معراج السعادة - النراقي، المولى احمد - الصفحة ١٩

نقش مرحوم حاج ملا احمد نراقى در جنگ دوم با روسيه تزارى:

مرحوم نراقى در عهد قاجاريه و در دوران پادشاهى فتحعلى شاه قاجار مى‌زيسته.

دوره قاجاريه از شگفت‌انگيزترين ادوار تاريخ ايران است.دوره‌اى است كه قدرتهاى بزرگ جهان از اقصى نقاط دنيا به علل گوناگون چشم به آن دوخته بودند.

و ايران مركزى شده بود كه تمام قدرتها دور آن دايره زده بودند [١].

روسها قسمتى از نواحى شمالى ايران را اشغال كرده،و به بدترين وضع با اهالى آنجا رفتار مى‌كردند.

پس از شكست ايران در جنگهاى اول با روسيه(١٢٣٠ مطابق با ١٨١٥ ميلادى) و از دست دادن برخى از ولايات و نقاط سرحدى ايران و بدرفتارى روسها با سكنه آن نواحى،در مردم حالت انتقامجويى و آمادگى براى مقابله فراهم شد.مؤلف كتاب«تاريخ سياسى و ديپلماسى»در اين زمينه مى‌نويسد:

«اجحافات و رفتار بى رويۀ مأمورين دولت روس كه باعث تنفّر مردم در ايالات متصرفه گرديده و از همان سال ١٢٣٠ سكنۀ اين نواحى را تكان داد و بالاخره در سال ١٢٤١ مبدل به يك شورش و هيجان عمومى گرديد» [٢].

«...ظلم و فجايع دولت روسيه علماى مسلمان را در مشاهد متبركه سخت مضطرب و نگران ساخته بود...» [٣]افكار مردم به حد اعلا بر ضد روسيه تهييج شده بود.ملت و روحانيون و اغلب زمامداران تقاضاى اعلان جنگ بر ضد دولت روسيه داشتند.در تاريخ ٥ ذيحجه ١٢٤١ (١١ ژوئيه ١٨٢٩)«آقا سيد محمد مجتهد»به همراهى يكصد تن از روحانيون وارد سلطانيه شد.دسته ديگرى از اهالى به سرپرستى«ملا احمد نراقى»نزد فتحعليشاه آمدند و به تظاهرات پرداختند [٤]