آیینه پژوهش - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ١٩ - اخبار

اخبار

فرهنگى

برگزارى همايش(نقش دين در بهداشت روان
اولين همايش نقش دين در بهداشت روان توسط نهاد نمايندگى مقام معظم رهبرى و دانشگاه علوم پزشكى و خدمات بهداشتى درمانى ايران, انستيتو روانپزشكى تهران و معاونت پژوهشى دانشگاه در تاريخ ٢٤/٩/٧٦ الى ٢٧/٩/٧٦ همزمان با ايام وحدت حوزه و دانشگاه با شركت كثيرى از انديشمندان حوزه و اساتيد دانشگاه برگزار گرديد.
در اين همايش كه با هدف:
بررسى مسائل بهداشت روانى در معارف دينى و ارائه راهكارهاى عملى مناسب جهت بهداشت عمومى جامعه; ايجاد زمينه هاى عملى و پژوهشى براى برگزارى همايش جهانى نقش دين در بهداشت روان; تقويت همكارى و وحدت حوزه و دانشگاه در مقولات پژوهشى فرهنگى و… برگزار شده بود, شركت كنندگان در هفت محور اصلى, به ارائه سخنرانى و مقالات خود پرداختند.
١) بررسى سلامت روان از ديدگاه قرآن
با مقالات ذيل:
ـ سلامت روان از ديدگاه اديان توحيدى.
ـ مفهوم بهداشت و سلامت روان از ديدگاه اسلام و دانشمندان اسلامى.
٢) جايگاه دين در پيشگيرى از اختلالات روانى
در اين بخش, اين مقالات ارائه شد:
ـ تأمين بهداشت روانى از طريق اصلاح شناخت, عواطف و رفتار با كاربرد آموزش هاى اسلامى.
ـ نقش دين در بهداشت روانى اطفال و نوجوانان.
ـ محاسبه نفس, روشى در بهداشت روانى از ديدگاه اسلامى.
ـ ديندارى و پذيرش مكانيزم هاى دفاعى در انسان سالم.
٣) نقش عبادات اسلامى در بهداشت و سلامت روان
با اين مقالات:
ـ تأثير عبادات عام و خاص در تأمين بهداشت روانى.
ـ تأثير ابعاد مختلف نماز در تأمين و تقويت بهداشت روانى.
ـ جايگاه ماهيت و مراتب عبادات اسلامى در سلامت روانى.
ـ مطالعه رابطه نماز و اضطراب.
ـ نماز در دانشگاه, تعيين ميزان نمازخوانى در دانشجويان پزشكى.
ـ شباهتهاى نماز و شناخت روانى ـ رفتارى
٤) نقش دين در سبك زندگى
مقالات ارائه شده در اين بخش عبارت بودند از:
١. بررسى نظرات دانشجويان در مورد تأثير انجام فرائض دينى در سلامت بهداشت روان.
٢. توكل به خداوند متعال به عنوان راهبرد حل مشكلات زندگى.
٣. طول عمر و مراعات آداب و مفاهيم اسلامى.
٤. نقش صله رحم در بهداشت روان.
٥. سلامت روان زن و زن الگو در نگرش دينى.
٦. مفهوم سلامت و بيمارى روانى از ديدگاه قرآن.
٥) نقش دين در مقابله با دشواريهاى زندگى با مقالات:
٢. رويدادهاى استرسزاى زندگى و نقش اعتقادات مذهبى در پيشگيرى يا درمان عوارض ناشى از آنها.
٣. رابطه دين و معنا درمانى.
٤. بررسى رابطه بين به كارگيرى مقابله هاى مذهبى و سلامت روانى.
٥. بررسى مقدماتى اثر فشار اجتماعى بر گزارش افراد از نگرش مذهبى.
٦. نقش اعتقاد به مذهب در مقابله با حوادث و داغديدگى.
٦) نقش مذهب در مقابله با اختلالات روانى ـ جسمى
با مقالات:
١. گزارش طرح ثبت تصويرى و نوشتارى شفايافتگان.
٢. بررسى ارتباط اميد مؤثر بودن مقابله بيماران مبتلا به سرطان.
٣. تعريف و تحمل استرس در بين جمعيت هاى مذهبى.
٤. بررسى نقطه نظرات دين اسلام در حدود پيشگيرى از بيمارى هاى جسمى با تأكيد بر نقش خانواده.
