حقوق متقابل مردم و حکومت
(١)
          مقدمه
١ ص
(٢)
          1 تعريف حكومت و دولت
١ ص
(٣)
          2 ضرورت و مشروعيت حكومت
١ ص
(٤)
          3 معناي حقوق و تكليف
١ ص
(٥)
          4 حقوق متقابل يا يك جانبه؟
٢ ص
(٦)
          5 سعادت جامعه و حقوق دو جانبه
٢ ص
(٧)
فصل اول
٣ ص
(٨)
          حقوق مردم بر حكومت
٣ ص
(٩)
          1 آزادي
٣ ص
(١٠)
          آزاديهاي فردي
٣ ص
(١١)
          آزادي مخالفان
٣ ص
(١٢)
          2 انتخاب حكومت و حاكم
٤ ص
(١٣)
          3 نظارت و انتقاد
٥ ص
(١٤)
          تفكيك التزام اعتقادي و عملي
٥ ص
(١٥)
          4 مساوات
٦ ص
(١٦)
          عدم تبعيض براي نزديكان و ايثارگران در تقسيم بيت المال
٦ ص
(١٧)
          5 قانونگرايي
٧ ص
(١٨)
          6 عدالت و حمايت از طبقه مستضعف
٧ ص
(١٩)
          عنايت خاص به مستضعفين
٨ ص
(٢٠)
          7 امنيت اجتماعي و قضائي
٨ ص
(٢١)
          رابطه امنيت با اقتصاد و فرهنگ ديني
٩ ص
(٢٢)
          8 توسعه اقتصادي
٩ ص
(٢٣)
          9 توسعه فرهنگي
١٠ ص
(٢٤)
          10 رفتار انساني با مردم
١٠ ص
(٢٥)
          الف) خوش رفتاري
١١ ص
(٢٦)
          ب) ارتباط مستقيم با مردم
١١ ص
(٢٧)
          ج) روشنگري و پاسخدهي
١١ ص
(٢٨)
          د) رازداري و عدم تجسس
١١ ص
(٢٩)
فصل دوم
١٣ ص
(٣٠)
          حقوق حكومت بر مردم
١٣ ص
(٣١)
          1 مشروعيت الاهي حكومت ديني
١٣ ص
(٣٢)
          2 وفاداري به بيعت
١٣ ص
(٣٣)
          3 اطاعت از اوامر حكومتي
١٤ ص
(٣٤)
          4 نصيحت و خيرخواهي براي حكومت
١٤ ص
(٣٥)
          5 كيفر مجرم و توطئهگر
١٤ ص
(٣٦)
          كتابنامه
١٥ ص
(٣٧)
عدل چه بود وضع اندر موضعش       =      ظلم چه بود وضع در ناموضعش
٨ ص

حقوق متقابل مردم و حکومت - قدردان قراملکی، محمدحسن - الصفحة ١٥

حضرت‌ در نامه‌اي‌ به‌ معاويه‌ چنين‌ هشدار مي‌دهد:

اگر مردم‌ شخصي‌ را كه‌ خداوند از او راضي‌ است‌ به‌ رهبري‌ خودبرگزيدند و فرد يا افرادي‌ به‌ بهانه‌اي‌ مانند عيب‌ يا بدعت‌ از فرمان‌ وي‌سرپيچي‌ كردند، بايد او ]خاطي‌[ به‌ آنچه‌ از آن‌ خارج‌ شده‌ باز گردانند ودر صورت‌ استنكاف‌، بايد، بدان‌ سبب‌ كه‌ راهي‌ جز راه‌ مومنان‌ برگزيده‌است‌، باوي‌ نبرد كنند.

حضرت‌ در نامه‌اي‌ به‌ يكي‌ از سران‌ لشكرش‌ مي‌فرمايد:

اگر مخالفان‌ به‌ سايه‌ اطاعت‌ برگشتند، اين‌ چيزي‌ است‌ كه‌ مامي‌خواهيم‌؛ اما اگر كارشان‌ به‌ جدايي‌ و عصيان‌ و سركوبي‌ كشيده‌ شد،با يارانت‌ عليه‌ سركش‌ و عصيانگر ستيز كن‌.

