آیینه پژوهش - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ١٣
اخبار
درگذشت آيت الله حاج سيد محمّد سعادت مصطفوى
فقيه جليل القدر، حضرت آيت الله حاج سيد محمّد سعادت مصطفوى، نجل مرحوم آيت الله سيد مصطفى قاينى، به سال ١٣٢٥ قمرى در شهر قاين به دنيا آمد. برخى از مقدمات دروس حوزوى را در حوزه علميه آن ديار فرا گرفت و آنگاه در حالى كه هنوز به پانزده سال نرسيده بود. به همراه يكى از دوستانش پياده راه مشهد را پيش گرفت و در مدرسه «ابداليه» كنار مضجع مطهر ثامن الحجج سكنى گزيد. در مشهد ادبيات را از محضر اديب بلندآوازه خراسان، ميرزا عبدالجواد اديب (اديب اوّل) نيشابورى فرا گرفت و در سطح، اصول و فقه را از محضر آيت الله حاج شيخ حسن برسى و آيت الله سرابى، زانوى تعلم زد. در علوم عقلى از محضر خاتم الحكما آقابزرگ حكيم بهرهمند شد و در جايگاه شاگردان ويژه وى قرار گرفت.
يك دوره خارج اصول را در محضر فرزند ارشد و برومند آخوند خراسانى(رضوان الله عليه) آيت الله حاج ميرزا محمّد خراسانى، و يك دوره خارج اصول را در حوزه درسى آيت الله ميرزا مهدى اصفهانى به پايان برد، و در همان روزگار خود به تدريس سطوح اشتغال ورزيد كه از مدرسان والاى حوزه به شمار مىرفت.
وى در ٢٧ سالگى براى تكميل، تعميق و تعليم يافتهها راهى حوزه نجف اشرف شد تا در آستانه ولايت، از محضر استادان و فقيهان و عالمان بلند آوازه آن ديار ارجمند بهره گيرد.
در نجف اشرف، در حوزه درسى آيات عظام، سيد ابوالحسن اصفهانى، ميرزا حسين نائينى، ضياء الدين عراقى - رضوان الله عليهم - حضور يافت و پس از وصول به جايگاه بلند اجتهاد و اخذ گواهى اجتهاد از بزرگان ياد شده به قاين برگشت. حضرت آيت الله مصطفوى آن روزگار را در قاين * ١٢٨ * - كه همزمان بود با حاكميت ستم گسترانه و دين ستيزانه رضاخان - به سختى گذراند و در اوج خفقان رضاخانى از هيچ تلاشى در هدايت مردم دريغ نورزيد. در دوره رضاخان مدرسه علميه قاين تخريب شده بود و موقوفات آن را خاندان علم به تصرف درآورده بودند. آيت الله مصطفوى پس از رضاخان براى احياى حوزه و بازپس گرفتن موقوفات بپاخاست. و پنجه در پنجه گرگهاى خاندان عَلَم افكند و پس از تلاش بسيار و پايمردى فراوان موقوفات را از چنگ آنان درآورد و مدرسه را احيا كرد و با تعيين اساتيد شايسته و تدريس - كه خود در آن مدرسه به عهده گرفته بود - رونق و شكوه از دست رفته حوزه را بدان بازگردانيد. قدرت گرفتن دوباره خاندان عَلَم و كين ورزيهاى فراوان آنها، سختيها و دشوارى هايى در راه هدايت و تعليم آن مرد بزرگ الهى به وجود آورد كه باعث شد تا وى به سال ١٣٢٦ راهى تهران شود و حوزه ابلاغ حق را در اين ديار بگستراند. استاد، مدرسه رضائيه را احيا كرد و در آن مركز، فقه، اصول و علوم عقلى را سالها تدريس كرد و براى مردم معارف قرآنى و حقايق علومى را از قرآن و نهجالبلاغه باز گفت و يك دوره فقه استدلالى و معاملات، عقود و ايقاعات و دو رساله تحقيقى در قاعده لاضرر به رشته تحرير در آورد.
آن بزرگوار پس از بيش از نيم قرن تلاش در راه احياى حق، تدريس و تعليم، در روز يكشنبه ٢٤ / ٧ / ١٣٧٣ زندگى را بدرود گفت. از آن بزرگوار چهار پسر و دختر باقى مانده است: آقايان دكتر سيد محسن مصطفوى و مهندس سيد على مصطفوى و جناب حجةالاسلام و المسلمين حاج سيد حسين مصطفوى و آيت الله سيد حسن مصطفوى كه از مدرسان بلندپايه علوم عقلى و از آگاهان ارجمند فلسفه اسلامى و رئيس دانشكده الهيات دانشگاه امام صادق(ع) است.
رحمت و غفران نثار روح آن بزرگوار و در رضوان الهى جايگاهش باد.
