شیعی مشعشعی را بنیان نهاد و کم کم راه غلوّ در پیش گرفته و خود را مهدی خوانده و تمام خوزستان را به زیر سلطۀ خود در آورده است. بعدها فرزندان او، حکومتش را گسترش داده و تا بغداد و مناطق مرکزی ایران پیشروی کردند. با به وجود آمدن این حکومت، تشیع در خوزستان گسترش یافته و محدّثان شیعه با آزادی بیشتر به فعالیت می‌پرداختند. در این دوره هنوز عموم مردم از مکتب اصیل اهل بیت _ علیهم السّلام _ اطلاع چندانی نداشته و احکام فقهی شیعه در سطحی گسترده اجرا نمی‌شده است. با ظهور نورالله بن محمد شاه شوشتری، تحولی اساسی در حدیث و فقه شیعه در خوزستان پدید آمده که در دورۀ متأخران به آن خواهیم پرداخت.[١]

ج. دورۀ متأخران (دورۀ صفوی)

در این بخش وضعیت حدیث و محدّثان خوزستان را در دورۀ صفوی؛ یعنی از آغاز قرن دهم تا سال ١١٣٥ هجری قمری مورد بررسی قرار می‌دهیم. محدّثان شیعی خوزستان، در این دوره، رو به افزایش نهاده و در مقابل، محدّثان اهل سنت کاهش یافتند. به وجود آمدن حکومت شیعی سادات مشعشعی در خوزستان و به دنبال آن، حکومت صفوی در ایران، عامل اصلی رشد و ترقی حدیث شیعه در خوزستان بوده است.

محدثانی مانند علی بن احمد بن محمد ابی‌جامع از جبل عامل شام به خوزستان آمده و به فعالیت پرداختند. به برکت این مدارس، در هویزه و دورق، سادات مشعشعی و خاندان ابی‌جامع و دیگر محدثان سال‌ها در خوزستان و دیگر نقاط اسلامی به حدیث و تشیع خدمت کرده و آثار ارزنده‌ای به وجود آوردند. مدرسۀ آل ابی‌جامع در قرن یازدهم از مهم‌ترین این مدارس است.[٢]

در هویزه و دورق و شوشتر کتاب‌خانه‌های فراوانی دایر شده و در آن‌جا علاوه بر تألیف، نسخه‌های نایاب خطی نسخه‌برداری و نگهداری می‌شده است.

١. وضعیت حدیث در دورۀ متأخران

با به وجود آمدن حکومت‌های شیعی در خوزستان و به دنبال آن در تمام ایران، شیعیان خود را از سلطۀ حاکمان متعصب سنی رهانیده و در گسترش فرهنگ تشیع و جبران عقب ماندگی‌های گذشته به تکاپو افتادند؛ محدّثان افزایش یافتند و به حفظ میراث گرانقدر

[١]. همان، ج٦، ص٣٣٠ - ٣٣١؛ ج ١٠، ص٣٨ - ٣٩.

[٢]. اعیان الشیعه، ج٨، ص١٨٣؛ مجله تراثنا، ج٢٦، ص١٨٣.