آیینه پژوهش - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ١٤ - آكادمى اسلامى كُلن - اصلاحى رضا

آكادمى اسلامى كُلن
اصلاحى رضا

ISLAMISHE WISSENSCHE AKADEMIE KOLN
(I W A)
آكادمى اسلامى كلن در سال ١٩٧٨ به سرپرستى دكتر عبدالجواد فلاطورى به عنوان كمك به تحقيقات دانشگاهى درزمينه هاى خاورشناسى, اسلام شناسى, علوم انسانى و فرهنگ غرب با حمايت دانشگاه كلن تأسيس گرديد.
اين آكادمى, غير انتفاعى است و به هيچ مركزى وابسته نيست و به صورت رسمى بودجه اى دريافت نمى كند و از اين رو حساسيت دولت آلمان را برنينگيخته است. نقطه ثقل فعاليت آن را اسلام, تاريخ و فرهنگ اسلامى و اسلام و اجتماع تشكيل مى دهد.
آكادمى اسلامى كلن كه بخشى از دانشگاه كلن است, خطوط اصلى مسائل آكادميك خود را از يك بخش علمى مى گيرد. اين بخش از حدود صدنفر از مؤلفين و محققين كشورهاى مختلفى چون فرانسه, دانمارك, سوئد, آلمان و… تشكيل شده است. مى توان گفت تمام كشورهاى غربى كه در پارلمان اروپا نماينده دارند, با اين آكادمى همكارى علمى دارند.
به كارگيرى گروههاى مختلف در كشورهاى اروپايى به لحاظ اين است كه فعاليتهاى اين آكادمى, فرهنگى و ويژه اروپاست. آكادمى اسلامى كلن اولين انستيتويى است كه در ارتباط با اسلام و فرهنگ و تاريخ اسلام در اروپا تأسيس شده است. معرفى اسلام بر پايه قرآن و سنت, با توجه به زمينه هاى فرهنگى مغرب زمين و مسيحيت, اولويت ويژه اى در برنامه هاى اين آكادمى دارد. به اين لحاظ, فعاليتهاى آن فقط جنبه آكادميك نداشته, بلكه در بسيارى از مجامع اروپايى, همچون كليساها و حوزه هاى درسى و غير درسى فعاليت دارد.
ارتباطات دانشگاهى آكادمى در سطح خوبى است و به آن موقعيت ويژه اى داده است; به گونه اى كه كتابهايى كه منتشر مى كند, در سلسله انتشارات معتبرترين انستيتوهاى بين المللى تحقيق كتب درسى جاى دارد. از ابتداى تأسيس آكادمى اسلامى كلن, موضوعات مطرح شده راجع به اسلام در كتب درسى اروپا و مغرب زمين مورد توجه و عنايت خاص بود. طرحى بايد به تصويب مى رسيد كه بر اساس آن هيچكس حق نداشته باشد احساس دينى ملتها و مردم را جريحه دار كند. به اين منظور سمينارهاى گوناگونى برگزار شد و با محققين و متخصصين زيادى اين مسأله در ميان گذاشته شد. رفته رفته مقامات آلمان متوجه شدند كه انستيتو كلن درست حركت مى كند و قصد انحراف حقيقيت يا تبليغات خاصى ندارد. برپايى ديالوگهايى مختلف در زمينه هاى انسان شناسى, فرهنگ انسانى در غرب مسيحى و شرق اسلامى, اعتماد روزافزون را نصيب اين مركز كرد تا آنجا كه مقامات آلمان از اهداف آن حمايت كردند.
مجموع اين فعاليتها تا حدود زيادى در راه زدودن پيش داوريها و سوء تفاهمهاى موجود ميان فرهنگ مسيحى و فرهنگ اسلامى مؤثر افتاد و نتايج خوبى را به بار آورد. راه براى بينش درست متقابل و خودآگاهيها هموار شد كه اين مى تواند پايه درستى براى روابط متقابل فرهنگى باشد. البته هنوز بخش قابل توجهى از فعاليتهاى انستيتو به برگزارى همين گفتگوها اختصاص دارد تا از اين راه بتواند موضوعات ضرورى را مطرح كرده و مشكلات اساسى را از ميان بردارد.