***
درگذشت مرحوم حجةالاسلام حاج شيخ محمّد باقر ملبوبى
فقيد سعيد حجةالاسلام والمسلمين آقاى ملبوبى در سال ١٣٠٨ ش (حدود ١٣٥٠ ق) در شهر عالم پرور اراك، در بيت تقوى و فضيلت زاده شد. پدرش مردى عابد و زاهد و معلم قرآن و حديث بود، كه در اوان كودكى او را از دست داد. پس از پشت سر نهادن دوران نوجوانى، در مدرسه «آقا ضياء الدين» اراك، به تحصيل علوم دينى اشتغال ورزيد و پس از سه سال در سال ١٣٢٦ ش به حوزه علميه قم آمد. دروس سطح را نزد حضرات آيات: سلطانى طباطبايى و مجاهدى و خارج فقه و اصول را در محضر حضرات آيات عظام، بروجردى، گلپايگانى و امام خمينى و ديگران فرا گرفت و همزمان به تبليغ دين و پخس كتابهاى علمى و تأليف و تصنيف پرداخت. فقيد سعيد متخلق به اخلاق الهى و در عمل به مستحبات و پرهيز از مكروهات و جديت در امر به معروف و نهى از منكر كوشا بود. از جمله تأليفات ايشان است: ١-الوقايع والحوادث (٨ جلد). ٢- حقيقت جاويدان. - شرح خطبه حضرت زهرا(س) - (٢ جلد). ٣- شرح دعاى كميل. ٤- تقريرات درسهاى فقه آيت الله العظمى بروجردى (صلاة، * ١٢٩ * قضا، فروع، علم اجمالى).
٥- زندگى آيت الله العظمى بروجردى.
فقيد سعيد پس از چند سال بيمارى، در ٦٥ سالگى به تاريخ هفتم ربيع الاول ١٤١٥ ق (٢٥ مرداد ١٣٧٣) چشم از جهان فروبست و به موالى طاهرينش پيوست.
***
درگذشت آيت الله سيد رضا صدر
فقيه معظم و دانشمند محترم حضرت آيت الله آقاى حاج سيد رضا صدر از علماى مشهور قم، از خاندانى برخاست كه قرنهاى متمادى رياست و مرجعيت علمى شيعه را بر عهده داشتند. فقيد سعيد (و نوه دخترى آيت الله العظمى حاج آقا حسين قمى)، فرزند مرحوم آيت الله العظمى سيد صدرالدين صدر، فرزند آيت الله العظمى سيد اسماعيل صدر، فرزند آيت الله العظمى سيد صدرالدين عاملى اصفهانى (داماد آيت الله العظمى شيخ جعفر كاشف الغطاء) و برادر امام موسى صدر بود. حضرات آيات عظام: سيد حسن صدر، سيد عبدالحسين شرف الدين و سيد محمّد باقر صدر شيرازى نيز با وى خويشاوندى نزديك داشتند.
او در ٢٩ رمضان سال ١٣٣٩ ق (١٣٠٠ شمسى) در مهد علم و تقوا و فضيلت، مشهد مقدس، ديده به جهان گشود. دوران كودكى و نوجوانى را در حجر تربيت پدر بزرگوارش پشت سر نهاد. مقدمات و ادبيات را در مشهد مقدس (به همراه استاد شهيد مطهرى) فرا گرفت. در سال ١٣٥٤ ق در معيت والد معظمش به حوزه علميه قم آمد و سطوح را نزد اساتيدى چون حضرات آيات: مرعشى نجفى و محقق داماد بياموخت. سپس خارج فقه و اصول را در محضر پرفيض حضرات آيات عظام: صدر و حجت كوهكمرى و بروجردى و فلسفه و عرفان را نزد امام خمينى رضوان الله على فرا گرفت. ايشان پس از وفات آيت الله العظمى بروجردى به تدريس فقه و اصول و فلسفه و عرفان (كتابهاى شرح منظومه، اسفار، شفا و فصوص قيصرى) پرداخت و دهها تن از فضلاى حوزه از جمله شهيد سعيد آيت الله حاج آقا مصطفى خمينى از درس وى بهرهمند شدند.