٥. پسيكو سومانيك در ارتوپدى و نقش مذهب در مبارزه با آن.
٦. كرونوبيولوژى خواب و آموزشهاى اسلامى.
٧) رابطه اعتقادات مذهبى در درمان بيماريهاى افسردگى
با مقالات:
١. تأثير تلاوت قرآن بر كاهش اضطراب و افسردگى.
٢. نقش گرايشهاى مذهبى در اتخاذ شيوه هاى مقابله با استرس در سالمندان تهران.
٣. رابطه نحو بپادارى نماز با اختلال افسردگى اساسى.
٤. همبستگى بين آرامش روانى و نگرش مذهبى دانشجويان.
٥. بررسى رابطه اعتقادات مذهبى و برخى از رفتارهاى بيماران وسواسى.
ضمناً در طول برگزارى همايش سخنرانى هايى با عناوين ذيل ايراد گرديد:
١. تأمين بهداشت روان از طريق تعاليم دينى (قرآن, كتب آسمانى).
٢. بررسى نقادانه موضعگيرى روانى.
٣. عرفان اسلامى و نقش آن در الگوپذيرى جامعه.
٤. ديدگاه هاى اسلامى در مشاوره و روان درمانى. برگزارى مراسم كتاب سال
مراسم پانزدهمين دوره معرفى كتاب سال و پنجمين دوره اهداى جايزه جهانى كتاب سال, روز شنبه هجدهم بهمن ٧٦ با حضور حجت الاسلام والمسلمين سيد محمّد خاتمى رئيس جمهور در تالار وحدت برگزار شد.
رئيس شوراى عالى انقلاب فرهنگى در اين مراسم كه در آن وزير فرهنگ كلمبيا, وزير فرهنگ و آموزش عالى, سفيران كشورهاى خارجى مقيم تهران و صدها تن از استادان دانشگاه ها و انديشمندان نيز حضور داشتند, اظهار داشت: ميراث مكتوب بشر, حافظ جمعى او در تاريخ است و در سايه كتاب است كه مى توان در محضر استادان خرد و انديشه بشرى حضور داشت.
رئيس جمهورى با اشاره به اينكه برگزارى مراسم كتاب سال در دهه فجر بيانگر پيوند انقلاب اسلامى با انديشه و دانش است, گفت: براى رسيدن به نقطه مطلوب, ما فاصله بسيار بسيار زيادى داريم و در خور شأن اين ملت فهيم بيش از آن است كه به آن رسيده اند.
آنگاه وزير فرهنگ و ارشاد اسلامى با اشاره به توجه بيشتر به شعر و رمان در اين دوره گفت: در مراسم برگزارى كتاب سال در سال آينده با توجه به تجربه ٢٠ساله عمر انقلاب و تجربه ١٦ساله برگزارى مراسم كتاب سال, اميدواريم كه اين مراسم با رونق بيشترى برگزار شود.
در ادامه, استاد احمد بيرشك به نمايندگى از سوى برگزيدگان كتاب سال جمهورى اسلامى ايران در سخنان كوتاهى گفت: اهل قلم در رسالت خود مسؤوليتى بزرگ دارند, زيرا اگر قلم موجد همه پيشرفت ها در دين, اخلاق, علم و ادب باشد و اگر لجام گسيخته و عارى از مهار باشد, موجب ويرانى خواهد شد.
آنگاه اسامى برگزيدگان كتاب سال اعلام شد كه برخى از آنان, به قرار زيرند:
در بخش كليات كتاب زندگينامه علمى دانشوران نوشته (گيليسپى) ترجمه دكتر احمد بيرشك از انتشارات بنياد دانشنامه بزرگ فارسى برگزيده شد و در بخش فلسفه كتاب متادولوژى ترجمه دكتر يحيى مهدوى از انتشارات خوارزمى انتخاب شد.
در بخش دين, كتاب سفينة البحار تصحيح حجت الاسلام على اكبر الهى خراسانى از بنياد پژهش هاى اسلامى آستان قدس رضوى, كتاب تفسير نور تاليف حجت الاسلام محسن قرائتى از انتشارات مؤسسه در راه حق و الحاشيه على الهيات شرح التجريد تصحيح حجت الاسلام احمد عابدى از انتشارات كنگره بزرگداشت مقدس اردبيلى برگزيده شدند.