تعليم جوانان و دانشجويان مسلمان دراين آكادمى, به گونه اى كه بتوانند مبلغان خوبى براى اسلامى اصيل در سطح اروپا باشند, وظيفه ديگر آن را تشكيل مى دهد. جوانانى كه بتوانند با توجه به فرهنگ مغرب زمين, در محافل علمى و آكادميك با زبان خود آنها سخنگوى اسلام باشند. جوانانى كه نه شيعه ضد سنى هستند و نه سنى ضد شيعه. و بتوانند بفهمند كه نبايد به گونه اى رفتار كرد كه دنياى اروپا مسلمانان را فرقه هاى از هم جدا بداند. از اين روست كه جزوه ها و كتابهاى اسلامى كه از طريق اين انستيتو در اختيار مسلمانان بومى يا غير بومى آنجا قرار مى گيرد, بسيار مورد توجه و قبول واقع مى شود و براى مسلمانان آنجا حجيّت دارد.
ناگفته نماند كه اصلى ترين فعاليتهاى اين آكادمى, تعقيب پروژه اصلاح مباحث اسلامى در كتب درسى اروپاست.
ساليان درازى است كه آنچه در اين كتب راجع به اسلام آمده است, مجموعه اى از مطالب صحيح و غلط است كه ذهن دانش آموزان را آماده دريافت چهره اى غلط و تحريف شده از اسلام مى كند. همان چهره اى كه در فرهنگ كشورهاى غربى ريشه هاى عميق دارد و به تشنجات فرهنگى ميان فرهنگ مسيحى و فرهنگ اسلامى دامن مى زند. گروههاى متفاوتى كه در تمام كشورهاى اروپايى با اين انستيتو همكارى دارند, بر روى اين پديده و ريشه هاى آن مطالعه دقيقى دارند.
در طى شش سال كار بر روى اين پروژه در آلمان, كتابهاى درسى رشته هاى مختلف از قبيل تاريخ, جغرافى و تعليقات دينى مسيحيى با دقت مطالعه شد و در راستاى زدودن تحريفهاى دروغ و ارائه چهره اى درست از مكتب و فرهنگ اسلام, با كمك محققين زياد يك مجموعه سه هزار صفحه اى تهيه شد كه چندين جلد آن چاپ شده است و بقيه در حال انتشار است.
ويژه نامه اى راجع به كتب درسى نيز با عنوان كتب اسلامى در اروپا در دست چاپ است كه كار چاپ آن در چند كشور به پايان رسيده است. نتيجه تحقيقات در اين زمينه به صورت يك جزوه منتشر شده و به همه مدارس آلمان ارسال شده است. هدف اين جزوه فراهم آوردن جوّ مناسب براى تفاهم فرهنگهاست. اين جزوه, نشانه خوبى از انسان دوستى اسلام و اهميتى است كه اسلام به آزادى فكر و انديشه و جو سالم شناخت فرهنگها مى دهد.
در كنار چاپ اين مجموعه ها, وظيفه مهم انستيتو, ارتباط نزديك با مؤلفان كتاب درسى و بنگاههاى انتشاراتى كتب درسى و نيز معلمان و دست اندركاران و سياستمداران نظام آموزشى است تا با گفتگو و تفاهم, كارها بهتر پيش برود.
نسل جوان اروپايى با فرهنگهاى متفاوتى روبروست و اگر سنتهاى مطمئن و دستاوردهاى معتبر قرآن براى آنان مطرح شود, جاذبه خوبى دارد.
آثارى كه در سطح دبستان و دبيرستان از اسلام به عنوان يكى از موضوعات درسى سخن مى گويد, كتبى هستند كه بين سالهاى ٧٩ تا ٨٦ با تصويب وزارت فرهنگ آلمان در رشته هاى تاريخ, علوم سياسى, علوم اجتماعى, جغرافيا, تعليمات دينى پروتستان و كاتوليك انتشار يافته اند.
آكادمى اسلامى كلن با توجه به نفوذ و موقعيت خود توانست ضرورت اصلاح كتب و عرضه صحيح اسلام را به مقامات بقبولاند و با برگزارى سمينارهاى تحقيقاتى و ميزگردهاى خوب, زمينه عرضه صحيح اسلام را فراهم آورد.