وى در سال ١٣٤٦ ش براى تبليغ و ارشاد به تهران رفت و مسجد امام حسين را كانون تبليغات دينى خويش قرار داد و در آنجا به تدريس، تبليغ و ارشاد، امامت جماعت، اداره كلاسهاى معارف دينى، تأليف و پرورش شاگردان پرداخت. كلاس درس اخلاق، تفسير و فلسفه او نيز محفل گرم دانش پژوهان بود. وى همچنين به تدريس فقه و اصول اشتغال داشت. در سال ١٣٥٦ ش به حوزه علميه قم بازگشت و به خدمات دينى و ترويج مذهب پرداخت. او بر علوم معقول و منقول مانند: تفسير، حديث، فقه، اصول، كلام، تاريخ، ادبيات عرب و عجم، حكمت و فلسفه، اخلاق و عرفان، مسلط بود و با زبانهاى فرانسه و انگليسى نيز آشنايى داشت. قدرت ضبط و حافظهاش گرفت و از ويژگيهايش زهد، تعبد، تهجد، * ١٣٠ * تواضع، صراحت لهجه، قلم زيبا و بيان جذاب و شيوا بود. تأليفات وى عبارتند از: ١- الاجتهاد و التقليد. ٢- العدالة في الفقه. ٣- تفسير سوره حجرات. ٤- تفسير سوره يوسف (حسن يوسف). ٥-استقامت. ٦- حسد. ٧- دروغ. ٨- فلسفه آزاد. ٩- الفلسفة العليا. ١٠- محمّد في القرآن. ١١- المسيح في القرآن. ١٢- قرآنشناسى. ١٣- بانوى كربلا. ١٤- راه محمّد (٢ جلد). ١٥- راه على(ع). ١٦- پيشواى شهيدان. ١٧- راه قرآن. ١٨- زن و آزادى. ١٩- زيارتنامه حضرت رضا(ع). ٢٠- سخنان سران كمونيزم درباره خدا. ٢١- مرد وفا (زير درختان سدر). ٢٢- نشانه هايى از او (٢ جلد). ٢٣- نگاهى به آثار فقهى شيخ طوسى. ٢٤- مقدمه بر «نهج الحق» و «نامه دانشوران» كه همگى به دفعات متعدد به چاپ رسيدهاند. برخى از آثار چاپ نشده وى نيز عبارتند از: ١- اربعون ومأتا مسئلة فقهية. ٢- تعليقة بر عروة الوثقى. ٣- الفقه على مذهب اهل البيت - كتاب الصلاة - ٤- القواعد الثلاث: تجاوز، فراغ، حيلويه. ٥-رساله در مقدمه واجب. ٦- شبهة العبائية. ٧- حكم نجاسة الباطن. ٨- نفائس الاصول (٢ جلد). ٩- حاشيه بر اسفار. ١٠- برهان الصديقين. ١١- حاشيه بر منظومه (٣ جلد). ١٢- ديوان شعر. ١٣- درست و نادرست. ١٤- خواجه نصيرالدين طوسى. ١٥- خليفة رسول الله(ص). ١٦- اسلام ما. ١٧- سبد (كشكول). ١٨- ترجمه رسالة الحقوق امام سجاد. ١٩- الجهاد و الثورة. ٢٠- الكليم في القرآن.
اين مرد بزرگ در سن ٧٣ سالگى به تاريخ ٢٦ جمادى الاول ١٤١٥ ق (١١ آبان ١٣٧٣ ش) بدرود حيات گفت و پس از تشييعى باشكوه، در صحن مطهر حرم حضرت معصومه(س) به خاك سپرده شد. عاش سعيدا و مات سعيدا.
***
درگذشت استاد صلاح الصاوى
صلاح الصاوى، شاعر پرآوازه و محقق سختكوشى بود كه در ايران بيشتر در زمينه ترجمه شهرت داشت. وى آثار فراوانى را از فارسى به عربى برگردانيده است كه از جمله آنها مىتوان بدين كتابها اشاره كرد:
١- اصول عقايد اسلامى. ٢- برخى از غزليات حافظ. ٣- شرح منظومه در دو جلد. ٤- نقد توطئه آيات شيطانى.
او خود در باب ادبيات تطبيقى، اثرى گرانبها دارد به نام «قطاع في تيار التفاعل بين الادبين الفارسى و العربى» كه از لحاظ نثر عربى حائز اهميت است.
برخى از منتقدان بر آنند كه الصاوى به رغم شهرتش در شعر، بيشتر به نثر زنده و با نشاط خود، ارزش يافته است. از مرحوم الصاوى در جرايد مختلف كشور، مقالات گوناگون مىتوان يافت كه از مهمترين آنها، مقالاتى است كه به كنگرههاى جهانى فردوسى و حافظ ارائه شده است.
وى همچنين در تدريس متون كلاسيك و نو ادب عربى به دانشجويان ايرانى، همت والا و سعى بليغ * ١٣١ * داشت و سالها با بخش فلسفه موسسه مطالعات و تحقيقات فرهنگى (پژوهشگاه) همكارى مىكرد.
استاد صلاح الصاوى در دهم هرماه جار در ارزرومِ تركيه پس از تحمّل چهار سال بيمار به سراى باقى شتافت.
يادش گرامى و سعيش مشكور باد.
***
درگذشت استاد مهرداد بهار
دكتر مهرداد بهار فرزند پنجم شاعر و سخنور نامى ايران ملك الشعراى بهار بود كه در محيط خانواده ادب و فرهنگ و سياست رشد يافت.