همچنين تاريخ نقد جديد ترجمه دكتر سعيد ارباب شيرانى از انتشارات نيلوفر, نمايشنامه هاى چخوف ترجمه سروژ اسپتانيان از انتشارات توس ديگر عناوين آثار برگزيده پانزدهمين دوره كتاب سال جمهورى اسلامى ايران بود.
دين و دولت در ايران عهد مغول عنوان كتاب برگزيده ديگرى است كه خانم شيرين بيانى آن را تاليف كرده و در انتشارات مركز نشر دانشگاهى به چاپ رسيده است.
خانم بيانى هنگام دريافت جايزه خود از رئيس جمهورى, تعداد ٥٠ سكه بهار آزادى جايزه خود را به كتابخانه هاى عمومى تهران اهداء كرد.
تاريخ عقايد اسماعيليه ترجمه دكتر فريدون بدره اى, از انتشارات نشر پژوهش فرزان روز, اطلس تاريخ اسلام ترجمه دكتر آذرتاش آذرنوش از انتشارات جغرافيايى نيروهاى مسلح و جغرافياى تركيب نو ترجمه دكتر شاپور گودرزى نژاد از انتشارات از ديگر عنوان هاى برگزيده كتاب سال جمهورى اسلامى ايران است.
در بخش پنجمين جايزه جهانى كتاب سال نيز كه گزينشى از كتاب هاى حوزه ايران شناسى و اسلام شناسى در جهان است, دو كتاب دانشنامه علوم عربى اسلامى تاليف دكتر رشدى راشد از انتشارات راتليج و تاريخ امپراطورى هخامنشى نوشته دكتر پى ير بريان از كشور فرانسه برگزيده شدند.
هيأت داوران بخش اسلام شناسى در اين بخش همچنين كتاب از بغداد تا بارسلون را اثرى درخور تقدير دانست.
در بخش جايزه جهانى كتاب سال هيأت داوران اين بخش براى انتخاب آثار برگزيده, كليه آثار منتشر شده در سال ١٣٧٥ (١٩٩٦ ميلادى) را بررسى كرده است.
در بخش كتاب سال جمهوى اسلامى ايران نيز حدود ٦٠٠ داور, كليه آثار چاپ اول در سال ١٣٧٥ را بررسى كردند.
در پايان اين مراسم آقاى خاتمى با حضور در نمايشگاه تالار وحدت, پذيراى اهل فرهنگ و انديشه شد و با آنها ديدار و گفتگو كرد. گزارشى از نشست سالانه و مراسم انتخاب محقق نمونه مركز مطالعات و تحقيقات اسلامى (پژوهشگاه)
نشستِ سالانه مركز در روز پنج شنبه ٧/١٢/٧٦, در ساختمان اصلى اين مركز برگزار شد. در اين نشست, اعضاى هيئت مديره و رياست دفتر, اعضاى شوراى عالى پژوهشى مركز و همه پژوهشگرانِ مركز مطالعات و تحقيقات اسلامى شركت داشتند.
ابتدا آيه هايى از قرآن مجيد تلاوت شد. سپس حجت الاسلام والمسلمين مهدوى راد, سردبير مجله آينه پژوهش و عضو شوراى عالى پژوهش, به نمايندگى از مركز به حاضران خوش آمد گفت.
آن گاه حجت الاسلام والمسلمين محمدى عراقى, عضو هيئت مديره دفتر تبليغات اسلامى و عضو هيئت امناى مركز مطالعات و تحقيقات اسلامى (پژوهشگاه), به ايراد سخن پرداخت. ايشان ضرورت انديشه و تأليفِ ابتكارى را مطرح كرد و محققان را از خلقِ آثار و انديشه هاى انفعالى پرهيز داد. وى در همين خصوص به سير برخوردِ انفعالى حوزه با شبهه ها و مكتب ها پرداخت و گفت: از آغاز طرح مكتب ها و انديشه هاى جديد در ايران, حوزه ها هميشه انفعالى برخورد كرده اند. وى در بخش ديگرى از سخنان خود به ضرورتِ تحقيقاتِ كاربردى و ميدانى پرداخت و گفت: حوزه هاى علميه معمولاً به پژوهش هاى بنيادى توجه كرده اند و از آنچه كه به كارِ امروز جامعه به طور سريع و عاجل مى آيد, غفلت ورزيده اند.