گفتنى است كه آغاز فعاليت آكادمى اسلامى كلن, مصادف است با پيروزى انقلاب اسلامى در ايران. اين تقارن, موجب شد فعاليت اين مؤسسه از همان ابتدا موقعيت ويژه اى پيدا كند. چرا كه تقريباً از همه جاى دنيا, روزنامه ها و نشريات و مجامع علمى و آموزشى, از اين مؤسسه راجع به اسلام و انقلاب اسلامى اطلاعات مى خواستند. به خوبى مشخص بود آنان كه ساليان دراز با تعبيراتى غلط و انحرافى اسلام و مكتب و فرهنگ اسلامى را شناخته بودند, نمى توانستند باور كنند اين مكتب بتواند ملتى را احيا كند. گستره انقلاب اسلامى ايران مى رفت تا ذهنيتهاى غلط و باورهاى نادرست را بزدايد كه رسانه هاى امپرياليستى با تمام توان وارد معركه شدند و از كاه كوه ساختند و انبوه دروغ و مسائل تحريف شده را بر روى آنتنهاى خبرى خود آوردند. تا آنجا كه اسلام, و بويژه انقلاب اسلامى ايران را يك خطر بسيار بزرگ براى بشريت معرفى كردند.
با از ميان رفتن كمونيست و پس از تحولات خليج فارس, دنياى غرب جبهه مبارزه با اسلام, بويژه ابعاد سياسى آن را گسترش فوق العاده اى داده است كه اين نيز وظيفه مسلمانان را در عرضه صحيح فرهنگ اسلامى سنگينتر مى كند. چرا كه به موازات گسترش اين تبليغيات سوء, مجامع آزاد علمى و غير امپرياليستى و همچنين افكار زنده اى كه از وراء هياهوهاى تبليغاتى به مسائل نگاه مى كنند, شيفته فهم درست و علمى مكتب اسلام و آشنايى با فرهنگ اسلامى هستند. اينان به شدت مايلند كه در يك جو سالم تبادل فرهنگى, با مسائل آشنا شوند و هر چه بيشتر از برخوردهاى غلط كاسته شود.
آكادمى كلن تلاش بسيار زيادى نسبت به ايجاد جو سالم دارد. حضور در محافل فرهنگى كه به دور از غوغاى سياست و تبليغات وارد گفتگو شوند, و حضور در سمينار علمى آخن, از اين نموه است. آكادمى كلن با شركت فعال در سمينار آخن, توانست به انبوه سؤالات شركت كنندگان پاسخهاى مناسب بدهد و در موضوعات مورد بحث با ارائه مقالات و سخنرانيهاى مناسب به معرفى و عرضه علمى اسلام بپردازد.
در اينجا بايد يادآور شويم كه تحولات مسائل فرهنگى و اجتماعى در دنياى غرب بسيار سريع است. مسائل زيادى هر روز مطرح مى شود و اذهان را مشغول مى كند. از اين رو كسانى كه خواهان فعاليت در مسائل فرهنگى هستند, بايد به فعاليتها چنين سرعتى را ببخشند. چرا كه در غير اين صورت, مسائل دچار گذشت زمان و كهنگى مى شود. اكنون پروژه هاى تحقيقاتى در دست اقدام آكادمى درباره مسائل ذيل است: دولت و اجتماع در ممالك اسلامى, مقام زن در اجتماع از نظر اديان بزرگ, فرهنگ بين المللى اسلام, اسلام در كتب كشورهاى اروپايى, اسلام معاصر, مقايسه آموزشهاى مذهبى اسلام و مسيحيت و يهود.
در پايان يادآور مى شويم كه به نظر جناب آقاى پرفسور فلاطورى, كمبود كتابهاى خوب و مقالات مناسب در زمينه مسائل اسلامى به زبان آلمانى, مشكل بزرگى براى مردم آن سرزمين در فهم درست از اسلام, ايجاد كرده است.
ناگفته نماند كه چند سال پيش, كتابهايى از مرحوم دكتر على شريعتى ترجمه شد كه بسيار مورد استقبال واقع گرديد و مفيد بود. چرا كه شريعتى, دنياى اروپا و نياز آن را خوب مى شناخت و كتابهايش از سطحى برخوردار است كه به اين نياز, پاسخ مثبت و مفيد مى دهد.