دكتر مهرداد بهار در طى شش سالى كه دانشگاه لندن بود در رشته «مطالعات كهن و ميانه ايرانى» را كه شامل تاريخ و فرهنگ و زبان ايران باستان بود و نيز زبان اوستايى و پارسى باستان، همچنين متنهاى فارسى ميانه و پارتى را آموخت.
عنوان رساله دكترى ايشان «آفرينش در اساطير ايران» بود كه دو سالى وقت خود را صرف اين كار كرد.
دكتر مهرداد بهار پس از بازگشت به ايران در بنياد فرهنگ ايران، فرهنگستان ادب و هنر مسؤول گروه زبانهاى قبل از اسلام بود؛ به ويژه در فرهنگستان ادب و هنر مسؤوليت گروه اساطير را بر عهده داشت و سالها در اين زمينهها تدريس مىكرد. وى همچنين در دانشكده الهيات و معارف اسلامى دانشگاه تهران عضو گروه اديان و عرفان بود و سالها در آن دانشكده به تدريس اشتغال داشت. او پس از سپرى كردن دوره سخت بيمارى، سرانجام روز يكشنبه بيست ودوّم آبان ماه هفت وسه در ٦٥ سالگى درتهران، دار فانى را وداع گفت.
از آثار اوست:
واژهنامه بند هشن (پهلوى - فارسى)؛ جمشيد شاه؛ واژهنامه گزيدههاى زاداسپرم (پهلوى - فارسى)؛ اساطير ايران؛ پژوهشى در اساطير ايران؛ درباره قيام ژاندارمرى خراسان به رهبرى كلنل محمّد تقى خان پسيان؛ رستم و ديو سفيد؛ سخنى چند درباره شاهنامه؛ رستم و سهراب؛ جستارى چند در فرهنگ ايران؛ ادبيات مانوى.
***
اخبار فرهنگى
كنفرانس بين المللى ارزيابى تجدد از ديدگاه انديشمندان مسلمان و مسيحى
در نهم و دهم آبانماه جارى، به همت مركز مطالعات و تحقيقات فرهنگى بين المللى وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى و با شركت گروهى از صاحب نظرات كاتوليك از كشورهاى اروپايى، آسيايى، آفريقايى و ايرانى از يك سو و نيز انديشمندان اسلامى، نشستى دو روزه در محل موزه فرش ايران، باعنوان «كنفرانس بين المللى ارزيابى تجدد از ديدگاه انديشمندان مسلمان و مسيحى» جهت بررسى ديدگاه اديان در مورد مدرنيزم و * ١٣٢ * چگونگى برخورد با آن تشكيل يافت. در روز نخست پس از قرائت قرآن مجيد و انجيل، دبير دبيرخانه «گفتگوى بين اديان» گزارش خويش را ارائه داد و سپس آقاى توماس ميش دبير «گفتگوى مسيحيت كاتوليك با اسلام» و نيز آقاى محمّد مسجد جامعى سفير ايران در واتيكان سخنان كوتاهى در خصوص اهميت اين گفتگوها ارائه دادند. سخنران بعدى آقاى دكتر محمّد جواد لاريجانى بود. موضوع سخنرانى وى مدرنيسم و جامعه دينى بود. وى با ذكر اين نكته كه پايه مدرنيته، عقلانيّت فنى است به ويژگيهاى عقلانيّت فنّى به گونهاى است كه با اعتقاد به ماوراء الطبيعه و نيز اصول و ارزشهاى ثابت دينى هماهنگى ندارد، بنابراين يك جامعه دينى نمىتواند مدرن باشد، جوامع دينى را به پست مدرنيته دعوت كرد. البته وى به تفاوت بين مدرنيسم و بهرهگيرى از ابزار و وسايل مدرن تأكيد كرد. سخنران ديگر دكتر الئونورا مايسنى بود كه به مدرنتيه و مدرنيزم و مفاهيم جامعهشناسى دينى پرداخت. سپس آقاى دكتر محمود بينا از دانشگاه اصفهان نظريات رنه گنون را در خصوص معناى سنت مطرح ساخت. وى سخنرانى خوى را به زبان انلگيسى ارائه داد كه با توجه به سيستم ترجمه همزمان و با عنايت به غيرت ملّى، چندان بايسته نبود. آقاى پدر فليكس ماكادو بحث نسبتاً جامع، پيرامونِ معنويت معاصر و آينده كاتوليك و بازتاب پديده تجدد در ظهور چهرههاى نو در سنن دينى مسيحى ارائه داد. آقاى دكتر ابراهيمى دينانى سخنرانى خود را در خصوص سنت و تجدد ارائه داد. وى با ديدى فلسفى به تقسيم متعلقات عقل پرداخت و به گونهاى غير مستقيم سخنان آقاى لاريجانى را مورد نقد قرار داد. آقاى فيلومنولئو سخنرانى بعدى بود كه در خصوص تأثير تجدد در كشورهاى آفريقايى سخن گفت. آقاى دكتر محمّد توكل نيز همان شيوه آقاى بينا را در پيش گرفت و به لوازم و تبعات اجتماعى مدرنيته پرداخت. در جلسه بعد از ظهر اين كنفرانس كميسيونى در خصوص مدرنيسم، فلسفه و جامعهشناسى دين تشكيل شد و مستمعين به نقد سخنرانيهاى صبح پرداختند. بيشترين بحث بر هماهنگى يا عدم هماهنگى دين با مدرنيسم و لوازم آن، متمركز گشت.