سخنرانِ بعدى اين نشست, استاد مصطفى ملكيان بود. موضوع بحث ايشان (بايسته هاى پژوهش در حوزه دينى) بود. وى اين موضوع را در چهار محور بسط و توسعه داد:
١. احياى تراث;
٢. ساده سازى تراث;
٣. نقادى تراث;
٤. چگونگى انتقال تراث.
وى گفت: ميراث غنى اسلامى ما بايد احيا, ساده سازى, نقادى و سپس منتقل شوند. اگر ميراث فرهنگى به شكل امروزين احيا و تحقيق نشود, قابل استفاده نيست. هم چنين زبان بسيارى از آثار فرهنگى ما مغلق و پيچيده است و نسل امروز نمى تواند با آنها ارتباط برقرار كند; از اين رو بايد ساده سازى شود. مسلم است كه همه اين ميراث احيا شده مورد قبول اسلام نيست, لذا بايد با محكِ كتاب, سنت و عقل سنجيده شود و به درستى پالايش شود. تمام اشكال هايى كه دشمنان شيعه به ما مى گيرند مواد خام آن در منابع خود ماست; پس بايد بهانه ها را از دشمن بگيريم و آب را از سرچشمه ببنديم. مرحله آخر چگونگى انتقال است, آنچه كه كارِ انتقال معارف الهى را آسان مى سازد عملِ مبلغان آن است. اگر نسل جوان ادعاهاى ما را در عمل ما تجلى يافته ديد, سريع جذب مى شود. اكنون مشكل عمده ما آن است كه تبليغ زبانى فراوان است اما عمل, كم تر به چشم مى خورد.
سخنرانِ پايانيِ اين نشست, حجت الاسلام والمسلمين مهريزى, مسؤول مركز مطالعات و تحقيقات اسلامى, بود. ايشان گذشته, حال و آينده مركز را به طور فشرده و گويا در چهار دوره مطرح كرد:
١) دوره تأسيس و شكل گيرى (١٣٦٢ـ ١٣٦٨): در اين دوره مركز در طول شش سال در كار تأسيس, شكل گيرى, طرح ريزى و انجام كارهاى خدمات تحقيقاتى بوده است.
٢) دوره گسترش خدمات تحقيقاتى (١٣٦٨ـ١٣٧٣): در اين دوره مركز به ضرورت تأسيس واحدهاى نو و كارآمدِ خدمات پژوهشى پى برده و واحدهايى همچون ترجمه, ويرايش و اطلاع رسانى را پى ريزى مى كند.
٣) دوره توليد انديشه (١٣٧٣ـ ١٣٧٥): مركز در اين دوره به اين نتيجه رسيد كه اكنون با در اختيار داشتن خدمات پژوهشى كارآمد, آنچه كه ضرورت جامعه است, توليد انديشه است, لذا بايد در داده ها تعمّق كند و ديدگاه هاى اسلام را در زمينه هاى مختلف تبيين نمايد. در اين مرحله واحدهاى تدوين انديشه سياسى, كلام جديد و فقه و حقوق شكل گرفت.
٤) دوره هماهنگى واحدهاى پژوهشى با ايده بسط توليد انديشه (١٣٧٦): در اين دوره كه تازه آغاز شده همه واحدهاى پژوهشى مركز به صورت هم آهنگ در كارِ بسط انديشه اند.
وى در پايان از معاونت ها و مديريت هاى مختلف دفتر و مركز كه امر پشتيبانى تحقيق را بر عهده دارند, تشكر كرد.
برنامه پايانيِ نشستِ سالانه به معرفيِ پژوهشگرانِ نمونه اختصاص داشت. در اين جلسه آقايان: غلامحسين توكلى از واحد كلام, محمد نورى از واحد فقه و حقوق و نجف لك زايى از واحد انديشه سياسى به ترتيب به عنوان محقق رتبه يك تا سه معرفى شدند و به آنان سپاسنامه و جوايزى تعلق گرفت.
گفتنى است كه مراسم انتخاب محقق نمونه امسال براى اولين بار در مركز برگزار شد و محققان با توجه به معيارهايى چون سابقه و كيفيت كار تأليف, ترجمه و تحقيق انتخاب شدند.
مركز مطالعات و تحقيقات اسلامى بر آن است تا ان شاءاللّه از سال آينده, اين برنامه را در سطح حوزه علميه قم اجرا كند و محققان برگزيده رشته هاى گوناگون علمى را مورد تشويق قرار دهد و به آنان جوايزى اعطا كند.
l