حضرت‌ درباره‌ طلحه‌ و زبير ـ كه‌ به‌ توطئه‌ براندازي‌ حكومت‌ علوي‌ دست‌يازيده‌ بودند ـ فرمود:

من‌، به‌ ياري‌ ياران‌ حق‌، كساني‌ را كه‌ از حق‌ روي‌ گردانده‌اند مي‌زنم‌، به‌ياري‌ اطاعت‌ كنندگان‌ با سركشان‌ مبارزه‌ مي‌كنم‌.

بيان‌ گفتارهاي‌ حضرت‌ در اين‌ باره‌ مجالي‌ ديگر مي‌جويد. در پايان‌ به‌ ذكرسخن‌ امام‌(ع) در خصوص‌ حق‌ حكومت‌ در ستيز با دو گروه‌ عمده‌ طلبكاران‌كاذب‌ از حكومت‌ و پايمال‌ كنندگان‌ حقوق‌ حكومت‌ بسنده‌ مي‌كنيم‌.

آگاه‌ باشيد همانا من‌ با دو گروه‌ مي‌جنگم‌: مدعي‌ حقي‌ كه‌ از آن‌ بي‌ بهره‌است‌ و مكلفي‌ كه‌ به‌ تكليفش‌ عمل‌ نمي‌كند.

كتابنامه‌

١. آزادي‌هاي‌ عمومي‌ و حقوق‌ بشر، منوچهر طباطبائي‌، انتشارات‌ دانشگاه‌ تهران‌،١٣٧٥.

٢. آشنايي‌ با علم‌ سياست‌، كارلتون‌ كلايمرودي‌ و ديگران‌، ترجمة‌ بهرام‌ ملكوتي‌،انتشارات‌ كتابهاي‌ سيمرغ‌، تهران‌، ٢٥٣٦.

٣. الارشاد، شيخ‌ مفيد، مؤسسه‌ آل‌ البيت‌. قم‌ ١٤١٣ ق‌.

٤. بحارالانوار، علامه‌ مجلسي‌، مؤسسه‌ الوفاء، بيروت‌، ١٤٠٣ ق‌.

٥. پيرامون‌ جمهوري‌ اسلامي‌، مرتضي‌ مطهري‌، انتشارات‌ صدرا، تهران‌، ١٣٧٤.

٦. تاريخ‌ طبري‌، محمد طبري‌، مؤسسه‌ عزالدين‌، بيروت‌، ١٤٠٧ ق‌.

٧. تاريخ‌ كامل‌، ابن‌ اثير، دارالكتب‌ العلمية‌، بيروت‌، ١٤٠٧ ق‌.

٨. الجمل‌، شيخ‌ مفيد، مكتبة‌ الداوري‌، قم‌.

٩. جواهر الكلام‌، شيخ‌ محمدحسن‌ نجفي‌، ج‌ ٤، دارالكتب‌ الاسلاميه‌، تهران‌.

١٠. حقوق‌ اساسي‌ و نهادهاي‌ سياسي‌، سيدجلال‌ الدين‌ مدني‌، تهران‌، ١٣٧٥.

١١. حقوق‌ اساسي‌ و نهادهاي‌ سياسي‌، ابوالفضل‌ قاضي‌، انتشارات‌ دانشگاه‌ تهران‌،١٣٧٥.

١٢. حقوق‌ طبيعي‌ و تاريخ‌، لئو اشتراوس‌، ترجمة‌ باقر پرهام‌، انتشارات‌ آگاه‌، تهران‌،١٣٧٣.

١٣. حكومت‌ ديني‌ از منظر شهيد مطهري‌، محمدحسن‌ قدردان‌ قراملكي‌، مؤسسه‌فرهنگي‌ دانش‌ و انديشة‌ معاصر، تهران‌، ١٣٧٩.

١٤. دراسات‌ في‌ ولاية‌ الفقيه‌، حسينعلي‌ منتظري‌، المركز العالمي‌ للدراسات‌ الاسلامية‌،قم‌، ١٤٠٨ ق‌.