روز سه شنبه ١٠/٨/٧٣ به خاطر عدم حضور آيت الله جناتى، اولين سخنران برنامه، آقاى كريستين ترول بود كه به ارزيابى كلامى «تجدد» با بينش آسيايى پرداخت و سپس پدر هورستن تأثير تجدد را بر تحقيقات كلامى معاصر بيان كرد و آنگاه آقاى محمّد مجتهد شبسترى به بررسى وحى از ديدگاه مولر مسيحى و اقبال مسلمان و همگونى ويژهاى كه در ديدگاه آن دو ديده مىشود و اينكه هر دو وحى را تجربه دينى مىدانستند، پرداخت. آقايان دكتر رضا داورى، دكتر غلامرضا اعوانى، پائول گالاگهر و دكتر سيد مصطفى محقق سخنرانان بعدى بودند. بعد از ظهر همچون روز قبل كميسيونى تشكيل شد كه تقريباً مفيدترين بخش اين نشست بود و سؤالها و پاسخها با جديت دنبال مىشد. لازم به يادآورى است كه در گروه مسلمانان، جنجال بسيار قديمى و كم بهره درگيرى مكتب فرانكفورت و انگلستان بسيار مشهود بود و چه خوب مىشد اگر اين گونه مباحث در چنان محيطها مطرح نمىگشت. در طول كنفرانس هرچند مترجمان تلاش بسيارى در انتقال معانى داشتند، ولى ضعف هميشگى سخنرانان ايرانى در عدم ارائه مقاله خويش قبل از سخنرانى، بر اين كنفرانس نيز سايه افكنده بود و چون پارهاى از سخنرانان بر اساس نُت نگارى، سخنرانى مىكردند، كار بر مترجمان مشكل آمده بود. در مجموع با تأكيد بر ضرورت هماهنگى از قبل، بين انديشمندان مسلمان و عدم انحصار آن به انديشمندان مسلمان ايرانى، مىتوان كنفرانس را سودمند دانست. خالى از فايده نخواهد بود اگر يادآور شويم كه مسيحيت بدين گونه نشستها، تنها از ديد كلامى نمىنگرد.*
* ١٣٣ * برگزارى يادواره حكيم جهانگير خان قشقايى
به همت انجمن آثار و مفاخر فرهنگى استان اصفهان در روزهاى بيست و نهم و سى ام مردادماه امسال، يادواره عارف سالك و حكيم متألّه جهانگير خان قشقايى(ره) در سميرم و اصفهان برگزار شد.
در جلسه افتتاحيه كه با حضور آقاى ميرسليم وزير فرهنگ و ارشاد اسلامى، مقامات و مسؤولين فرهنگى و اجرايى استان، تشكيل شد، مدير كل فرهنگ و ارشاد اسلامى استان اصفهان، ضمن بيان عملكرد انجمن، گزارشى از چگونگى برگزارى يادواره حكيم قشقائى ارائه داد. آنگاه آقاى ميرسليم ضمن تشريح موقعيت فرهنگى كشور و لزوم تجليل از مفاخر و معرفى بزرگان، از انجمن آثار و مفاخر فرهنگى به خاطر برگزارى چنين مراسمى در شهرستان سميرم قدر دانى كرد. پس از آن دكتر كتابى گوشههايى از زندگى مرحوم جهانگيرخان را باز نمود. سپس نمايش «از سبز تا فيروزه» اجرا و با استقبال شركت كنندگان روبرو شد.
در بخش بعدى يادوار، مقالههاى نقش ميرزا جهانگير خان قشقائى، جهانگير خان و ادبيات، جهانگيرخان و مقتضيات زمان و جهانگيرخان و خدمات ارزنده فرهنگى، قرائت شد. همچنين حجةالاسلام ناصرى امام جمعه چهار محال و بختيارى درباره ابعاد گوناگون شخصيت حكيم جهانگيرخان قشقائى، بيانات مبسوطى ايراد كرد.
