش و ساعه لمعاشره الا خوان والثقات الذين يعرفون عيوبكم و يخلصون لكم فى الباطن و ساعه تخلون فيها للذاتكم فى غير محرم . و بهذه الساعه تقدون على الثلاث ساعات ... تحف

العقول چاپ مطبعه حيدريه نجف ١٣٨٥ هز ق ص ٣٠٧ پ
٢و٣. عن ابى عبدالله ( ع )انه كان يقول عند منامه : آمنت بالله و كفرت بالطاغوت .اللهم احفظنى منامى و يقظتى .اصول كافى ج ٣.٣٦٣

شيوه امام صادق اين بود كه هنگام خواب فرمود: بخداايمان دارم و بطاغوت كفر مى ورزم . بار معبودا مرا در خواب و بيدارى ام نگهدارى كن .

فى خبر سلملا ن قال : سمعت حبيبى رسول الله[ ص] يقول من بات على طهر فكانما احيى الليل كله فاناابيت على طهر. سفينه ج ٢.٦٢٤.

سلمان گويد.از حبيبم پيامبر شنيدم كه مى فرمود: هر كه با وضو بخوابد گويا تمام شب رااحياء داشته است و من هميشه با وضو مى خوابم .

٤. عن هشام ابن سالم عن ابى عبدالله[ ع] قال : تسبيح فاطمه الزهراء (س )اذااخذت مضجعك فكبرالله اربعا و ثلاثين واحمده ثلاثا و سبحه ثلاثا و ثلاثين ( اصول كاى ج ٣ ص ٣٢٤).

( ٥٤ )

امام صادق درباره تسبيح حضرت زهرا(س ) فرمود: چون به بستر خواب رفتى و چهار مرتبه الله اكبر بگو و سى و سه مرتبه[ الحمدالله] و سى و سه مرتبه[ سبحان الله] .

٥. عن ابى عبدالله قال : من احد يقراالكهف عندالنوم الايتقظ فى الساعه التى يريد.

عن ابى عبدالله ( ع ) قال النبى (ص ): من ارادشيئا من قيام الليل و اخذ مضجعه فليقل (بسم الله )الهم لا توتينى مكرك ولاتنسى ذكرك و لا تجعلى من الغافلين اقوام ساعه كذا ساعه كذا و كذاالا و كل الله عزوجل به ملكا ينبهه تلك الساعه .اصول كافى ج ٢( عربى ).٥٤١.

پيامبر فرمود هر كه خواهد گاهى از شب را برخيزد چون در بستر خود خوابيد بايد بگويد[ خدايااز مكرت آسوده ام بدار يادت را فراموشم مكن . و مرا در زمره غافلان قرار مده من فلان ساعت بر مى خيزم قطعا براو فرشته اى گمارد سر آن ساعت بيدارش كند.

٦. آيات ١٩٠ تا ١٩٤ آل عمران .

٧. مكارم الاخلاق .٢٩٣.

٨. قال اميرالمومنين:[ع] ان للقلوب شهوه واقبالا وادبارا فاتوها من قبل قبل شهوتها واقبالها فان القلب اذااكره عمى . احياه ج ١.

براى قلب خواسته ها و حالات گوناگونى است گاهى روى مى آورد و گاهى پشت مى كند آن هنگام كه خواست و روى آورداو را به كار فرا خوانيد زيرا كه قلب اگر به كارى مجبور شود كور مى گردد.

٩. قال الامام الصادق ( ع ): كان رسول الله (ص ) يصوم خميس فى اول الشهر واربعاء فى وسطالشهر و خميس فى آخرالشهر و كان يقول ذاك صوم الدهر. ثواب الاعمال و عقابها محمدعلى دخيل .١٧٤.

١٠. بحارالانوار ج ٧٦ ص ٢٩٢.

١١. عن ابيعبدالله[ ع] قال : قال اميرالمومنين[ ع]: لايقبل الله عزوجل دعاء قلب لاه اصول كافى كتاب الدعاء باب الاقبال على الدعاء.

الذكر ذكران ذكر خالص يوافقه القلب و ذكر صارف ينفى ذكر غيره . ميزان الحكمه ج ٢.٤٢٦

ذكر دو گونه است : ذكرى كه قلب همراه اواست و ذكرى كه ذاكر راازياد غير باز مى دارد.

١٢.ادبيات و تعهد.٣٦.

ويژه حوزه هاى علوم دينى
طرح مندرجه حاصل تلاش برادرى هنرمند و متعهداست كه بگونه اى شايسته اهداف مجله را دريافته و در طرح خود گنجانيده اند.ازاينرو به پاس زحمات صادقانه ى ايشان و جهت اطلاع خوانندگان اقدام به چاپ آن كرديم

١ طرح - حوزه را درهم پيچيده و يان نشانه انسجام واستحكام و هماهنگ بوده حوزه است . سرحاءاز داخل خانه واو عبور كرده وادامه و او نيزاز داخل خانه حاء عبور نموده و بعلاوه را نيز در ميان زندانى است و ها نيز توسط ادامه اش به زا متصل است و تمام حروف حوزه در عين حال كه با هم اتصال دارند كاملا خوانا بنظر مى رسد.

٢ واو بصورت محراب است و محراب نشانه بعد رزمى و سياسى و عبادى حوزه است كه سر و كارش با محراب است . ضمنا محراب در بالا قرار گرفته و نشانه اهميت آن است .

٣ در واوى كه محراب را تشكيل داده مرغى نيز ديده مى شود كه تداعى انديشه و فكر و پرواز ذهنى را مى كند. سرحاء پراو را و زا وهاء تنه او را تشكيل مى دهد.

٤ قلم چون بسوى بالاست الى الله المصير - را مى فهماند و چون در راس طرح است مى رساند كه قلم مهمترين وسيله حوزه براى مبارزه است و مفهوم مبارزه فرهنگى است و نيز مفهوم ن والقلم و مايسطرون .

٥ حا در سير تكاملى خود لا را تشكيل مى دهد كه نشانه سازش ناپذيرى و نه گوئى حوزه است و نيز سمبلى از شعار لااله الاالله .

٦.از قلم در طرح بعنوان نقطه زااستفاده شده و نيز مى توان بجاى قلم يك آرم كوچك جمهورى اسلامى را گذاشت كه بعنوان نقطه استفاده شده و ضمنا قلم را جاى خودش باقى است آرم را در بالا و سمت چپ روى ز بايد گذاشت .