١٥. سكولاريزم‌ در مسيحيت‌ و اسلام‌، محمدحسن‌ قدردان‌قراملكي‌، مركز انتشارات‌دفتر تبليغات‌ اسلامي‌، قم‌، ١٣٧٩.

١٦. سيري‌ در نهج‌البلاغه‌، مرتضي‌ مطهري‌، انتشارات‌ اسلامي‌، قم‌، ١٣٦١.

١٧. شرح‌ نهج‌البلاغه‌، ابن‌ ابي‌ الحديد، داراحياء الكتب‌ العربية‌، بيروت‌، ١٩٦٠م‌.

١٨. غررالحكم‌ و دررالكلم‌، با مقدمه‌ و تصحيح‌ و تعليق‌ ميرجلال‌ الدين‌ ارموي‌،انتشارات‌ دانشگاه‌ تهران‌، ١٣٤٢.

١٩. قرارداد اجتماعي‌، ژان‌ ژاك‌ روسو، ترجمة‌ زيرك‌ زاده‌.

٢٠. فلسفه‌ حقوق‌، ناصر كاتوزيان‌، انتشارات‌د انشگاه‌ تهران‌، ج‌ اول‌، تهران‌، ١٣٥٢.

٢١. القضاءالاسلامي‌، ملاحسينعلي‌ همداني‌، تقريرات‌ درس‌ شيخ‌ انصاري‌، ج‌١٧.

٢٢. الكافي‌، محدث‌ كليني‌، درالكتب‌ الاسلامية‌، تهران‌، ١٣٦٧.

٢٣. گفتارهاي‌ معنوي‌، مرتضي‌ مطهري‌، انتشارات‌ صدرا. تهران‌، ١٣٦٣.

٢٤. مباني‌ حكومت‌ اسلامي‌، جعفر سبحاني‌، ترجمة‌ داود الهامي‌، انتشارات‌ توحيد،قم‌، ١٣٧٠.

٢٥. مثنوي‌ معنوي‌، مولي‌ جلال‌ الدين‌ بلخي‌، تصحيح‌ نيكلسون‌، انتشارات‌ اميركبير،تهران‌، ١٣٦٢.

٢٦. مجموعة‌ مقالات‌، مرتضي‌ مطهري‌، انتشارات‌ اسلامي‌، قم‌، ١٣٦٢.

٢٧. مروج‌ الذهب‌، ابوالحسن‌ مسعودي‌، دارالمعرفة‌، بيروت‌.

٢٨. مسائل‌ اقتصادي‌ در انديشة‌ امام‌ علي‌(ع)، محسن‌ طائري‌، بنياد نهج‌البلاغه‌، تهران‌،١٣٧٨.

٢٩. مصنفات‌ الشيخ‌ المفيد، كنگره‌ بزرگداشت‌ شيخ‌ مفيد، قم‌، ١٣٧٢.

٣٠. موسوعة‌ الامام‌ علي‌ بن‌ ابي‌ طالب‌، محمدي‌ ري‌ شهري‌، مؤسسه‌ دارالحديث‌، قم‌١٤٢١ ق‌.

٣١. نظام‌ حقوق‌ زن‌ در اسلام‌، مرتضي‌ مطهري‌، انتشارات‌ اسلامي‌، قم‌، ١٣٥٩.

٣٢. نظام‌ حكومتي‌ و اداري‌ در اسلام‌، باقرالشريف‌ الرضي‌، ترجمة‌ عباسعلي‌ سلطاني‌.

٣٣. نهج‌البلاغه‌، فيض‌ الاسلام‌، انتشارات‌ فقيه‌، تهران‌.

٣٤. نهج‌ السعادة‌ في‌ مستدرك‌ نهج‌البلاغه‌، محمدباقر محمودي‌، مطبعة‌ الاداب‌، نجف‌اشرف‌، ١٣٨٦ ق‌.

٣٥. نهضت‌هاي‌اسلامي‌ در صدسال‌ اخير، مرتضي‌ مطهري‌، انتشارات‌ صدرا، قم‌.

٣٦. وسائل‌ الشيعة‌، شيخ‌ حرّعاملي‌، احياء التراث‌ العربي‌، بيروت‌، بي‌ تا.

فهرست اشعار