مراسم دومين روز يادواره در مسجد ركن الملك واقع در تخت فولاد اصفهان، روبروى مقبره حكيم (قشقائى - برگزار شد. در اين مراسم آقاى على اكبر پرورش نماينده مردم اصفهان لزوم الگوسازى از اين مفاخر را يادآور شد. سپس آقاى صلواتى رئيس انجمن كتابخانههاى عمومى اصفهان، خواستار احياى مقابر دانشمندان بزرگ در تخت فولاد و تأسيس موزه مفاخر شد.
در پايان، شركت كنندگان با حضور بر مزار حكيم فرزانه ٨٥ گل - به تعداد سالهاى عمر پربركت حكيم قشقائى - نثار مقبره آن حكيم كردند.
در بيانيه پايانى يادواره، اين پيشنهاد به چشم مىخورد:
تخت فولاد، به لحاظ دفن اكثر مشاهير دانشورا و مؤمنين اصفهان و به منزله عبادتگاه مردان خدا، حفظ گرديده و در خصوص احياى قبور مؤمنين و علما و مفاخر فرهنگى و هنرى اقدام شود. همچنين با سبك معمارى سنتى اصفهان بناى يادبودى بر مقابر بزرگان علم و دين احداث شود تا نوع بنا بيانگر پيام فرهنگى و شاخص شخصيت آن بزرگان باشد.
* استفاده ١٥٠٠ واژه بيگانه در رسانههاى عمومى
دكتر محمّدرضا نصيرى دبير فرهنگستان زبان و ادب فارسى در گفتگو با خبر گزارى جمهورى اسلامى تعداد واژههاى بيگانه را كه در رسانههاى عمومى مورد استفاده قرار مىگيرند، حدود ١٥٠٠ واژه دانست و گفت: در سال جارى در خصوص كليات مربوط به واژه گزينى در كشور، سابقه آن، برخى از روشهاى موجود در جهان و همچنين كتابشناسى واژهها و واژهگانها، واژه نامهها، واژه گزينى و واژه سازى طرحى تدوين و به مرحله اجرا در آمده است.
وى همچنين گفت: پژوهشگران اين فرهنگستان پس از برسى ١٢٠ نشريه اعم از روزنامه، ماهنامه و فصلنامه سرگرم تدوين آيين نامه شيوه املايى صحيح هستند كه هم اكنون مراحل پايانى خود را مىگذراند.
دكتر نصيرى به تشتتى كه اكنون در شيوه املايى كتابهاى درسى و مكاتبات رسمى و مطبوعات وجود دارد، اشاره كرد و گفت: با توجه به نوآوريهاى بجا ونابجايى كه در اين زمينه وجود دارد مطالعه همه جانبه براى تدوين ضوابط احكامى در اين باره ضرورت دارد، لذا اين فرهنگستان كار خود را بر روى اين طرح از سال ٧٢ آغاز كرده است.
* ١٣٤ * دانشكده تربيت معلم قرآن در كرمانشاه
اين دانشكده در محل مجتمع فرهنگى چهارمين شهيد محراب آيت الله اشرفى اصفهانى تأسيس گرديده و با جذب ٣٧ نفر دانشجو، در دو رشته كارشناسى علوم قرآن و كارشناسى قرآن فعاليت مىكند.
اين دانشكده داراى ٢٤ كلاس درس، ٤ سالن پرورشى، سالن اجتماعات، كتابخانه، ساختمان ادارى، موزه قرآن و موزه آيت الله اشرفى اصفهانى است.
* دوره تخصصى ترجمه و ويرايش
نخستين دوره تخصصى ترجمه و ويرايش متون داستانى با سخنان احمد مسجد جامعى معاون فرهنگى وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى در محل كتابخانه مركزى دانشگاه تهران آغاز شد.
اين دوره دو ماهه كه براى ٢٧ نفر برندگان دوره اوّل مسابقه هفته كتاب (عمدتاً فارغ التحصيلان رشته زبان و ادبيات انگليسى) برپا گرديده است، شامل كارگاه ترجمه، آشنايى با ادبيات فارسى، آشنايى با حكايت قصه نويسان بزرگ جهان، اصول ويرايش زبانى - مبانى ويرايشهاى صورى و ساختمانى و امكانات زبان فارسى در ترجمه متون ادبى مىباشد و اساتيد فن آقايان رضا سيد حسينى،حسين پور نامداريان، بهرام مقدادى، احمد سميعى، ابوالحسن نجفى و مهدى افشار كار تدريس را بر عهده دارند.
* آغاز به كار ساختمان دانشكده تربيت مدرس قرآن در ميبد
دكتر حبيبى معاون اوّل رئيس جمهورى در ميبد، اولين كلنگ شروع كارهاى ساختمان دانشكده تربيت مدرس قرآن را بر زمين زد. اين دانشكده در زمينى به وسعت ٥٠ هزار متر مربع ساخته مىشود كه تأمين بخشى از هزينه احداث آن را يك نيكوكار محلى بر عهده گرفته است.
