- هراس از بيگانگان از خصوصيات مردمِ بَدَوى و غير متمدّن است. «١» - نظريه توطئه، مسائل را خارج از دايره علت و معلول توجيه مى‌كند، و نيز: اولًا چرا بايد ما براى خود، اين قدر دشمن‌تراشى كنيم، و ثانياً در مواقع پيروزى، دشمنان كجا بودند، چرا آن‌جا توطئه نبوده است؟ «٢» - توهّم تهاجم فرهنگى، ناشى از احساس ضعف و ترس است وگرنه فرهنگ‌ها هميشه با هم تقابل داشته و متأثّر از يكديگر بوده‌اند. «٣» ٣- ٢- نقد نظريه توهم توطئه‌ نظريه توهم توطئه، دقيقاً در نقطه مقابل ديدگاه امام در خصوص دشمن مى‌باشد؛ زيرا امام قدس سره به طور مكرر متذكر مى‌شد كه پاى ابرقدرت‌ها و دشمنان در توطئه‌ها ديده مى‌شود.
بى‌ترديد اگر در مردم احساس توطئه واقعى نسبت به دشمنان نبود و اين گونه القاء مى‌شد كه توهّمى بيش در كار نيست، آيا هيچ انگيزه نيرومندى جهت مقابله با رژيم سابق در آنان ديده مى‌شد؟ نتيجه اين طرز تفكر آن خواهد شد كه چشم خود را در برابر تهديدها و خطرها ببنديم و ايمنى خود را از دست داده، در معرض خطر قرار گيريم.
توجه به تاريخ و تجارب درخشنده حاصل از آن، پذيرش اين ديدگاه را كه پندارى ناآگاهانه و ساده‌انديشانه است، رد مى‌كند. بايد با اين نوع ساده انديشى، مقابله كرد؛ در غير اين صورت دشمن در دستگاه‌هاى سياسى و فرهنگى كشور نفوذ خواهد كرد. امام راحل قدس سره مى‌فرمايد: