توحيد از ديدگاه آيات و روايات

توحيد از ديدگاه آيات و روايات - کریمی، جعفر - الصفحة ١٠٧

ذات حق، مظهر عدل مطلق‌ ذات اقدس الهى، مظهر كامل عدالت است و نسبت به هيچ موجودى كمترين ظلمى روا نمى‌دارد. قرآن مجيد مى‌فرمايد: «انَّ اللَّهَ لا يَظْلِمُ مِثْقالَ ذَرَّةٍ» «١» خداوند حتى به اندازه سنگينى ذرّه‌اى ستم نمى‌كند. امام صادق عليه السلام فرمود: «هُوَ ... عَدْلٌ لَيْسَ فيهِ جَوْرٌ وَ حَقٌّ لَيْسَ فيهِ باطِلٌ» «٢» او عدل (مطلق) است كه هيچ ستمى در او راه ندارد و حقّى است كه هيچ باطلى در او نيست. دلايل عدل الهى‌ الف- حكمت الهى‌ «حكمت» به‌معناى غايت و هدف داشتن جهان هستى است و اينكه نظام آفرينش، نيكوترين نظام ممكن بوده و هر موجودى كه اراده الهى بر ايجاد آن تعلّق مى‌گيرد، براى اين است كه بيشترين خير و كمال بر او حاصل شود. لازمه حكمت و هدف‌دارى موجودات اين است كه خداوند به هر موجودى آن چه را استحقاق و شايستگى دارد و براى رسيدن به هدف از آفرينش خود- كه دست‌يابى به كمال و خير بيشتر است- بدان نيازمند مى‌باشد، بدهد. اين همان معناى عدالت است كه در گذشته، بيان شد. در مقابل آن، «ظلم» است كه به‌معناى فروگذار كردن كمال و خير از موجودى است كه استحقاق آن را دارد. ظلم از حكيم، قبيح بوده و در خور ملامت و سرزنش است، زيرا موجب نقض غرض مى‌شود، همچنان‌كه عدالت، نشانه حكمت و كمال وجود مى‌باشد و