پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج - حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت - الصفحة ١٠٥ - سرّ زمان حج

کعبه را موجب برپایی مردم اعلام کرده؛ ماه‌های حرام و قربانی با نشان و بی نشان را نیز موجب برپایی مردم دانسته است:

جَعَلَ اللَّهُ الْکَعْبَةَ الْبَیْتَ الْحَرامَ قِیاماً لِلنَّاسِ وَ الشَّهْرَ الْحَرامَ وَ الْهَدْیَ وَ الْقَلائِدَ؛[١] «خداوند کعبه را موجب برپایی و استواری کار مردم قرار داده و نیز ماه‌های حرام و قربانی حج را».

این آیه هم نقش مکان حج و هم ویژگی زمانی حج را نشان می‌دهد؛ یعنی، کعبه (جایگاه مکان حج) و ماه‌های حرام (زمان حج) در این آیه مطرح شده است.

سه. فضیلت دهه ذی‌الحجه

ویژگی دیگر زمان حج، قرار گرفتن آن در دهه اول ماه ذی‌الحجه است که رتبه خاصی در بین دهه‌های دیگردارد. این دهه مشتمل بر دو عید بزرگ از اعیاد اسلامی است: عید عرفه و عید فطر. هرچند از عرفه با عنوان «عید» یاد نمی‌شود؛ ولی به گفته برخی از حدّثان مانند شیخ عباسی قمی (ره) در حقیقت عرفه از اعیاد است.[٢]

به گفته مفسران از وجوه محتمل در مصداق ولیال عشر دهه اول ذی‌الحجه است.[٣]

بنابر گفته آنها محتمل است مراد از «شفع» در والشفع و الوتر روز عید قربان و مقصود از «وتر» روز عرفه باشد.[٤]

جابر از رسول خدا روایت کرده است: «مقصود از عشر روز عید قربان (که آخرین روز از دهه اول ذی‌الحجه است) و «وتر» روز عرفه

---

[١] مائده ٥، آیه ٩٧.
[٢] مفاتیح الجنان، اعمال روز عرفه.
[٣] رک، طبرسی، مجمع البیان، ذیل آیه.
[٤] محمد حسین طباطبایی، تفسیر المیزان، ذیل آیه.