* شرايط اخذ مجوز انتشار مطبوعات
مصاحبه «همشهرى» با مدير كل مطبوعات داخلى وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى
س: تغيير قانون مطبوعات در چه مرحلهاى قرار دارد؟
- قصد ما تغيير قانون مطبوعات نيست. بلكه تنها يكسرى موارد ممكن است به قانون اضافه شود كه بيشتر جنبه حمايت از دست اندركاران مطبوعات را دارد. به عنوان نمونه بيمه خبرنگاران كه بتواند هويت مستقل به آنها ببخشد و اينطور نباشد كه هر نشريهاى خبرنگارى را دوست نداشت بتواند او را بيرون يا از كار بركنار سازد. به دنبال آن هستيم كه براى دست اندركاران مطبوعات تضمين شغلى ايجاد كنيم و در قالب تشكلهايى چون خانه مطبوعات و مشكلات دست اندركاران مطبوعات را حل كنيم. البته در قانون فعلى يكسرى موارد هست كه مشكلاتى را براى مسؤولين مملكتى و وزارت ارشاد پيش آورده است. به عنوان نمونه ممكن است مطبوعات مسائلى را مطرح كنند كه بايد سريع پاسخ داده شود يا از طريق دادگاه پيگيرى شود كه در حال حاضر مدتها طول مىكشد تا رسيدگى شود. ما در فكر تدارك مكانيزمى هستيم كه مشكلات مطرح شده در مطبوعات را سريعاً رسيدگى كند. به همين جهت در حال حاضر دو نفر متخصص مسائل ارتباطات و دو نفر حقوقدان در حال تكميل، اصلاح و اضافه كردن قانون مطبوعات هستند.
س: در روند دادن امتياز انتشار به مطبوعات كندى ايجاد شده و ظرف چند ماه گذشته نيز امتياز چند نشريه لغو شده است علت اين مسأله چيست؟
- روند دادن امتياز تغيير چندانى نكرد، در حال حاضر هر هفته به * ١٣٥ * طور متوسط سه نشريه مجوز انتشار مىگيرند، سال گذشته به طور متوسط به ١٠١ نشريه مجوز داديم و الان ٦٠٠ نشريه مجوز انتشار دارند. در عين حال متخصصين ما در حال بررسى اين مسئله هستند كه يك نشريهاى كه مخاطب كمى دارد مهم است يا نشريهاى كه تيراژ چند ميليونى دارد.
اگر نوع دوّم مد نظر باشد به نظر مىرسد كه بايد همراه با آن كيفيت هم بالا برود، اين مسأله را در شرايط اخذ مجوز انتشار نشريات مد نظر قرار دادهايم. در حال حاضر متأسفانه شاهديم كه افراد بدون تخصصى امتياز نشرياتى را مىگيرند و به همين دليل نشريه ايشان ضعيف است و قابل اطمينان نيست. بايد شرايط اخذ مجوز در جهت بالابردن كيفيت نشريات باشد. به عنوان مثال نشريهاى كه ٢ هزار نسخه تيراژ داشته و ١٤٠٠ تاى آن برگشته اين نشريه به درد نمىخورد. در صدد نشرياتى با كيفيت و تيراژ بالا هستيم. به همين دليل هيأت نظارت بر مطبوعات در دادن مجوز دقت بيشترى خواهد كرد. مثلاً از متقاضيان مداركى را خواهد خواست كه توان مطبوعاتى آنها را بسنجد. متأسفانه افرادى با استفاده از وجهه خودشان مجوز نشريهاى را مىگيرند و در اختيار گروههايى قرار مىدهند كه صلاحيت ندارند، همين باعث شد كه ما شاهد نشريات ضعيف و مسئله دار باشيم. به همين دليل يكى از شرايط دادن مجوز اين است كه شخص حداقل ده نمونه كار ارائه دهد و بعد از آنكه در هيأت نظارت مورد سنجش قرار گرفت به آنها مجوز داده مىشود.
عملكرد مطبوعات در طى برنامه پنجساله اوّل چگونه بوده است؟
پيش بينى شده بود تا آخر برنامه اوّل ٤٥ ميليون تيراژ براى كل نشريات كشور داشته باشيم كه ما ده درصد از اين پيش بينى در ٤ سال اوّل برنامه جلوتر بوديم. اما از نظر كيفى پيشرفتى نداشتيم چون روزنامهها نتوانستند نويسندگان خود را از لحاظ مادى و رفاهى تأمين كنند.
* چهل و ششمين دوره نمايشگاه جهانى كتاب در فرانكفورت
به گزارش خبرگزارى جمهورى اسلامى از بن سال ١٣٧٣ موفقترين سالى بوده كه نمايشگاه كتاب فرانكفورت پشت سر گذارده است.
