ناحيه عملى آن مى باشد چون اين نوع تفكر در نظر انسان، روش منفى را محبوب جلوه گر مى سازد حتى از رهبرى و زعامت فكرى امت هم محروم مى سازد از اين رو نگارنده اعتقاد دارد كه از ضرورتهاى اسلامى مهم و قابل عنايت، اثبات عملى خطاى اين نوع تفكر در اذهان است و ضرورت دارد زندگى ائمه را بر اساس يك نظريه كلى مورد بررسى قرار داد در طول خط سير آنان، نقش مشترك فعالى كه در حمايت از رسالت و اعتقاد داشته اند مورد عنايت و توجه قرار گيرد. و بر جنبه اثباتى پيام و رسالت آنان، بيشتر تكيه نموده شود تا جنبه‌هاى منفى و عزلت آنان و به نقش مشترك و فعال آنان در حمايت از رسالت و مكتب، اعتماد و توجه بايد داشت. تا جنبه منفى و سلبى.
قابل توجه است كه پيشوايان معصوم (عليه السلام) على رغم توطئه اى كه در ارتباط با دور ساختن آنان از محور قدرت و حكومت جريان داشت، در عين حال پيگيرى و مراقبت لازم را با استمرار مسئوليت خود در محافظت از رسالت و روش اسلامى وحفظ و نگهدارى آن رسالت در رو به روئى با خط انحراف و دور افتادن از مبانى و ارزشهاى واقعى آن داشته اند، و در روزگارانى كه سقوط و انشعاب و انحراف به حد علو وفوران خود، رسيده و سپس هر روز شدت مى گرفت پيشوايان تدابير لازم و پيش بينى‌هاى مناسب را داشته اند و توانسته اند آن خط انحرافى را خنثى سازند.
امام رضا (عليه السلام) و مأمون باز در نظر بگيريد داستان هجوم وحشتناكى كه به سوى كاخ مأمون در ارتباط با خشمناك بودن امام رضا (عليه السلام) صورت گرفت به حدى كه مأمون چاره اى جز پناه بردن به امام را نداشت امام رضا (عليه السلام) با صراحت بيان كرد: " از خدا دربارهء امت اسلامى تقوى داشته باش. تو امور امت را تباه ساخته اى و امور را به افرادى واگذار نموده اى كه بر خلاف حكم خدا، دستور مى دهند... ". (١)

١. در اينجا بى مناسبت نمى بينيم، حديثى را كه فردى از خلف بن حماد از احمد بن عمر حلبى نقل كرده است و مشعر به حالت تنفر و انزجار امام رضا (ع) مى باشد از فوائد رجاليه مرحوم بحر العلوم نقل نمائيم: احمد بن عمر حلبى گويد در منى به حضور امام رضا (ع) رسيدم و شكايت نمودم كه ما خاندانى بوديم كه مورد غبطه و خوشحالى و نعمت بوديم ولى اكنون همهء اينها از دستمان بيرون رفته است اكنون نيازمند افرادى شده ايم كه آنان خود روزگارى نيازمند ما بودند؟
امام (ع) فرمود: احمد! آيا خوشحال مى شوى تو نيز آنچه را كه اين ستمگران دارند داشته باشى در حالى كه روى زمين پر از طلا مال تو باشد؟ گفتم نه اى فرزند رسول خدا! فرمود: پس از همين جا برگرد و هيچكس خوشحال‌تر از تو نيست در صورتى كه تو سرمايه اى دارى كه با جهان پر از طلا معامله نمى كنى؟ آيا بشارت ندهم كه خداوند متعال به وسيله تو وآباء و اجداد تو اين مرحله را ميسر ساخت. (رجال سيد بحر العلوم ج ١، ص ٢٢٠).
قابل توجه در اين روايت كلمه: " اين ستمگران است " كه مى تواند بيانگر مفهوم بس ارزنده اى در موقعيت آن روز امام بوده باشد.

(٢٣)