نشریه معرفت - موسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی (ره) - الصفحة ١ - سرمقاله
فلسفه، كاستى ها و بايسته ها
فلسفه، بر بامِ هستى ايستادن و نگريستن بر عالم وجود است. يكى از فرق هاى فلسفه با ساير علوم و دانش ها در اين است كه فلسفه، كل نگر است و ساير دانش ها، جزءنگر. و چون كسب آگاهىِ درست درباره جزء، و شناخت جايگاه آن در ميان اندام هاى كل، متكى و متوقف بر آگاهى از كلّ است مى توان گفت كه ساير دانش ها محتاج فلسفه اند.
«فلسفه» يك ضرورت است و دانشى از سر تفنّن نيست. در جهان معاصر و در روزگار حاضر، نزاع حقيقىِ تمدن ها و تفاوتِ اصلىِ مكاتب و نحله ها، در حوزه فلسفه است. اختلاف و نزاع در اقتصاد، حقوق، جامعه شناسى، سياست، روان شناسى و مقولاتى از اين دست، در واقع به اختلاف و نزاع در نظام هاى فلسفى بازمى گردد، اگر فقه ما هم در برابر نظامات حقوقىِ امروز دنيا، چالش هايى را پيش رو مى بيند، در حقيقت بايد گفت ريشه اين چالش ها در فلسفه و جهان بينى است.
با توجه به نكات فوق، پرداختن و عنايت به چند امر ضرورى است:
الف) در دانشگاه هاى ما بايستى فلسفه اسلامى از فلسفه غرب جدّى تر گرفته شود، ولى متأسفانه آنچه هم اكنون مى بينيم درست به عكس است. وقتى ذهن و ضمير دانشجوى ما با فلسفه هاى غربىِ مبتنى بر اُمانيسم اُنس گرفت، طبيعى است كه اين اُنس ذهنى و پيوندِ روحى، در همه شؤون و اطوار و افكار وى بروز و ظهور خواهد داشت.
ب) در حوزه هاى علميه ما، بايستى فلسفه تطبيقى و مقايسه اى بيش از پيش جدّى گرفته شود. ما امروز نمى توانيم صرفاً به فلسفه محض اسلامى بپردازيم و حتى نيم نگاهى به فلسفه هاى مضاف و نظام هاى فكرى و فلسفىِ مطرح در جهان معاصر نداشته باشيم. حجم انبوه شبهات فكرى و سؤالاتِ عقيدتى نسل جوانِ امروز، مى طلبد كه اساتيد، فضلا، و طلاب علاقمند به فلسفه اسلامى، پاسخ هايى مبرهَن و جواب هايى متقن براى سؤالات و شبهات مزبور ارائه نمايند.
ج) متون درسى فلسفه در حوزه هاى علميه بايستى هر از چند سال، مورد بازنگرى قرار گيرند و به تناسب اولويت ها و سؤالات و مباحث مورد نياز در هر مقطع زمانى، مباحثى نو و كاربردى در آن ها گنجانيده شود. انجام اين مهم منوط به اين است كه گروهى از فضلا و اساتيد آشنا به فلسفه اسلامى و مباحث جديد فلسفه غرب، به تدوين و تأليف متون درسى جديد همت گمارند. اميد آن كه شوراى عالى سياست گذارى حوزه علميه قم (ايدهم الله) در اين زمينه اقدام لازم را به عمل آورند. انشاءلله
والسلام ـ سردبير