نزديك به ٣٠٠ هزار نفر از اين نمايشگاه كه از ١٢ تا ١٨ مهرماه ادامه داشت بازديد كردند و بدين ترتيب ركورد تازهاى در بازديد از اين نمايشگاه كه در سال ميلادى گذشته ٢٥٢ هزار نفر بود به ثبت رسيده است.
در اين نمايشگاه ٣٢٢ هزار عنوان كتاب، در ٦ سالن عظيم عرضه شد كه اين تعداد ٣٣ هزار و ٤٦٥ عنوان بيشتر از عناوين سال گذشته است. جالب توجه اين كه ٨٨ هزار و ٨٩١ عنوان از كتابهاى مذكور براى نخستين بار در دسترس علاقمندان كتاب قرار گرفته است.
ّدر نمايشگاه جهانى كتاب در فرانكفورت مجموعاً ٨ هزار و ٦٢٨ بنگاه انتشاراتى از ١٠٥ كشور جهان شركت داشتند و اين در حالى است كه در سال ميلادى گذشته ٨ هزار و ٤٦٠ بنگاه نشر از ٩٦ كشور جهان در نمايشگاه مذكور شركت كرده بودند.
موضوع اصلى چهل و ششمين نمايشگاه كتاب فرانكفورت «كشور برزيل» بوده و مجموعاً ٨٨ بنگاه انتشاراتى و ٦٠ نويسنده از برزيل كتابها و آثار خود را در اين نمايشگاه عرضه كردند. علاوه بر آن بيش از ٣٠٠ برنامه تئاتر، موسيقى و فرهنگى ديگر درباره كشور برزيل و توسط هنرمندان اين كشور اجرا شد كه بيش از ٤٨ هزار نفر تماشاچى داشته است.
برگزار كنندگان نمايشگاه كتاب فرانكفورت هر سال مسائل مربوط به انتشارات كتاب يك كشور را * ١٣٦ * موضوع اصلى نمايشگاه قرار مىدهند و همچنين مسؤولان نشر و نويسندگان سرشناس كشور مورد نظر را به شركت در نمايشگاه دعوت مىكنند.
موضوع اصلى سال آينده نمايشگاه جهانى كتاب فرانكفورت كه از نوزدهم تا بيست و چهارم ماه مهر سال ١٣٧٤ برگزار ميشود كشور «اتريش» خواهد بود.
* بزرگداشت شيخ اشراق در زنجان
به منظور بزرگداشت فيلسوف مشرق زمين ابوالفضل يحيى ابن حبش ابن اميرك سهروردى معروف به شيخ اشراق، مراسمى با حضور اساتيد، علما، دانشمندان و دانشجويان در دانشگاه زنجان برگزار شد.
در جريان اين مراسم يكى از اساتيد دانشگاه تهران طى سخنانى در مورد زندگى و مراتب علمى شيخ اشراق به ايراد سخنرانى پرداخت و گفت:
حكيم سهروردى يكى از بنيانگذاران حكمت و فلسفه اشراق در دنيا به شمار مىرود.
اين فيلسوف گرانقدر نه تنها از مفاخر زنجان، كه از ذخاير علمى جامعه اسلامى است.
حكيم سهروردى در سال ٥٤٩ ه. ق در زنجان متولد شد و در سال ٥٨٧ درشهر حلب به قتل رسيد. صفا
نخستين شماره مجله صفا با مشى سياسى، فرهنگى و اجتماى در ١٢٠ صفحه در پاييز ١٣٧٣ در تهران منتشر شد.
صاحب امتياز و مدير مسؤول مجله آقاى سعيد خاكرند است و زير نظر شوراى سردبيرى اداره مىشود. برخى از عناوين اين شماره عبارتند از: اهل بيت(ع) ميراث مسلمانان سودان، نگاهى به تاريخ مطبوعات مصر از آغاز تا كنون، علل انحطاط مسلمين، بينشهاى قرآنى در شناخت هستى و پديدههاى طبيعى، ريشههاى تاريخى بحران فكرى، نقش عقل در تغيير و تحول از ديدگاه قرآن، ويژگيهاى داستان اسلامى، عراق... گذشتهاى خونين - آيندهاى مبهم، الجزاير... پيشه بحران و پيش بينىهاى آينده و... .
* فصلنامه الكوثر
نخستين شماره فصلنامه الكوثر، ويژه بانوان، در موضوع مسائل خانواده، به زبان عربى در ١٠٤ صفحه، در قم منتشر شد. مجمع جهانى اهلبيت(ع) عهده دار تهيه و تدوين اين مجله است. بعضى از عناوين اين شماره عبارتند از:
المرأة... النموذج، المرأة المسلمة و ضرورة التفقه، فاطمة الزهرا(س) سيدة نساء العالمين، المرأة المسلمة في جميع ميادين الحياة، التربية في مقدمة المسؤوليات و... .